MÔ HÌNH TRÒ CHƠI dân GIAN

Trong 2 mục tiêu, 5 yêu cầu và 5 nội dung của chỉ thị 40 có nội dung: “Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh.”

I ĐẶT VẤN ĐỀ

- Hoạt động Đội hiện nay chiếm một vị trí quan trọng trong nhà trường Giáo viên Tổng phụ trách phải biết tổ chức các hoạt động tập thể hấp dẫn, các sân chơi trí tuệ sinh động, các trò chơi bổ ích nhằm thu hút đông đảo các em học sinh tham gia Góp phần giáo dục đạo đức, hướng học sinh đến vẻ đẹp chân, thiện, mĩ

Năm học 2008 2009 là năm đầu tiên thực hiện chỉ thị 40/2008/CT -BGD - ĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của -BGD - ĐT về việc phát động phong

trào thi đua“ Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực” Trong 2 mục tiêu, 5 yêu cầu và 5 nội dung của chỉ thị 40 có nội dung: “Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh.”

- Là một giáo viên được phân công phụ trách công tác Đội trong nhà trường tôi nhận thấy: Trong quá trình giao lưu văn hoá, hợp tác kinh tế, hội nhập quốc tế, vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và phát huy truyền thống cách mạng được đặt ra rất cấp bách trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ Như vậy, đưa trò chơi dân gian vào nhà trường là điều hết sức cần thiết, không những góp phần rèn luyện sức khỏe, kĩ năng ứng xử các tình huống trong cuộc sống mà còn

kích thích học sinh học tập tốt “ chơi vui, học càng vui ”

- Đã có một số trường học đưa trò chơi dân gian vào hoạt động Đội, tuy nhiên hiệu quả giáo dục chưa cao, học sinh chưa thực sự hào hứng khi tham gia

vì giáo viên chưa chọn được những trò chơi phù hợp với học sinh cũng như chưa biết phát huy tính tập thể, sáng tạo của các em

- Từ thực tế của địa phương và công tác phong trào, từ sự yêu thích và ước

mơ của các em học sinh tôi quyết đưa trò chơi dân gian vào hoạt động Đội tại đơn vị theo kế hoạch từng tháng

II KẾ HOẠCH TỪNG THÁNG:

* Tháng 9: Triển khai trò chơi dân gian Nhảy dây

- Trò chơi Nhảy dây có 7 kiểu chơi Qua tìm hiểu thực tế tôi lựa chọn 2

cách chơi phù hợp với học sinh THCS

+ Nhảy dây kiểu 1: Đây là một kiểu bình thường và cơ bản trong trò chơi nhảy dây Dùng một sợi dây đủ dài sao cho 2 tay cầm sợi dậy, hai chân đạp trên sợi dây mà vừa căng là được Người chơi đứng thẳng người, 2 cổ tay quay đều dây qua đầu Khi vòng dây sát đất thì 2 chân chụm lại nhảy qua vòng dây, đôi khi nhảy qua vòng dây bằng chân trước, chân sau

+ Nhảy dây kiểu 2: Hai người quay vòng dây theo một chiều, các người nhảy lần lượt vào nhảy từng người hay nhiều người tuỳ ý Phải tập sao khi dây gần xuống đến chân mình thì nhẩy lên, đừng để dây chạm đúng chân mình Ai

để dây chạm trúng chân mình phải ra thay quay dây cho người khác vào nhảy

- Trò chơi Nhảy dây có lợi ích tuyệt vời trong việc rèn luyện thể chất và

phản xạ nhanh nhẹn cho học sinh

* Tháng 10: Triển khai trò chơi dân gian Ô ăn quan

- Vẽ một hình chữ nhật được chia đôi theo chiều dài và ngăn thành 5 hàng dọc khoảng cách đều nhau, ta có được 10 ô vuông nhỏ Hai đầu hình chữ nhật được vẽ thành 2 hình vòng cung, đó là 2 ô quan lớn đặc trưng cho mỗi bên, đặt vào đó một viên sỏi lớn có hình thể và màu sắc khác nhau để dễ phân biệt hai bên, mỗi ô vuông được đặt 5 viên sỏi nhỏ, mỗi bên có 5 ô Hai người hai bên, người thứ nhất đi quan với nắm sỏi trong ô vuông nhỏ tùy vào người chơi chọn

