- Tạo nên sự đổi mới đồng bộ các thành tố đảm bảo chất lượng giáo dục trong nhà trường về nội dung, phương pháp, hình thức, điều kiện dạy học và kiểm tra, đánh giá; đổi mới cơ chế quản[r]
Trang 1TRIỂN KHAI MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI
VỤ GIÁO DỤC TRUNG HỌC
Trang 2I Các thành tố của mô hình trường học mới
Bản chất của mô hình trường học mới là đổi mới dựa trên định hướng đổi mới đồng bộ cách tiếp cận các thành tố đảm bảo chất lượng giáo dục trong nhà trường, xây dựng môi trường học tập có tính tham gia và dân chủ, góp phần phát triển năng lực và phẩm chất học sinh, bao gồm:
1) Thực hiện phương thức tổ chức dạy học lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm;
2) Đổi mới đánh giá học sinh theo nguyên tắc vì sự tiến bộ của người học;
3) Đổi mới tổ chức lớp học nhằm tăng cường hoạt động học phát huy tính tích cực, tự lực, tự quản của học sinh;
4) Đổi mới cơ chế quản lý chuyên môn nhằm phát huy vai trò chủ động, sáng tạo
và phát triển chuyên môn liên tục của giáo viên;
5) Xây dựng cơ chế thực hiện thường xuyên và hiệu quả sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong thực hiện các hoạt động giáo dục học sinh
Trang 3Chất lượng trường học
(Theo CT hành động Dakar -2000 UNESCO)
1) Người học khoẻ mạnh, được nuôi dạy tốt, được
khuyến khích để có động cơ học tập chủ động, kết
quả học tập tốt.
2) GV thạo nghề, được động viên đúng mức.
3) Phương pháp và Kỹ thuật dạy học tích cực.
4) Chương trình giáo dục (CTGD) thích hợp với người
dạy và người học.
5) Thiết bị, công nghệ, học liệu giáo dục dục thích hợp,
dễ tiếp cận
Mô hình THM
1) Thực hiện phương thức
tổ chức dạy học lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm
2) Đổi mới đánh giá học sinh theo nguyên tắc vì sự tiến bộ của người học
3) Đổi mới tổ chức lớp học nhằm tăng cường hoạt động học phát huy tính tích cực, tự lực, tự quản của học sinh
Trang 4Chất lượng trường học
(Theo CT hành động Dakar -2000 UNESCO)
6) Môi trường học tập vệ sinh, an toàn, lành mạnh.
7) Hệ thống đánh giá thích hợp với môi trường, quá
trình và kết quả giáo dục.
8) Hệ thống QLGD có tính tham gia và dân chủ.
9) Tôn trọng và thu hút được cộng đồng và nền văn
hoá địa phương trong hoạt động GD.
10) Các thiết chế đầy đủ; CTGD có nguồn lực thích
hợp, thoả đáng và bình đẳng.
Mô hình THM
4) Đổi mới cơ chế quản lý chuyên môn nhằm phát huy vai trò chủ động, sáng tạo và phát triển chuyên môn liên tục của giáo viên; 5) Xây dựng cơ chế thực hiện thường xuyên và hiệu quả sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong thực hiện các hoạt động giáo dục học sinh.
Trang 5II Kết quả bước đầu
Sau 2 năm thực hiện, theo báo cáo và khảo sát tại các địa phương, cơ sở giáo dục cho thấy mô hình trường học mới đã:
- Tạo nên sự đổi mới đồng bộ các thành tố đảm bảo chất lượng giáo dục trong nhà trường về nội dung, phương pháp, hình thức, điều kiện dạy học
và kiểm tra, đánh giá; đổi mới cơ chế quản lý giáo dục;
- Tạo được môi trường giáo dục thân thiện, tích cực, cởi mở, dân chủ trong nhà trường và lớp học;
- Tăng cường được mối liên hệ giữa học sinh với học sinh, học sinh với giáo viên, nhà trường với cha mẹ học sinh và cộng đồng;
- Đáp ứng được mục tiêu phát triển năng lực và phẩm chất học sinh.
