Khái niệm Các phương châm hội thoại là những nguyên tắc cộng tác, phối hợp giữa các bên giao tiếp trong quá trình hội thoại, sao cho lời nói của người nói tham gia vào quá trình hội tho
Trang 1CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
1 Khái niệm
Các phương châm hội thoại là những nguyên tắc cộng tác, phối hợp giữa các bên giao tiếp trong quá trình hội thoại, sao cho lời nói của người nói tham gia vào quá trình hội thoại phù hợp với nội dung, mục đích và định hướng phát triển của hội thoại
Các phương châm hội thoại gồm:
Phương châm về lượng
Phương châm về chất
Phương châm quan hệ
Phương châm cách thức
Phương châm lịch sự
Các phương châm hội thoại có quan hệ chặt chẽ với tình huống giao tiếp
2 Các phương châm hội thoại
Phương châm về lượng: phương châm về lượng yêu cầu người nói khi giao tiếp cần nói có nội dung, đầy đủ thông tin, đáp ứng đúng mục đích, yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thừa không thiếu Nếu không tuân thủ phương châm về lượng, người nghe sẽ không hiểu rõ hoặc hiểu sai ý của người nói
Phương châm về chất: phương châm về chất đòi hỏi người nói khi giao tiếp, không nói những điều mà mình không tin là đúng sự thật hoặc không có bằng chứng xác thực Nói khoác, nói sai sự thật, nói dối, hứa hưu hứa vượn,…là vi phạm phương châm về chất trong giao tiếp
Phương châm quan hệ: để thực hiện đúng phương châm quan hệ, khi giao tiếp người nói cần nói đúng đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề Nói Đồng quan sang đồng rậm, nói theo kiểu Râu ông nọ cắm cằm
bà kia, hoặc Ông nói gà, bà nói vịt,… đều vi phạm phương châm
quan hệ
Phương châm cách thức: phương châm cách thức yêu cầu người nói khi giao tiếp trình bày ngắn gọn, rành mạch, có trật tự, tránh cạc
Trang 2nói mơ hồ, tối nghĩa Lời nói không rõ ý, thiếu mạch lạc; trật tự, quan
hệ giữa các từ ngữ, thành phần câu, giữa câu này với câu khác
không rõ ràng, Dây cà ra dây muống thì không truyền đạt chính xác
nội dung thông tin đến người nghe, không thực hiện được đầy đủ mục đích giao tiếp Như vậy là đã vi phạm phương châm cách thức
Phương châm lịch sự: phương châm lịch sự yêu cầu khi giao tiếp, người nói phải tế nhị và tôn trọng người đối thoại Nói lấy được, nói như tát nước vào mặt, châm chọc, nói hớt, nói leo, cá mè một lứa không phân biệt tuổi tác; không tôn trọng thể hiện của người đối thoại khi giao tiếp,… là vi phạm phương châm lịch sự
3 Quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp
Việc tuân thủ các phương châm hội thoại là để thực hiện đúng nội dung, mục đích giao tiếp trong những hoàn cảnh, tình huống, đối tượng giao tiếp cụ thể Vì vậy phương châm hội thoại có quan hệ chặt chẽ với tình huống giao tiếp Người nói cần phải cân nhắc xem mình nói với ai, nói trong hoàn cảnh, tình huống nào, nói để đạt mục đích gì, từ đó lựa chọn cách nói như thế nào cho phù hợp
Ngoại trừ việc không tuân thủ các phương châm hội thoại do người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hóa trong giao tiếp, những trường hợp khác, việc không tuân thủ các phương châm hội thoại là do tình huống giao tiếp quy định Người nói, trong tình huống đó, cần phải
ưu tiên cho yêu cầu nào đó hoặc một phương châm hội thoại nào khác quan trọng hơn, hoặc chủ ý định tạo hàm ý, gây chú ý cho người nghe mà không tuân thủ một phương châm
SƠ ĐỒ VÀ HÌNH ẢNH TÓM TẮT
Trang 3CHÚC CÁC EM HỌC TỐT