5 đồng chí

- Thấy được vẻ đẹp của hình tượng người chiến sĩ vệ quốc những năm tháng kháng chiến chống Pháp: lí tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bó làm nên sức mạnh tinh thần của những người

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết: 47 Đọc- hiểu văn bản: ĐỒNG CHI

Chính Hữu

-A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Một số hiểu biết về hiện thực những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta

- Thấy được vẻ đẹp của hình tượng người chiến sĩ vệ quốc những năm tháng kháng chiến chống Pháp: lí tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bó làm nên sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ trong bài thơ

- Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ : Ngôn ngữ bình dị, biểu cảm, hình ảnh tự nhiên, chân thực

Tích hợp: Văn: Bài thơ về Tiểu đội xe không kính, TV: Tổng kết về từ vựng

(tiếp theo), TLV: Nghị luận trong VB tự sự

Tích hợp giáo dục kĩ năng sống: tự nhận thức, xác định giá trị của bản thân, giao tiếp, tư duy sáng tạo

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại

- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ

3 Thái độ:

- Yêu quý và trân trọng tình cảm đồng chí, bạn bè, biết giúp đỡ nhau trong cuộc sống, từ đó rèn luyện và học tập tốt để xứng đáng là thế hệ tương lai của đất nước, không phụ lòng mong mỏi của thế hệ đi trước

4 Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

a Các phẩm chất:

- Yêu quê hương đất nước

- Tự lập, tự tin, tự chủ

b Các năng lực chung:

- Năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực tư duy; năng lực giao tiếp; năng lực sử dụng CNTT; năng lực hợp tác; năng lực sử dụng ngôn ngữ

c Các năng lực chuyên biệt:

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực cảm thụ văn học

B Chuẩn bị:

1 Gv: Sgk, giáo án, tư liệu về nhà thơ Chính Hữu và bài thơ Đồng Chí, sử dụng công nghệ thông tin

2 Hs: Đọc trước bài thơ, suy nghĩ theo các câu hỏi hướng dẫn phần đọc-hiểu Sgk

C Tiến trình dạy học:

1 Ổn định:

2 Kiểm tra bài cũ:

GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG 1 : KHỞI ĐỘNG

+ Mục tiêu: tạo tâm thế, giúp các em huy động kiến thức, kĩ năng, kinh

nghiệm của bản thân, xây dựng được ý thức hợp tác, tinh thần học tập lẫn nhau

+ Phương pháp : Khai thác kênh chữ, vấn đáp, tái hiện thông tin, giải thích + Kĩ thuật : Dạy học theo kĩ thuật động não, trình bày 1 phút.

+ Thời gian: 3 phút

+ Hình thành năng lực: Năng lực giao tiếp: nghe, đọc

- Thời gian: 3 phút

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

GV chiếu một đoạn bài hát: Tình đồng chi

? Lời bài hát gợi cho em những liên tưởng hoặc

tình cảm gì về những anh Vệ quốc thời kháng

chiến chống Pháp?

GV: Tình đồng đội là một thứ tình cảm đẹp đẽ,

là nguồn cảm hứng của biết bao nhà thơ, nhà

văn Là một người lính nhưng cũng đồng thời là

một nhà thơ, Chính Hữu đã có khá nhiều tác

phẩm viết về người lính, về chiến tranh bằng

ngòi bút hiện thực nhưng cũng không kém phần

lãng mạn Trong tiết học hôm nay chúng ta cùng

tìm hiểu bài thơ Đồng chí để thấy những điều đó

trong tác phẩm của ông

- Ghi tên bài

Tiết 47 Đọc- hiểu văn bản:

ĐỒNG CHI

Chính Hữu

-HOẠT ĐỘNG 2 : HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ( 30’)

+ Mục tiêu: Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng anh bộ đội được khắc

hoạ trong bài thơ- những người đã viết nên những trang sử Việt Nam thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp

+ Phương pháp : Khai thác kênh chữ, vấn đáp, tái hiện thông tin, giải thích + Kĩ thuật : Dạy học theo kĩ thuật động não, trình bày 1 phút.

