Mục LụcĐề bài 1: Có ý kiến cho rằng: Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn mỗi con người.Theo em, mạch nguồn tình cảm ấy được thể hiện như thế nào qua nhân v
Trang 1Mục Lục
Đề bài 1: Có ý kiến cho rằng: Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn mỗi con người.Theo em, mạch nguồn tình cảm ấy được thể hiện như thế nào qua nhân vật bé Hồng qua đoạn trích “Trong lòng mẹ” (trích hồi kí “Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng) 1
Đề bài 2.1: Có người không hiểu: Vì sao Nam Cao lại để cho lão Hạc tìm dến cái chết trong khi vẫn còn nguyên nguồn sống, còn vườn, còn tiền Họ lại càng không hiểu vì sao: một người tốt đẹp như thế lại phải tự tử bằng cách ăn bả chó - một cái chết đau đớn và dữ dội? Hãy viết một bài văn nhằm giải đáp những thắc mắc trên để mọi người cùng thấy: Đó là những sáng tạo nghệ thuật sâu sắc có khả năng giúp người ta nhận rõ thực chất đời sống và con người nông dân trước Cách Mạng 9
Đề bài 3: Chứng minh lòng yêu nước, thương dân của các vị vua, chủ tướng thông qua: “Thiên đô chiếu” (“Chiếu dời đô” - Lý Công Uẩn); “Hịch tướng sĩ” (Trần Quốc Tuấn); “Hịch tướng sĩ” (Nguyễn Trãi) 20
Đề bài 4: Có ý kiến cho rằng: Văn học luôn ca ngợi tình yêu thương giữa người
và người Bằng những tác phẩm đã học trong chương trình Ngữ Văn 8, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên 23
Đề bài 1: Có ý kiến cho rằng: Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn mỗi con người.Theo em, mạch nguồn tình cảm ấy được thể hiện như thế nào qua nhân vật bé Hồng qua đoạn trích “Trong lòng mẹ” (trích hồi kí “Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng)
Dàn ý bài chi tiết (bài viết bên dưới)
Mở bài: - Dẫn dắt một câu thơ nào đó để làm toát lên vẻ đẹp trong văn của nhà
văn Nguyên Hồng hoặc có thể giới thiệu nhà văn Nguyên Hồng
- Dẫn dắt vấn đề: Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn mỗi con người.
Thân bài: Chứng minh ý kiến trên là đúng thông qua tác phẩm “Trong lòng
mẹ” (trích “Những ngày thơ ấu”) của Nguyên Hồng
- Luận điểm 1: Đoạn chuyển
Trang 2+ Giải thích thế nào là tình mẫu tử? (khẳng định đó là một thứ tình cảm
thiêng liêng và không bao giờ có thể giải thích được - dẫn dắt nhân vật bé Hồngsau phần giải thích - có thể so sánh với các nhân vật khác ở truyện khác)
+ Tóm tắt hay nói cách khác là kể lại một cách thật ngắn gọn hoàn cảnhcủa bé Hồng và nhắc lại tình cảm của bé Hồng đối với mẹ
- Luận điểm 2: Chứng minh tình yêu thương của bé Hồng đối với mẹ thông quacuộc đối thoại với bà cô độc ác
+ Bà cô: Các câu hỏi của bà cô thì như muốn cắt vào từng miếng thịt cảu
bé, bà ta muốn gieo rắc vào tâm trí non nớt của bé những hình ảnh xấu xa nhất,còm cõi nhất về người mẹ đẹp trong lòng cậu bé bây lâu nay (nêu rõ từng cửchỉ, hành động và thái độ của bà cô sau khi nói và trước mặt bé Hồng) - dẫnchứng cụ thể trích từ tác phẩm (các câu hỏi - câu trả lời của bà cô)
+ Bé Hồng: Từng khung bậc cảm xúc của bé được thể hiện ngay trênkhuôn mặt và bé đã nấc lên trong tiếng khóc khi những lời nói cảu bà cô nói ra
Bé đã sớm nhận ra những rắp tâm tanh bẩn của bà cô và chính cái rắp tâm đó đãgiúp sợi dây mẫu tử kia càng thêm gắn kết - dẫn chứng cụ thể trích từ tác phẩm(các câu trả lời - câu hỏi của bé Hồng và khung bậc cảm xúc nhân vật)
Lưu ý: Khi chứng minh tình yêu thương qua cuộc đối thoại với bà cô thì nên đan xen những câu hỏi, câu trả lời và khung bậc cảm xúc của nhân vật để nghị luận Mỗi lần chứng minh thì nên tác đoạn, không nên kể nhiều, cần phải láy lại tình yêu thương của bé Hồng đối với mẹ và khẳng định cuối đoạn.