ô, sỏi được rãi đều chung quanh từng viên một trong những ô vuông cả phần của

ô quan lớn, khi đến hòn sỏi cuối cùng ta vẫn bắt lấy ô bên cạnh và cứ thế tiếp tục

đi quan ( bỏ những viên sỏi nhỏ vào từng ô liên tục) Đến lúc viên sỏi cuối cùng

được dừng cách khoảng là một ô trống, như thế là ta chặp ô trống bắt lấy phần sỏi trong ô bên cạnh để nhặt ra ngoài Những viên sỏi đó đã thuộc về người chơi, người đối diện mới được bắt đầu

- Đến lượt đối phương đi quan cũng như người đầu tiên, cả hai thay phiên nhau đi quan cho đến khi nào nhặt được phần ô quan lớn và lấy được hết phần của đối phương Như thế người đối diện đã thua hết quan Hết quan tàn quân, thu quân kéo về Hết ván, bày lại như cũ, ai thiếu phải vay của bên kia Tính thắng thua theo nợ các viên sỏi

- Cách chơi ô ăn quan rất đơn giản nhưng người chơi ô ăn quan đã giỏi thì

việc tính toán sẽ rất tài tình khiến người đối diện phải thua cuộc vì không còn

quan (sỏi) bên phần mình để tiếp tục cuộc chơi Trò chơi ô ăn quan rèn luyện trí

thông minh, nhanh nhẹn, với nhiều điều bất ngờ, thú vị

* Tháng 11: Triển khai trò chơi dân gian Đá cầu

- Người chơi sử dụng cầu được làm từ lông gà kết hợp với nắp quả pin giúp quả cầu khi đá sẽ nẩy hơn

- Có thể đá cầu đơn, đôi, hoặc tập thể Có thể chơi bằng chân hoặc dùng vợt

để đánh

- Trò chơi Đá cầu rèn luyện sự khéo léo, nhanh nhẹn, tính tập thể cao.

* Tháng 12: Triển khai trò chơi dân gian Bịt mắt bắt Dê

- Một học sinh xung phong để mọi người bịt mắt lại bằng một chiếc khăn

để không nhìn thấy, những người còn lại đứng thành vòng tròn quanh người bị bịt mắt Mọi người chạy xung quanh người bị bịt mắt đến khi nào người đó hô

“bắt đầu” hoặc “đứng lại” thì tất cả mọi người phải đứng lại, không được di

chuyển nữa Lúc này người bị bịt mắt bắt đầu lần đi xung quanh để bắt được ai

đó, mọi người thì cố tránh để không bị bắt và tạo ra nhiều tiếng động để đánh lạc hướng Đến khi ai đó bị bắt và người bị bịt mắt đoán đúng tên thì người đó sẽ

phải ra “bắt dê”, nếu đoán sai lại bị bịt mắt lại và làm tiếp Nếu ai đó muốn ra

chơi cùng thì phải vào làm luôn, người đang bị bịt mắt lúc này được ra ngoài hoặc là phải oẳn tù tì xem ai thắng

- Trò chơi Bịt mắt bắt dê có tác dụng rèn luyện thể chất và tính phán đoán,

định hướng Thông qua trò chơi này học sinh sẽ nhanh hơn, thông minh hơn, giúp học sinh giảm bớt những căng thẳng, mệt mỏi và bước vào tiết học tiếp theo đầy hào hứng

* Tháng 1: Triển khai trò chơi dân gian Nhảy lò cò

- Kẻ một hình chữ nhật chiều dài khoảng 4m, rộng khoảng 1m, kẻ một đường thẳng chia đôi chiều dài và kẻ 5 đường ngang chia hình chữ nhật làm 10

ô nhỏ, ở đầu hình chữ nhật kẻ một hình bán nguyệt (điểm giữa hình bán nguyệt gọi là tâm), cuối hình chữ nhật kẻ một đường ngang cách hình chữ nhật khoảng 1m (làm vạch đứng đi cái)