+ Thời gian: Dự kiến 30p

+ Hình thành năng lực: Năng lực giao tiếp: nghe, đọc

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT Nội dung 1: Giới thiệu chung

- Mục tiêu: HS biết trình bày và nắm được những nét chính về tác giả, tác phẩm

- Phương pháp: Dự án, thuyết trình

- Thời gian: 5p

- Năng lực tự học

Nội dung 1:Tìm hiểu chung :

Phương pháp dự án:

Mời đại diện 2 nhóm lên trình bày sự chuẩn bị

về tác giả, văn bản?

Dự kiến trả lời:

Nhóm 1 :

- Là nhà thơ- chiến sĩ.

- Thơ ông chủ yếu viết về người lính và hai cuộc

kháng chiến của dân tộc

Nhóm 2 :

- Hoàn cảnh : Viết đầu năm 1948, là kết quả sự

trải nghiệm của Chính Hữu trong chiến dịch

Việt Bắc

- Thể thơ tự do

- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm

- Bố cục: 3 phần

+ 7 câu đầu: Cơ sở của tình đồng chí

+ 10 câu tiếp: Biểu hiện sức mạnh của tình đồng

chí

+ 3 câu cuối: Biểu tượng về người lính cách

mạng

- Gv nhấn mạnh một số điểm cơ bản

Chính Hữu từ người lính Trung đoàn thủ đô trở

thành nhà thơ quân đội Thơ ông hầu như chỉ

viết về người lính và hai cuộc kháng chiến, đặc

biệt là những tình cảm cao đẹp của người lính

như tình đồng chí, đồng đội, tình quê hương, sự

gắn bó giữa tiền tuyến và hậu phương

- Chính Hữu cùng đơn vị tham gia chiến đấu

trong chiến dịch Việt Bắc (thu đông năm 1947).

Trong chiến dịch ấy, cũng như những năm đầu

I/ Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Là nhà thơ- chiến sĩ.

- Thơ ông chủ yếu viết về người lính và hai cuộc kháng chiến của dân tộc

2 Văn bản:

- Viết đầu năm 1948

- Là kết quả sự trải nghiệm của Chính Hữu trong chiến dịch Việt Bắc

của cuộc kháng chiến chống Pháp, bộ đội ta

còn hết sức thiếu thốn Nhưng nhờ tinh thần yêu

nước, ý chí chiến đấu và tinh đồng đội, đồng

chí, họ đã vượt qua tất cả để làm nên chiến

thắng Bài thơ Đồng chíđược sáng tác năm

1948, tại nơi ông phải nằm điều trị bệnh.

GV: giới thiệu về tập thơ và một số bài thơ

trong tập thơ bằng máy chiếu

Nội dung 2 : Đọc- tìm hiểu văn bản

- Mục tiêu: HS biết trình bày và nắm được nội dung của bài

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp

- Thời gian: 30p

- Gv hướng dẫn cách đọc (chậm rãi, tình

cảm, ), đọc mẫu, gọi Hs đọc.

- Gv kiểm tra việc đọc chú thích của học

sinh, chú ý: Đồng chi (mới xuất hiện và phổ

biến ở VN từ những năm 30 của thế kỉ XX,

đặc biệt là từ sau CMTT).

? Đọc 7 câu thơ đầu? Cho biết nội dung?

- Cơ sở tình đồng chí

Thảo luận:

1 Chỉ ra những yếu tố nghệ thuật, nêu tác

dụng?

2 Chỉ ra điểm chung của những người

lính?

Nhóm 1,2: Bốn câu thơ đầu

Nghệ thuật Tác dụng

- Thủ pháp đối gợi lên sự tương đồng

trong cảnh ngộ của người lính

- Từ ngữ: Lời

thơ mộc mạc,

chân thành,

thành ngữ

"nước mặn

đồng chua",

đã cho thấy những người lính đều xuất thân từ những người nông dân chân lấm tay bùn, vất vả

và nghèo khó:

- Miền đất nắng gió ven

II/ Đọc- tìm hiểu văn bản:

