+ Trở thành biểu tượng của thế hệ trẻ Việt Nam H: Ở phần kết, tác giả hình dung như thế nào về vị trí của cây tre trong tương lại khi đất nước ta đi vào công nghiệp hóa. + Các giá trị vă[r]
Trang 1UBND QUẬN BÌNH THẠNH
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
LAM SƠN
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC MÔN: Ngữ văn 6-Tuần 27 (27/4/2020-2/5/2020) TIẾT 102-103: VĂN BẢN
CÂY TRE VIỆT NAM
(Thép Mới)
Lưu ý: - Phần GV giảng: màu đỏ;
- Phần nội dung ghi bài: màu xanh dương;
- Phần bài tập: màu đen;
- Phần dặn dò: màu nâu.
PHẦN 1: CHUẨN BỊ
1/Học sinh đọc kĩ văn bản Cây tre Việt Nam, SGK/95
2/Tìm hiểu phần chú thích SGK/98
3/Soạn phần Đọc – Hiểu văn bản trong SGK/99 (trả lời câu hỏi vào Vở bài tập)
PHẦN 2: NỘI DUNG KIẾN THỨC:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung ghi bài
(yêu cầu HS ghi phần xanh dương
vào Vở bài học)
Giới thiệu bài mới:
Mỗi đất nước, mỗi dân tộc đều chọn một loài
cây hay một loài hoa làm biểu tượng riêng cho dân
tộc mình Chẳng hạn mía – Cu Ba, bạch dương –
Nga, liễu – Trung Hoa, Đất nước và dân tộc VN
của chúng ta từ bao đời nay đã chọn cây tre làm loài
cây tượng trưng tiêu biểu cho tâm hồn, khí phách,
tinh hoa dân tộc Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài
TIẾT 102-103: VĂN BẢN CÂY TRE VIỆT NAM (Thép Mới) I/ Đọc hiểu chú thích
1.Tác giả: chú thích */SGK/98
Trang 2Cây tre Việt Nam.
HĐ 1: Hướng đẫn HS đọc hiểu chú thích
- HS đọc phần chú thích*/SGK/98
H: Nêu những nét chính về tác giả?
+ Thép Mới sinh 1925 – 1991, tên khai sinh là Hà
Văn Lộc, quê ở quận Tây Hồ, Hà Nội, sinh ở TP
Nam Định.
+ Ngoài báo chí, ông còn viết nhiều bút kí, thuyết
minh phim.
H: xuất xứ của tác phẩm?
+ Ca ngợi NDVN anh hùng, đạo diễn người Ba Lan
và các nhà làm phim VN đã dựa vào bài tùy bút
“Cây tre bạn đường” của nhà văn nổi tiếng Nguyễn
Tuân để xây dựng bộ phim tài liệu “Cây tre Việt
Nam” năm 1955 nhà báo lừng danh Thép Mới bài
kí để bình luận cho bộ phim này.
H: Em hãy cho biết thể loại của văn bản này?
H: Hãy nêu đại ý của văn bản?
- Đại ý: Cây tre là người bạn thân của nhân dân VN.
Tre có mặt khắp mọi vùng đất nước, tre đã gắn bó
lâu đời và giúp ích cho con người trong đời sống
hằng ngày, trong lao động sản xuất và cả trong
chiến đấu chống giặc, trong quá khứ, hiện tại và
trong tương lai.
H: Bài văn có thể chia làm mấy phần? Nội dung của
từng phần ?
+ Bố cục: 4 phần
Đoạn 1: (từ đầu đến “chí khí như người”) Cây tre
có mặt khắp nơi trên đất nước và có những phẩm
2.Tác phẩm:
- Xuất xứ: là lời bình cho bộ phim tài liệu cùng tên
- Thể loại: Kí
- PTBĐ: miêu tả, biểu cảm
- Bố cục: 4 phần
Trang 3chất rất đáng quí.