- Sau đó, đánh số thứ tự hàng dọc từ 1 đến 5 và tương ứng hàng dọc bên kia

từ 10 đến 6 vào những ô vuông nhỏ Mỗi em kiếm một mảnh ngói, gạch nhỏ vuông vắn vừa tay cầm Khi bắt đầu chơi, các em đứng vào vạch đi cái Cái của

ai gần tâm nhất được đi trước Em đi trước đứng ở vạch, ném cái vào ô 1 sao cho không chạm vạch, sau đó nhảy lò cò từ ô 10 đến hết ô 6, khi nhảy sang vòng bán nguyệt thì được nghỉ cả hai chân rồi lò cò tiếp từ ô 5 về ô 1 và lấy chân đang

lò cò đá hòn cái ra phía ngoài vạch đứng ném cái hoặc cúi xuống nhặt lấy hòn cái (tùy theo quy định) nhưng không được thả chân kia xuống và không được chống tay, xong nhảy lò cò ra Nếu hòn cái không ra khỏi ô, hoặc sang ô khác hoặc nằm trên vạch hoặc em đó bị ngã là mất lượt Lên ô 2, em đó đứng ở vạch, ném cái vào ô 2, sau đó chơi như ở ô 1 Tiếp tục lên các ô 3, 4, 5, khi sang các ô

6 đến 10 thì nhảy lò cò từ ô 1 Nhảy hết ô 10 thì được tậu ruộng, đứng ở tâm của hình bán nguyệt quay lưng lại các ô, tay cầm hòn cái ném vòng qua đầu, hòn cái rơi vào ô nào thì được tậu ruộng ở ô đó Nếu ném lệch ra ngoài thì mất lượt Ruộng của người nào thì người ấy được nghỉ chân khi nhảy đến đó Nếu lần thứ hai được tậu ruộng, em đó sẽ cố ném cái vào ô liền kề ô ruộng trước để được nghỉ chân lâu hơn Các em khác khi nhảy đến ruộng phải nhảy cách qua ô ruộng

Nếu muốn nghỉ nhờ phải nộp “cống” cho chủ ruộng

- Trò chơi Nhảy lò cò có tác dụng rèn luyện chân tay khỏe khoắn, dẻo dai và

sự nhanh nhẹn, hoạt bát

* Tháng 2: Triển khai trò chơi Rồng rắn lên mây

- Một người đứng ra làm thầy thuốc, những người còn lại sắp hàng một, tay người sau nắm vạt áo người trước hoặc đặt trên vai người phía trước Sau đó

tất cả bắt đầu đi lượn qua lượn lại như con rắn, vừa đi vừa hát:

Rồng rắn lên mây

Có cây lúc lắc

Hỏi thăm thầy thuốc

Có nhà hay không?

Người đóng vai thầy thuốc trả lời:

- Thầy thuốc đi chơi! (hay đi chợ, đi câu cá , đi vắng nhà tùy ý mà chế ra).

Đoàn người lại đi và hát tiếp cho đến khi thầy thuốc trả lời:

- Có !

Và bắt đầu đối thoại như sau : Thầy thuốc hỏi:

- Rồng rắn đi đâu?

Người đứng làm đầu của rồng rắn trả lời:

+ Rồng rắn đi lấy thuốc để chữa bệnh cho con

- Con lên mấy ?

+ Con lên một

- Thuốc chẳng hay

+ Con lên hai.

- Thuốc chẳng hay.

Cứ thế cho đến khi:

+ Con lên mười.

- Thuốc hay vậy.

Kế đó, thì thầy thuốc đòi hỏi:

- Xin khúc đầu.

+ Những xương cùng xẩu.

- Xin khúc giữa.

+ Những máu cùng me

- Xin khúc đuôi.

