Giáo trình Lý thuyết màu - Chương 4: Đo đạc và phân loại màu sắc in

Àêy laâ möåt bûúác húåp lyá àïí thiïët kïë möåt hïå thöịng liïn hïơ coâ ặúơc caâc ûu ăiïím cuêa hïơ thöëng CIE XYZ vaâ nhûäng thöng söë cuãa noá chñnh laâ ba àùåc tñnh cú baãn cuãa maâu [r]

Vò mađu sùưc lađ möơt hiïơn tûúơng quaâ phûâctaơp nïn ríịt khoâ kiïím tra vađ phín loaơi Nhûôngkhaâc biïơt lúân vïì nguöìn chiïịu saâng vađ sûơbiïịn thiïn ăaâng kïí trong quaâ trònh caêm nhíơncuêa con ngûúđi cho thíịy cíìn thiïịt phaêi coâmöơt hïơ thöịng hay möơt duơng cuơ ăo ăaơcchuíín Möơt duơng cuơ nhû thïị ñt nhíịt cuôngcho pheâp thöng tin vïì caâc ăùơc ăiïím vađ dungsai cuêa mađu sùưc vađ ăùơt nïìn taêng cho ngađnhkhoa hoơc vïì mađu sùưc.

Nhûông nùm ăíìu 1930, ngûúđi ta ăaô tiïịnhađnh ăo ăaơc mađu sùưc bùìng caâch ăaânh söịphín loaơi Tuy nhiïn, khoâ khùn ăöịi vúâi kyôthuíơt nađy lađ khöng ăaơt ặúơc sûơ ăöìng tònh cuêacaâc hoơa sô vađ caâc nhađ thiïịt kïị Hoơ cíìn coâ möơthïơ thöịng ặúơc cíịu taơo tûđ caâc míîu víơt lyâ chopheâp hoơ coâ sûơ lûơa choơn vađ so saânh trûơc tiïịp.Qua nhiïìu nùm, nhiïìu hïơ thöịng míîu mađu ăaôặúơc phaât triïín, hïơ thöịng ăíìu tiïn coâ leô lađatlas mađu cuêa hoơc giaê ngûúđi Thuơy Ăiïín -Brenner vađo nùm 1680 Phûúng phaâp cuöịicuđng vađ phöí biïịn nhíịt vïì phín loaơi mađu sùưclađ bùìng ngön ngûô Ăíy lađ phûúng phaâp ñtchñnh xaâc nhíịt trong söị caâc phûúng phaâpphín loaơi, vađ sau ăoâ ặúơc caêi tiïịn ăïí taơo nïncaâc thuíơt ngûô ặúơc chuíín hoâa

Ngađnh cöng nghiïơp in íịn coâ möơt nhu cíìuăùơc biïơt vïì caâc hïơ thöịng ăo ăaơc vađ phín loaơi

do coâ sûơ phöịi húơp chùơt cheô giûôa viïơc thiïịt kïịvađ saên xuíịt Möơt lyâ do khaâc lađ khi in thûúđnggùơp phaêi víịn ăïì mađu sùưc coâ ăùơc tñnh biïịn ăöíitrïn caâc víơt liïơu in khaâc nhau thñ duơ nhû in túđrúđi hay cuöơn, ăöơ boâng cao hay thíịp, cuông nhûcaâc ăùơc tñnh phaât quang vađ caâc ăùơc tñnh kimloaơi Vò thïị möơt hïơ thöịng phín loaơi mang tñnhtoađn cíìu lađ ríịt cíìn thiïịt Tuy nhiïn ăïí ăaơtặúơc sûơ chûâng nhíơn vađ thûđa nhíơn cho möơt hïơthöịng nhû thïị trong in íịn lađ ríịt khoâ

Qua nhiïìu nùm, möơt phíìn thöng tin khoahoơc ăaâng kïí vïì phín loaơi sûơ thïí hiïơn cuêamađu sùưc ăaô ặúơc tíơp húơp laơi Tûđ quan ăiïímcuêa ngađnh in, chuâng ta coâ nhûông möịi quantím cú baên vïì pheâp so mađu, bïì mùơt, vađ flu-orescent cuêa sûơ caêm nhíơn mađu sùưc Nhûôngýịu töị khaâc bao göìm kñch thûúâc, hònh daângvađ sûơ phín böị Chuâng ta haôy bađn túâi böịnýịu töị chñnh

Caâc thuöơc tñnh so mađu cuêa mađu sùưc lađnhûông thuöơc tñnh aâp duơng cho töng mađu, ăöơbaôo hođa, ăöơ saâng

… Töng mađu: töng mađu cuêa möơt mađuchñnh lađ tïn cuêa möơt mađu ăoâ Noâ xaâc ắnh möơtmađu lađ Red, Blue, Green, vađng hay caâc mađukïịt húơp nhû vađng ngaê xanh chùỉng haơn Caâc tûđkïịt húơp khaâc nhû Magenta hoùơc ăoê thíîmthûúđng ặúơc sûê duơng nhû caâc tïn chó töngmađu Töng mađu coâ thïí coâ vö söị caâc cíịp bíơchoùơc nhûông biïịn thïí trong möơt vođng trođnmađu Möơt vođng nhû víơy biïíu diïîn tíịt caê caâc

CAÂCTHUÖƠC TÑNH

CUÊA MAĐU SÙƯC

C AÂC THUÖƠC TÑNH CUÊA

MAĐU SÙƯC

… Ăöơ baôo hođa mađu: Ăöơ baôo hođa cuêamöơt mađu chñnh lađ ăöơ thuíìn khiïịt cuêa noâ Vñduơ mađu xanh xaâm coâ ăöơ baôo hođa thíịptrong khi mađu xanh ngoơc bñch laơi coâ ăöơ baôohođa mađu cao hún Möơt mađu seô trúê nïnthuíìn khiïịt hún hay ăöơ baôo hođa cao húnkhi noâ coâ ñt mađu xaâm Trong thûơc tïị, ăiïìunađy coâ nghôa lađ coâ ñt thađnh phíìn cuêa töngmađu ăöịi líơp hún hiïơn diïơn trong möơt mađunađo ăoâ Ăïí minh hoơa cho khaâi niïơm nađy,haôy tûúêng tûúơng chuâng ta tröơn mađuMagenta vúâi mađu Green (töng mađu ăöịilíơp), mađu Green seô cađng luâc cađng trúê nïn

ñt baôo hođa cho ăïịn cuöịi cuđng möơt mađu xaâmtrung tñnh ặúơc taơo ra

Thang mađu xaâm coâ ăöơ baôo hođa bùìng 0.Minh hoơa cho thíịy thang ăöơ baôo hođa cuêa mađuMagenta - Green

Caâc thađnh phíìn töng cuêa

mađu ặúơc biïíu diïîn trong

möơt vođng trođn toâm lûúơc.

Ăöơ baôo hođa cuêa Magenta seô giaêm khi tathïm mađu Green vađo; tûúng tûơ ăöơ baôo hođacuêa mađu Green cuông giaêm khi ta thïm mađuMagenta vađo Khi mađu sùưc coâ ăöơ baôo hođathíịp, chuâng ta coâ thïí goơi mađu ăoâ lađ bíín húnhoùơc ăuơc hún, vađ khi coâ ăöơ baôo hođa cao hún

ta goơi lađ saơch hún hay saâng hún Trong khikhöng coâ giúâi haơn nađo cho thíịy möơt mađu bõgiaêm ăöơ baôo hođa mađu nhû thïị nađo (noâ seô luönluön ăaơt ăïịn mađu xaâm trung tñnh), thò laơi coâcaâc giúâi haơn thûơc tïị trong caâc quaâ trònh phuơcchïị cho thíịy möơt mađu ặúơc baôo hođa nhû thïịnađo Nhûông haơn chïị nađy trong in íịn lađ donhûông giúâi haơn vïì ăöơ baôo hođa khi sûơ kïịt húơpgiûôa mûơc in vađ bïì mùơt víơt liïơu in

… Ăöơ saâng: Ăöơ saâng cuêa möơt mađu mö taênoâ seô saâng hay töịi nhû thïị nađo (vñ duơ mađuGreen saâng so vúâi mađu Green töịi) Thûơc ra,thuíơt ngûô ăöơ saâng vađ ăöơ töịi lađ ăöìng nghôa.Trong thûơc tïị, chuâng ta coâ thïí thay ăöíi ăöơsaâng hay ăöơ töịi cuêa möơt mađu ăöìng nhíịt bùìngcaâch tröơn mađu nađy vúâi mûơc trùưng hoùơc mûơcăen Trong quaâ trònh in chöìng mađu ăiïìu nađycoâ thïí thûơc hiïơn ặúơc bùìng caâch in möơt mađu

úê nhûông tyê lïơ khaâc nhau tûđ 0 ăïịn 100 (tröơn vúâimađu trùưng) vađ sau ăoâ in chöìng lïn caâc mađu

Caâc thađnh phíìn ăöơ baôo

hođa mađu trïn truơc töng

mađu Magenta - Green

4ăöìng nhíịt 100% ăïí lađm gia tùng tó lïơ mađu ăen(tröơn vúâi mađu ăen) cho ăïịn khi ăöơ baôo hođa bùưtăíìu thay ăöíi cuđng vúâi ăöơ saâng.

