Quá trình tổng hợp tARN và rARN cũng tuân theo nguyên tắc tương tự, nhưng sau khi khi hình thành, mạch Nu sẽ tiếp tục hoàn thiện để hình thành phân tử tARN và rARN hoàn chỉnh. GV[r]
Trang 1-o0o -GIÁO ÁN LÊN LỚP
MON-HOC: SINH HỌC - LỚP 9
Người soạn : Nguyễn Thị Lương Ngày soạn : 23/10/2017
Ngày duyệt : 14/11/2017 Người duyệt: Đỗ Thị Huế
Trang 2BÀI 17: MỐI LIÊN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
1.Kiến thức:
- HS nêu được các loại ARN và chức năng của chúng
- Trình bày được sự tạo thành ARN dưạ trên khuôn mẫu của gen và diễn ra theo nguyên tắc bổ sung
- HS xác định những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản giữa ARN và ADN
2 Về kỹ năng
- Phát triển kĩ năng quan sát phân tích kênh hình, rèn luyện tư duy phân tích so sánh
+ KNS: - Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm
- Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ý tưởng, hợp tác trong hoạt động nhóm
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin để tìm hiểu về mối quan hệ giữa gen và ARN
3 Về thái độ
- Xây dựng ý thức học tập, gây được hứng thú, ý thức tự học và lòng say mê môn học
4 Năng lực cần đạt
- Phát triển năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực phân tích, năng lực so sánh
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
GV: Tranh hình 17.1-2, mô hình động về sự tổng hợp ARN, mô hình ADN, ARN
Bảng phụ ghi nội dung bảng17, bài giảng Powerpoint
2 Học sinh
HS: Tìm hiểu trước bài
III PHƯƠNG PHÁP
- Sử dụng phương pháp trực quan, đàm thoại và hoạt động nhóm
- Kỹ thuật chia nhóm, đọc tích cực, phân tích mô hình
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định lớp (thời gian: 1 phút):
KTSS
2 Kiểm tra bài cũ (thời gian: 15 phút):
Kiểm tra 15 phút
Trang 3
3 Giảng bài mới:
Câu1: 5điểm
Mô tả quá trình tự nhân đôi
của ADN? Tại sao hai
ADN con được tạo ra lại
giống hệt ADN mẹ?
Câu2: 3 điểm
-Trình bày bản chất hóa học
của gen? Chức năng của
ADN?
Câu 3: 2 điểm
Một đoạn mạch đơn của
phân tử ADN có trình tự
sắp xếp như sau: - A – T –
X – G – T – X – A – T – G
Hãy viết đoạn mạch đơn bổ
sung với nó?
- Quá trình tự nhân đôi:
+ 2 mạch ADN tách nhau theo chiều dọc
+ Các Nu mạch khuôn liên kết với Nu tự do trong môi trường nội bào theo NTBS, 2 mạch mới của ADN con dần hình thành dựa trên mạch khuôn của ADN mẹ theo chiều ngược nhau
Kết quả: Hai phân tử ADN con được hình thành giống nhau và giống ADN mẹ
- Hai ADN con được tạo ra lại giống hệt ADN
mẹ vì ADN được tạo ra qua cơ chế nhân đôi theo nguyên tắc khuôn mẫu, nguyên tắc bán bảo toàn
- Gen là một đoạn của phân tử ADN có chức năng di truyền xác định Có nhiều loại gen
Gen nằm trên nhiễm sắc thể có thành phần chủ yếu là ADN
- Chức năng của ADN: Lưu giữ và truyền đạt thông tin di truyền
- A – T – X – G – T – X – A – T – G đoạn mạch đơn bổ sung
- T – A – G – X – A – G – T – A - X
3 điểm
2 điểm
1 điểm
2 điểm
2 điểm
NỘI
DUNG
THỜ
I
GIA
N
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
GHI BẢNG
học sinh
HĐ 1:
Tìm
hiểu
ARN
10
phút
GV Cho hs quan sát mGV nhận xét, giúp học sinh hoàn chỉnh kiến thức
Cấu trúc không gian : - Phân tử ARN gồm một chuỗi xoắn đơn
GV Có mấy loại ARN ? HS: Đọc thông tin, trả lời 3 loại ARN
GV Yêu cầu hs làm bài tập lệnh (T 51)
Gv Gọi đại diện nhóm lên làm trên bảng, các nhóm khác bổ sung
GV chốt lại kiến thức
Hs.Cấu tạo từ các nguyên tố:
C, H, O, N và P
H s C ó k í c h thước và khối lượng lớn
HS trả lời, bổ sung
I ARN :
- A R N c ấ u
t ạ o t ừ c á c nguyên tố: C,
H, O, N và P
- ARN là đại
p h â n t ử c ó khối lượng và
Trang 4? ARN được cấu tạo từ những thành phần hoá học nào ?
ARN có khối lượng và kích thước như thế nào ?
? Trình bày cấu tạo ARN
HS: Đọc thông tin, trả lời 3 loại ARN
H S v ậ n d ụ n g kiến thức so sánh cấu tạo của ARN và ADN
" hoàn thành bảng 17
H s Đ ạ i d i ệ n nhóm điền bảng, nhóm khác bổ sung
k í c h t h ư ớ c
n h ỏ h ơ n ADN
- A R N c ấ u
t ạ o t h e o nguyên tắc đa phân mà đơn phân là 4 loại nuclêôtit: A,
U, G, X tạo thành 1 chuỗi xoắn đơn
- ARN gồm: + m A R N :
T r u y ề n đ ạ t thông tin quy định cấu trúc của prôteein cần tổng hợp + tARN: Vận chuyển axít amin
+ rARN: Là
t h à n h p h ầ n cấu tạo nên ribôxôm
HĐ 2:
Tìm
hiểu
ARN
được
tổng
hợp
theo
nguyê
n tắc
nào
15
phút
GV Yêu cầu hs tìm hiểu thông tin cho biết ARN được tổng hợp ở kì nào của chu kì tế bào ?