- Luận điểm 3: Chứng minh tình yêu thương của bé Hồng đối với mẹ tronghoàn cảnh “mẫu tử đoàn viên”
Lưu ý: Trước khi sang luận điểm 3 cần phải có một đoạn chuyển từ luận điểm này sang luận điểm khác Vì trong hai luận điểm thì đều có cái chung là chứng minh tình yêu thương của bé Hồng đối với mẹ nên cần phải khẳng định lại một lần nữa tình yêu thương nồng nàn, được nén lại rồi bùng lên một cách
dữ dội hơn khi bé Hồng gặp mẹ (cần liên kết sang luận điểm 3).
+ Dường như, lúc cậu gần như là tuyệt vọng thì sợi dây tình mẫu tử lạitiếp thêm sức mạnh cho cậu - mẹ cậu đã về trong sự tha thiết của đứa con khaokhát tình mẹ bấy lâu
Trang 3+ Chứng minh tình yêu thương của bé Hồng bằng chính khung bậc cảmxúc của bé khi: 1, được gặp mẹ ; 2, được nhìn mẹ ; 3, được ngồi trong lòng mẹ(phải đáp ứng đủ 3 điều trên thông qua các dẫn chứng cụ thể).
+ Khẳng định tình mẫu tử đẹp và tuyệt vời đã giúp bé thoát khỏi đám bùnlầy đau khổ và làm tan biến đi tất cả những ý nghĩ cay độc mà bà cô đã gieo rắcvào đầu cậu bé
Lưu ý: Vì đây là trọng tâm của đề bài nên khi làm bài cần xoáy sâu vào luận điểm này, các luận điểm khác tuy phải đầy đủ ý những không nên viết dài
và đầu tư, nên tập trung vào luận điểm này vì đây mới là dịp để tình yêu của bé Hồng được thể hiện Khẳng định tình mẫu tử là tình cảm bất diệt.
- Luận điểm 4: Mở rộng vấn đề (đánh giá vấn đề, phản đề, liên hệ - mở rộng)
+ Đánh giá vấn đề: Khẳng định, tình mẫu tử sẽ mãi không bao giờ phaitrong bé Hồng và đặc biệt hơn là sẽ không bao giờ mất đi trong những conngười có trái tim bất tử
+ Phản đề: Thường có trong văn nghị luận về tư tưởng đạo lí, đời sống, hiện tượng xã hội, nếu là học sinh có sức viết tốt, biết cân chỉnh thời gian hợp
lí thì nên cho mục phản đề này vào: khẳng định, trong xã hội hiện nay, không
có ít những trường hợp “bán rẻ” tình mẫu tử, không coi đó là một tình cảmchân chính và có những hành vi trái ngược với vấn đề chứng minh Qua đó, ta
có thể lên án những hành vi đó
+ Liên hệ - mở rộng: bao gồm liên hệ bản thân và liên hệ với các tácphẩm khác Khi liên hệ bản thân: ta nên liên hệ với thực tế đời sống và với bảnthana mình rồi đưa ra những việc làm tốt (những việc làm trái ngược thì đã có ởmục phản đề, nếu không viết mục phản đề thì nên lướt qua) Khi liên hệ với cáctác phẩm khác: liện hệ với những tác phẩm có chung chủ đề (vd: Huệ Chi trước
lễ cưới, Mợ Du, không nhất thiết phải cùng tác giả) và nêu nổi vật nhữngđiểm chung của các tác phẩm rồi đánh giá, nhận xét vấn đề chứng minh
Lưu ý: Ngoài ra, ta có thể nhận xét nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, nghệ thuật kể chuyện và đánh giá giọng văn của nhà văn Nguyên Hồng để khẳng định: trong văn ông luôn có tình người
Kết bài: Khẳng định lại vấn đề theo hướng mở rộng của bản thân.