Trong thûơc tïị caê ăöơ saâng vađ ăöơ töịi ăïìu coâgiúâi haơn Trong in íịn, ăöơ saâng cuêa möơt mađuặúơc giúâi haơn búêi caâc ăùơc tñnh cuêa víơt liïơunïìn Chùỉng haơn, thûúđng thò trïn giíịy trùưngphíịn töịt ta coâ thïí coâ ặúơc nhûông mađu saânghún trïn giíịy in baâo hay trïn giíịy taâi chïị.Ăöơ töịi cuêa möơt mađu in ặúơc giúâi haơn búêi ăöơboâng cuêa víơt liïơu nïìn vađ mûơc cuông nhûlûúơng mûơc (vađ phíím mađu) thûơc sûơ ặúơc intrïn víơt liïơu nïìn Caâc ýịu töị xíịy khö, sûơtruýìn mûơc, sûơ biïịn daơng ăiïím tram vađ caâcýịu töị kinh tïị lađm haơn chïị ăöơ dađy caâc lúâpmûơc coâ thïí ặúơc in

Caâc thađnh phíìn ăöơ

saâng cuêa mađu Green

4Nïịu chuâng ta duđng töíng húơp cöơng mađu ăïíhođa aânh saâng Red vađ Green (bùìng caâch chiïịuhai nguöìn saâng qua kñnh loơc mađu Red vađGreen) chuâng ta seô coâ mađu vađng:

Chuâng ta coâ thïí diïîn taê quaâ trònh hođa mađunađy theo caâc thuíơt ngûô ăo mađu bùìng caâchduđng möơt biïíu ăöì nhoê:

Red vađ Green lađ hai mađu sú cíịp (cođn goơi lađmađu nguýn cíịp), traâi laơi mađu vađng lađ mađuặúơc tröơn (mađu thûâ cíịp) Trong biïíu ăöì cuêachuâng ta, mađu ặúơc tröơn (tûđ caâc thađnh phíìnbùìng nhau cuêa mađu sú cíịp) nùìm ngay tímcuêa ặúđng thùỉng nöịi giûôa hai mađu sú cíịp taơo

ra noâ Bùìng caâch giaêm cûúđng ăöơ saâng möơttrong hai nguöìn saâng sú cíịp (thay ăöíi cûúđngăöơ cuêa mađu sú cíịp) ta coâ khaê nùng lađm thayăöíi töng cuêa mađu ặúơc taơo ra Vñ duơ viïơc giaêmcûúđng ăöơ aânh saâng Green trong khi víîn duytrò cûúđng ăöơ Red seô taơo ra mađu cam:

T AM GAÂC MAĐUI

Quyô tñch cuêa ăiïím mađu thûâ cíịp di chuýíndoơc theo ặúđng thùỉng nöịi liïìn giûôa hai mađu súcíịp vađ hûúâng vïì phña mađu Red Töng mađuVađng ban ăíìu vò thïị ăaô chuýín hûúâng sangmađu cam:

Ăïí phöịi tröơn taơo ra mađu Cyan, möơt mađu súcíịp thûâ ba - Blue cíìn phaêi ặúơc duđng vò Redvađ Green khöng taơo ăuúơc mađu Cyan Ba mađu

sú cíịp lađ tíịt caê nhûông mađu cíìn coâ ăïí taơo rahíìu nhû tíịt caê caâc mađu

4Biïíu ăöì biïíu diïîn mađu bíy giúđ ặúơc taơo radûúâi daơng tam giaâc mađu

Tam giaâc mađu nađy chó ra caâc mađu thûâ cíịp:Cyan, Magenta, Vađng nùìm úê tím ăiïím cuêacaâc ặúđng thùỉng nöịi giûôa caâc mađu sú cíịp(Red, Green, Blue) Theo nhû luíơt töíng húơpmađu cöơng, viïơc thay ăöíi töng mađu coâ nghôa lađsûơ di chuýín quyô tñch mađu doơc theo caâc caơnhcuêa tam giaâc mađu

Nïịu mađu Blue díìn díìn ặúơc thïm vađo mađuvađng ặúơc taơo ra tûđ mađu Green vađ Red trongtöíng húơp cöơng mađu thò noâ seô lađm cho mađuvađng giaêm ăöơ baôo hođa tûđ tûđ (tûđ vađng thuíìnkhiïịt bõ giaêm ăöơ thuíìn cho ăïịn khi trùưng hùỉn)

Caâc mađu vađng coâ ăöơ baôo hođa khaâc nhauvíîn giûô ặúơc töng mađu ban ăíìu cuêa noâ vò möịiliïn hïơ giûôa caâc giaâ trõ mađu Red vađ Greenkhöng ăöíi Trong tam giaâc mađu, chuâng dichuýín doơc theo ặúđng thùỉng nöịi tûđ mađuVađng túâi Blue

Viïơc gia tùng söị lûúơng mađu sú cíịp thûâ bacho ăïịn khi tíịt caê ba mađu sú cíịp nađy coâthađnh phíìn bùìng nhau seô cho mađu trùưng(trong thuíơt ngûô mađu goơi lađ “khöng mađu” -Achromaticity) Mûâc ăöơ baôo hođa seô bùìngkhöng Ăiïím khöng mađu nùìm ngay troơng tímcuêa tam giaâc mađu.

Tíịt caê caâc mađu khaâc ặúơc taơo ra tûđ bamađu sú cíịp Red, Green, Blue nùìm trongphaơm vi cuêa tam giaâc mađu Caâc mađu cađngnùìm xa troơng tím cuêa tam giaâc mađu thò coâăöơ baôo hođa mađu cađng cao Möơt mađu thûâ cíịpcoâ ăöơ baôo hođa cao nïịu nhû noâ chó coâ möơtlûúơng nhoê mađu thûâ ba hay khöng coâ chuâtmađu thûâ ba nađo caê Vò thïị tíịt caê caâc mađuchó ặúơc phöịi tröơn tûđ hai mađu sú cíịp coâ ăöơbaôo hođa cao nhíịt

4

Nïịu caê ba thađnh phíìn mađu cuêa möơtmađu phöịi tröơn tûđ ba mađu sú cíịp bõ giaêm ăicuđng möơt luâc trong khi víîn duy trò tyê lïơphöịi tröơn, töng mađu vađ ăöơ baôo hođa mađuseô khöng ăöíi Tuy nhiïn mađu sùưc seô bõgiaêm ăi ăöơ saâng Nïịu tíịt caê caâc thađnhphíìn cuêa ba mađu sú cíịp bõ giaêm xuöịngzerö ta seô coâ mađu ăen (mađu ăen ặúơc coilađ möơt mađu trong pheâp so mađu) Cuônggiöịng nhû mađu trùưng, mađu ăen coâ ăöơ baôohođa mađu bùìng khöng.

Trong tam giaâc mađu chuâng ta coâ thïíxaâc ắnh caê töng mađu líîn ăöơ baôo hođamađu Caâc mađu do víơy ặúơc diïîn taê theoăöơ mađu - Chromaticity vađ hònh thađnh nïnmöơt tam giaâc mađu Tíịt caê caâc mađu nùìmtrong tam giaâc mađu chó ặúơc xaâc ắnh búêitöng mađu vađ ăöơ baôo hođa mađu chûâ khöngthïí xaâc ắnh bùìng ăöơ saâng Ăïí coâ thïí böísung ăöơ saâng vađo trong biïíu ăöì mađuchuâng ta cíìn chuýín tam giaâc mađu haichiïìu thađnh möơt hònh thïí khöng gian bachiïìu goơi lađ khöng gian mađu Khöng gianmađu lađ möơt hïơ toơa ăöơ ba chiïìu vúâi caâctruơc Red, Green vađ Blue

K HÖNG GIAN MAĐU

BA CHIÏÌU

Tam giaâc ặúơc veô giûôa caâc truơc toơa ăöơ goơilađ tam giaâc mađu Toơa ăöơ cuêa möơt mađu trongkhöng gian mađu ặúơc xaâc ắnh búêi ba vectormađu ăaơi diïơn cho 3 thađnh phíìn cuêa caâc mađu

sú cíịp Caâc thađnh phíìn ặúơc goơi lađ caâc giaâ trõmađu Thñ duơ möơt mađu coâ thïí göìm ba giaâ trõmađu RGB: 0,6 Red; 1,1 Green vađ 0,4 Blue.Kïịt quaê seô lađ möơt mađu giöịng nhû mađu vađngpha luơc coâ ăöơ baôo hođa thíịp Ăiïím giao nhaucuêa caâc vector mađu thađnh phíìn lađ ăiïím mađuvađng luơc nađy Ăiïím cuöịi cuêa vector lađ mađuvađng luơc vúâi giaâ trõ ăöơ saâng cuêa noâ

4

Quyô tñch cuêa caâc ăiïím mađu sú cíịp cađngnùìm xa göịc toơa ăöơ thò möơt hònh khöịi cađng lúânặúơc taơo thađnh vađ vò thïị chíịt lûúơng cuêa hïơthöịng phuơc chïị mađu dûơa trïn ăoâ cađng cao.Tíịt caê caâc mađu nùìm bïn trong khoaêng phuơcchïị mađu (Gamut mađu) coâ thïí ặúơc phuơc chïịbúêi möơt thiïịt bõ phuơc chïị (thñ duơ nhû ti vi mađu)dûơa trïn ba mađu sú cíịp Trong khi caâc mađunùìm ngoađi khöng gian mađu ặúơc veô trïn biïíuăöì khöng thïí ặúơc phuơc chïị Caâc mađu sú cíịpcuêa khöng gian mađu ặúơc quýịt ắnh chuê ýịubúêi thiïịt bõ taơo ra chuâng, khoaêng khöng gianmađu phuơc chïị búêi mûơc in ặúơc xaâc ắnh búêi ăùơctñnh quang phöí cuêa mûơc in, khoaêng khöng gianmađu phuơc chïị trïn mađn hònh ti vi ặúơc quýịtắnh búêi ba loaơi phosphors trïn mađn hònh.