Đoạn 2: (tiếp theo đến “chung thủy”) Tre gắn bó
với con người trọng cuộc sống hằng ngày và trong
sinh hoạt.
Đoạn 3: (tiếp đến “anh hùng chiến đấu”) Tre sát
cánh với con người trong cuộc chiến đấu bảo vệ quê
hương, đất nước.
Đoạn 4: (còn lại) Tre vẫn là người bạn đồng hành
cùng dân tộc ta trong hiện tại và tương lai.
HĐ 2: Hướng đẫn HS tìm hiểu văn bản
H: Đoạn 1 giới thiệu gì về tre?
+ Nơi ở và phẩm chất
H: Trong bài văn, phẩm chất nào của cây tre được
nói đến?
H: Biện pháp nghệ thuật nổi bật sử dụng có hiệu quả
khi thể hiện phẩm chất của tre?
H: Những từ ngữ thể hiện phẩm chất của tre khác từ
loại gì?
+ tính từ
GV giảng: Nói cây tre là người bạn thân của nông
dân Việt Nam là rất sát, rất đúng nhưng dường như
vẫn chưa đủ, tác giả đã khái quát lên một tầm cao
mới: bạn thân của nhân dân Việt Nam Và đây chính
là chủ đề trung tâm của toàn bài Để minh chứng
cho điều đó, lời văn của Thép Mới như một ống kính
quay phim lướt khắp chiều dài đất nước, từ Nam ra
Bắc, từ miền ngược đến miền xuôi, cuối cùng cận
cảnh ở những thôn xóm ngàn đời Có thể mỗi miền
đất nước có một vài loài cây khác nhau nhưng tre thì
II Đọc hiểu văn bản
1 Những phẩm chất của cây tre
+ Mọc xanh tốt ở mọi nơi, tre vươn mộc mạc, thanh cao
+ Sức sống bền bỉ, ngay thẳng + Cần cù, siêng năng
+ Dũng cảm, bất khuất, thủy chung + Lạc quan, yêu đời
(Nhân hóa, so sánh, tính từ đặc sắc)
→ Tre có vẻ đẹp bình dị và nhiều phẩm chất quí báu của con người.
Trang 4không nơi nào không có, gần gũi, gắn bó đến mức
với con người, tre đã trở thành bầu bạn thân thiết từ
lâu đời nay Cũng như con người Việt Nam, tre có
sức sống mạnh mẽ, ngay thẳng Một phẩm chất đáng
quý của tre là khả năng thích nghi cao với mọi điều
kiện, hoàn cảnh Tác giả đã tinh tế khi thấy dáng tre
vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn, thanh cao,
giản dị, chí khí Đó cũng chính là những tính cách
của con người Việt Nam.
Để chứng minh cho nhận định “cây tre là người bạn
thân của nhân dân Việt Nam”, tác giả đã đưa ra
những dẫn chứng:
- Trong đời sống sinh hoạt
- Trong sản xuất
- Trong chiến đấu
- Trong đời sống tinh thần
H: Tìm những chi tiết, hình ảnh thể hiện sự gắn bó
của tre với con người trong sinh và trong lao động?
+ Có mặt khắp nơi, bao bọc xóm làng
+ Dưới bóng tre xanh, từ lâu người nông dân Việt
nam dựng nhà, dựng cửa, làm ăn sinh sống, gìn giữ 1
nền văn hóa
+ Tre giúp con người trong sản xuất, tre như cánh
tay người nông dân
H: Vậy cây tre gắn bó với con người khi nào?
+ Tre mang lại niềm vui, gắn bó với con người ở
mọi lứa tuổi (tuổi thơ với những que chuyền đánh
chắt, làm diều, làm sáo, lứa đôi nam nữ tâm tình
dưới bóng tre, các cụ già với chiếc điếu cày bằng
2 Sự gắn bó của cây tre với con người và dân tộc Việt Nam
- Trong đời sống và sản xuất
- Trong chiến đấu
- Trong đời sống tinh thần
- Trên đường đi tới tương lai (Nhân hóa, so sánh, điệp ngữ, ẩn
dụ, hoán dụ)
→ Cây tre trở thành biểu tượng của đất nước và dân tộc Việt Nam.