GV Yêu cầu hs quan sát mô hình sơ đồ tổng hợp phân tử ARN " các nhóm thảo luận trả lời 3 câu hỏi SGK:
Gv Gọi đại diện nhóm báo cáo Một phân tử ARN được tổng hợp dựa vào một hay 2 mạch đơn của gen ?
+ ARN được tổng hợp dựa vào 1 mạch đơn Các loại Nu nào liên kết với nhau để tạo thành cặp trong quá trình hình thành mạch ARN ? + Liên kết theo NSBS: A-U; T-A; G-X; X-G
Có nhận xét gì về trình tự các loại đơn phân trên mạch ARN so với mỗi mạch đơn của gen ? + ARN có trình tự tương ứng với mạch khuôn theo NTBS Hay tương tự mạch bổ sung của
HS: ARN được tổng hợp trong nhân ở kì trung gian tại NST, ARN được tổng hợp từ ADN
Hs Quan sát, đọc thông tin, thảo luận nhóm hoàn thành
Hs. Đại diện nhóm trả lời:
+ A R N đ ư ợ c tổng hợp dựa vào 1 mạch đơn
+ Liên kết theo
II.ARN được
t ổ n g h ợ p theo nguyên tắc nào ?
- Quá trình
t ổ n g h ợ p ARN diễn ra trong nhân tế bào, tại NST
ở k ì t r u n g gian
- Quá trình
t ổ n g h ợ p ARN:
+ Gen thao
Trang 54 Củng cố (thời gian: 3 phút):
1.Khoanh tròn vào chữ cái đứng đầu câu trả lời đúng trong các câu sau đây ?
1 Quá trình tổng hợp ARN xảy ra ở:
a Kì trung gian b Kì đầu c Kì giữa d Kì sau e Kì cuối
2 Loại ARN có chức năng truyền đạt thông tin di truyền:
a t ARN b m ARN c r ARN d Cả a, b, c
mạch khuôn , trong đó T được thay thế bằng U
Gv Chiếu cho hs quan sát đoạn phim về quá trình tổng hợp ARN
Gv Nêu câu hỏi Quá trình tổng hợp ARN diễn ra như thế nào ? + Gen thao xoắn tách dần 2 mạch đơn à Các Nu
ở mạch khuôn liên kết với Nu tự do theo NTBS
à hình thành mạch ARN + Khi tổng hợp xong, ARN tách khỏi gen đi ra chất TB để thực hiện quá trình tổng hợp prôtêin
Phân tử ARN này được tổng hợp dựa trên khuôn mẫu là gen mang thông tin cấu trúc của một loại prôtêin nên được gọi là mARN Quá trình tổng hợp tARN và rARN cũng tuân theo nguyên tắc tương tự, nhưng sau khi khi hình thành, mạch Nu sẽ tiếp tục hoàn thiện để hình thành phân tử tARN và rARN hoàn chỉnh
GV mô tả quá trình tổng hợp ARN dựa vào hình 17.2 và chốt lại kiến thức
GV sử dụng mục thông tin em có biết phân tích tARN và rARN sau khi được tổng hợp sẽ tiếp tục tạo thành cấu trúc bậc cao hơn
GV yêu cầu học sinh thảo luận:
Quá trình tổng hợp ARN theo những nguyên tắc nào ? Nêu mối quan hệ giữa gen với ARN
GV chốt lại kiến thức
NSBS: A-U; T-A; G-X; X-G + ARN có trình
tự tương ứng với
m ạ c h k h u ô n theo NTBS Hay tương tự mạch
b ổ s u n g c ủ a mạch khuôn , trong đó T được thay thế bằng U
Hs Quan sát, ghi nhớ
+ Gen thao xoắn tách dần 2 mạch đơn à Các Nu ở mạch khuôn liên kết với Nu tự do
t h e o N T B S à hình thành mạch ARN
H S đ ạ i d i ệ n nhóm trả lời, bổ sung
x o ắ n t á c h dần 2 mạch đơn à Các Nu
ở mạch khuôn liên kết với
Nu tự do theo NTBS A-U; T-A; G-X; X-G
à hình thành
m ạ c h A R N mới
+ Khi tổng
h ợ p x o n g ,
A R N t á c h khỏi gen đi ra chất tế bào
- Nguyên tắc tổng hợp: + k h u ô n
m ẫ u : d ự a
t r ê n m ộ t mạch đơn của gen
+ Bổ sung: A-U; T-A;
G-X; X-G
- Mối quan hệ giữa gen và ARN, trình tự các Nu trên mạch khuôn quy định trình
tự các Nu trên ARN
Trang 63 Một đoạn ARN có trình tự:
A U G X U U G A
-2.Xác định trình tự các Nu trong đoạn gen đã tổng hợp ra đoạn ARN trên
5 Hướng dẫn tự học (thời gian: 1 phút):
Học bài làm bài tập theo các câu hỏi SGK
Đọc mục em có biết
Chuẩn bị bài sau: Đọc thông tin bài 18 trả lời các câu hỏi lệnh trong sgk
V RÚT KINH NGHIỆM