Nïịu chuâng ta muöịn mö phoêng kïịt quaê cuêaböịn mađu in trïn mađn hònh chuâng ta cíìn phaêicoâ möơt hïơ thöịng liïn hïơ chung (toađn cíìu)ặúơc duđng ăïí xaâc ắnh tíịt caê caâc mađu nađy(mađu mûơc in vađ mađu mađn hònh) Hïơ thöịng liïnhïơ nađy seô thïí hiïơn möơt khöng gian mađu Tíơphúơp cuêa tíịt caê caâc mađu thûơc trong hïơ thöịngliïn hïơ nađy thïí hiïơn möơt khoaêng phuơc chïị

4mađu khöng phuơ thuơc vađo thiïịt bõ Thñ duơkhoaêng phuơc chïị cuêa mađu CMYK coâ thïí nùìmtrong khöng gian mađu XYZ (hïơ thöịng liïn hïơ)hay khoaêng phuơc chïị mađu RGB coâ thïí nùìmtrong khöng gian mađu LAB v.v

Ăïí taơo ra möơt tiïu chuíín toađn cíìu chûâa caâckhoaêng phuơc chïị mađu quan troơng nhíịt vađ chopheâp caâc mađu giao tiïịp ặúơc vúâi nhau lađ ăiïìucûơc kyđ quan troơng cho viïơc phaât triïín möơt hïơthöịng phuơc chïị mađu Ăöịi vúâi caâc trûúđng húơpthûơc tïị (trònh bađy trong quýín saâch nađy), möơtsûơ thïí hiïơn tíịt caê caâc mađu trong khöng gianhai chiïìu ặúơc ûa thñch hún lađ möơt khöng gianmađu ba chiïìu Vađo nùm 1931 möơt tiïu chuíínnhû thïị ăaô ặúơc taơo thađnh goơi lađ hïơ thöịngmađu tiïu chuíín CIE tûđ höơi nghõ quöịc tïịEclairage (Commission Internationale del’Eclairage)

Hïơ thöịng mađu tiïu chuíín CIE lađ möơt tamgiaâc mađu ặúơc diïîn taê úê trïn Vò leô ăoâ noâ chóxaâc ắnh töng mađu vađ ăöơ baôo hođa mađu Giaâ trõăöơ saâng ặúơc xaâc ắnh riïng

Tiïu chuíín mađu CIE ặúơc dûơa trïn caâc mađuXYZ tûúêng tûúơng khöng thïí nhíơn ra möơt caâchvíơt chíịt, chuâng ặúơc taơo ra trïn cú súê lyâthuýịt thuíìn tuây vađ vò thïị khöng phuơ thuöơcvađo thiïịt bõ nhû caâc khöng gian mađu RGB hayCMYK Tuy nhiïn caâc mađu sú cíịp aêo nađyặúơc lûơa choơn sao cho tíịt caê caâc mađu coâ thïíặúơc nhíơn biïịt búêi mùưt ngûúđi trong phaơm vikhöng gian mađu nađy (vò leô ăoâ bao göìm caê caâcmađu phöí) Caâc mađu phöí khöng thïí ặúơc taơo

ra búêi möơt hïơ thöịng phuơc chïị mađu vò caâc mađu

sú cíịp khöng taơo ra ặúơc ăöơ baôo hođa ăuê caoăïí thïí hiïơn mađu phöí

Hïơ thöịng XYZ ặúơc xíy dûơng trïn caâcặúđng cong phaên ûâng cuêa caâc tïị bađo caêm

H ÏƠ THÖỊNG MAĐU TIÏU

CHUÍÍN CIE

4nhíơn ba mađu RGB trong mùưt Vò sûơ caêm nhíơnmađu khaâc nhau giûôa ngûúđi nađy vúâi ngûúđi khaâcnïn CIE ăaô ắnh nghôa möơt “ngûúđi quan saâtchuíín”, ngûúđi mađ ặúđng cong phaên ûâng phöícuêa caâc tïị bađo caêm nhíơn trong mùưt hoơ phuđhúơp vúâi sûơ caêm nhíơn bònh thûúđng úê mûâc trungbònh ăöịi vúâi moơi ngûúđi Phûúng phaâp nađy cuơthïí hoâa viïơc quýịt ắnh so mađu giûôa caâc mađuvađ liïn kïịt chuâng vúâi viïơc caêm nhíơn cuêa möơtngûúđi quín bònh chûâ khöng aâp ăùơt chuâng vúâimöơt khöng gian mađu ặúơc choơn ngíîu nhiïn.(Ăûúđng cong phaên ûâng cuêa caâc tïị bađo caêmnhíơn tñn hiïơu RGB trong mùưt lađ ặúđng congcho biïịt khaê nùng ăaâp ûâng ăïí caêm nhíơn cuêacaâc tïị bađo ăöịi vúâi möơt lûúơng nùng lûúơng aânhsaâng chiïịu túâi.)

Ba mađu sú cíịp cuêa hïơ thöịng liïn hïơ CIEXYZ luâc ăíìu cíìn möơt sûơ thïí hiïơn khöng gianvúâi ba truơc X, Y, Z Vò ba mađu sú cíịp nađy dûơatrïn ba ặúđng cong phaên ûâng cuêa mùưt nïnchuâng ặúơc coi lađ gíìn bùìng vúâi caâc töng mađuRed, Green, Blue

ÚÊ ăíy cuông víơy, chuâng ta coâ thïí veô möơt tamgiaâc mađu Ăïí coâ ặúơc möơt biïíu ăöì úê daơng haichiïìu, tam giaâc mađu nađy ặúơc chiïịu lïn mùơtphùỉng XY (Red - Green)

4Tuy nhiïn ăiïìu nađy chó coâ nghôa nïịu sûơ tiïuchuíín hoâa thñch húơp ặúơc hoađn thiïơn cuđngmöơt luâc cho pheâp giaâ trõ bõ míịt (Z) ặúơc ăoơctûđ hònh biïíu diïîn hai chiïìu múâi Sûơ tiïu chuíínhoâa nađy ăaơt ặúơc qua viïơc ặa ra ba toơa ăöơmađu CIE: x, y, z nhû sau:

x = X/(X + Y + Z)

y = Y/(X + Y + Z) vúâi x + y + z = 1

z = Z/(X + Y + Z)Giaâ trõ z cuêa bíịt kyđ mađu nađo coâ thïí tòm ặúơcbùìng caâch líịy 1 trûđ ăi toơa ăöơ mađu x vađ y

1 - x - y = zMùơt phùỉng mađu CIE tiïu chuíín hai chiïìu coâdaơng sau:

Möơt mađu khöng chó ặúơc xaâc ắnh möơt caâchăíìy ăuê búêi ăöơ mađu cuêa noâ (x vađ y) Möơt hïơ söịvïì ăöơ saâng cuông cíìn phaêi ặúơc xaâc ắnh.Ăûúđng cong phaên ûâng phöí cuêa mùưt ngûúđi chomađu Green ặúơc tiïu chuíín hoâa trong hïơthöịng XYZ ăïí cuđng möơt luâc noâ phaên aênh luöncaêm nhíơn vïì ăöơ saâng Vò thïị noâ giöịng nhûặúđng cong V(l) Möơt mađu ặúơc diïîn taê ăíìyăuê nïịu noâ coâ giaâ trõ x, y vađ hïơ söị ăöơ saâng Y

4Trong tam giaâc mađu tiïu chuíín, tam giaâcmađu goâc bïn phaêi ặúơc veô giûôa caâc toơa ăöơmađu x = 1 vađ y = 1 thïí hiïơn ặúđng biïn cuêahïơ thöịng liïn hïơ mađu Caâc toơa ăöơ mađukhöng thïí nùìm phña bïn ngoađi tam giaâc.Phíìn ặúđng cong gíìn vúâi ặúđng biïn biïíudiïîn võ trñ cuêa caâc mađu phöí (khoaêng phuơcchïị mađu phöí) thñ duơ nhû caâc mađu vúâi ăöơbaôo hođa lúân töịi ăa.

Trong khi ta coâ thïí xaâc ắnh caâc mađu giûôatam giaâc vađ khoaêng phuơc chïị mađu phöí (cuôngặúơc goơi lađ hònh moâng ngûơa) thò chuâng ta laơikhöng thïí nhíơn thûâc ặúơc noâ (trûđ trïn nguýnlyâ aêo) Caâc mađu sú cíịp RGB cuêa möơt thiïịt bõthñ duơ nhû tivi taơo nïn möơt tam giaâc trongphaơm vi khoaêng phuơc chïị mađu phöí Möơt tamgiaâc nhû thïị biïíu diïîn möơt khöịi mađu nhoê húnlađ hònh moâng ngûơa vađ coâ ăiïím khöng mađunhiïìu hay ñt úê tím

Viïơc ặa ra hïơ thöịng mađu CIE trïn chuíínlađm cho ta coâ khaê nùng chuýín ăöíi möơt quýịtắnh vïì mađu tûđ tiïịn trònh diïîn giaêi vïì mùơt chíịtlûúơng sang tiïịn trònh coâ thïí diïîn giaêi dûúâi

4daơng söị lûúơng vađ con söị cuơ thïí Thñ duơ ta coâkhaê nùng quýịt ắnh möơt caâch chùưc chùưn rùìngviïơc sún laơi möơt caâi caânh xe húi coâ giöịng vúâimađu göịc ban ăíìu cuêa noâ hay khöng.