+ Tha hồ mà đuổi

- Lúc đó thầy thuốc phải tìm cách làm sao mà bắt cho được người cuối cùng trong hàng Ngược lại thì người đứng đầu phải dang tay chạy, cố ngăn cản không cho người thầy thuốc bắt được cái đuôi của mình, trong lúc đó cái đuôi phải chạy và tìm cách né tránh thầy thuốc Nếu thầy thuốc bắt được người cuối cùng thì người đó phải ra thay làm thầy thuốc Nếu đang chơi dằng co giữa chừng, mà rồng rắn bị đứt ngang thì tạm ngừng để nối lại và tiếp tục trò chơi

- Trò chơi Rồng rắn lên mây giúp học sinh hình thành khả năng nhạy bén, linh

hoạt để ứng phó với nhiều tình huống trong cuộc sống

* Tháng 3: Triển khai trò chơi Trồng nụ trồng hoa

- Cách chơi: Hai học sinh ngồi xuống đất để tạo thành các độ cao khác nhau, các bạn chơi nhảy qua từng độ cao Độ cao 1: Hai em ngồi đối diện nhau, chân trái co, chân phải duỗi thẳng, bàn chân thẳng đứng Một em để chân xuống đất, em còn lại chồng lên chân bạn Độ cao 2: Chồng 4 bàn chân lên nhau Độ cao 3: Như độ cao 2, thêm 2 gang tay của 2 bạn…

- Khi chơi các bạn chạy lấy đà hoặc đứng tại chỗ, hoặc quy định vạch lấy

đà do các bạn tự thỏa thuận, và đọc:“ Trồng nụ trồng hoa đến ngày kết quả hái hoa đem về” Khi đến chữ về thì mới được nhảy qua.

- Luật chơi: Nhảy chạm vào độ cao, thua cuộc Chưa đọc hết câu đã nhảy, thua cuộc Cây tự đổ thua cuộc ( đôi làm cây)

- Đây là trò chơi dân gian vui nhất đối với trẻ thơ Trò chơi rèn luyện thể chất và sự linh hoạt tuyệt vời cho học sinh Trò chơi không cần sân chơi rộng không cần nhiều người mà vẫn vui, vẫn nhiều thú vị

* Tháng 4: Triển khai trò chơi Chơi chuyền

- Số người chơi 2 - 5 học sinh Đồ chơi gồm có 10 que nhỏ và một quả tròn nặng (quả cà, quả bòng ), ngày nay các em thường chơi bằng quả bóng tennis Cầm quả ở tay phải tung lên không trung và nhặt từng que Lặp lại cho đến khi quả rơi xuống đất là mất lượt Chơi từ bàn 1 ( lấy một que là một lần tung) bàn 2( lấy hai que một lần) cho đến bàn 10, vừa nhặt quả chuyền vừa hát những câu

thơ phù hợp với từng bàn: “ Một mốt, một mai, con trai, con hến,… Đôi tôi, đôi chị… Ba lá đa, ba lá đề v.v.” Hết bàn mười thì chuyền bằng hai tay: chuyền một vòng, hai vòng hoặc ba vòng và hát: “Đầu quạ, quá giang, sang sông, trồng cây, ăn quả, nhả hột…” khoảng 10 lần là hết một bàn chuyền, đi liền mấy ván

sau và tính điểm

- Khi người chơi không nhanh tay hay nhanh mắt để bắt được bóng và que cùng một lúc sẽ bị mất lượt, lượt chơi sẽ được chuyển sang người bên cạnh

- Chơi chuyền làm người ấm lên và rất vui, rèn luyện sự phán đoán tính

toán chính xác Trong suốt mùa hè hoặc mùa thu, học sinh chơi chuyền ở khắp mọi nơi, dưới bóng cây hay ở sân trường

* Tháng 5: Triển khai trò chơi dân gian Kéo co

- Mỗi lớp chia thành 2 đội với số người bằng nhau Vạch một đường thẳng làm danh giới, mỗi đội đứng một bên Sếp thành một hàng dọc Hai người đứng đầu nắm hai tay của nhau( hoặc dùng 1 sợi dây), những người đứng sau vòng tay

ôm bụng người đứng trước chuẩn bị Khi có hiệu lệnh hai đội bắt đầu dùng sức kéo đội đối phương về phía mình Đội nào kéo được đội đối phương qua khỏi vạch là thắng

- Kéo co cũng kéo 3 keo, bên nào thắng liền 3 keo là bên ấy được Bên

ngoài học sinh cổ vũ 2 đội bằng tiếng“ dô ta”,“ cố lên ”

