- Trong bài “Từ ấy”, người chiến sĩ CM có lòng yêu đời, say mê lí tưởng, hăng hái đấu tranh CM vì sự nghiệp chung của đất nước, nhân dân.. Hoaøn caûnh saùng taùc taäp thô “NKTT”(Nguïc t[r]
Trang 1PHẨM CHẤT CỦA NGƯỜI CHIẾN SĨ CÁCH MẠNG TRONG “CHIỀU
TỐI”- HỒ CHÍ MINH VÀ “TỪ ẤY” – TỐ HỮU
I.TÌM HIỂU CHUNG:
1.Tác giả:
a Hồ Chí Minh:(1890- 1969)
- Là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc VN, là danh nhân văn hĩa thế giới
- Trong suốtc uộc đời, Người luơn xem văn chương là vũ khí quan trọng phục vụ cĩ hiệu quả cho sự nghiệp CM
- Sự nghiệp văn học là bộ phận quan trọng trong sự nghiệp CM lớn lao của Người
b Tố Hữu: (1920- 2002)
- Được đánh giá là “lá cờ đầu của thơ ca CMVN hiện đại”
- Thơ Tố Hữu thể hiện lẽ sống, lí tưởng, tình cảm CM của con người VN hiện đại nhưng mang đậm chất dân tọc truyền thống
2 Phẩm chất người chiến sĩ CM trong thơ ca CM:
- Người chiến sĩ CM cĩ lẽ sống, lí tưởng cao đẹp:sống là để đấu tranh chống áp bức bĩc lột, đấu tranh cho độc lập, tự do, hạnh phúc của dân tộc và của nhân loại cần lao
- Sẵn sàng hi sinh thân mình cho cách mạng
- Là người giàu tình cảm, tha thiết yêu cuộc sống
- Sống, chiến đấu với một tinh thần lạc quan CM khơng gì dập tắt nổi
3 Phẩm chất người chiến sĩ CM trong hai bài thơ:
- Trong bài thơ “ Chiều tối”, người chiến sĩ CM cĩ bản lĩnh phi thường, tư thế chủ động trong mọi hồn cảnh và tấm lịng yaau nước, nhạy cảm
- Trong bài “Từ ấy”, người chiến sĩ CM cĩ lịng yêu đời, say mê lí tưởng, hăng hái đấu tranh CM vì sự nghiệp chung của đất nước, nhân dân
II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
BÀI “Chiều tối” – Hồ Chí Minh
1 Hoàn cảnh sáng tác tập thơ “NKTT”(Ngục trung nhật kí):
HS gạch chân SGK
2 Xuất xứ và cảm hứng sáng tác bài thơ :
- Chiều tối (Mộ) là bài thứ 31 của tập thơ NKTT
- Bài thơ được HCM viết trên đường chuyển lao, từ nhà lao Tĩnh Tây đến nhà lao Thiên Bảo vào cuối thu 1942
3 TÌM HIỂU BÀI THƠ :
a Phân tích nội dung :
* Bức tranh thiên nhiên chiều muộn: (2 câu cuối)
Bức tranh thiên nhiên chốn núi rừng vào buổi chiều bao la, hùng vĩ được chấm phá đơn sơ bằng 2 hình ảnh mang đậm chất cổ điển phương Đơng ( Đường thi ):
- Một cánh chim chiều mỏi mệt tìm chốn nghỉ ngơi
Trang 2- Một chịm mây lẻ loi (cơ vân) lững lờ (mạn mạn) trơi trên nền trời
Thiên nhiên đẹp nhưng buồn: cánh chim sau 1 ngày kiếm ăn đã mệt mỏi, chịm mây như cũng mang tâm trạng: cơ đơn, lặng lẽ buồn trơi
Vừa thể hiện tình yêu thiên nhiên và phong thái ung dung tự tại vừa phù hợp với hồn cảnh và tâm trạng của Bác: sau 1 ngày bị áp giải cũng mệt mõi, cơ đơn và khơng nguơi nỗi nhớ quê nhà nơi đất khách
* Bức tranh cuộc sống sinh hoạt của con người: (2 câu cuối)
- Sự xuất hiện của con người (cơ em xĩm núi) và hoạt động (xay ngơ) bên lị than rực hồng là
tâm điểm của bức tranh làm cho cảnh bớt hiu quạnh và lạnh lẽo, đồng thời gợi bức tranh cuộc sống bình dị, đầm ấm của người lao động