(trải nghiệm kiến thức bản thân)
Trang 4Bài làm mẫu
“Con suốt đời vẫn là con của mẹ
Đi suốt đời, lòng mẹ vẫn theo con”
Nếu có người hỏi tôi: Tình mẫu tử là gì? thì có lẽ, tôi sẽ đáp lại rằng: tìnhmẫu tử không thể giải thích được vì đó là thứ tình cảm tuyệt diệu Nó đơn sơ,giản dị những vẫn thể hiện được cái gì đó phập phồng, thổn thức trong trái tim
Và đặc biệt hơn, nó lại càng phập phồng hơn, thổn thức hơn khi được thể hiệnqua nhân vật bé Hồng Tình cảm ấy như ánh sáng dịu mát, như bóng cây trêncao, như dòng sữa ngọt ngào vẫn chảy mãi trong trái tim những người con nhưchúng ta Cuộc đời thật công bằng biết bao khi mỗi người chúng ta vẫn gọi đó
Trang 5Với một hoàn cảnh đặc biệt và đáng thương, bé Hồng sinh ra và lớn lêntrong một mái gia đình không có hạnh phúc Bố mất sớm, mẹ phải đành rời bỏquê hương, rời xa đứa con mà mình đã rứt ruột đẻ ra để đi “tha hương cầu thực”khiến bé Hồng phải cô đơn, tủi cực giữa sự ghẻ lạnh của gia đình họ nội Vàtrong tâm trí cậu bé lúc nào cũng luôn tồn đọng cái dư vị đắng cay về mộtngười mẹ hiền hậu, luôn chở che trong quá khứ Xung quanh cậu, luôn cónhững rắp tâm tanh bẩn muốn reo rắc vào tâm trí cậu để cậu ruồng rẫy, khinh rẻ
mẹ Nhưng cũng chính từ cái rắp tâm tanh bẩn, cay độc đó, bé Hồng mới có cơhội bộc lộ rõ những tình cảm của mẹ đối với mẹ đã được ấp ủ bấy lâu
“Gần đến giỗ đầu thấy tôi, mợ tôi ở Thanh Hóa vẫn chưa về” Có lẽ,niềm ước mong mẹ của cậu bé đã đến mức cực độ Cậu sống giữa cảnh đau đớn
về mặt tinh thần: mất cha - thiếu mẹ, vậy mà, luôn có những mối rắp tâm bẩnthỉu muốn dấy vào tâm trí non nớt của cậu bé Một hình ảnh người mẹ: “bánbóng đèn và những phiên chợ chính còn bán cả vàng hương” Câu chuyện đã hé
lộ ra một bà cô tậm địa độc ác, bà ta cố ý nói cho cậu bé biết những cảnh ngộđáng thương của mẹ cậu để có thể cười nhạo, giễu cợt mẹ Nhưng bà ta hoàntoàn không hề biết, càng làm như vậy thì tình cảm của bé Hồng giành cho mẹlại tăng lên gấp bội, tiếp thêm tình cảm và sức mạnh để cậy vượt qua cái xã hội
“muốn gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy
mẹ tôi” Một ý định tàn bạo! Nhưng may thay, chính cái thiêng liêng, cao quýcảu tình mẫu tử đã kéo cậu lên từ “đám bùn lầy” với những rắp tâm tanh bẩn -
“nhưng đời nào lòng yêu thương và sự kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm
Trang 6tanh bẩn kia xâm phạm đến” Và những điều đó phần nào đã làm rạng lên mộttình cảm cao đẹp.
Phải chia tay với một cơ hội gặp mẹ “hiếm có”, bé Hồng muốn chạy thậtnhanh, tránh đi “câu nói cay độc” của bà cô Nhưng bà ta lại vẫn chưa tha chomột tâm hồn thơ dại Bà an ủi bé Hồng bằng một câu nói chứa đầy những ýnghĩ tanh bẩn: “Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trướcđâu!” Giọng nói như mỉa mai, giếu cợt, đang “long lanh chằm chằm” chờđợi phản ứng của cậu bé Đôi mắt cậu đã “khóe cay như muốn khóc” Dườngnhư, những câu nói đó như “mũi tên” bắng thẳng vào một trái tim khao kháttình mẹ Liệu rằng, rắp tâm xấu xa, tanh bẩn của bà cô có thực hiện được haykhông? Thái độ của bé Hồng ra sao? Tình cảm của bé đối với mẹ có thay đổihay không?