Trang 6III Khó khăn, hạn chế
Tuy nhiên, do mới triển khai thực hiện mô hình trường học mới nên cũng gặp một số khó khăn, vướng mắc ở một số địa phương, gây băn khoăn trong dư luận như:
- Cơ sở vật chất còn hạn chế trong khi sĩ số lớp đông gây khó khăn cho việc
tổ chức không gian lớp học;
- Nhận thức của một bộ phận cán bộ quản lí và giáo viên về bản chất của
mô hình chưa đúng gây cản trở cho việc thực hiện; việc tổ chức hoạt động học cho học sinh của giáo viên chưa hiệu quả, còn máy móc, chưa biết cách nhận xét, đánh giá và hướng dẫn học sinh ghi bài,
- Đó là nguyên nhân chính dẫn đến một bộ phận cha mẹ học sinh thiếu tin tưởng, lo cho con mình sẽ không đáp ứng được yêu cầu các bài thi như: thi học sinh giỏi, thi vào lớp 10, thi vào trường trung học phổ thông chuyên
Trang 7IV Hướng điều chỉnh từ năm 2016
Để khắc phục các khó khăn, hạn chế nêu trên, Bộ GDĐT
dự kiến hướng dẫn cụ thể các Sở/PhòngGDĐT, các cơ sở giáo dục điều chỉnh việc áp dụng các thành tố của mô hình theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương, cơ sở triển khai thực hiện phù hợp với điều kiện thực tiễn (có phụ lục đính kèm).Cụ thể những điều chỉnh như sau:
Trang 81 Thực hiện phương thức tổ chức dạy học lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Thời lượng dành cho mỗi
bài học trong sách Hướng
dẫn học có sự khác nhau
và cần được vận dụng linh
hoạt trong thực tế Các
tổ/nhóm chuyên môn xây
dựng kế hoạch dạy học
trong cả năm học để nhà
trường xây dựng kế hoạch
dạy học/giáo dục chung
toàn trường và xếp thời
khóa biểu phù hợp
- Lâu nay giáo viên quen dạy học theo phân phối chương trình nên chưa biết chủ động điều chỉnh,
bổ sung tài liệu dạy học
Mặc dù đã có hướng dẫn rất rõ về việc điều chỉnh tài liệu dạy học sao cho phù hợp với điều kiện nhà trường và đối tượng học sinh nhưng giáo viên vẫn theo thói quen cũ
- Tiếp tục hướng dẫn và làm rõ ý nghĩa, mục tiêu của các hoạt động học để giáo viên chủ động điều chỉnh về nội dung và thời lượng dạy học sao cho phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và đối tượng học sinh Khắc phục thói quen của giáo viên cố gắng "dạy hết" những gì viết trong sách, gây quá tải
Trang 91 Thực hiện phương thức tổ chức dạy học lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Việc dạy học các
môn ngoại ngữ, dạy
học các môn học tự
chọn được thực hiện
theo hướng dẫn thực
hiện nhiệm vụ năm học
hằng năm.
- Đã hướng dẫn rất rõ các môn học này thực hiện theo lộ trình riêng nhưng nhiều cán bộ quản lý, giảo viên vẫn còn thắc mắc.
- Tiếp tục hướng dẫn, nhất là làm cho cán bộ quản lý phải hiểu rõ mà thực hiện
Trang 101 Thực hiện phương thức tổ chức dạy học lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
-Tiến trình dạy học mỗi bài học
được thiết kế trong sách Hướng
dẫn học theo các phương pháp
dạy học tích cực, bao gồm các
hoạt động học: Khởi động, Hình
thành kiến thức, Luyện tập, Vận
dụng, Tìm tòi mở rộng.
Việc học trên lớp chủ yếu dành
cho để tổ chức các hoạt động
Hoạt động cơ bản/Hình thành
kiến thức và Thực hành/Luyện
tập, đảm bảo cho mọi học sinh
nắm vững kiến thức, kĩ năng theo
chương trình hiện hành.
- Tiến trình bài học được thiết kế theo các phương pháp dạy học tích cực mà giáo viên đã được đào tạo nhưng việc dạy học trên lớp truyền thống trong những năm qua giáo viên chủ yếu vẫn truyền thụ kiến thức một chiều, ít
tổ chức hoạt động học nên kĩ năng sư phạm còn hạn chế Khi bắt buộc phải tổ chức hoạt động thì làm chưa tốt, chưa hiệu quả làm cha mẹ học sinh và xã hội nghi ngờ, bức xúc; thậm chí còn
có những phản ứng không đúng
từ chính giáo viên và cán bộ quản lý.