Thïm vađo viïơc ăaânh giaâ söị lûúơng, hïơ thöịngCIE XYZ cuông cho caâc kïịt quaê cuêa viïơc hođamađu cöơng ặúơc biïíu diïîn dûúâi daơng ăún giaên.Kïịt quaê luön nùìm trïn ặúđng thùỉng giûôa caâcmađu ặúơc tröơn Trïn chuíín CIE cuông chopheâp möơt sûơ chuýín ăöíi mađu bíịt kyđ tûđ khoaêngphuơc chïị nađy sang khoaêng phuơc chïị mađukhaâc Viïơc tñnh toaân ăođi hoêi ăïí chuýín ăöíi möơtmađu tûđ khoaêng phuơc chïị mađu RGB cuêa mađnhònh sang khoaêng phuơc chïị mađu CMYK cuêamûơc in ríịt tiïơn lúơi búêi tiïu chuíín nađy

Tuy nhiïn hïơ thöịng mađu tiïu chuíín CIE coâhai ăiïím bíịt lúơi ăaâng kïí:

ý Noâ khöng ặúơc xuýn suöịt lùưm vò hïơ söịthûâ ba z khöng thïí ăoơc ặúơc ngay mađ phaêitñnh toaân (mùơc duđ ăíy lađ möơt tiïịn trònh tûúngăöịi ăún giaên)

ý Caâc mađu trong tam giaâc mađu khöngặúơc phín böị hađi hođa lùưm xeât vïì mùơt nhíơnthûâc mađu Mùơc duđ noâ coâ thïí xaâc ắnh möơtcaâch dûât khoaât nhûông mađu giöịng nhau, nhûngnoâ laơi khöng thïí lađm nhû thïị vúâi bíịt kyđ möơt sûơbiïịn ăöíi coâ thïí chíịp nhíơn ặúơc hoùơc khöngthïí chíịp nhíơn ặúơc Ngûúông thíịy ặúơc chocaâc mađu khaâc nhau trong vuđng mađu Blue nhoêhún 20 líìn so vúâi vuđng mađu Green vò leô ăoâ khicaâc mađu ặúơc so saânh vúâi nhau, caâc giaâ trõdung sai khaâc nhau phaêi ặúơc chuâ yâ cho caâcvuđng, ăíy lađ möơt ýịu töị lađm cho viïơc ăo mađuphûâc taơp hún nhiïìu Möơt hïơ thöịng liïn hïơkhöng tuýịn tñnh kiïíu nađy coâ thïí ặúơc so

4saânh vúâi möơt cíy thûúâc coâ caâc níịc ăo ăún võkhöng ăïìu nhau vò leô ăoâ möơt nöî lûơc ăaô ặúơcthûơc hiïơn ăïí thiïịt kïị caâc hïơ thöịng múâi khöngcoâ caâc khuýịt ăiïím trïn.

Trong nöî lûơc diïîn giaêi mađu sùưc bùìng tûđ ngûô,chuâng ta nhanh choâng nhíơn ra rùìng ăiïìu nađythûơc sûơ khöng thïí ặúơc nïịu sûê duơng ba giaâ trõxaâc ắnh mađu (nhû RGB hay XYZ ) seô thñchhúơp hún cho cöng viïơc nađy nïịu chuâng ta duđng

ba ăùơc tñnh cú baên cuêa mađu sùưc ặúơc mö taê úêphíìn trûúâc - Töng mađu, ăöơ baôo hođa mađu vađăöơ saâng

Ăíy lađ möơt bûúâc húơp lyâ ăïí thiïịt kïị möơt hïơthöịng liïn hïơ coâ ặúơc caâc ûu ăiïím cuêa hïơthöịng CIE XYZ vađ nhûông thöng söị cuêa noâchñnh lađ ba ăùơc tñnh cú baên cuêa mađu sùưc (töngmađu, ăöơ baôo hođa mađu, ăöơ saâng) thay vò duđng

ba mađu sú cíịp Sau hïịt viïơc nhòn mađu phûâctaơp hún nhiïìu chûâ khöng phaêi chó ăún giaênphöịi húơp caâc giaâ trõ mađu trong mùưt Ăíìu tiïnkhi voông maơc ghi nhíơn ba giaâ trõ kñch thñchmađu (chuê ýịu liïn hïơ ăïịn caâc tia saâng Red,Green, Blue) nhû ăaô noâi úê phíìn trïn thò caâc tñnhiïơu nađy khöng ặúơc caêm nhíơn cho ăïịn khicoâ möơt tiïịn trònh kïị tiïịp xííy ra ăoâ lađ tiïịn trònhtaơo ra ba caêm giaâc:

ý Caêm giaâc vïì mađu Red - Green

ý Caêm giaâc vïì mađu Vađng - Blue

ý Caêm giaâc vïì ăöơ saâng

Ăiïìu nađy coâ thïí sûê duơng ăïí phaât triïín möơthïơ thöịng goơi lađ hïơ thöịng mađu böí sung Noâặúơc xíy dûơng dûơa trïn sûơ khaâc biïơt cuêa bacùơp mađu thađnh phíìn: Red vađ Green; Vađng vađBlue; Trùưng vađ ăen

K HÖNG GIAN MAĐU

CIE LAB

Tûđ kinh nghiïơm riïng cuêa baên thín, chuâng

ta biïịt rùìng mađu Red khöng bao giúđ chûâa caâcthađnh phíìn Green, Blue khöng thïí chûâa mađuvađng vađ trùưng khöng bao giúđ chûâa ăen Khiặúơc hoêi vïì caâc mađu sú cíịp thò nhûông ngûúđikhöng coâ kiïịn thûâc vïì ngađnh in hay ti vi mađuseô khöng goơi tïn ba mađu nhû lađ Red, Green,Blue mađ goơi ăïịn böịn mađu Red, Green, Bluevađ vađng

Nïịu ngûúđi ta xem xeât caâc mađu nhû lađ ăen,xaâm hoùơc trùưng thò nhûông mađu nađy chó ặúơccöng nhíơn lađ mađu vúâi möơt sûơ miïîn cûúông vòchuâng dûúđng nhû cho möơt chíịt lûúơng khaâcnhau hoađn toađn trong caâc caêm giaâc mađ chuângtaơo ra Hiïơn tûúơng nađy coâ thïí ặúơc thíịy roôtrong phíìn lyâ luíơn tiïịp theo Sûơ khiïịm khuýịtcaâc thađnh phíìn mađu trùưng vađ ăen di chuýíntrïn mađn hònh ti vi lađ nhûông thûâ chuâng ta chíịpnhíơn hoađn toađn sau möơt quaâ trònh ăiïìu chónhthíìn kinh ngùưn nguêi Tuy nhiïn íịn tûúơng nhònặúơc taơo ra búêi möơt viïơc khiïịm khuýịt möơtkïnh mađu lađ nhûông thûâ chuâng ta khöng thïíchíịp nhíơn ặúơc thíơm chñ sau vađi giúđ

4

Trong möơt hïơ thöịng liïn hïơ ặúơc thiïịt kïịăuâng vïì phûúng diïơn caêm nhíơn mađu, nhûôngthöng tin vïì ăöơ saâng vađ thöng tin mađu nïịuặúơc taâch ra möơt caâch roô rađng khöng chó vïìmùơt söị lûúơng mađ cođn vïì mùơt chíịt lûúơng.

Möơt hïơ thöịng liïn hïơ coâ thïí lađm ặúơc ăiïìunađy möơt caâch chñnh xaâc ặúơc phaât triïín vađonùm 1976 búêi CIE Noâ ặúơc goơi lađ CIE LAB vađặúơc xíy dûơng trïn cú súê CIE XYZ (Hïơ mađuặúơc xíy dûơng tûđ caâc mađu sú cíịp) trong khivíîn mang hònh thaâi cuêa kiïíu mađu böí trúơ ặúơc

mö taê úê phíìn trïn Hai thöng söị, ăöơ mađu

chro-ma (gíìn giöịng nhû ăöơ baôo hođa chro-mađu) vađ töngmađu ặúơc xaâc ắnh úê ăíy búêi hai truơc toơa ăöơa* vađ b* coâ caê giaâ trõ dûúng líîn ím Ăiïìu nađytaơo ra lađ mùơt phùỉng mađu - chrominance plane

Coâ möơt truơc toơa ăöơ vúâi möơt giaâ trõ Red Green a* vađ möơt truơc vúâi giaâ trõ vađng - Blue b*

-Cuông giöịng nhû tam giaâc mađu tiïu chuíín,noâ thïí hiïơn tíịt caê caâc mađu caêm nhíơn ặúơc.Caâc giaâ trõ a* dûúng biïíu thõ töng mađu ngaêRed trong khi giaâ trõ ím biïíu thõ töng mađu ngaê

4Green Caâc giaâ trõ b* dûúng biïíu thõ töng mađungaê Vađng trong khi caâc giaâ trõ ím biïíu thõ töngmađu ngaê Blue.

Trong trûúđng húơp khöng mađu a* vađ b*bùìng nhau vađ bùìng 0 Caâc giaâ trõ söị ăo choăöơ mađu vađ töng mađu coâ thïí ặúơc chia ăïìutûđ a* vađ b*

Ăöơ mađu (chroma) Töng mađu (Cûúđng ăöơ mađu) (Goâc töng mađu)

c* = (a*2 + b*2)1/2 h* = arctg (b*/a*)

c* lađ khoaêng caâch tûđ võ trñ cuêa mađu túâi truơc khöng mađu.

h* lađ goâc giûôa vector mađu túâi truơc khöng mađu.