Câu chuyện vẫn diên ra và tiếp đó là một ý định cay độc: “Mạy quá, cứvào đi, tao cho tiền tàu, vào mà bắt mợ mày may vá, sắm sửa rồi còn cho thăm
em bé nữa chứ!” Thật tủi nhục và cau đắng biết bao! Hai tiếng “em bé” được
bà cô “ngân ra thật dài” như sự mỉa mai hay điều ám chỉ gì đó Phải chăng, bà
ta muốn “ép” bé Hồng phải nhận ra rằng: “Mợ tôi chưa đoạn tang thầy tôi mà
đã chửa đẻ với người khác” Dường như, tình cảm thiêng liêng đó như “lá bùa”hay là một “tấm bia đỡ đạn” giúp cậu cố cầm cự để hỏi trong tiếng khóc xót xa:
“Sao cô biết mợ con?” Có lẽ, câu nói đó đã nói trúng tim đen tàn ác của bà cô.Nhưng thật đáng khinh bỉ, “cô tôi vẫn cứ cười trong tiếng khóc của tôi” “Tìnhcảnh thê thảm của mẹ tôi” như khiến chú như “cắt từng miếng thịt”
Đến lúc này, tâm trạng đau đớn, uất ức của bé Hồng xen lẫn tình yêu thathiết đã lên tới cực điểm Từ nỗi đau vì thương mẹ và đặc biệt hơn là sợi dâytình cảm đã khiến bé phải thốt lên từng câu chữ ngậm ngùi, xót xa: “Giá mànhững cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là những thứ như hòn đá hay cục thủy tinh, đầumẩu gỗ thì tôi quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiền cho kì nát vụn mớithôi” Qua đây, ta mới bất chợt tìm thấy được thứ tình cảm thiêng liêng trongtâm hồn ngây dại Và cũng có lẽ, bà cô độc ác đã thỏa được ước nguyện nên đãđổi giọng như “nghiêm nghị” và tỏ ra ngậm ngùi, thương xót Thì ra, nỗi đauđớn mất mát của đứa bé đã lên đến đỉnh điểm, đồng thời, sự tàn nhẫn, thâmhiểm của bà cô đã lên đến mức tận cùng Hỏi rằng, liệu tình mẫu tử cao quý,thiêng liêng ấy có được trọn vẹn cho đến cuối cùng hay không?
Trang 7Và rồi qua đó, tuy ý đồ độc ác của bà cô vẫn chưa thực hiện được nhưng
nó vẫn là phần nào giúp bé Hồng vượt lên trên tất cả để hướng đến một chântrời tình yêu thương đích thực Để rồi điều đó sẽ chứng minh cho ý nghĩa củatình mẫu tử cao quý, vẫn luôn “là mạch nguồn cảm xúc không bao giờ vơitrong tâm hồn mỗi con người” Dù qua bao chông gai, thử thách, vượt lênnhững “hố sâu tuyệt vọng”, một “vũng đầm lầy” hằn chứa những xấu xa củamột xã hội đen tối, không chút tình người Chỉ qua những câu nói ngắn gọn,hàm súc được thể hiện qua sự đối thoại với bà cô, Nguyên Hồng đã chứng minhcho ta thấy, sức mạnh của tình mẫu tử không bao giờ kiệt, càng trong cùng cực,
cô đơn, sức mạnh đó bị đè nén rồi lại bùng lên dữ dội, ánh lên một sức mạnhbất diệt - và đó cũng chính là triết lí nhân sinh của nhà văn Nguyên Hồng
Nhưng rồi, điều đó còn đặc biệt hơn nữa khi người mẹ hiền hậu mà cậu
bé mơ ước bấy lâu nay trở về Dường như, “cái khóa” bị trói buộc lúc trướcđang dần dần mở ra Bóng tối của những ngày qua đã tan biến, nhường chỗ choánh sáng diệu kì tràn ngập trong một tâm hồn trong sáng, đi đôi với đó là tiếnggọi khao khát tình mẹ: “Mợ ơi mợ ơi mợ ơi!” Ba tiếng gọi cứ ngân dài ratha thiết mà đằm thắm tột cùng Dường như, linh cảm xuất phát từ trái tim khaokhát của cậu bé hoàn toàn đúng “Chiếc xe kéo” chỉ vừa “thoáng qua” là chú đãcảm nhận được hương vị ngọt ngào, đằm thắm mà thiếu thốn bấy lấu
Nhưng linh cảm đó lại không làm cậu lay động mà xen vào đó là “ảo ảnhcủa dòng nước trong suốt, chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước mắt gần rạnnứt của người bộ hành giữa sa mạc” Có lẽ, niềm tin vững chắc lúc trước củacậu đã cạn kiệt mà đúng hơn là gần tuyệt vọng Phải chăng, chỉ có dòng sữangọt ngào cảu người mẹ mới bồi đắp được vết rạn nứt trong trái tim non nớt ấy
Giây phút cậu bé gần như là tuyệt vọng thì bỗng “xe chạy chầm chậm
mẹ tôi cầm nón vẫy tôi” Bây giờ thì không còn là những giọt lệ đau đớn nữa
mà thay vào đó là những giọt nước mắt chảy dài trên khuôn mặt hạnh phúc,thấm đẫm trong trái tim ấm nồng chứa chan bao niềm hạnh phúc, mãn nguyện
“Vài giây sau, tôi đuổi kịp”, trái tim băng giá sắp được mẹ sưởi ấm đã “trỗidậy” sâu một giấc ngủ dài Bao nhiêu mệt nhọc, nỗi giận hờn, đã tan biến.Trong phút chốc đã mở ra một thế giới tình cảm “mơn man” khắp người cậu bé.Trước đây, nước mắt của cậu bé đã từng “chan hòa” bởi sự đau khổ, tủi nhục
Và giờ đây, những giọt nước mặt ấy vẫn tuôn nhưng lại vì một niềm sung
Trang 8sướng bất tận Đó là dòng nước mắt nhân lên vì niềm vui, nở bừng ánh sánghạnh phúc tỏa rực tình mẫu tử thiêng liêng, trong sáng.