1 Cơ sở của tình đồng chi:

cụm từ “đất

cày lên sỏi đá”

biển, đất đai bị nhiễm phèn, nhiễm mặn, rất khó trồng trọt

- Vùng đồi núi, trung du đất đai cằn cỗi, khó canh tác

- Tương đồng về cảnh ngộ, có sự đồng cảm

giai cấp

Nhóm 3,4: 4 câu tiếp

Nghệ thuật Tác dụng

- Hình ảnh thơ

có sự sóng đôi

gợi nên tình gắn bó keo sơn của người lính cách mạng

+ “Súng bên

súng”: là cách

nói giàu hình

tượng

để diễn tả sự cùng nhau

kề vai sát cánh đi bên nhau trong chiến đấu;

cùng chung mục tiêu, cùng chung nhiệm vụ

+ “ Đầu sát bên

đầu”: là cách

nói hoán dụ

tượng trưng cho ý chí, quyết tâm chiến đấu của những người lính trong cuộc kháng chiến trường

kì của dân tộc

Điệp từ “ đôi” Từ “ đôi người xa lạ”, họ

đã trở “ đôi tri kỉ”, thành đôi bạn tâm tình thân thiết, hiểu bạn như hiểu mình

- Cùng chung chí hướng, lí tưởng cách

mạng cao đẹp

- Cùng trải qua những khó khăn, thiếu

thốn

Đại diện nhóm trình bày

Bổ sung, nhận xét

Giáo viên: Đoạn thơ đã đi sâu khám phá, lí

giải cơ sở của tình đồng chí Đồng thời tác

giả đã cho thấy sự biến đổi kì diệu từ những

- Xuất thân từ những vùng quê nghèo khổ, cùng chung giai cấp

- Cùng chung chí hướng, lí tưởng cách mạng cao đẹp

- Cùng trải qua những khó khăn, thiếu thốn

người nông dân hoàn toàn xa lạ trở thành

những người đồng chí đồng, đội sống chết có

nhau.

? Dòng thứ 7 của đoạn thơ có gì đặc biệt so

với những câu thơ trên?

- Phương thức: cặp Thời gian 4 phút

- Hs làm việc, trao đổi, báo cáo, nhận xét, bổ

sung

- Dự kiến kết quả:

+ Câu thơ thứ 7 chỉ có 2 tiếng cực ngắn

và dấu chấm cảm, giản dị nhưng có sức âm

vang lớn, nhịp điệu câu thơ có sự thay đổi:

nhịp thơ ngưng lại, đột ngột, làm thay đổi cả

nhịp điệu bài thơ và tác động sâu sắc đến

người đọc, người đọc cũng phải dừng lại,

ngưng lại trong suy ngẫm

+ Câu thơ vang lên giản dị, mộc mạc mà

rất đỗi thiêng liêng, cảm động, khẳng định ca

ngợi 1 tình cảm CM mới mẻ bắt nguồn từ

những tình cảm truyền thống: tình bạn, tình

đồng đội

- Gv đánh giá, chốt:

Câu thơ vang lên như một phát hiện , một lời

khẳng định về tình cảm cao đẹp nhất của

người lính trong kháng chiến Đồng thời, nó

có tác dụng gắn kết đoạn đầu với đoạn sau

của bài thơ Nó vang lên giản dị mộc mạc và

rất đỗi thiêng liêng, cảm động khẳng định và

ngợi ca một tình cảm cách mạng mới mẻ, bắt

nguồn từ tình cảm truyền thống: tình bạn,

tình đồng đội trong chiến đấu nhưng đã được

đổi mới và nâng cao trong hoàn cảnh mới,

thời đại mới

? Đọc lại diễn cảm 10 dòng thơ tiếp theo của

bài thơ?

? Tiếp tục về chủ đề đồng chí nhà thơ đã đi

vào khai thác những khía cạnh nào

- Nỗi nhớ, sự khó khăn của người lính

Thảo luận: Nỗi nhớ của người lính được

=> Đồng chí, tình cảm cao đẹp nhất của người lính

2 Những biểu hiện cao đẹp của tình đồng chi.

thể hiện như thế nào? Hãy phân tích.

