NGHỊ LUẬN về 1 đoạn THƠ, bài THƠ

Hình ảnh mùa xuân và tình cảm thiết tha của Thanh Hải trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” nhiên, đất nước trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ.. XÁC ĐỊNH LUẬN CỨ TRONG CÁC LUẬN ĐIỂ

TIẾT 124

NGHỊ LUẬN

VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

I- T×m hiÓu bµi nghÞ luËn

c¶m thiÕt tha cña Thanh H¶i

nguyện hiến dâng cho đời.

b Hệ thống luận

điểm

- Hóy trỡnh bày hệ thống luận điểm trong văn bản?

Hình ảnh mùa xuân và tình cảm thiết tha của Thanh Hải trong bài thơ

“Mùa xuân nho nhỏ”

nhiên, đất nước trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ

Luận điểm 2

Hình ảnh một mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hoà nhập,

được dâng hiến.

Luận điểm 3

XÁC ĐỊNH LUẬN CỨ TRONG CÁC LUẬN ĐIỂM

Hình ảnh mùa

xuân trong bài thơ

của Thanh Hải mang

nhiều tầng nghĩa

Hình ảnh mùa xuân rạo rực của thiên nhiên, đất nước trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà

thơ.

Hình ảnh một mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hoà nhập, được dâng hiến

+ Âm thanh: tiếng chim chiền chiện lảnh lót vang trời + Ngôn từ: tha thiết, trìu mến của nhà thơ trong lời kêu, giọng hỏi

+ Tư thế: Tôi

đ ưa tay tôi hứng.

+ Câu thơ, hình

ảnh thơ đặc sắc

+ Cảm xúc, giọng

điệu trữ tình +

Sự láy lại các hình

ảnh của mùa xuân.

Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng nghĩa

Hình ảnh mùa xuân rạo rực của thiên nhiên, đất n ước trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ.

Hình ảnh một mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hoà

nhập, được dâng hiến

+ Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên + Hình ảnh mùa xuân

của đất nước trong

lao động và chiến

đấu.

+ Nguyện ước làm một mùa xuân nho nhỏ.

+ Hình ảnh : dòng sông xanh, hoa tím biếc,

lộc…

+ Âm thanh: tiếng chim chiền chiện lảnh lót

vang trời + Giọng điệu: tha thiết, trìu mến của nhà thơ

trong lời kêu, giọng hỏi

+ Tư thế: Tôi đưa tay tôi hứng.

Em có nhận xét gì về các luận cứ mà tác giả đ ưa ra ?

Luận

cứ là:

Các câu thơ, hình ảnh thơ đặc sắc Giọng điệu và kết cấu bài thơ

Nội dung Nghệ thuật

I- T×m hiÓu bµi nghÞ luËn

-Lđ3 : MXNN- khát vọng hòa nhập, hiến dâng.

-Lđ kết thúc: Giá trị, ýnghĩa, tác dụng của tác phẩm

Luận cứ : Trình bày ND và NT của các câu thơ

( hình ảnh, chi tiết,giọng điệu, kết cấu…)

I- Tìm hiểu bài nghị luận về một bài

2- Thân bài : Tiếp theo đến “là sự

láy lại các hình ảnh ấy của mùa

xuân”

( Triển khai các luận điểm bằng cách trình bày sự cảm nhận, đánh giá cụ thể những đặc sắc nổi bật về nội dung, nghệ thuật của bài thơ )

3- Kết bài : Phần còn lại

( Khái quát giá trị, ý nghĩa bài thơ

“Mùa xuân nho nhỏ” )

I- Tìm hiểu bài nghị luận về một bài

2- Thân bài : Tiếp theo đến “là sự

láy lại các hình ảnh ấy của mùa

xuân”

(Triển khai các luận điểm bằng cách trình bày sự cảm nhận, đánh giá cụ thể những đặc sắc nổi bật về nội dung, nghệ thuật của bài thơ )

3- Kết bài : Phần còn lại

(Khái quát giá trị, ý nghĩa bài thơ

“Mùa xuân nho nhỏ”)

d) Cách diễn đạt

- Em có nhận xét gì về cỏch diễn đạt của văn bản ?