Chính xuất phát từ lòng thương, từ tình cảm thiêng liêng, tha thiết, khingồi trong lòng mẹ, cậu đã có những cảm hứng rung động lòng người Và lúcnày, một hình ảnh người mẹ khác hẳn lời kể của bà cô đã hiện lên với “gươngmặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn làm nổi bật màuhồng của gò má” - một hình ảnh đẹp như cô Tấm thảo hiền, hoàn toàn tráingược vời sự “còm cõi, xơ xác như lời nói của bà cô cay độc” Bé Hồng thấy
mẹ không có gì khác xưa, “vẫn tươi đẹp như thuở còn sung túc” - đó cũng làhình ảnh người mẹ lúc nào cũng tồn đọng trong tâm trí cậu bé dù những rắptâm tanh bẩn vẫn bao quanh cậu
Được ôm ấp, được chở che và đặc biệt là được nằm gọn trong lòng mẹ,trái tim cậu đã tràn ngập tình yêu thương, trái tim băng giá đã ấm nồng: “đùi ápđùi mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâumất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt” Từng cử chỉ, hành động của cậu cho tathấy rõ sự hồi sinh bất diệt cảu tình mẫu tử Chỉ có như thế, cậu mới nhanajthấy rõ cái hương vị thiếu thốn lâu nay: “hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ởkhuôn miệng xinh xắn, nhai trầu phả vào lúc thơm tho lạ thường” Lúc này, ắthẳn cái ý nghĩ vẫn luôn thoáng qua đầu cậu bé như một cơn gió thoảng qua:
“phải chăng, trên đời này không còn phút giây nào hạnh phúc hơn nữa?” Thậtvậy, câu hỏi nghe ngây thơ nhưng cũng xót xa, thương cảm biết chừng nào! Có
lẽ, phải bắt nguồn từ tình yêu thương mẹ tha thiết, toát lên một thứu ánh sángdiệu kì mới giúp cậu cảm nhận được cái hương vị mất đi bấy lâu, giờ mới códịp bộc lộ
Thật đẹp làm sao cái giây phút hạnh phúc của một đứa trẻ lâu nay khaokhát tình mẹ và giờ đây đã thỏa được ước nguyện: “pahir bé lại và lăn vào lòngmột người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng cảu người mẹ, để mẹ vuốt ve từ trántới cằm và gãi rôm ở sống lưng cho mới thấy mẹ có một êm dịu vô cùng” Thậtvậy, bao trùm lên tâm trí cậu bé là một nỗi vui sướng khôn xiết Phải thươngnhớ mẹ, yêu quý mẹ, thèm khát được gần mẹ đến chừng nào thì bé Hồng mớicảm thấy sung sướng tột đỉnh khi được ôm ấp trong vòng tay êm dịu của mẹsau bao ngày trắc trở xa cách
Trang 9Có lẽ, bàn tay người mẹ như sức mạnh thiêng liêng, che chở, ôm ấp con
đã tạo thành những “chuỗi giai thoại” Và chắc có lẽ vậy nên “từ ngã tư đầutrường cho đến về nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi những câu gì và tôi đãtrả lời mẹ tôi những câu gì nữa!” Và thế rồi, những câu nói xúc xiểm, cay độccủa bà cô như muốn “gieo rắc vào đầu tôi để tôi ruồng rẫy, khinh miệt mẹ”cũng chỉ là “ù ù bên tai hay thoáng qua như một cơn gió” Có lẽ, chính vì sợidây tình mẫu tử gắn kết thiêng liêng hay tình yêu nồng nàn của bé với mẹ màgiúp bé có thể vượt qua từng hố sâu tanh bẩn, nâng đỡ bé thoát khỏi những cáicảnh sống “trườn” qua một cuộc đời bất hạnh với một trái tim khao khát tình
mẹ Dường như, thứ tình cảm thiêng liêng, ấm nồng đó sẽ mãi “không bao giờvơi” trong trái tim của những con người bất tử Và rồi, mọi chông gai haynhững câu nói đáng “nguyền rủa” kia sẽ mãi không bao giờ bám lên sợi dây