- Tiến trình bài học không thay đổi nhưng trong sách Hướng dẫn học
đã điều chỉnh theo hướng chỉ nêu các câu hỏi/lệnh mang tính khái quát, dành chỗ cho giáo viên chủ động bổ sung các câu hỏi/hướng dẫn cụ thể phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện dạy học.
- Hướng dẫn để tất cả giáo viên phải
hiểu rõ các hoạt động Ứng dụng/Vận
dụng, Tìm tòi mở rộng do học sinh
thực hiện một cách tự nguyện, theo hứng thú, sở trường ngoài lớp học; không bắt buộc mọi học sinh đều phải thực hiện và thực hiện như nhau.
Trang 111 Thực hiện phương thức tổ chức dạy học lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Trong sách Hướng
dẫn học, mỗi hoạt
động có quy định
cứng lôgô hướng dẫn
cụ thể về hình thức
hoạt động của học
sinh: cá nhân, cặp đôi,
nhóm nhỏ, toàn lớp
- Giáo viên chưa hiểu rõ ý nghĩa của các lôgô về hoạt động nhóm nên không chú ý tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân trước khi thảo luận nhóm, nhiều học sinh không làm việc nên hiệu quả kém, không ghi được bài
- Đối với THCS, bỏ lôgô để giáo viên chủ động tổ chức hoạt động học một cách linh hoạt, phù hợp với đối tượng học sinh
và điều kiện thực tế nhà trường
- Đối với tiểu học, tiếp tục có hướng dẫn cụ thể về việc tổ chức hoạt động học theo logo
để giáo viên chú trọng tổ chức hoạt động cá nhân của học sinh
Trang 122 Đổi mới đánh giá học sinh theo nguyên tắc
vì sự tiến bộ của người học
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Chủ yếu đánh giá
bằng nhận xét; chỉ
lấy 1 điểm kiểm tra
cuối Học kì I và 1
điểm kiểm tra cuối
năm học ghi vào
Sổ đánh giá học
sinh và Học bạ.
- Giáo viên chưa quán triệt tinh thần đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh; chưa hiểu đúng về đánh giá bằng nhận xét về phẩm chất
và năng lực nên việc nhận xét còn chung chung, gây phản ứng không tốt trong cha mẹ học sinh;
kĩ năng đánh giá của giáo viên còn hạn chế chưa quen kết hợp nhận xét bằng lời và ghi nhận xét vào vở học sinh.
- Hướng dẫn cụ thể hơn cách nhận xét về các biểu hiện năng lực và phẩm chất của học sinh để giáo viên thuận lợi trong đánh giá học sinh.
- Hướng dẫn giáo viên có thể đánh giá các kết quả hoạt động học của học sinh bằng điểm số để học sinh biết năng lực của mình, không thông báo cho học sinh khác biết, không yêu cầu học sinh làm bài kiểm tra đồng loạt, không so sánh học sinh với nhau.
- Không xếp loại
học lực, hạnh kiểm
của học sinh.
- Hướng dẫn sử dụng kết quả đánh giá phù hợp với các quy định về chế độ hiện hành.
Trang 133 Đổi mới tổ chức lớp học nhằm tăng cường hoạt động học theo nhóm, phát huy tính tích cực, tự lực, tự quản của học sinh
Nội dung Khó khăn,
vướng mắc
Giải pháp khắc phục
- Số lượng học
sinh/lớp được
thực hiện theo
quy định tại Điều
lệ (không quá 45
học sinh/lớp)
- Mỗi lớp được
chia thành các
nhóm học tập,
bàn ghế được bố
trí ngồi theo
nhóm
- Phòng học chật, số học sinh trong một nhóm đông, cùng với kĩ năng còn hạn chế của giáo viên nên việc tổ chức hoạt động học trở nên hình thức, kém hiệu quả
- Việc chia nhóm phải linh hoạt, tùy theo nội dung bài học, điều kiện lớp học và cơ sở vật chất, đảm bảo tất cả học sinh được hoạt động học tích cực, tự lực, hiệu quả; không nhất thiết phải chia nhóm ở tất cả các bài học
- Trong trường hợp phòng học không đủ diện tích để bố trí cho học sinh ngồi học theo nhóm, có thể bố trí học sinh ngồi như lớp học truyền thống để thực hiện các bài học theo
mô hình trường học mới với các hình thức hoạt động học cá nhân, cặp đôi, toàn lớp