Thuíơt ngûô ăöơ baôo hođa mađu sûê duơng hađngngađy ặúơc xaâc ắnh möơt caâch húi khaâc trongböịi caênh ăo mađu Ăöơ baôo hođa mađu lađ möịiquan hïơ cuêa ăöơ mađu (khoaêng caâch tûđ võ trñcuêa mađu túâi truơc khöng mađu) vúâi giaâ trõ ăöơsaâng Ăiïìu nađy coâ nghôa lađ möơt mađu trúê nïnsaâng hún phaêi coâ khoaêng caâch xa hún vúâi truơckhöng mađu nïịu noâ muöịn duy trò ăöơ baôo hođacuêa noâ

4Trong LAB, khaâi niïơm ăöơ baôo hođa khöngặúơc tòm thíịy nhû lađ möơt giaâ trõ söị tûđ L*, a* vađb* do víơy noâ khöng ặúơc sûê duơng trong böịicaênh nađy, úê ăíy chuâng ta chó noâi vïì ăöơmađu.(*)

o Ăöơ saâng

Ăùơc tñnh thûâ ba cuêa mađu sùưc (ăöơ saâng)ặúơc thïí hiïơn theo truơc tung vúâi thûúâc ăo giaâtrõ ăöơ saâng L tûđ 0 (ăen) 100 (trùưng)

Möơt khoaêng phuơc chïị mađu trong hïơ thöịngCIE LAB coâ thïí xuíịt hiïơn nhû dûúâi ăíy theomöơt daơng lyâ tûúêng

Ăïí cho roô, chuâng ta choơn giaêi phaâp khöngchó ra caâc giaâ trõ ăöơ saâng khaâc nhau cuêaặúđng cong mađu phöí trong phöịi caênh töíngthïí Kiïíu mađu nađy khöng bõ giúâi haơn úê ẳnhbúêi möơt mùơt cùưt ngang Trïn bïì mùơt phñangoađi cuêa khoaêng phuơc chïị lyâ tûúêng nađy lađ tíịtcaê caâc mađu vúâi cûúđng ăöơ mađu töịi ăa, chuâng tacoâ thïí nhòn thíịy ăiïìu nađy möơt caâch roô rađng khimađu sùưc trúê nïn töịi hún chuâng cuông míịt díìnăöơ mađu (giaêm tuýịn tñnh)

Ăiïìu nađy dûúđng nhû húơp lyâ nïịu cín nhùưcrùìng khi giaâ trõ mađu töịi thiïíu ăaơt ặúơc, moơimađu trúê nïn ăen vađ giaâ trõ mađu bùìng khöng.Möơt khoaêng phuơc chïị mađu dûơa trïn caâcmađu thûơc coâ daơng sau:

ÚÊ ăíy chuâng ta thíịy hai ăiïìu:

ý Khi ăöơ saâng cuêa caâc mađu tùng vađ giaêm,ăöơ mađu giaêm xuöịng ăïịn zero khi ăaơt ặúơcmađu trùưng hoùơc ăen

ý Ngûúơc vúâi tam giaâc mađu CIE, caâcặúđng nöịi giûôa caâc mađu sú cíịp khöng phaêilađ ặúđng thùỉng do viïơc böị trñ mađu hađi hođatrong LAB Ăiïìu nađy ăaơt ặúơc thöng qua möơtviïơc chuýín ăöíi khöng tuýịn tñnh caâc giaâ trõXYZ sang L* a* b* Tuy nhiïn viïơc míịt ăituýịn tñnh khöng quan troơng bùìng lúơi ñch thuặúơc tûđ viïơc phín böị mađu hađi hođa

ü Khöng phuơ thuöơc vađo thiïịt bõ.

Khöng giöịng nhû hïơ thöịng CMYK dûơa trïncaâc ăùơc tñnh cuêa mûơc in, möơt hïơ thöịng phuơcchïị LAB cho caâc ûu ăiïím khöng lïơ thuöơc vađothiïịt bõ Víơy ăiïìu nađy mang laơi nhûông lúơi ñch gòcho ngûúđi sûê duơng?

CIE LAB - giöịng nhû CIE XYZ - coâ khaê nùngthïí hiïơn tíịt caê caâc khoaêng phuơc chïị thûơc (vñduơ nhû mađn hònh mađu hay mûơc in CMYK) nhûlađ möơt phíìn cuêa noâ

Chuâng ta haôy giaê sûê rùìng coâ möơt hïơ thöịngphuơc chïị dûơa trïn RGB thñ duơ khi queât hònh.Caâc giaâ trõ mađu RGB cíìn phaêi ặúơc chuýínăöíi sang CMYK cho tiïịn trònh in Hai khönggian mađu nađy khöng truđng khúâp vúâi nhau vïìcaê kñch thûúâc líîn võ trñ, nïn coâ nhiïìu mađu cuêakhöng gian mađu RGB khöng coâ trong khönggian mađu CMYK vađ ngûúơc laơi Do trong thûơctïị hïơ thöịng queât aênh trïn coi RGB nhû lađ möơthïơ thöịng liïn hïơ cuêa noâ nïn caâc mađu trongkhöng gian mađu CMYK khöng coâ trong khönggian mađu RGB cuông khöng ặúơc in ra tronghïơ mađu CMYK, thíơm chñ khöng gian mađuCMYK khöng cíịm ăoaân ăiïìu nađy RGB hoaơtăöơng nhû möơt sûơ haơn chïị ăöịi vúâi CMYK Thñduơ ăöịi vúâi möơt mađu mûơc Cyan töịi vađ coâ ăöơbaôo hođa cao khöng thïí hiïín thõ ặúơc trïn mađnhònh RGB vađ trong tònh traơng ăoâ noâ trúê thađnhmöơt mađu khöng thïí phuơc chïị ặúơc

Ăïí mö taê ăiïìu nađy dûúâi daơng hònh veô,chuâng ta coâ thïí taơo möơt mùơt cùưt qua khoaêngkhöng gian mađu:

C AÂC ÛU ĂIÏÍM CUÊA

CIE LAB:

Bíy giúđ chuâng ta coâ thïí thíịy mùơt phùỉngCyan - Red:

Víịn ăïì ăoâ coâ thïí ặúơc chó ra úê daơng ăúngiaên nïịu chó möơt trong hai mùơt phùỉng ặúơcquan saât - trong trûúđng húơp nađy lađ mùơtphùỉng Cyan:

Vúâi:

C1: mađu Cyan vúâi ăöơ baôo hođa töịi ăa

C2: mađu Cyan vúâi ăöơ baôo hođa cao nhíịtcoâ thïí ăaơt ặúơc vúâi giaâ trõ ăöơ saâng taơi C2(ặúơc goơi lađ mađu töịi ûu)

C3: mađu Cyan nhaơt ăöơ baôo hođa khöng cao.C4: möơt giaâ trõ ăöơ saâng nùìm trïn truơckhöng mađu

4

Trong hònh veô trïn, tíịt caê caâc mađu coâ cuđngtöng mađu goơi lađ Cyan Caâc töng mađu cođn laơinùìm trïn caâc mùơt phùỉng mađu khaâc Thïm vađoăoâ ta coâ khaê nùng phuơc chïị tíịt caê caâc mađu trûđC5 nùìm bïn ngoađi.

Trïn thûơc tïị coâ hai khoaêng phuơc chïị mađunùìm chöìng lïn nhau thò coâ nghôa lađ chó coânhûông mađu nùìm trong vuđng giao nhau cuêa haikhoaêng nađy ặúơc phuơc chïị nhû nhau trïnmađn hònh líîn khi in ra:

Trong möơt hïơ thöịng liïn hïơ phuơ thuöơc vađothiïịt bõ (thñ duơ nhû RGB hay CMYK) caâc mađunùìm bïn ngoađi hïơ thöịng liïn hïơ nađy khöng thïíặúơc phuơc chïị thíơm chñ chuâng coâ mùơt trongkhoaêng khöng gian phuơc chïị mađu ăñch.(*)(Thñ duơ mađu Cyan coâ ăöơ baôo hođa cao coâ mùơttrong khöng gian mađu ăñch cíìn chuýín túâi lađCMYK nhûng khöng thïí hiïơn ặúơc trïn mađnhònh RGB thò cuông khöng thïí phuơc chïị ặúơc).Ăíy lađ ûu ăiïím mađ ta thíịy ặúơc tûđ hïơ thöịngliïn hïơ toađn cíìu nhû CIE XYZ hay CIE LAB lađnhûông hïơ thöịng khöng bõ giúâi haơn búêi nhûôngăiïìu kïí trïn

ý Vñ duơ thûơc tïị:

Haôy giaê sûê rùìng coâ möơt mađu trúđi tñm ăíơmặúơc thay ăöíi ăïí ăöơ saâng cuêa bíìu trúđi tùng lïngiöịng vúâi bađi míîu Xeât cuơ thïí ăiïìu nađy coânghôa lađ giaâ trõ Cyan cuêa bíìu trúđi ăaơt ặúơc100% vađ vađng cođn 0% Mađn hònh RGB khöngcoâ khaê nùng thïí hiïơn ặúơc giaâ trõ mađu Cyan100% vúâi ăöơ saâng vađ ăöơ baôo hođa ăuâng nhûýu cíìu vađ nhû víơy mađu trúđi khöng thïí ặúơcchónh sûêa húơp lyâ Lađ möơt hïơ thöịng liïn hïơ toađncíìu, LAB cho pheâp mađu Cyan nađy ặúơc hiïơu

4

chónh ăïí töịi thiïíu noâ cuông ặúơc in ra Hïơ thöịngkhöng phuơ thuöơc thiïịt bõ CIE LAB vò thïị coâ thïíặúơc duđng ăïí gia tùng caâc mađu coâ thïí phuơcchïị ặúơc lađm caêi thiïơn chíịt lûúơng hònh aênh.

