Ngoài các loại hình du lịch chủ yếu như công vụ, buôn bán, giải trí kể trên, du lịch thể thao cũng đã xuất hiện mà tiêu biểu là ở Hy Lạp cổ đại với sự ra đời của thế vận hội Olympic tổ c[r]
Trang 1BÀI 2: LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HOẠT ĐỘNG DU LỊCH (2 tiết)
I Hoạt động du lịch trên thế giới:
- Cũng như đối với bất kì một khoa học nào, sẽ là không đầy đủ nếu chúng ta nghiên cứu du lịch mà không biết đến lịch sử của nó Nói một cách khác, những hiểu biết về lịch sử hình thành và phát triển du lịch trong quá khứ chắc chắn sẽ rất bổ ích cho người làm du lịch hôm nay Lịch sử cung cấp được nhiều bài học cho các hoạt động và chính sách du lịch hiện tại…
- Lịch sử du lịch có nhiều bước thăng trầm, cả sự thành công và thất bại Nhìn chung tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghiệp đều có ảnh hưởng tích cực đến du lịch Chiến tranh, thiên tai, đói kém… là những lý do cơ bản kìm hãm sự phát triển của du lịch
1 Thời kì cổ đại:
- Những dấu hiệu đầu tiên của hoạt động du lịch xuất hiện từ sau cuộc phân chia lao động lần thứ 2( ngành thủ công tách ra khỏi nông nghiệp)
- Theo các nhà sử học, vào năm 680 B.C khi đồng tiền xu đầu tiên được đưa vào sử dụng ở Lydia Điều này cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển của du lịch một cách gián tiếp thông qua sự gia tăng của hoạt động buôn bán Trong thời kỳ này, các nhà buôn các quý tộc, chủ nô cũng đã sử dụng thời gian rỗi của mình để đi tham quan, giải trí ở miền đất lạ đối với họ Ngoài các loại hình du lịch chủ yếu như công vụ, buôn bán, giải trí kể trên, du lịch thể thao cũng đã xuất hiện mà tiêu biểu
là ở Hy Lạp cổ đại với sự ra đời của thế vận hội Olympic tổ chức 4 năm một lần từ năm 776 BC Du lịch chữa bệnh bằng nước khoáng thiên nhiên đã xuất hiện và phổ biến ở nhiều nơi như Ấn Độ, Trung Quốc, La Mã…
- Các chuyến đi với mục đích tôn giáo như truyền giáo của các tu sĩ, thực hiện lễ nghi tôn giáo của tín đồ tại các giáo đường,
dự các lễ hội tôn giáo… cũng là một xu hướng trong thời kỳ này
- Các nhà triết học, nhà văn , nhà thơ cũng có vai trò nhất định góp phần thúc đẩy sự phát triển của du lịch Một số tác phẩm của họ đã để lại nhiều tư liệu quý báu về các địa danh, lộ trình địa lý một cách khá chính xác
- Các loại hình du lịch buôn bán, giải trí, tôn giáo và thể thao được người La Mã coi như một phần cuộc sống thuộc tầng lớp trên của xã hội đương thời Hình ảnh những ngôi nhà ở nông thôn dùng để nghỉ ngơi trong những lúc rỗi rãi đã trở nên quen thuộc đối với một số kẻ giàu có của La Mã ngay từ thời kỳ này
- Tóm lại:
+ Xét về loại hình lữ hành thì lữ hành trao đổi hàng hoá chiếm vị trí chủ đạo
+ Xét về mục đích lữ hành ngoài hoạt động lữ hành kinh tế, đã xuất hiện lữ hành giải trí
Trang 2+ Xét về hình thức tổ chức lữ hành, hình thức tự phát là chủ yếu, chưa xuất hiện dịch vụ đón tiếp du khách.