“trơn tuột” kia, chứa chan bao niềm tha thiết
Qua đấy, ta mới bất chợt hiểu rằng: tình yêu thương mẹ là nét nổi bậttrong tâm hồn ta - những con người mang một trái tim thiên thần Và bé Hồngcũng vậy, tình cảm thiêng liêng, sâu nặng đã giúp bé có những cách nhìn xácthực hơn về con người và cuộc đời “hỗn mang” Cho dù cảnh ngộ có éo le đếnmấy, thứ tình cảm thiêng liêng được gọi với cái tên giản dị - mẫu tử ấy sẽkhông bao giờ nhạt phai trong tâm trí những con người mang tâm hồn của mộttình yêu đích thực
Mỗi dòng văn, câu chữ của tác giả đã “lôi” bối cảnh qua cách kể giản dị,giàu sức sống, thấm dẫm tình người - khác hoàn toàn với “Mợ Du” hay “HuệChi trước lễ cưới” Kết cục của nó hoàn toàn bi thảm, như một sự giải thoátkhiến người đọc phải sửng sốt, đau đớn tột cùng Mặc dù vẫn là những cảmgiác êm đềm về mẹ nhưng “Trong lòng mẹ” lại mang một triết li nhân sinh sâusắc về mẹ, một kết cục tốt đẹp “mẹ con đoàn viên trong một niềm vui tột cùng”.Dường như, đây là sự bồi đắp cho tâm hồn thánh thiện của một đứa con hiếuthảo, khao khát tình mẹ bây lâu
Tóm lại, chỉ với những dòng văn giản dị mà thấm đẫm tình người,Nguyên Hồng đã chứng mình cho ta thấy rõ: “Tình mẫu tử là mạch nguồn tìnhcảm không bao giờ vơi trong tâm hồn mỗi con người” Khi bài ca về tình mẫu
tử cất lên từ tận đáy lòng thì tình cảm ấy sẽ cho ta cái cảm giác thế nào là thứtình cảm thực sự trong trái tim thực sự
Trang 10Dẫu rằng, thời gian có ngừng trôi, Trái Đất có đổi vòng quay đi chăngnữa, nhưng trong trái tim mỗi con người vẫn dấy lên một thứ tình cảm bất diệt
- tình mẫu tử Thật vậy, “Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng sẽ mãi là một bài
ca bất diệt ẩn hằn một sức mạnh kì diệu, đem ánh sáng tình yêu đến nhân loại
để rồi, bất chợt, mỗi con người chúng ta phải suy ngẫm:
“Mẹ có nghĩa là tất cả
Là cho đi không đòi lại bao giờ”
Đề bài 2.1: Có người không hiểu: Vì sao Nam Cao lại để cho lão Hạc tìm dến
cái chết trong khi vẫn còn nguyên nguồn sống, còn vườn, còn tiền Họ lại càng không hiểu vì sao: một người tốt đẹp như thế lại phải tự tử bằng cách
ăn bả chó - một cái chết đau đớn và dữ dội? Hãy viết một bài văn nhằm giải đáp những thắc mắc trên để mọi người cùng thấy: Đó là những sáng
tạo nghệ thuật sâu sắc có khả năng giúp người ta nhận rõ thực chất đời sống và con người nông dân trước Cách Mạng.
Hoặc Đề bài 2.2: Tóm tắt văn bản “Lão Hạc” (SGK Ngữ văn 8 - tập 1) và
trình bày suy nghĩ của em về cái chết đau đớn, dữ dội của nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao.
Dàn ý bài chi tiết (bài viết bên dưới)
Mở bài: - Đánh giá phong cách viết văn và cách nhìn đúng đắn về người nông
dân của nhà văn Nam Cao trong trào lưu hiện thực phê phán 1930 - 1945
- Dẫn dắt vấn đề (có hai vấn đề phải dẫn dắt):
1, Vì sao Nam Cao lại để cho lão Hạc tìm đến cái chết trong khi vẫn còn nguyên nguồn sống, còn vườn, còn tiền Vì sao một người tốt đẹp như như lão Hạc lại phải tự tử bằng cách ăn bả chó?