- Chữ “hồng” cĩ giá trị như một “nhãn tự”( con mắt thơ ) Nĩ mang lại ánh sáng, niềm vui, sự
ấm áp, sự sống mãnh liệt cho cảnh vật và con người
toả sáng tấm lịng nhân đạo bao la: yêu con người, yêu cuộc sống đến độ quên mình và ý chí
vươn lên hồn cảnh khắc nghiệt của người tù CM
b Nghệ thuật :
- Cĩ sự hài hồ giữa bút pháp cổ điển và tinh thần hiện đại
- Ngơn ngữ tả ít, gợi nhiều, ý tại ngơn ngoại
- Thủ pháp đối lập, điệp liên hồn
4 Ý NGHĨA VĂN BẢN:
Bài thơ cho thấy vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách nghệ sĩ – chiến sĩ HCM: yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu cuộc sống; ý chí kiên cường, phong thái ung dung tự tại và niềm lạc quan trong mọi hồn cảnh
BÀI “Từ ấy” – Tố Hữu
1.Hồn cảnh sáng tác:Tháng -1 3 khi nhà thơ được kết nạp vào đảng cộng sản, bài thơ nằm
trong phần Máu lửa của tập thơ “Từ ấy”
2 Đọc,hiểu bài thơ:
a i vui n: h 1
-Hình ảnh ẩn dụ: “Nắng hạ,mặt trời chân lí”
-Sự liên kết giữa hình ảnh và ngữ nghĩa:mặt trời đời thường toả hơi ấm thì Đảng cũng là ánh sáng diệu kì toả ra những tư tưởng đúng đắn,mới mẻ
-Từ “bừng” cĩ ý nghĩa nhấn mạnh ánh sáng của lí tưởng xua tan màn sương mù của ý thức tiểu
tư sản và mở ra cho nhà thơ chân trời mới
Hai câu thơ kể lại một kỉ niệm khơng quên là được giác ngộ lí tưởng cm và bộc lộ tâm trạng vui sướng tự hào
Trang 3-Hình ảnh so sánh,bút pháp lãng mạn diễn tả niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổi đầu đến với lí tưởng cm
CM đã hơi dậy một sức sống m i, đem lại một cảm hứng sáng tạo m i cho nhà thơ
sống n (kh 2)
-Suy nghĩ: Tôi buộc biểu hiện cho sự tự nguyện gắn “cái tôi” cá nhân vào “cái ta” chung của
mọi người
Để tình biểu hiện cho một tâm hồn trải rộng với cuộc đời, tạo khả năng đồng cảm sâu xa với
hoàn cảnh của từng cá nhân cụ thể
Hồn tôi gắn với bao hồn khổ:tình hữu ái giai cấp, ông đặc biệt quan tâm đến quần chúng lao khổ -Hình ảnh: “Gần gũi-mạnh khối đời” mang tính ẩn dụ để chỉ đông đảo người cùng chung cảnh
ngộ đoàn kết với nhau vì mục tiêu chung
TH đã tì thấy ni vui và sức mạnh m i hông chỉ bằng nhận thức à còn ằng tình cảm
mến yêu, ằng sự giao cảm của những trái ti Quan niệm v l sống của ông à sự gắn ó hài hoà giữa “cái tôi” cá nhân và “cái ta” chung của mọi người
c.Tình cả n ( kh 3)
-Điệp ngữ mang tính khẳng định: “là”,các từ “con ,em, anh” và số từ ước lệ “vạn”nhấn mạnh
khẳng định một tình cảm g/đ đầm ấm,thân thiết,nhà thơ cảm nhận được mình là thành viên trong đại gia đình quần chúng đau khổ
-Từ ngữ: “kiếp phôi pha,cù bất cù bơ”biểu hiện cho tấm lòng đau xót của nhà thơ trước những
kiếp đời bất hạnh và bày tỏ lòng căm giận trước những oan trái mà kẻ thù gây nên
í tưởng cộng sản hông chỉ giúp cho ông có được l sống m i à còn giúp cho nhà thơ
vượt qua t c ích ỉ hẹp hòi của g c tư sản để có được tình cả g c quý áu