Trang 143 Đổi mới tổ chức lớp học nhằm tăng cường hoạt động học theo nhóm, phát huy tính tích cực, tự lực, tự quản của học sinh
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Dành một
phần không
gian lớp học để
bố trí góc học
tập, góc thư
viện, góc cộng
đồng ;
- Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên còn chưa đúng về Trang trí lớp học dẫn tới áp dụng một cách máy móc, hình thức, tốn kém, gây hiểu sai về mô hình
- Việc bố trí thêm một số công cụ hỗ trợ hoạt động học của học sinh trên nguyên tắc linh hoạt, thiết thực, tùy theo điều kiện của nhà trường (không nhất thiết phải đầy
đủ các góc, sơ đồ); tất cả các công cụ hỗ trợ hoạt động học phải do học sinh tự làm với sự hướng dẫn của giáo viên, cha mẹ học sinh, được sử dụng thường xuyên vào hoạt động giáo dục/dạy học
Trang 153 Đổi mới tổ chức lớp học nhằm tăng cường hoạt động học theo nhóm, phát huy tính tích cực, tự lực, tự quản của học sinh
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Hội đồng tự
quản học sinh
tăng cường
năng lực tổ
chức các sinh
hoạt tập thể;
không làm thay
việc tổ chức
hoạt động dạy
học của giáo
viên
- Giáo viên hiểu chưa đúng về Vai trò của Hội đồng tự quản học sinh; giao cho Hội đồng tự quản làm thay công việc của giáo viên trong tổ chức hoạt động học, làm cho hoạt động học trở nên hình thức Việc hiểu chưa đúng nói trên làm cho cha mẹ học sinh và xã hội hiểu sai về mô hình trường học mới, gây bức xúc xã hội.
- Lớp học hoạt động theo nguyên tắc tự quản và hợp tác, đoàn kết, cộng tác, chia sẻ, tự tin, thẳng thắn, có trách nhiệm, tự lập, chủ động trong cuộc sống Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được chủ động, tự nguyện, tự bàn bạc thảo luận, được nói lên những suy nghĩ, đề xuất xây dựng kế hoạch hành động, tự quản lý, tự điều hành các hoạt động, tự giám sát đánh giá các hoạt động, tự chịu trách nhiệm với các hoạt động đã đề ra.
Trang 164 Đổi mới cơ chế quản lý chuyên môn nhằm phát huy vai trò chủ động, sáng tạo và phát triển chuyên môn liên tục của giáo viên
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Việc phân công giáo
viên chủ nhiệm lớp và
giáo viên bộ môn về cơ
bản được thực hiện
theo quy định hiện
hành Việc dạy học các
bài học thuộc các phân
môn trong môn học tích
hợp do giáo viên bộ
môn hiện nay đảm
nhận
- Cán bộ quản lý, giáo viên còn chưa hiểu rõ hướng dẫn về việc bố trí giáo viên nên còn có những thắc mắc Việc săp xếp thời khóa biểu gặp khó khăn do có sự sắp xếp lại nội dung dạy học trong các môn Khoa học tự nhiên và Khoa học
xã hội
- Hướng dẫn để các nhà trường bố trí giáo viên và sắp xếp thời khóa biểu phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường Có thể bố trí dạy học song song các phân môn một cách hợp lý
để đảm bảo việc bố trí giáo viên và xếp thời khóa biểu
cơ bản như hiện hành
Trang 174 Đổi mới cơ chế quản lý chuyên môn nhằm phát huy vai trò chủ động, sáng tạo và phát triển chuyên môn liên tục của giáo viên
Nội dung Khó khăn, vướng mắc Giải pháp khắc phục
- Sinh hoạt tổ/nhóm
chuyên môn dựa trên
nghiên cứu bài học; phân
tích bài học dựa trên hoạt
động học của học sinh
- Quản lý chuyên môn
thông qua dự giờ; phân
tích, rút kinh nghiệm bài
học
- Thói quen nhận xét về giờ dạy theo lối cũ còn nặng nề, chưa tạo được
cơ chế quản lý cởi mở, dân chủ trong sinh hoạt chuyên môn
- Hướng dẫn chi tiết về yêu cầu cần đạt Tiêu chí đánh giá bài học; Tiêu chí đánh giá giờ dạy và Quy trình phân tích giờ dạy dựa trên phân tích hoạt động học của học sinh để việc tổ chức và quản
lý các hoạt động chuyên môn thiết thực, hiệu quả