2, Những sáng tạo nghệ thuật của Nam Cao có khả năng giúp người ta nhận rõ thực chất đời sống và con người nông dân trước Cách mạng tháng Tám (trong thời thực dân nửa phong kiến).
Lưu ý: - Ở một số đề thi HSG, các ý cần học sinh chứng minh sẽ không được in đâm hay in nghiêng hoặc tạo ra một kí hiệu nào đó mà bắt học sinh phải tự nhận biết để chứng minh Vì thế, khi đọc đề cần phải gạch chân trước những từ ngữ/ý quan trong để khi làm bài không thừa hoặc thiếu luận điểm.
Trang 11Trên đó là một trong những ví dụ cụ thể, nếu không được in đậm thì đa số sẽ không thế xác định được vấn đề phải chứng minh (chủ yếu là vấn đề 2)
- Ở đề bài 1.2 thì không có vấn đề nghị luận nhưng HS cũng phải nếu khái quát về nhân vật lão Hạc để làm tiền đề cho phần thân bài.
Thân bài: Chứng minh ý kiến trên là đúng thông qua nhân vật lão Hạc trong
tác phẩm “Lão Hạc” của Nam Cao
- Luận điểm 1: Đoạn chuyển
+ Đối với cách làm của HSG thì nên trích dẫn một câu nói nào đó để
chứng minh vấn đề [vd: “Đối với tôi, văn chương không phải là sự thoát ly hay
sự quên lãng Văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực Nó có thểthay đổi cả một thế giới giả dối và tàn ác, ca ngợi sự công bình, làm người gầnngười hơn” (Thạch Lam)]
Lưu ý: Khi trích dẫn câu nói thì phải cho vào ngoặc kép, cuối câu nói là tên của người nói/viết (nếu đã giới thiệu rồi thì không cần) Khi trích dẫn cần phải đầy đủ, chính xác, nếu không nhớ rõ câu nói thì nên phác họa lại nội dung câu nói, không nên trích sai câu nói Sau khi đã trích thì nên giải thích ý nghĩa câu nói để làm sao liên hệ được đến với vấn đề cảu tác phẩm (trong trường hợp câu nói của Thạch Lam và đối với đề bài này thì câu nói chỉ có tác dụng với vấn đề 1 - cái chết của lão Hạc).
+ Tóm tắt hay nói cách khác là kể lại một cách thật ngắn gọn hoàn cảnhcủa Lão Hạc (vật chất và tinh thần) để làm sao toát lên sự vất vả, khổ cực củalão qua đó đánh giá trước nghệ thuật miêu tả tâm lí hay phong cách viết văn củanhà văn Nam Cao
- Luận điểm 2: Hoàn cảnh thiếu thốn về vật chất lẫn tinh thần của lão Hạc
+ Vật chất: một căn nhà cũ nát, một sào vườn cằn cỗi, một con chó Vàng.+ Tinh thần: vợ mất sớm, sống cũng với đứa con trai con trai bỏ đi đồnđiền cao su, lão cô đơn một mình với cậu Vàng (chó Vàng)
+ Hoàn cảnh cùng cực sau khi lão ốm và đứa con trai ra đi:
1, Gia sản chỉ có một sào vườn nhỏ đủ để cho lão bòn mót và mộtcon chó mà lão thường gọi là Cậu Vàng
2, Sức khỏe của lão càng ngày càng đuối, bão đến cuốn đi vụ hoamàu trên mảnh vườn lão, các việc nhỏ nhẹ trong làng thì bị cướp mất
3, Do hoàn cảnh ép buộc, lão đành phải bán cậu Vàng với giá 5đ
Trang 124, Ép mình phải ăn củ chuối, củ sung; làng xóm giúp đỡ lão thì lão
từ chối như một kẻ hách dịch, từ chối lời mời của ông Giáo
=> Lão đành sống một mình trong sự cô đơn và giằng buộc của bản thân
và rồi lão tìm đến cái chết
Lưu ý: Khi làm luận điểm này cần phải đan xen những khó khăn về mọi mặt của lão Hạc theo một trình tự nhất định để làm nổi bật lên sự khó khăn của lão và giới thiệu lão chết.
- Luận điểm 3: Cái chết đau đớn của lão Hạc, ông Giáo hiểu ra và hé lộ phẩmchất tốt đẹp của lão Hạc => Giải thích vấn đề 1
Lưu ý: Trước khi sang luận điểm 3 cần phải có một đoạn chuyển từ luận điểm này sang luận điểm khác: nên đánh giá hoàn cảnh của lão Hạc.