Ngh thu t:
Hình ảnh tươi sáng, giàu ý nghĩa tượng trưng; ngôn ngữ gợi cảm, giàu nhạc điệu; giọng thơ sảng khoái; nhịp thơ hăm hở
III Ý nghĩa văn bản:
Niềm vui lớn, lẽ sống lớn, tình cảm lớn trong buổi đầu gặp lí tưởng cộng sản
*Tổng kết:
Niềm vui khi bắt gặp lí tưởng cách mạng.Tình cảm giai cấp và sự căm giận với những bất công ngang trái của cuộc đời
-
Trang 4TƠI YÊU EM
-- A.X.Pu-skin-
I TÌM HIỂU TIỂU DẪN :
1 Tác giả Pu - skin:
a Cuộc đời:
- A-lêch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vich Pu-skin (1799-1 3 ) được ca ngợi là “mặt trời của thi ca
Nga”, cĩ ý nghĩa to lớn trong lịch sử văn chương và lịch sử thức tỉnh của dân tộc Nga
- Sớm cĩ khát vọng tự do, căm ghét cường quyền
- Bị sát hại trong cuộc đấu súng
b Sáng tác:
Thành cơng trên nhiều thể loại nhưng chủ yếu là thơ trữ tình
- Tác phẩm tiêu biểu: SGK
- Đặc điểm sáng tác:
+ Nội dung: thể hiện vẻ đẹp tầm hồn Nga khao khát Tự do và TY
+ Nghệ thuật: trong sáng, giản dị, hàm súc
2 Bài thơ “Tôi yêu em”:
Sáng tác 1 2 , được khơi nguồn từ mối tình cĩ thật của nhà thơ với nàng Ơ-lê-nhi-a, người mà Pu-skin cầu hơn nhưng khơng được đáp lại
II ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN :
* Điệp khúc “Tôi yêu em”:
Được lặp lại 3 lần nổi bật cảm xúc chủ đạo của bài thơ : vừa để khẳng định vừa là sự thú
nhận chân thành: “tơi đã yêu em”
1 Lời bộc bạch tình yêu chân thành, mãnh liệt :
- “Tơi yêu em … đã tàn phai.”(câu 1-2)
Sử dụng những từ ngữ dè dặt, thiếu chính xác (chừng cĩ thể, chưa hẳn) + hình ảnh tượng trưng
(ngọn lửa tình) TY như ngọn lửa
Lời giãi bày, thú nhận TY chân thành, sâu sắc và vẫn cịn tồn tại…như ngọn lửa âm ỉ, dai dẳng, chưa hẳn đã lụi tàn
- “ Tơi yêu em âm thầm, khơng hi vọng
Lúc rụt rè, khi hậm hực lịng ghen,”
+ Điệp từ “tơi yêu em” nhân mạnh TY của NVTT
+ Những từ “lúc”, “khi” sắc thái đa dạng, phức tạp của tình cảm
Trang 5 Cụ thể hố và nhấn mạnh TY của tác giả: TY đơn phương âm thầm, khơng cĩ hi vọng
những vẫn mang đầy đủ những sắc thái cung bậc của TY ( lúc rụt rè, khi hậm hực lịng ghen)
2 Tình yêu cao thượng, nhân hậu, vị tha :
- “ Nhưng khơng ……gợn bĩng u hồi.”
NVTT cĩ ý định rút lui, trả lại sự yên tĩnh, thanh thản trong tâm hồn người mình yêu
TY trong sáng, cao thượng: quên mình vì hạnh phúc của người mình yêu
- Lí trí thì bảo rút lui nhưng tình cảm thì lại: “ Tơi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm…
khẳng định sự chân thành trong TY của mình: mãnh lực TY khơng giảm mà cịn tăng lên
- Cầu chúc cho người mình yêu được hạnh phúc (cĩ được người yêu “như tơi đã yêu em”)
nhân cách cao thượng, vị tha, sự hi sinh trong TY và thái độ trân trọng người tình của tác giả
3 Nghệ thuật :
- Ngơn ngữ thơ giản dị, trong sáng, hàm súc
- Giọng điệu thơ chân thực, sinh động, lúc phân vân, ngập ngừng, khi cương quyết, day dứt
III Ý NGHĨA VĂN BẢN :
Ghi nhớ - SGK