- Ng ười viết đã trình bày

những cảm nghĩ, đánh giá

bằng thái độ tin yêu, bằng

tình cảm thiết tha trìu mến

- Lời văn toát lên những rung

động trước sự đặc sắc của

các hình ảnh, giọng điệu, sự

đồng cảm với nhà thơ Thanh

Hải

 Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là

trình bày, nhận xét, đánh giá của mình về

nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy.

 Bài nghị luận cần phân tích các yếu tố ngôn

từ, giọng điệu, hình ảnh…để có những nhận

xét, đánh giá cụ thể, xác đáng.

 Bố cục rõ ràng, mạnh lạc; lời văn gợi cảm, thể

hiện rung động chân thành của ng ư ời viết

Hãy nêu yêu cầu đối với một bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?

Thế nào là nghị luận về một

đoạn thơ, bài thơ ?

Ví dụ về nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

- Phân tích bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh

- Cảm nghĩ của em về tình yêu quê hương của nhà thơ Huy Cận qua bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”.

- Hình ảnh anh bộ đội Cụ Hồ qua hai bài thơ “ Đồng chí “ và “Tiểu đội xe….”

* Ghi nhớ SGK/78

TIẾT 125

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN

VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

BÀI TẬP VỀ NHÀ

Hãy phân tích bài thơ “Ánh

trăng” của Nguyễn Duy

I ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

1 Ví dụ

Đề 1: Phân tích tình yêu quê hương trong bài

thơ "Quê hương" của nhà thơ Tế Hanh.

Đề 2: Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn

kết trong bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu

Đề 3: Hình tượng người chiến sĩ lái xe trong

bài : "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" của Phạm Tiến Duật

Đề 4: Suy nghĩ của em về bài thơ "Con cò" của

Chế Lan Viên.

Đề 1: Phân tích tình yêu quê hương trong bài thơ "Quê hương" của nhà thơ Tế Hanh.

Đề 2: Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn kết trong bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu.

Đề 3: Hình tượng người chiến sĩ lái xe trong

bài : "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" của Phạm Tiến Duật.

Đề 4: Suy nghĩ của em về bài thơ "Con cò" của Chế Lan Viên.

Đề 1: Phân tích tình yêu quê

hương trong bài thơ "Quê hương"

của nhà thơ Tế Hanh.

tình yêu quê hương trong bài thơ "Quê

hương" của nhà thơ Tế Hanh: Vấn đề nghị

luận

Cấu tạo của đề bài

- Dạng 1 : Yêu cầu về cách thức nghị luận + Yêu cầu về vấn đề nghị luận

Đề 3: Hình tượng người chiến sĩ lái xe

trong bài: "Bài thơ về tiểu đội xe không

kính" của Phạm Tiến Duật.

Đề 3: Hình tượng người chiến sĩ lái xe

trong bài: "Bài thơ về tiểu đội xe không

kính" của Phạm Tiến Duật: Vấn đề nghị

luận

- Dạng 2 : Nêu vấn đề nghị luận

2 NhËn xÐt:

Cấu tạo của đề bài

luận ( Suy nghĩ, cảm nhận, phân tích…)

định, đánh giá của ng ười viết.

So sánh sự giống nhau và khác

nhau giữa các đề bài?

- Thấy đ ược sự đa dạng, phong phú

của kiểu đề bài nghị luận về một

đoạn thơ, bài thơ.

(Đề có mệnh lệnh, đề không có

mệnh lệnh)

Từ việc tỡm hiểu bài trên, em cú nhận xột gỡ

đề bài nghị luận về một bài thơ đoạn thơ?

Nhận xét: Cấu tạo của đề bài:

- Dạng 1: yêu cầu về vấn đề nghị luận và cách thức nghị luận.

- Dạng 2: yêu cầu về vấn đề nghị luận.

II CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

1 CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:

ĐỀ BÀI

PHÂN TÍCH TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG TRONG BÀI THƠ "QUÊ HƯƠNG"

CỦA TẾ HANH.

Bước 2: Lập dàn ý

Mở bài

- Giới thiệu đoạn thơ, bài thơ.

- Nêu nhận xét, đánh giá khái quát về bài thơ, đoạn thơ.

(Nếu phân tích đoạn thơ nên nêu rõ vị trí của đoạn thơ ấy trong tác phẩm và khái quát nội dung cảm xúc của nó.)