ü Quaâ trònh aânh xaơ (lađm hođa húơp) khoaêng phuơc chïị mađu

Ăiïìu gò xaêy ra vúâi caâc mađu coâ ăöơ baôo hođacao khöng thïí phuơc chïị khi in nhûng laơi coâ thïíặúơc thïí hiïơn trïn mađn hònh? Chuâng seô ặúơcchiïịu tûđ bïì mùơt RGB lïn bïì mùơt cuêa khoaêngphuơc chïị mađu mûơc in khi dûô liïơu LAB ặúơcchuýín ăöíi sang CMYK

Coâ thïí xaêy ra trûúđng húơp caâc ăiïím mađu trïn bïìmùơt RGB truđng khúâp vúâi mađu khaâc trïn bïì mùơtCMYK díîn ăïịn viïơc míịt chi tiïịt khi phuơc chïị.Ăïí traânh trûúđng húơp nađy xaêy ra, möơt phíìnmïìm xûê lyâ mađu thöng minh seô biïíu diïîn caâcăiïím mađu cuêa tíịt caê caâc mađu vađo caâc võ trñ töịi

ûu trong khöng gian mađu cuêa mûơc in (quaâtrònh aânh xaơ hay quaâ trònh ăiïìu phöịi khoaêngphuơc chïị mađu - Gamut mapping) Khoaêngphuơc chïị mađu nguöìn ặúơc neân laơi trong suöịtquaâ trònh nađy Ăiïìu nađy cuông taơo ra caâc mađuặúơc thay thïị nïịu coâ thïí ặúơc ăïí phuơc chïịchñnh xaâc

þ Khöng gian mađu caêm giaâc.

Tíịt caê caâc khoaêng phuơc chïị mađu thûơc cuôngcoâ thïí ặúơc biïíu diïîn trong hïơ thöịng CIEXYZ Víơy taơi sao chuâng ta víîn cíìn LAB?

Nhû ăaô ăïì cíơp úê phíìn trûúâc, caâc mađu trongkhöng gian mađu XYZ khöng ặúơc hađi hođa vïìmùơt böị trñ trong khöng gian mađu Trong möơthïơ thöịng phuơc chïị mađu kyô thuíơt söị, caâc giaâ trõmađu riïng reô ặúơc thu nhíơn dûúâi daơng analogtrong maây queât phaêi ặúơc söị hoâa thñ duơ nhûchuýín ăöíi qua caâc giaâ trõ söị Trong trûúđnghúơp cuơ thïí möîi möơt con söị ăaơi diïơn cho möơtdûô liïơu 8bit tûâc lađ noâ coâ thïí lađ möơt giaâ trõ mađunađo ăoâ trong 256 giaâ trõ mađu (28) mađ maây ghinhíơn ặúơc Ăöơ phín giaêi nađy (256) ăuê ăïí ghinhíơn tíịt caê caâc sûơ biïịn ăöíi vïì mađu vađ traânhặúơc sûơ giaê taơo trong caâc giaâ trõ töng Haôy líịyhïơ thöịng CIE XYZ (tam giaâc mađu tiïu chuíín)lađm hïơ thöịng liïn hïơ, ta thíịy rùìng khoaêngmađu Blue ríịt heơp trong khi khoaêng mađu Greenlaơi röơng hún nhiïìu (hún 20 líìn) Caâc vuđng diïơntñch mađu phaêi ặúơc söị hoâa vúâi caâc ăöơ phíngiaêi khaâc nhau tuđy thuöơc vađo caâc sûơ khaâcnhau vïì mađu Dô nhiïn ăiïìu nađy khöng thïíặúơc Chó coâ möơt sûơ choơn lûơa duy nhíịt sùĩn coâlađ hoùơc thu nhíơn vuđng Blue vúâi möơt ăöơ phíngiaêi ăuê cao vađ lađm nhû thïị ăïí thûđa nhíơn söịlûúơng quaâ dû trong vuđng mađu Green hoùơc líịyvuđng mađu Green lađm chuíín röìi hy sinh ăöơphín giaêi thñch húơp taơi vuđng mađu Blue Möơt sûơchuýín ăöíi nhû víơy chùưc chùưn seô lađm giaêmchíịt lûúơng phuơc chïị Töịi thiïíu 3x14 bit ặúơcýu cíìu trong khöng gian mađu CIE XYZ ăïíăaơt ặúơc chíịt lûúơng nhû 3x8 bit ăaơt ặúơctrong LAB Ăiïìu nađy giöịng nhû möơt ngûúđi veô

4baên ăöì phaêi ghi nhíơn míơt ăöơ phín böị dín cûăöng ăuâc bùìng möơt thûúâc ăo giöịng nhû anh taduđng ăïí ăo míơt ăöơ dín cû úê sa maơc Sahara.Viïơc phín böị mađu sùưc ăïìu ăùơn trong LABăaơt ặúơc búêi sûơ chuýín ăöíi khöng tuýịn tñnhtûđ khöng gian mađu XYZ Vò XYZ ặúơc xíydûơng dûơa trïn “ngûúđi quan saât tiïu chuíín”nïn LAB cuông thïị.

Vïì cùn baên hïơ thöịng phuơc chïị LAB coâ thïíặúơc thiïịt kïị ăïí coâ ặúơc:

ý Hiïơu suíịt cao hún

ý Caêi thiïơn chíịt lûúơng

ý Hoùơc caê hai

Vò leô ăoâ ngûúđi sûê duơng thu lúơi tûđ sûơ cínbùìng vïì khöng gian mađu cuêa LAB - thíơm chñchó qua giaân tiïịp

Möơt lúơi ñch trûơc tiïịp coâ ặúơc khi hiïơu chónhcaâc mađu riïng reô trong chïị ăöơ LAB Thûúâc ăogiaâ trõ úê ăíy ặúơc thiïịt kïị ăïí taơo ra möơt bûúâcchó ặúơc thíịy giûôa möơt giaâ trõ nađy vúâi möơt giaâtrõ kïị tiïịp Ăiïìu nađy ăaêm baêo möơt mûâc ăöơ tincíơy cao hún trong suöịt quaâ trònh hiïơu chónh sovúâi RGB hay CMYK

þ Taâch biïơt caâc thöng tin vïì ăöơ saâng vađ mađu.

Chuâng ta haôy tûúêng tûúơng coâ möơt thangxaâm coâ caâc töng töịi nùìm doơc theo thangmađu göìm caâc mađu saâng Hai thang nađy ăaơidiïơn cho mađu vađ sûơ saâng töịi cuêa hònh aênh.Ăiïìu ta muöịn lađ lađm saâng caâc vuđng töịi cuêahònh aênh trong khi víîn giûô nguýn ăöơ baôohođa cuêa caâc mađu:

Caâc giaâ trõ töng cuêa thang xaâm thò quaâ töịiăïịn nöîi ta muöịn lađm cho chuâng saâng lïn.Trong caâc hïơ thöịng phuơc chïị CMYK vađ RGBtruýìn thöịng möơt ặúđng cong tíìng thûâ (hađmchuýín ăöíi tíìng thûâ) seô ặúơc duđng cho muơcăñch nađy Ăiïìu nađy seô aênh hûúêng ăïịn caâckïnh mađu coâ cuđng caâc giaâ trõ xaâm vúâi thangxaâm Möơt hađm chuýín ăöíi tíìng thûâ ăuângkhiïịn cho noâ dïî dađng hún trong viïơc phín biïơtcaâc giaâ trõ töng cuêa thang xaâm nhûng caâc mađucuông bõ lađm saâng lïn nïn nhòn nhúơt nhaơt vađ coâăöơ baôo hođa thíịp

Ăïí duy trò ặúơc cûúđng ăöơ mađu cuêa caâc mađugöịc cíìn thiïịt phaêi coâ caâc quaâ trònh chónh sûêalaơi líìn lûúơt tûđng mađu Ăiïím bíịt lúơi nađy coâ thïítraânh khoêi bùìng caâch sûê duơng böơ hiïơu chónhLAB ăïí tiïịn hađnh chónh sûêa mađu vađ ăöơ saângmöơt caâch riïng biïơt Quaâ trònh chónh sûêa tiïịptheo vò thïị trúê nïn khöng cíìn thiïịt, giuâp ta ăaơtặúơc ăöơ tin cíơy cao vađ tiïịt kiïơm ặúơc thúđigian Nïịu chónh sûêa trïn LAB ta seô coâ kïịt quaênhû sau:

Möơt thuíơn lúơi tûúng tûơ khi lađm viïơc vúâi caâcbađi míîu dû saâng Mađu sùưc trong caâc bađi míîunhû víơy thöng thûúđng quaâ nhúơt nhaơt vađ ăöơbaôo hođa cíìn ặúơc caêi thiïơn Viïơc thay ăöíiặúđng cong tíìng thûâ seô khöng coâ taâc duơng vòcaâc mađu ýịu chó ăún giaên trúê nïn töịi hún dovíơy thíơm chñ cođn coâ ăöơ baôo hođa thíịp hún.Qua viïơc sûê duơng caâc kyô thuíơt truýìn thöịngtûđng mađu möơt seô ặúơc chónh sûêa Ăöơ saâng vađăöơ baôo hođa ặúơc thñch nghi theo ăoâ, möơt tiïịntrònh töịn nhiïìu thúđi gian vađ khöng töịi ûu vïìmùơt chíịt lûúơng Viïơc ăöơ saâng vađ ăöơ mađu -chrominance ặúơc taâch biïơt trong LAB coânghôa lađ tíịt caê caâc mađu coâ thïí ặúơc caêi thiïơntrong möơt tiïịn trònh riïng (Chrominance duđngăïí chó caê ăöơ baôo hođa líîn töng mađu nhûng vòkhöng tòm ặúơc nghôa tiïịng Viïơt nïn taơm dõchlađ ăöơ mađu nhû Chroma.) Möơt böơ chónh sûêaLAB ặúơc cung cíịp möơt hađm hiïơu chónh ăùơctñnh mađu cho muơc ăñch nađy möơt caâch ăùơc biïơt

þ Caêi thiïơn chíịt lûúơng caâc böơ loơc sùưc neât.