+ Nội dung của hoạt động lữ hành còn đơn điệu
2 Thời kì trung đại:
- Sự suy sụp của nhà nước La Mã đã làm cho du lịch cũng bị ảnh hưởng sâu sắc Nhiều kiệt tác kiến trúc, nghệ thuật, xã hội, văn học bị vứt bỏ, huỷ hoại Cho đến tận khoảng thế kỷ thứ 10, tức nhiều thế kỷ tiếp theo, du lịch không còn an toàn, tiện nghi và thoải mái như trước đó Chiến tranh liên miên, nhà cầm quyền thay đổi, biên giới biến động… làm cho việc đi lại trở nên khó khăn Du lịch cao cấp không thể tồn tại trong đêm dài Trung Cổ
- Trong thời kì cực thịnh của chế độ phong kiến (thế kỉ 11 – 16) du lịch lại tiếp tục phát triển với các loại hình du lịch công
vụ, chữa bệnh, giải trí, trong đó du lịch tôn giáo là loại hình chủ yếu trong giai đoạn này Những cuộc thập tự chinh tôn giáo, hành hương về thánh địa, nhà thờ diễn ra một cách rầm rộ, từ đó xuất hiện các dịch vụ du lịch khác nhau ra đời: nhà trọ, nơi bán đồ ăn, thức uống nơi bán đồ lưu niệm, đồ tế lễ, xuất hiện những người chuyên hướng dẫn cho khách đi lại, cách hành lễ…
- Trong thời kì cuối chế độ phong kiến (thế kỉ 16 – thế kỉ 17), phương thức sản xuất tư bản hình thành, tạo điều kiện cho phát triển du lịch Ở Pháp, Anh, Đức du lịch phát triển rất mạnh như du lịch công vụ, giải trí và chữa bệnh
- Tóm lại trong thời kì trung đại:
+ Lữ hành thương mại là chủ yếu
+ Lữ hành đại chúng như du lịch công vụ, tôn giáo, thưởng ngoạn, tiêu khiển, văn hoá và du học
+ Đối tượng chủ yếu là giai cấp thống trị và các nhân sĩ tầng lớp lệ thuộc
+ Chế độ phong kiến phát triển chủ yếu là nông nghiệp, dân số nông thôn chiếm đa số nên không có điều kiện để đi du lịch
+ Sự phát triển phồn thịnh của kỹ thuật sản xuất và giao thông vận tải đã đặt nền móng vật chất mới cho sự phát triển lữ hành trong xã hội phong kiến
3 Thời kì cận đại:
- Vào thời kỳ cận đại, du lịch đã bước sang một trang mới với sự ra đời của chủ nghĩa tư bản, nền kinh tế thế giới phát triển mạnh, cách mạng khoa học kỹ thuật bùng nổ (máy hơi nước ra đời kéo theo sự phát triển giao thông đường sông, biển, đường sắt, điện tín (1876), điện thoại (1884), radio (1895)
Trang 3- Năm 1885, một kỹ sư người Đức là Benz đã sáng chế ra chiếc ô tô đầu tiên Do tính tiện ích của nó, ngay năm năm sau, công nghiệp ô tô ra đời đã góp phần đáng kể cho việc thu hút và vận chuyển du khách đi du lịch
- Nhiều tuyến đường thuỷ vượt đại dương được hình thành và dòng khách du lịch từ Mỹ sang Châu Âu và ngược lại càng phát triển
- Đối tượng du khách chủ yếu là đại diện của các tập đoàn tư bản, tầng lớp quí tộc:
+ Trong thời kì này Anh là nước có nền kinh tế phát triển nhất
+ Người sáng lập ra ngành kinh doanh lữ hành là Thomas Cook Năm 1842 ông đã sáng lập ra hãng lữ hành đầu tiên trên thế giới để tổ chức kinh doanh các chuyến đi Ông tổ chức các chuyến đi trong phạm vị nước Anh, 1954 bắt đầu tổ chức các tuyến du lịch sang Châu Âu Năm 1866, con trai Cook thực hiện chuyến đi đầu tiên đến Hoa Kỳ
Sự ra đời của đại lý du lịch đầu tiên trên thế giới của Thomas Cook đã đánh dấu bước phát triển mới cho du lịch, nhất là loại hình
du lịch đại chúng
- Trong thời kỳ này nghỉ biển, núi, nghỉ dưỡng khá phát triển
+ Ở Pháp cũng có tiền đề cho phát triển du lịch như kinh tế và giao thông, hoạt động khách sạn phát triển mạnh, các khách sạn ở thành phố được xây dựng hiện đại, trang bị đầy đủ tiện nghi, du khách đến Pháp ngày càng đông Vùng biển Nice trở thành khu du lịch biển quan trọng
+ Thuỵ Sĩ phát triển mạnh du lịch từ thế kỷ 18 Ở đây có sự kết hợp giữa truyền thống văn hoá của đất nước với cảnh đẹp thiên nhiên tạo lực hấp dẫn lớn đối với du khách
- Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ đã ảnh hưởng rất lớn đến phát triển du lịch, du lịch ngừng trệ hoàn toàn
4 Trong thời kì hiện đại:
- Sau chiến tranh thế giới lần 1 và trước chiến tranh thế giới lần 2 du lịch phát triển khá mạnh mẽ, nhất là loại hình du lịch nghỉ hè ở biển Các trung tâm, các quốc gia du lịch phát triển ở Pháp, Thuỵ Sĩ, Italia, Áo, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Anh, Đức, Nam Tư
- Sau chiến tranh thế giới lần 2 du lịch dần dần phục hồi và tiếp tục phát triển, số du khách đi du lịch nước ngoài tăng nhanh
5 Xu hướng phát triển du lịch trong giai đoạn hiện nay:
- Trong thời kỳ hiện đại, số lượng du khách đi du lịch nước ngoài tăng nhanh chóng với một số nguyên nhân chủ yếu sau: + Mức sống của người dân tăng lên
Trang 4+ Giá cả dịch vụ có xu hướng hạ.