- Phương thức: cặp Thời gian 4 phút

- Hs làm việc, trao đổi, báo cáo, nhận xét, bổ

sung

- Dự kiến kết quả:

+ Người lính đã cảm thấu tâm tư, nỗi

lòng của nhau: “Ruộng nương người ra

lính”

+ Hình ảnh gần gũi, thân thuộc Đối với

người nông dân thì ruộng nương, mái nhà là

những gì quí giá nhất họ không dễ gì từ bỏ

+ Bỏ lại tất cả không một chút bận tâm

Tác giả dùng từ “mặc kệ” rất đắt, nó cho thấy

sự dứt khoát ra đi của người lính mà không

phải là sự vô tình, vô tâm

+ Hình ảnh giếng nước gốc đa nhớ người

ra lính là một hình ảnh rất giàu sức gợi, đây

vừa là nhân hóa, lại vừa là hoán dụ biểu

trưng cho quê hương, người thân nơi hậu

phương luôn luôn dõi theo và nhớ nhung

người lính da diết

- Gv đánh giá, chốt: Câu thơ nói quê hương

nhớ người lính mà thực ra là người lính đang

nhớ nhà Nỗi nhớ hai chiều nên càng da diết,

khôn nguôi Nhưng chính nỗi nhớ quê hương

ấy lại là động lực mạnh mẽ giúp người lính

quyết tâm chiến đấu

GV chuyển: Chính Hữu là người trực tiếp

tham gia chiến dịch việt Bắc Thu- Đông năm

1947 Hơn ai khác, ông thấu hiểu những

thiếu thốn và gian khổ của cuộc đời người

lính

? Cuộc sống của người lính được thể hiện

qua những hình ảnh nào? Những hình ảnh đó

thể hiện được điều gì sâu sắc

- Cuộc sống của người lính được thể hiện

qua những hình ảnh: áo anh rách vai, quần

tôi có vài mảnh vá, miệng cười buốt giá,

chân không giày, sốt run người vầng trán

ướt mồ hôi.

- Cảm thông sâu sắc những tâm tư, những nỗi lòng của nhau

- Đồng cam, cộng khổ trong cuộc đời quân ngũ

? Em có nhận xét gì về cuộc sống của họ.

- Tất cả cho thấy cuộc sống hết sức khó

khăn, gian khổ phải chịu sự đe doạ của cơn

sốt rét rừng, cái đói đe doạ…

- Mặc dù khó khăn thiếu thốn là thế nhưng

người lính vẫn sáng lên tinh thần lạc quan,

cái nắm tay ấm áp tình đồng chí, tiếng cười

xua tan đi giá rét - cái rét mà chỉ những

người lính đã từng trải qua ở núi rừng mới

thấu hiểu

? Nhờ vào sức mạnh nào mà người lính có

thể vượt qua được những khó khăn đó

- Nhờ vào tình đồng chí cao cả thiêng liêng:

“Thương nhau…” Đây là dòng thơ thể hiện

sức mạnh của tình đồng chí

Thảo luận: Em hãy phân tích cái hay của

dòng thơ này? Cái bắt tay đó nói lên điều

gì?

- Phương thức: cặp Thời gian 4 phút

- Hs làm việc, trao đổi, báo cáo, nhận xét, bổ

sung

- Dự kiến kết quả:

+ Mọi sức mạnh được truyền cho nhau

qua cái nắm tay đầy ý nghĩa, bàn tay giao

cảm thay cho mọi lời nói, bàn tay thay cho

lời nói đoàn kết, sự cảm thông, và cả lời hứa

hẹn lập công…

+ Một hình ảnh mang sức nặng tư tưởng,

nó thể hiện tình cảm của anh bộ đội mộc

mạc, không ồn ào nhưng lại thấm thía, im

lặng nhưng nó lại nói được nhiều hơn những

gì cần nói

Gv đánh giá, chốt: Tất cả những cảm xúc

thiêng liêng được dồn nén trong hình ảnh

thơ rất thực, cảm động: “Thương nhau tay

nắm lấy bàn tay”: Họ đã truyền cho nhau

hơi ấm của tình thương, là lời động viên

chân thành cùng vượt qua khó khăn Có lẽ

không ngôn từ nào có thể diễn tả cho hết tình

đồng chí thiêng liêng ấy Chính tình cảm,

- Tình cảm gắn bó keo sơn nhưng rất chân thành mộc mạc Tạo sức mạnh chiến đấu

3 Biểu tượng về người linh cách mạng.

tình đoàn kết gắn bó đã nâng đỡ bước chân

người lính và sưởi ấm tâm hồn họ trên mọi

nẻo đường chiến đấu.

? Bài thơ khép lại bằng hình ảnh nào? Hãy

đọc 3 câu thơ cuối

? Nhận xét gì về cách kết thúc bài thơ.

