Phần 2: Các kiến thức trọng tâm cần lưu ý I Các bước làm bài văn lập luận giải thích.. Đề bài :Giải thích câu tục ngữ : Đi một ngày đàng học một sàng khôn.[r]
Trang 1NGỮ VĂN 7 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC TUẦN 9 – HKII
Tiết 105, 106 - Văn Bản
SỐNG CHẾT MẶC BAY Phạm Duy Tốn Phần 1: Hướng dẫn
- Các em đọc văn bản “Sống chết mặc bay”
- Trả lời các câu hỏi hướng dẫn trong SGK
Phần 2: Các kiến thức trọng tâm cần lưu ý
I Đọc – hiểu chú thích
1 Tác giả: Phạm Duy Tốn SGK/79
2 Tác phẩm
- Thể loại: truyện ngắn
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: “Từ đầu….hỏng mất”
-> cảnh đê sắp vỡ
+ Phần 2: “tiếp theo điếu mày”
-> Cảnh trên đê và trong đình trước khi đê vỡ
+ Phần 3: Phần còn lại -> Cảnh đê vỡ
II Đọc – hiểu văn bản
1 Cảnh ngoài đê
-Thời gian: Gần một giờ đêm
-Không gian: Trời mưa tầm tã, nước sông Nhị Hà dâng cao
-Địa điểm: Khúc đê làng X thuộc phủ X có nguy cơ vỡ
- Không khí:
+ Hình ảnh: Kẻ thì thuổng, người thì cuốc … lướt thướt như chuột lột
+ Am thanh: Trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng người xao xác gọi nhau…/ Cảnh tượng hộ đê nhốn nháo, căng thẳng
-> Sự bất lực của sức người, sự yếu kém của thế đê trước thế nước
=>Thiên tai đe doạ cuộc sống của người dân
2 Cảnh trong đình
- Địa điểm: Trong đình vững chãi
- Không khí: tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn nhã
- Chân dung: Uy nghi, chễm chện ngồi, tay trái tựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng
ra, để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất mà gãi/ hách dịch
- Đồ dùng: Bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi, trong ngăn bạc đầy những trầu
vàng cau đậu, hai bên nào ống thuốc bạc/ Rất sang trọng -> thích hưởng lạc
- Thái độ: Ham mê tổ tôm, thờ ơ khi được báo tin đê vỡ
=> Quan phủ là một kẻ bất nhân, phi nhân tính
Trang 2-> Tương phản, tăng cấp, tả, kể, biểu cảm, bình luận
=>Lên án gay gắt những kẻ cầm quyền vô trách nhiệm và bày tỏ niềm cảm thương với tình cảnh khốn khổ của người dân.
3 Cảnh vỡ đê:
- Nước tràn lênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết
- Kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn…
-> Miêu tả, biểu cảm
=> Cảnh lụt lội tang thương và nỗi ai oán , cảm thương của tg
III Ghi nhớ: SGK/83
IV Luyện tập
Viết một đoạn văn (8 – 10 câu) nêu cảm nhận của em về nhân vật quan phụ mẫu
trong tác phẩm “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn
Trang 3Tiết 107 Kiểm tra Văn bản (HS thực hiện trên lớp sau)
Tiết 108– Tập làm văn:
CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH Phần 1: Hướng dẫn
- Các em đọc yêu cầu trong SGK
- Trả lời các câu hỏi hướng dẫn trong SGK
Phần 2: Các kiến thức trọng tâm cần lưu ý
I Các bước làm bài văn lập luận giải thích
Đề bài :Giải thích câu tục ngữ : Đi một ngày đàng học một sàng khôn.
1 Tìm hiểu đề và tìm ý
a Tìm hiểu đề:
-Thể loại: Văn nghị luận
- Yêu cầu : Giải thích
- Đối tượng: Câu tục ngữ
b Tìm ý:
- Giải thích nghĩa:
+ Nghĩa đen : Đi 1 ngày đàng (đường) thì sẽ có một sàng khôn ( Học được nhiều cái khôn)
+ Nghĩa bóng : Đi đây đi đó thì sẽ mở rộng được tầm hiểu biết, khôn ngoan, từng trải
→ đi nhiều ->hiểu biết nhiều
-Trả lời các câu hỏi:
+Vì sao?
+Đi như thế nào?
+Học như thế nào?
c Dẫn chứng
-Trong văn học:
+Đi một bữa chợ, học một mớ khôn.
+Làm trai cho đáng nên trai
Phú Xuân đã trải, Đồng Nai đã từng.
+Đi cho biết đó biết đây
Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn.
-Trong đời sống:
Trang 4+Hoc, học nữa, học mãi (Lê Nin)
+Ta chỉ là một hạt cát nhỏ bé trong đại dương tri thức …
2 Lập dàn ý:
a Mở bài :
- Giới thiệu vấn đề cần giải thích
-Trích dẫn câu tục ngữ
b Thân bài :
b.1 Giải thích nghĩa:
+ Nghĩa đen : Đi 1 ngày đường thì sẽ có một sàng khôn ( Học được nhiều cái khôn)
+ Nghĩa bóng : Đi đây đi đó thì sẽ mở rộng được tầm hiểu biết, khôn ngoan, từng trải
b.2 Lí lẽ ( vì sao?)
+ Đi nhiều học được nhiều điều mình chưa biết Mở mang kiến thức
+ Đi nhiều tích lũy được nhiều kiến thức Vận dụng vào đời sống
+ Đây là mong ước bao đời của người nông dân sau lũy tre xanh muốn đi đây đi đó để mở rộng tầm hiểu biết
+ Ta chỉ là một hạt cát trên sa mạc còn tri thức của con người là vô tận.
Dẫn chứng:
- Đi một bữa chợ, học một mớ khôn.
- Đi cho biết đó biết đây ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn.
- Làm trai cho đáng nên trai
Phú Xuân đã trải, Đồng Nai đã từng.
- Học, học nữa, học mãi (Lê Nin)
b.3 Phê phán mở rộng
- Bên cạnh những người có ý thức đi ra để mở tộng hiểu biết chúng ta cần phê phán những người …
b.4 Phương hướng hành động đúng
+ Đi nhưng phải biết quan sát, đúc rút kinh nghiệm…
+ Có ý thức học hỏi
b.5 Liên hệ bản thân
- Bản thân em là học sin hem sẽ…
c Kết bài :
- Tóm lại câu tục ngữ cho ta một bài học quý báu chúng ta cần giữ gìn và phát huy
Trang 53.Viết bài: Dựa vào dàn ý các em hãy lần lượt viết từng phần, từng đoạn văn hoàn
chỉnh
4.Đọc, sửa lỗi: Sau khi viết xong các em hãy đọc lại và chỉnh sửa bài viết cho thật
hay và thuyết phục nhé
5 Ghi nhớ: SGK/ 86
II Luyện tập
- Các em áp dụng kiến thức giải quyết các bài tập trong SGK