+ Cơ sở vật chất, kỹ thuật hạ tầng ngày càng hiện đại và thuận tiện hơn
+ Trình độ văn hoá của người dân ngày càng tăng kích thích sự tăng nhu cầu đi du lịch Theo kết quả điều tra của Hoa Kỳ, những gia đình mà chủ gia đình có trình độ văn hoá cao thì nhu cầu du lịch càng lớn
- Xã hội hoá thành phần du khách:
+ Hàng loạt sự kiện chính trị, xã hội quan trọng đã xảy ra, sự phát triển mau lẹ của công nghệ trong nửa đầu thế kỉ 20 đã biến
du lịch trở thành một trong những lĩnh vực kinh doanh chính của thế giới và là một hoạt động giải trí dành cho tầng lớp trung lưu
+ Xu hướng du lịch đại chúng được hình thành và phổ biến ở các nước
+ Các tổ chức du lịch dùng chính sách giảm giá Tour du lịch thông qua việc miễn thuế, tổ chức các chuyến du lịch cho cán
bộ, công nhân viên, những người có thu nhập thấp
+ Sự ra đời Thuật ngữ du lịch xã hội
- Mở rộng địa bàn du lịch
+ Hướng du lịch Bắc – Nam người Anh, Đức, Bỉ đổ về các miền bờ biển Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp, Italia để tận hưởng cái ấm áp, mát mẻ và trong xanh của vùng này
+ Hướng du lịch Đông – Tây (hướng về các vùng núi) xuất phát từ nhu cầu về với thiên nhiên hoang sơ, nơi có không khí trong lành với nhiều loại hình du lịch hấp dẫn: trượt tuyết, leo núi, săn bắn…
+ Hướng du lịch Tây – Đông với luồng du khách vào Châu Á – Thái Bình Dương (tham quan cảnh quan và nền văn hoá phương Đông đầy bản sắc và huyền bí…
- Kéo dài thời vụ du lịch:
+ Ngày nay với trình độ kỹ thuật – công nghệ và khả năng kinh tế, con người đã khắc phục được tính bất lợi của thời vụ và kéo dài mùa du lịch, góp phần tăng lên lượng khách
- Triển vọng của du lịch thế giới, thể hiện qua một số xu hướng sau:
+ Có những đột phá lớn về khoa học công nghệ
+ Như cầu vui chơi giải trí, du lịch ngày càng phổ biến ở khắp nơi trên thế giới
+ Xu hướng du lịch nghiên cứu chiều sâu chuyên đề sẽ trở thành trào lưu thịnh hành
Trang 5+ Xu hướng đi du lịch xa.
+ Xu hướng giảm thời gian làm việc, tăng thời gian nghỉ ngơi
II Hoạt động du lịch ở Việt Nam:
1 Giai đoạn thừ 1960 đến đại thắng mùa xuân 30/04/1975
- Với nghị định 26/CP ngày 9/7/1960 của Hội đồng chính phủ, công ty du lịch Việt Nam đầu tiên được thành lập trực thuộc
Bộ ngoại thương
- Nhiệm vụ chủ yếu là phục vụ đoàn khách của Đảng và chính phủ (chủ yếu là từ các nước xã hội chủ nghĩa)
- Cơ sở vật chất còn nghèo nàn, lạc hậu
- Đội ngũ cán bộ nhân viên chỉ có 112 người
- Do lượng khách ngày càng tăng và nhu cầu tham quan, du lịch đã xuất hiện, ngày 16/3/1963 Bộ trưởng bộ ngoại thương đã quyết định giao cho công ty du lịch Việt Nam làm nhiệm vụ kinh doanh, thu thêm ngoại tệ cho đất nước
- Ngày 5/8/1965 không quân Mỹ bắt đầu phá hoại miền Bắc Để đảm bảo cho an ninh quốc gia và an toàn cho du khách, ngày 12/09/1969, thủ tướng chính phủ ra quyết định số 94 TTG giao cho bôn công an nhiệm vụ tham gia quản lý ngành
du lịch
2 Giai đoạn từ 1976 đến trước năm 1990 Những năm đầu thời kì đổi mới:
- Ngày 23/1/1979 chính phủ ban hành nghị định 32/CP quyết định chính thức thành lập Tổng cục du lịch Việt Nam
- Cơ sở vật chất – kỹ thuật được phát triển, tổng cục du lịch trực tiếp quản lý 30 công ty du lịch trong cả nước
- Ngày 3/1/1983 Hội đồng bộ trưởng đã ra quyết định 01/HĐBT giao cho Tổng cục du lịch nhiệm vụ trực tiếp kinh doanh du lịch trong cả nước
- Đại hội VI của Đảng năm 1986 – 1990 với chính sách mở cửa: Việt Nam muốn là bạn của tất cả các nước, du lịch Việt Nam đã có điều kiện khởi sắc
3 Giai đoạn từ 1990 đến nay:
- Ngày 26/10/1992 Chính phủ ra nghị định số 05/CP về việc thành lập Tổng cục du lịch Việt Nam như 1 cơ quan độc lập ngang Bộ
- Ngày 27/12/1992 chính phủ ra nghị định số 20/CP qui định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Tổng cục du lịch
Trang 6- Từ thời điểm này du lịch phát triển khá mạnh mẽ, lượng du khách quốc tế và nội địa tăng nhanh, hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học du lịch cũng được đẩy mạnh
CÂU HỎI THẢO LUẬN
1 Trình bày các giai đoạn hình thành và phát triển du lịch trên thế giới?
2 Trình bày các giai đoạn hình thành và phát triển du lịch ở Việt Nam?