Trang 5tre, từ lúc lọt lòng nằm nôi tre đến lúc nhắm mắt xuôi tay trên giường tre).
-Cây tre còn gắn bó với con người trong cuộc kháng chiến bảo về tổ quốc:
+ Làm vũ khí (gậy tầm vông, chông tre), làm đồng chí chiến đấu.
H: Vai trò lớn lao của tre được khái quát bằng câu văn nào?
+ “Tre anh hùng lao động! Tre anh hùng chiến đấu!” H: Tác giả dùng nghệ thuật gì để nói lên sự gắn bó của tre với người?
+ Nhân hóa, so sánh, điệp ngữ, hình ảnh chọn lọc mang ý nghĩ biểu tượng, lời văn giàu cảm xúc và nhịp điệu
-HS đọc đoạn kết
H: Tác giả mở đầu phần này bằng hình ảnh nào? + Nhạc của trúc, của tre, tiếng sáo diều bay lưng trời H: Cây tre còn thể hiện sự gắn bó với con người về mặt nào nữa?
+ Trong đời sống tinh thần
GV giảng: cây tre không chỉ gắn bó với con người trong cuộc sống vật chất, lao động, chiến đấu mà còn trong đời sống tinh thần Tre mang đến những niềm vui, nhưng tre cũng là phương tiện để con người bày tỏ những nỗi niềm qua tiếng tre, tiếng trúc Tre là sức mạnh nhưng tre cũng là tâm hồn, tình cảm của con người Việt Nam.
-Hình ảnh có ỹ nghĩa đặc biệt là hình ảnh “măng non mọc thẳng”có ý nghĩa vì nó được gắn trên phù hiệu
Trang 6thiếu nhi.
H: Hình ảnh đó được sử dụng với nghệ thuật gì?
+ ẩn dụ, hoán dụ (biểu tượng của thế hệ trẻ - tương
lai của đất nước, hình ảnh nối tiếp của thế hệ Việt
Nam, truyền thống bền vững - tự hào)
H: Ý nghĩa của hình ảnh tre già măng mọc?
+ Trở thành biểu tượng của thế hệ trẻ Việt Nam
H: Ở phần kết, tác giả hình dung như thế nào về vị trí
của cây tre trong tương lại khi đất nước ta đi vào
công nghiệp hóa?
+ Các giá trị văn hóa và lịch sử của cây tre sẽ vẫn
còn mãi trong đời sống của con người VN, tre vẫn sẽ
là người bạn đồng hành thủy chung của dân tộc ta
trên con đường phát triển Bởi vì với tất cả những
giá trị và phẩm chất của nó, cây tre đã thành
“tượng trưng cao quý của dân tộc VN”.
HĐ 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu phần ghi nhớ
H: Hãy nêu nghệ thuật và nội dung của bài văn?
- HS đọc ghi nhớ SGK/100
III Tổng kết
Ghi nhớ: SGK/100
PHẦN 3: LUYỆN TẬP (yêu cầu HS làm vào Vở bài tập)
1 Hãy tìm một số câu tục ngữ, ca dao, thơ, truyện cổ tích Việt Nam có nói đến cây tre.(LT/SGK/100)
Trang 72 Qua văn bản “Cây tre Việt Nam”, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng nửa trang giấy) nêu cảm nhận của em về cây tre
DẶN DÒ
1 HS thực hiện đầy đủ các yêu cầu trên: Soạn bài và làm bài tập vào Vở bài tập, viết phần “Nội dung ghi bài” vào vở bài tập (phần chữ màu xanh dương trong khung, chỗ nào in đậm viết mực đỏ)
2 Học thuộc ghi nhớ, SGK/100