Thân bài :

Luận điểm 1 : Cảnh ra khơi.

- Nội dung: vẻ đẹp trẻ trung, giàu sức sống, đầy khí thế vượt trường giang.

- Nghệ thuật:

+ Từ ngữ gợi cảm: “trong”, “nhẹ”, “hồng”…

+ Hình ảnh thơ đẹp, so sánh, nhân hoá:

“chiếc thuyền” – “tuấn mã”, “cánh buồm” –

“mảnh hồn làng”

Nªu bư íc 3 khi lµm bµi nghÞ luËn vÒ bµi th¬, ®o¹n th¬?

Bưíc cuèi khi lµm bµi nghÞ luËn vÒ bµi th¬,

®o¹n th¬ lµ gì ?

Bước 3: Viết bài

Bước 4: Đọc và sửa chữa lại

II CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:

1 CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:

2 CÁCH TỔ CHỨC, TRIỂN KHAI LUẬN ĐIỂM:

Văn bản Quê hương trong tình thương, nỗi nhớ

và nỗi nhớ quê hương da diết của tác giả.

Phần thân bài người viết đã trình bày những nhận xét gì

về tình yêu quê hương

trong bài thơ Quê hương?

Những suy nghĩ ấy được dẫn dắt khẳng định bằng cách nào, được liên kết với phần mở bài và kết bài ra sao?

c) Kết bài: phần còn lại  Khẳng định sức hấp dẫn của bài thơ

và ý nghĩa bồi đắp tâm hồn người đọc.

ở phần thân bài, ngư ời viết trỡnh bày những nhận xét gỡ

về tỡnh yêu quê hư ơng trong bài thơ Quê hư ơng?

+ Nổi bật lên là những hỡnh ảnh đẹp như mơ, đầy

sức mạnh khi ra khơi.

+ Cảnh trở về tấp nập, no đủ.

+ Hỡnh ảnh người dân chài giữa đất trời lộng gió với

vị nồng mặn của biển khơi.

+ Hỡnh ảnh, ngôn từ của bài thơ giàu sức gợi cảm, thể hiện một tâm hồn phong phú, rung động tinh tế.

Những suy nghĩ, ý kiến ấy được dẫn dắt, khẳng định bằng cách nào,

đư ợc liên kết với phần mở bài và kết bài ra sao?

Những suy nghĩ, ý kiến của ng ười viết luôn đ ược gắn cùng sự phân tích, bỡnh giảng cụ thể hỡnh

ảnh, ngôn từ, giọng điệu của bài thơ.

- Phần thân bài đ ược nối kết với phần mở bài một cách chặt chẽ, tự nhiên đó chính là sự phân tích, chứng minh làm sáng tỏ nhận xét bao quát đã nêu ở phần mở bài Từ các luận điểm này đã dẫn đến

phần kết bài đánh giá sức hấp dẫn, khẳng định ý nghĩa của bài thơ

II CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:

1 CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ :

2 CÁCH TỔ CHỨC, TRIỂN KHAI LUẬN ĐIỂM :

Văn bản có tính thuyết phục, hấp dẫn không? Vì sao?

Từ việc tìm hiểu VB trên, em rút

ra bài học gì về cách làm bài nghị luận văn học này?

Ghi nhớ (Sgk /83)

Bài văn có tính thuyết phục, hấp dẫn vì:

•Người viết đã chỉ được cái hay, cái đẹp của bài thơ.

•Làm sáng tỏ được tình yêu quê hương tha thiết của tác giả.

•Suy nghĩ, đánh giá thể hiện sự rung động thật sự của người viết

đoạn thơ ấy trong tác phẩmvà khái quát nội dung cảm xúc của nó)

-TB: Lần lượt trình bày những suy nghĩ, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ.

-KB: Khái quát giá trị, ý nghĩa của đoạn thơ, bài thơ.

Bài nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ cần nêu lên các nhận xét, đánh giá và sự cảm thụ riêng của người viết Những nhận xét đánh giá ấy phải gắn với sự phân tích, bình giá ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu, nội dung cảm xúc,… của tác phẩm.

TIẾT 125: CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

I Đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

1 Tìm hiểu đề bài ( Sgk)

2 Nhận xét:Cấu tạo của đề bài:

- Dạng 1: yêu cầu về vấn đề NL và cách thức NL.