+ Sau khi bán cậu Vàng, lão đã đến tìm đến Binh tư xin một ít bả chó.Sau khi nghe Binh tư kể lại, ngay cả ông Giáo cũng nghi ngờ lão Hạc
+ Cái chết đau đớn, dữ dội của lão Hạc: “lão đang vật vã Cái chết thật
dữ dội!” Đến lúc này, ông Giáo và Binh Tư mới hiểu ra
+ Phẩm chất của lão Hạc: yêu thương con (muốn chết để giữ lại tiền chocon), giàu lòng tự trọng (không muốn liên lụy đến hàng xóm), muốn giữ lạinhững phẩm chất tốt đẹp của mình, không muốn bị cái xấu xâm phạm đến
+ Chứng minh luận điểm:
1, “Vì sao lão hạc phải tìm đến cái chết trong khi vẫn còn nguyênnguồn sống, còn tiền, còn vườn”: tuy lão vẫn còn tiền, còn vườn nhưng lão ănmãi sẽ hết, khi con trai lão về sẽ không có vốn làm ăn Vì thương con, nên lãođành chết để giữ lại tiền cho con
2, “Vì sao lão phải chết bằng cách ăn bả chó”: có lẽ, lão muốnchứng minh mình không hề theo gót Binh Tư làm bậy Mặt khác, cái chết củalão như lời tạ tội với chó Vàng, hình ảnh cái chết của lão cũng như hoàn cảnhchết của chó Vàng
3, Khẳng định: “Đó là những sáng tạo nghệ thuật sâu sắc của NamCao có khả năng giúp người ta nhận rõ thực chất đời sống và con người nôngdân trước Cách Mạng”
- Luận điểm 4: Mở rộng vấn đề, đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của t/g
+ Đánh giá vấn đề (có 3 vấn đề để đánh giá - như trên),
Trang 13+ Phản đề: Thường có trong văn nghị luận về tư tưởng đạo lí, đời sống, hiện tượng xã hội, nếu là học sinh có sức viết tốt, biết cân chỉnh thời gian hợp
lí thì nên cho mục phản đề này vào: khẳng định, trong xã hội hiện nay, không
có ít những trường hợp “coi rẻ” phẩm chất của mình Qua đó, đánh giá và phêphán những hành động đó
+ Liên hệ - mở rộng: bao gồm liên hệ bản thân và liên hệ với các tácphẩm khác Khi liên hệ bản thân: ta nên liên hệ với thực tế đời sống và với bảnthana mình rồi đưa ra những việc làm tốt (những việc làm trái ngược thì đã có ởmục phản đề, nếu không viết mục phản đề thì nên lướt qua) Khi liên hệ với cáctác phẩm khác: liện hệ với những tác phẩm có chung chủ đề (vd: nhân vật ChíPhèo trong truyện ngắn cùng tên ) và nêu nổi vật những điểm chung của cáctác phẩm rồi đánh giá, nhận xét vấn đề chứng minh
Lưu ý: Ngoài ra, ta có thể nhận xét nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, nghệ thuật kể chuyện và đánh giá giọng văn của nhà văn Nam Cao để khẳng định: trong văn ông luôn có tình người và đề cao phẩm chất con người dù trong bất cứ hoàn cảnh nào đi chăng nữa.
Kết bài: Khẳng định lại vấn đề theo hướng mở rộng của bản thân.
(trải nghiệm kiến thức bản thân)
Bài làm mẫu
Nam Cao - một nhà văn nhân đạo - một trong những cây bút sáng giá đã
để lại những trang viết tâm huyết về người nông dân trước Cách mạnh thángTám mang đậm giá trị hiện thực trong trào lưu hiện thực phê phán 1930 - 1945.Với nhân vật Lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên, cách nhìn đúng đắn, sâu sắc,nhất là tình thương da diết và niềm tin mãnh liệt vào những “người cùng khổ”của Nam Cao đã được bộc lộ rõ Một lão Hạc với số phận bi đát, khổ cựcnhưng lại ánh lên một tâm hồn trong sáng dường như đang hiện diện lên mắtngười đọc chúng ta Truy nhiên, lão lại phải chết một cách dữ dội và đau đớn đểgiữ một vẻ đẹp tâm hồn trong sáng Có lẽ, Nam Cao rất đau đớn khi để nhânvật của mình “ tìm đến cái chết trong khi vẫn còn nguyên nguồn sống” Nhưngchính cái chết đau đớn đó, ta mới cảm nhận được “những sáng tạo nghệ thuậtsâu sắc” của ông toát lên một thứ ánh sáng diệu kì soi đường cho những ngườinông dân giữa một bầu trời đen tối