- Trò chơi Kéo co giáo dục học sinh tinh thần đồng đội, rèn luyện thể chất

và phản xạ nhanh nhẹn

* Lịch chơi trò chơi dân gian: Giờ hoạt động tập thể sáng thứ 6 hàng tuần

và các ngày lễ lớn trong năm học

* Giáo viên TPT tìm hiểu cách chơi, luật chơi để phổ biến cho học sinh trong giờ chào cờ đầu tuần hoặc các buổi phát thanh măng non Tuần đầu tiên của tháng, các anh chị phụ trách các chi đội sẽ cùng chơi để hướng dẫn cho học sinh Những tuần tiếp theo, học sinh tổ chức chơi theo lớp dưới sự điều khiển của lớp trưởng

III HIỆU QUẢ CỦA MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG :

- Sau một thời gian đưa trò chơi dân gian vào hoạt động Đội tại đơn vị Trường THCS Phượng Lâu chúng tôi đã thu được những kết quả đáng khích lệ: + HS tích cực tham gia tìm hiểu các trò chơi dân gian Tỉ lệ học sinh chơi game giảm hẳn

+ Đa số các em nắm vững được cách thức chơi một số trò chơi dân gian + Biết cách tổ chức trò chơi, thuộc được nhiều bài hát đồng dao

+ Sau giờ chơi, các em tích cực tham gia vào các hoạt động học tập, chất lượng học tập và sức khỏe được nâng lên rõ rệt

+ Học sinh mở rộng kiến thức và có thêm hiểu biết về trò chơi dân gian + Học sinh có thêm nhiều sáng tạo khi tổ chức các trò chơi

- Trò chơi dân gian giúp các em mạnh dạn hơn trong các hoạt động Đội Giờ ra chơi, sân trường trở nên rộn rã trong sự hân hoan, háo hức của các cô cậu học trò khi cùng nhau tham gia các trò chơi dân gian Không còn cảnh học sinh

rượt đuổi nhau, nghịch phá hoặc chơi các trò“bạo lực” vào giờ ra chơi Thay vào đó, sân trường nhộn nhịp với những nhóm nhảy lò cò, nhảy dây, chơi chuyền, đá cầu… Đặc biệt vào giờ hoạt động tập thể sáng thứ 6 hàng tuần, sân

trường như một ngày hội văn hóa với những sắc màu dân gian độc đáo Đây là thành quả ngoài sức mong đợi của tôi khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này

- Ban giam hiệu nhà trường cùng phụ huynh học sinh đều nhận thấy sự thay đổi và tiến bộ của các em Nhà trường tạo điều kiện hơn về thời gian và kinh phí

để tổ chức thêm các trò chơi Phụ huynh học sinh quan tâm hơn đến sở thích của con em mình Nhiều phụ huynh khi về nhà còn hướng dẫn thêm cho các em những trò chơi mới Động viên các em vừa học tốt, vừa tích cực tham gia các hoạt động của lớp, của trường

- Riêng với bản thân: Tôi thấy mình thật sự hạnh phúc, muốn truyền đạt cho các em tất cả những gì mình cảm nhận được qua các trò chơi, cùng chơi với

các em để các em thấy giáo viên Tổng phụ trách không phải là người“ thi hành luật ” mà là người giáo viên rất thân thiện, gần gũi và luôn muốn chia sẻ với các

em những điều tốt đẹp nhất

IV KẾT LUẬN

- Qua thực tế tôi thấy: Muốn có được một sân chơi bổ ích cho học sinh, vai trò của giáo viên tổng phụ trách rất quan trọng

- Tổ chức cho các em chơi các trò chơi dân gian là phương tiện giúp các em phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm, tình đoàn kết, tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước góp phần giáo dục toàn diện nhân cách cho các em Bằng những biện pháp tích cực có đầu tư nghiên cứu, khắc phục những hạn chế nhất định Tôi đã giúp học sinh thỏa mãn nhu cầu vui chơi, kích thích các em học tập

tốt, góp phần thắng lợi trong cuộc vận động “Xây dựng trường học thân thiện -học sinh tích cực”.

Trên đây là mô hình hoạt động của Liên đội THCS Phượng Lâu trong năm học 2019-2020 Tôi rất mong nhận được sự chỉ đạo, đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, các bạn đồng nghiệp Tôi xin chân thành cám ơn!