Viïơc taâch riïng ăöơ saâng vađ ăöơ mađu trongLAB giuâp caêi thiïơn chíịt lûúơng caâc böơ loơc sùưcneât möơt caâch roô rađng Sûơ caêi thiïơn ăöơ tûúngphaên chi tiïịt chó cíìn ặúơc thûơc hiïơn trïn kïnhăöơ saâng

Caâc böơ loơc kyô thuíơt söị ặúơc thûơc hiïơn trïn

3 hoùơc 4 kïnh mađu (RGB hay CMYK) thöngthûúđng taơo ra caâc mûâc ăöơ khaâc nhau vïì ăöơtûúng phaên chi tiïịt vađ hiïơu quaê khöng ặúơckiïím soaât möơt caâch chñnh xaâc Coâ möơt sûơ ruêi

ro trong viïơc hiïơu chónh caâc mađu ngaô (Colorcast: hiïơn tûúơng bađi míîu ngaô sang möơt töngmađu nađo ăoâ do sûơ cöị yâ cuêa ngûúđi chuơp hay bõchi phöịi cuêa nguöìn saâng trong möi trûúđngchuơp) Caâc mađu nađy ặúơc chuâ yâ ăùơc biïơt trongcaâc bađi míîu vúâi caâc cíịu truâc ñt nhiïìu coâ mađutrung tñnh Míîu hònh dûúâi ăíy (ặúơc phoâng lúânlïn) lađ möơt phíìn cuêa míîu vaêi ăaô ặúơc loơc sùưcneât trong hïơ mađu RGB:

Coâ thïí thíịy roô rađng caâc soơc rùng cûa mađutrïn míîu vaêi, ăíy lađ kïịt quaê cuêa quaâ trònh loơclíịy ăöơ sùưc neât ặúơc caêm nhíơn nhû caâc mađungaô khi quan saât tûđ khoaêng caâch bònh thûúđng.Ăíy lađ nguýn nhín gíy ra caâc löîi trong quaâtrònh diïîn dõch lùơp ăi lùơp laơi

Khi ặúơc loơc trong hïơ mađu LAB chuâng ta seôthíịy kïịt quaê nhû sau:

þ Viïơc chónh sûêa mađu ặúơc caêi thiïơn.

Víịn ăïì dûúâi ăíy thûúđng xaêy ra khi tiïịn hađnhchónh sûêa mađu cho hònh aênh Möơt töng mađumong muöịn coâ thïí ăaơt ặúơc bùìng caâch thayăöíi giaâ trõ 3 hay 4 mađu (RGB hay CMYK)

Chi tiïịt vađ caâc giaâ trõ töng cuêa caâc soơc nïìncuêa aênh dûúâi ăíy coâ thïí ăaơt ặúơc nïịu quaâtrònh sûêa mađu diïîn ra trïn LAB.

Ăiïìu nađy ăaơt ặúơc búêi viïơc phín tñch caâcthöng tin vïì mađu vađ ăöơ saâng möơt caâch chñnhxaâc cuêa LAB Caâc khöng gian mađu thûúđngặúơc ăaânh giaâ cao trong caâc hïơ thöịng chïịbaên ăïí bađn nhû HSL (Hue, Saturation,Lightness) hay HSB (Hue, Saturation,Brightness) cuông ặúơc coi lađ coâ thïí thay ăöíicaâc thöng söị vïì ăöơ saâng vađ ăöơ mađu riïng reô.Tuy nhiïn chuâng khöng thïí taâch töng mađu vađcûúđng ăöơ mađu chñnh xaâc nhû LAB do víơy sûơthay ăöíi ăöơ saâng cuông lađm thay ăöíi mađu chuât

4

ñt Trïn thûơc tïị ăiïìu nađy coâ nghôa lađ lađm tiïutan hy voơng tiïịt kiïơm thúđi gian chónh sûêa trïnHSL vađ HSB Thñ duơ sau khi ăöơ saâng ăaô ặúơcchónh sûêa ta cuông cíìn thiïịt phaêi chónh sûêachuât ñt ăöơ baôo hođa mađu vađ töng mađu vađ ăïịnlûúơt ăiïìu nađy laơi lađm thay ăöíi ăöơ saâng möơtchuât vađ cûâ thïị quaâ trònh chónh sûêa diïîn ra choăïịn khi ăaơt ýu cíìu.

þ Dïî dađng hoơc hoêi.

Trïn thûơc tïị hïơ thöịng liïn hïơ CIE LAB baogöìm caê lyâ thuýịt mađu böí sung vúâi ba thöng söịkñch thñch viïơc caêm nhíơn mađu cuêa mùưt ngûúđi,möơt hïơ thöịng phuơc chïị mađu dûơa trïn phûúngphaâp nađy giuâp ngûúđi sûê duơng coâ thïí hoơc möơtcaâch dïî dađng vađ ăùơc biïơt lađ vúâi nhûông ngûúđikyô thuíơt viïn chûa coâ kinh nghiïơm

Caâc ăùơc tñnh bïì mùơt cuêa möơt sûơ kïịt húơpgiûôa mûơc vađ nïìn víơt liïơu in lađ ăöơ boâng, kïịtcíịu thúâ súơi trïn bïì mùơt giíịy vađ sûơ eâp nhuôboâng lïn bïì mùơt Taâc ăöơng cuêa ăöơ boâng lïnmađu sùưc tuđy thuöơc chuê ýịu vađo hûúâng chiïịusaâng Mađu sùưc trïn bïì mùơt nhùĩn boâng tröngtöịi hún mađu sùưc trïn bïì mùơt nhaâm Ăiïìu nađylađ do bïì mùơt nhaâm taân xaơ möơt ñt aânh saângngûúơc vïì mùưt ngûúđi quan saât AÂnh saâng nađy

“lađm loaông” aânh saâng phaên chiïịu tûđ bïì mùơtcuêa víơt thïí ặúơc in mađu vađ lađm giaêm taâc ăöơngcuêa mađu vñ duơ lađm cho mađu ăen ăíơm trönggiöịng nhû mađu xaâm

Nhiïìu íịn phíím ặúơc in phuê bùìng möơt lúâpveâcni coâ ăöơ boâng cao ăïí caêi thiïơn khoaêngmađu phuơc chïị Caâch lađm nađy cuđng vúâi viïơc sûêduơng caâc loaơi giíịy, mûơc coâ ăöơ boâng caothûúđng caêi thiïơn viïơc phuơc chïị tranh aênh

C AÂC THUÖƠC TÑNH BÏÌ MÙƠT

4Trong thûơc tïị ăöơ choâi khöng aênh hûúêng nhiïìuăïịn tranh aênh, nhûng noâ lađ víịn ăïì nghiïmtroơng nïịu möơt lûúơng ăöơ choâi vûđa phaêi cuêa chûô

ăi keđm vúâi bûâc tranh

Cíịu truâc thúâ súơi cuêa möơt bïì mùơt víơt liïơu incoâ liïn quan ăïịn ăöơ boâng cuêa noâ Cíịu truâccađng nhiïìu ăöơ boâng cađng thíịp Cíịu truâc coâthïí lađ cöị yâ hoùơc khöng, bònh thûúđng hoùơckhöng bònh thûúđng Caâc míîu kïịt cíịu bònhthûúđng bao göìm daơng tú súơi luơa, daơng vín nöíihònh ăaâ vađ caâc daơng haơt nöíi thûúđng ặúơc taơo

ra bùìng caâch in eâp nöíi luín phiïn Muơc ăñchcuêa nhûông kïịt cíịu bïì mùơt nhû thïị lađ ăïí thïmmöơt ýịu töị trung tñnh vađo saên phíím Trong iníịn, nhûông kïịt cíịu nađy ăöi khi ặúơc sûê duơngcho caâc thiïơp mûđng, baâo caâo hađng nùm vađlõch Nhûông kïịt cíịu bïì mùơt nađy lađm giaêm ăöơsaâng cuêa baên phuơc chïị vađ giaêm ăöơ phín giaêi.Mùơc duđ coâ sûơ thöịng nhíịt trong viïơc xïịp loaơi ăöơboâng cuêa caâc bïì mùơt phùỉng giûôa mùưt ngûúđi(chuê quan) vađ duơng cuơ ăo ăöơ boâng (khaâchquan) nhûng laơi khöng coâ sûơ thöịng nhíịt trongviïơc ăaânh giaâ giíịy in coâ hoa vùn nöíi