- 3 câu cuối là bức tranh đẹp bất ngờ

bằng những hình ảnh đặc sắc về tình đồng

chí: 3 hình ảnh- người chiến sỹ, súng, trăng

trong cảnh rừng hoang sương muối

Thảo luận: Em có suy nghĩ gì về hình ảnh

người lính trong đoạn thơ này ?

- Phương thức: nhóm Thời gian 6 phút

- Hs làm việc, trao đổi, báo cáo, nhận xét, bổ

sung

- Dự kiến kết quả:

+ Trong cái vắng lặng của rừng hoang

sương muối, cái tê buốt giá rét luồn vào da

thịt, cái căng thẳng của trận đánh sắp tới, nổi

lên ba hình ảnh gắn kết với nhau: Người lính,

khẩu súng, ánh trăng Trong cái cảnh Rừng

hoang sương muối những người lính phục

kích giặc, đứng bên nhau Sức mạnh của tình

đồng đội đã giúp họ vượt lên tất cả mọi khó

khăn Tình đồng chí đã sưởi ấm họ

+ Tư thế vững chãi, chủ động….Giữa cái

nền hiện thực ấy, một hình ảnh hết sức lãng

mạn xuất hiện: “Đầu súng trăng treo”

+ Đầu súng trăng treo: câu thơ cô đọng

vừa gợi hình vừa gợi cảm Câu thơ vừa gợi

ra hình ảnh thực: mảnh trăng về khuya như

càng xuống thấp hơn và có lúc như treo lơ

lửng trên đầu ngọn súng, song lại có chất

lãng mạn: dù khó khăn gian khổ người lính

vẫn không quên ngắm vầng trăng, hình ảnh

đẹp của 1 cuộc sống thanh bình

GV chiếu sile và nhấn mạnh:

Thực tại Chủ thể của Cái mơ

- Hình ảnh đẹp, tiêu biểu cho cuộc sống đậm chất thi sĩ của người chiến sĩ, một vẻ đẹp tinh thần, hoà quyện giữa cái hiện thực và cái lãng mạn

khắc nghiệt,

khốc liệt

của thời tiết

chiến tranh

- Chất chiến

đấu

- Chất chiến

sĩ

bức tranh mộng,

lãng mạn

- Chất trữ

tình

- Chất thi sĩ

- Gv đánh giá, chốt:

GV: Đây là một bức tranh đẹp, trong đó nổi

lên cảnh rừng đêm trăng sáng Trên cái nền

ấy 3 hình ảnh gắn kết với nhau: người lính –

vầng trăng - khẩu súng Với tâm hồn đầy

lãng mạn người lính đã cảm nhận “đầu súng

trăng treo” =>Khung cảnh kết hợp hài hoà

giữa chất hiện thực và chất lãng mạn

Nội dung 3: hướng dẫn hs tổng kết

- Mục tiêu: HS nắm được nội dung, nghệ thuật của bài

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp

- Thời gian: 3p

Nội dung 3: Tổng kết

? Hãy nêu những cảm nhận của em về giá trị

nghệ thuật của bài thơ?

- Bài thơ sử dụng ngôn ngữ hết sức bình dị,

chân thật, nhưng cô đọng, giàu sức gợi cảm

- Chi tiết, hình ảnh thực, giản dị, cô đọng,

hàm súc, chắt lọc, hình ảnh ẩn dụ tượng trưng

- Thể thơ tự do, lời thơ giản dị, mộc mạc gần

gũi với lời nói hàng ngày

? Đặt bài thơ vào hoàn cảnh ra đời, hãy nêu giá

trị về nội dung của bài thơ?

+ Bài thơ này là bài thơ thành công sớm nhất

của thơ ca viết về bộ đội, nó mở ra một khuynh

hướng sáng tác mới: khai thác về hiện thực đời

sống người lính

+ Là cùng chung lí tưởng, chí hướng Đây

cũng là cách xưng hô của những người trong

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Sử dụng ngôn ngữ bình

dị, thấm đượm chất dân gian, thể hiện tình cảm chân thành

- Sử dụng bút phát tả thực kết hợp với lãng mạn một cách hài hòa, tạo nên hình ảnh thơ đẹp, mang ý nghĩa biểu tượng

- Lời thơ cô đọng, hàm xúc, giàu sức gợi

2 Nội dung

Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chí cao đẹp giữa những người chiến sĩ thời