- Dạng 2: yêu cầu về vấn đề NL.

II Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ….

1 Đề bài: Phân tích tình yêu quê hương trong bài

thơ “Quê hương” của Tế Hanh.

LUYỆN TẬP

Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về”

A Mở bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ 1.

1- Nội dung: Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt.

2 Nghệ thuật: Cảm nhận tinh tế, hình ảnh giàu sức biểu cảm.

B Thân bài: suy ngh ĩ , đánh giá về nội dung, nghệ thuật của khổ 1

1: Cảm xúc của nhà thơ:

1a Nội dung: Tín hiệu thu sang nhẹ nhàng, mơ hồ.

1b Nghệ thuật:

- Hình ảnh: "hương ổi", gió, sương"

- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng chình".

2 Cảnh sang thu của đất trời:

2a Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng, hình như“.

2b Nội dung: Tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng.

C Kết bài:

1 Giới thiệu: Đề tài mùa thu trong thi ca và "Sang thu" của Hữu Thỉnh

2 Nêu vấn đề:

- Khổ 1: Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt qua sự cảm

nhận tinh tế, hình ảnh giầu sức biểu cảm

- Chép khổ thơ.

Dµn ý cña mét häc sinh

A Mở bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ 1.

1- Nội dung: Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng

- Hình ảnh: "hương ổi", gió, sương"

- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng chình".

2 Cảnh sang thu của đất trời:

2a Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng,

hình như“.

2b Nội dung: Tâm trạng ngỡ ngàng, bâng

khuâng.

C Kết bài:

1 Giới thiệu: Đề tài mùa thu trong thi ca và "Sang

thu" của Hữu Thỉnh

2 Nêu vấn đề:

- Khổ 1: Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà

rõ rệt qua sự cảm nhận tinh tế, hình ảnh giầu sức

1 Cảnh sang thu của đất trời:

1a Nội dung: tín hiệu thu sang nhẹ nhàng, mơ hồ.

1b Nghệ thuật:

- Hình ảnh: "hương ổi", “gió, sương"

- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng chình".

2 Cảm xúc của nhà thơ:

2a Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng, hình

như”.

2b Nội dung: tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng.

C Kết bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ 1.

1- Nội dung: đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà

B Thân bài: suy ngh ĩ , đánh giá về nội dung, nghệ thuật của khổ 1

1 Cảnh sang thu của đất trời:

1a Nội dung: tín hiệu thu sang nhẹ nhàng, mơ hồ.

1b Nghệ thuật:

- Hình ảnh: "hương ổi", “gió, sương"

- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng chình".

2 Cảm xúc của nhà thơ:

2a Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng, hình như”.

2b Nội dung: tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng.

C Kết bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ 1.

1- Nội dung: đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt.

2 Nghệ thuật: cảm nhận tinh tế, hình ảnh giàu sức biểu cảm.

Dàn ý

Bài 1 Hãy khoanh tròn vào chữ cái câu trả lời đúng nhất.

Đâu là điều cần thiết khi viết mở bài cho bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ?

A Giới thiệu bài thơ, đoạn thơ.

B Nêu khái quát giá trị bài thơ, đoạn thơ

C Kết luận về giá trị của bài thơ, đoạn thơ.

D Giới thiệu đoạn thơ, bài thơ, nêu khái quát giá trị bài thơ, đoạn thơ.

nhỏ" đã triển khai các luận điểm phần thân bài như sau:

A Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước, dân tộc

B Khát vọng hoà nhập, dâng hiến “mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ.

C Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời.

Hãy sắp xếp lại các luận điểm trên theo trật tự hợp lí của bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ".

Đâu là điều cần thiết khi viết mở bài cho bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ?

A Giới thiệu bài thơ, đoạn thơ.

B Nêu khái quát giá trị bài thơ, đoạn thơ

C Kết luận về giá trị của bài thơ, đoạn thơ.

D Giới thiệu đoạn thơ, bài thơ, nêu khái quát giá trị bài thơ, đoạn thơ.

HƯỚNG DẪN HỌ C BÀI

1 Học thuộc phần ghi nhớ (sgk);

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n

TIẾT HỌC KẾT THÚC