Caâc kïịt cíịu khöng bònh thûúđng thûúđng thíịytrïn caâc loaơi giíịy khöng traâng phíịn thûúđngặúơc goơi lađ caâc kïịt cíịu bïì mùơt da thuâ, caâchoa vùn cöí xûa vađ hoa vùn tûơ nhiïn… Caâc thúâgiíịy taơo nïn möơt kïịt cíịu khöng bònh thûúđngvöịn thay ăöíi theo loaơi súơi, ăöơ caân laâng, caâcphuơ gia thïm vađo giíịy vađ caâc ýịu töị khaâctrong viïơc chïị taơo giíịy Caâc tranh mađu nûúâccuêa hoơa sô hay caâc baên veô cuêa nhađ thiïịt kïị tûơthín chuâng ặúơc chuíín bõ trïn giíịy khöngtraâng phíịn nïn ặúơc phuơc chïị töịt trïn loaơi bïìmùơt giíịy nađy

4Caâc kïịt cíịu chuê ắnh coâ thïí lađ bònh thûúđnghoùơc khöng bònh thûúđng, chuâng ặúơc nhađthiïịt kïị choơn loơc ăïí lađm tùng caâc thuöơc tñnh vïìxuâc giaâc cuêa míîu in vađ ăöìng thúđi cuông lađmgiaêm ăöơ saâng cuêa mađu sùưc Sûơ gia giaêm nađyặúơc mong muöịn khi phuơc chïị caâc baên veôbùìng buât chò hoùơc buât löng nhûng khöng thñchhúơp cho caâc ăöịi tûúơng aênh chuơp Caâc kïịt cíịukhöng mong muöịn thûúđng lađ caâc loaơi giíịy taâisinh chíịt lûúơng thíịp chuâng luön luön khöngbònh thûúđng.

Ăöơ boâng lađ thuöơc tñnh cuêa möơt víơt thïí, noâmang ăïịn sûơ phaên xaơ quang phöí coâ choơn loơctûđ bïì mùơt cuêa víơt thïí ăoâ Ăöịi vúâi caâc míîu in,hiïơu quaê nađy ặúơc ặúơc thïí hiïơn töịt nhíịtbùìng caâc loaơi mûơc coâ thađnh phíìn kim loaơichùỉng haơn nhû nhuô vađng hoùơc nhuô baơc Tuynhiïn noâ cuông coâ thïí thûơc hiïơn ặúơc bùìngnhuô ăöìng, xííy ra tònh cúđ vúâi möơt söị loaơi mûơckhi chuâng tûúng taâc vúâi nhau Trong caê haitrûúđng húơp, aânh saâng chiïịu lïn caâc haơt kimloaơi li ti trïn bïì mùơt cuêa mûơc in vađ ặúơc híịpthuơ möơt caâch coâ choơn loơc khöng giöịng nhûtrûúđng húơp lúâp mûơc thöng thûúđng coâ ăöơ nhùĩn.AÂnh saâng phaên chiïịu sau khi ăi qua lúâp mûơcặúơc tröơn vúâi aânh saâng toêa ra tûđ caâc haơt kimloaơi li ti cuêa míîu víơt vađ ặúơc phaên chiïịu möơtcaâch choơn loơc Vò thïị caâc mađu tûđ bïì mùơt cuêalúâp mûơc vađ cuêa chñnh lúâp mûơc ặúơc mùưt hođahúơp laơi Phíìn phaên chiïịu bïì mùơt lïơ thuöơc ríịtnhiïìu vađo goâc nhòn do ăoâ mađu sùưc ặúơc caêmnhíơn seô thay ăöíi khi míîu víơt bõ di chuýín.Ăiïìu nađy, ăöịi vúâi caâc loaơi nhuô kim loaơi thò töịtnhûng ăöịi vúâi nhûông loaơi mûơc khaâc thò khöng.Caâc duơng cuơ khöng thïí ăo ăaơc ặúơc ăöơ boâng

4Sûơ thïí hiïơn cuêa möơt söị mađu bõ aênh hûúêngnhiïìu búêi nhiïơt ăöơ mađu cuêa aânh saâng chiïịu túâi.Thíơt ra, tíịt caê caâc mađu ăïìu thay ăöíi caâch thïíhiïơn nïịu chuâng ặúơc chiïịu búêi caâc nguöìi saângkhaâc nhau, tuy nhiïn trong nhiïìu trûúđng húơpmùưt thñch nghi vúâi nguöìn saâng ăang chiïịu túâivađ caêm nhíơn mađu sùưc giöịng nhû khi noâ xuíịthiïơn dûúâi möơt nguöìn saâng khaâc Chùỉng haơnnhû mùưt sùĩn sađng chíịp nhíơn möơt mííu giíịy lađmađu trùưng khi mííu giíịy nađy líìn lûúơt ặúơcchiïịu bùìng aânh nùưng mùơt trúđi röìi aânh saâng ăeđndíy toâc trong nhađ Mùưt thñch nghi trong nhûônggiúâi haơn ăïí giíịy biïíu hiïơn mađu trùưng mađ khöngkïí ăïịn ăiïìu kiïơn chiïịu saâng Hiïơn tûúơng nađygoơi lađ sûơ öín ắnh mađu tûúng ăöịi.

Möơt hïơ thöịng khöng thñch nghi, chùỉng haơnnhû nhuô tûúng cuêa phim mađu, ghi nhíơn haimađu ríịt khaâc nhau khi chuơp túđ giíịy trùưng dûúâihai ăiïìu kiïơn chiïịu saâng noâi trïn Tuy nhiïncoâ nhiïìu trûúđng húơp möơt mađu ặúơc caêm nhíơnkhaâc nhau dûúâi nhûông nguöìn aânh saâng khaâcnhau (khöng kïí sûơ thñch nghi cuêa mùưt ăöịi vúâimađu trùưng tham chiïịu)

Hiïơn tûúơng huyđnh quang, xííy ra khi möơt sùưctöị mađu coâ thuöơc tñnh híịp thuơ nùng lûúơng phaâtxaơ cuêa möơt bûúâc soâng nađo ăoâ vađ sau ăoâ phaâtnùng lûúơng nađy ra úê möơt bûúâc soâng khaâc Möơtsöị loaơi giíịy, ăùơt biïơt lađ giíịy coucheâ, coâ nhûôngsùưc töị nađy ặúơc keđm thïm vađo trong quaâ trònhsaên xuíịt Nùng lûúơng trong vuđng gíìn tia cûơctñm (380 - 400 nm) ặúơc híịp thuơ vađ sau ăoâặúơc phaât ra nhû nùng lûúơng thíịy ặúơc vađokhoaêng 420 - 430 nm Sûơ phaên xaơ mađu Bluethïm nađy giuâp trung tñnh hoâa mađu vađng nhaơttûơ nhiïn cuêa híìu hïịt caâc loaơi giíịy Hiïơn tûúơng

4huyđnh quang cuông xííy ra khi sûơ phaât xaơ caâcbûúâc soâng thíịy ặúơc bõ chuýín thađnh phaât xaơthíịy ặúơc úê möơt bûúâc soâng dađi hún Noâichung quaâ trònh huyđnh quang chuýín phaât xaơcoâ bûúâc soâng ngùưn, nùng lûúơng cao thađnhphaât xaơ coâ bûúâc soâng dađi hún vađ nùng lûúơngthíịp hún Vò thïị, aânh saâng coâ nhiïìu phaât xaơbûúâc soâng ngùưn (aânh nùưng mùơt trúđi vađo buöíitrûa) taơo ra nhiïìu huyđnh quang hún aânh saângcoâ nhiïìu phaât xaơ bûúâc soâng dađi hún (nguöìnsaâng ăeđn díy toâc) Vò thïị, mùơc duđ mùưt coâ thïíthñch nghi vúâi mađu trùưng tham chiïịu dûúâi caâcnguöìi saâng khaâc nhau, nhûng caâc mađu ăi keđmcoâ thïí ặúơc caêm nhíơn khaâc nhau vò sûơ hiïơndiïơn cuêa caâc taâc nhín huyđnh quang trongmíîu víơt ăang xem.

Hiïơn tûúơng meta xííy khi hai hoùơc nhiïìumíîu mađu nhòn giöịng nhau dûúâi cuđng möơtnguöìn saâng nađy nhûng coâ veê khaâc nhau dûúâimöơt nguöìn saâng khaâc Nhòn chung caâc mađugíìn mađu trung tñnh thûúđng cho thíịy phaên ûângnađy Hiïơn tûúơng meta xííy ra khi caâc sùưc töịmađu khaâc nhau coâ caâc hònh daâng ặúđng congphaên xaơ phöí tûúng ăöịi phûâc taơp ặúơc kïịt húơpăïí taơo ra möơt mađu múâi Vñ duơ, coâ thïí kïịt húơpmûơc Green vúâi magenta theo nhûông tyê lïơ khaâcnhau ăïí taơo ra mađu xaâm trung tñnh dûúâi möơtnguöìn aânh saâng sùĩn coâ Möơt mađu xaâm khaâccoâ thïí ặúơc chuíín bõ ăïí húơp vúâi mađu xaâm nađybùìng caâch tröơn mûơc ăen vađ mûơc trùưng Nïịunguöìn saâng thay ăöíi thò mađu xaâm trùưng - ăenvíîn trung tñnh trong khi mađu xaâm Green -Magenta seô khöng cođn trung tñnh nûôa Víịn ăïìkïịt húơp meta nađy híìu nhû luön xííy ra khi tröơnmûơc ăïí taơo möơt mađu ăùơc biïơt hoùơc khi so