- Khi các tia bức xạ mặt trời đi qua khí quyển, mặt đất hấp thụ lượng nhiệt của mặt trời, rồi bức xạ lại vào không khí, không khí nóng lên. Độ nóng lạnh đó gọi là nhiệt độ không khí.. [r]
Trang 1Tiết 22 Bài 18: THỜI TIẾT KHÍ HẬU VÀ NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ
I Kiến thức trọng tâm
1 Khí hậu và Thời tiết
a) Thời tiết
- Là sự biểu hiện hiện tượng khí tượng ở 1 địa phương trong 1 thời gian ngắn nhất định
- Thời tiết luôn thay đổi
- Ví dụ: Quang sát thời tiết tại một địa phương ta thấy: Nắng gắt, u ám chuyển mưa, mưa tạnh, nắng lên Trong một ngày, có khi thời tiết thay đổi tới mấy lần
*Khí tượng là những hiện tượng vật lí của khí quyển phát sinh trong vũ trụ như gió, mây, mưa, tuyết, sương mù, cầu vòng sấm chớp…
b) Khí hậu
- Khí hậu của 1 nơi là sự lặp đi lặp lại tình hình thơì tiết ở nơi nào đó, trong 1 thời gian dài, từ năm nay này qua năm khác và đã trở thành qui luật
-Ví dụ: Ở nước ta năm nào cũng vậy:
+Vào mùa hạ: có mưa nhiều, nhiệt độ cao, có gió mùa Tây Nam hoạt động, thường có bão
+ Mùa đông: từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau): mưa ít hơn, gió mùa Đông Bắc thổi, nhiệt độ thấp
2 Nhiệt độ không khí và cách đo nhiệt độ không khí.
a) Nhiệt độ không khí
- Khi các tia bức xạ mặt trời đi qua khí quyển, mặt đất hấp thụ lượng nhiệt của mặt trời, rồi bức xạ lại vào không khí, không khí nóng lên Độ nóng lạnh đó gọi là nhiệt độ không khí
b Cách tính to TB :
- Đo nhiệt độ không khí bằng nhiệt kế
- Cách tính nhệt độ TB ngày, tháng, năm:
+ t0 TB ngày = Tổng nhiệt độ các lần đo/
Số lần đo
+ t0 TB tháng = Tổng nhiệt độ các ngày trongtháng/
Số ngày trong tháng
+ tTB năm = Tổng nhiệt độ các tháng trong năm/
12
Trang 2-Ví dụ: Giả sử có một ngày ở Hà Nội, người ta do nhiệt độ lúc 5 giờ được 20oC, lúc 13 giờ được 24oC và lúc 21 giờ được 22oC Hỏi nhiệt độ trung bình của ngày hôm đó là bao nhiêu? Em hãy nêu cách tính
- Cách tính: nhiệt độ trung bình ngày là kết quả trung bình cộng của nhiệt độ đo được vào lúc 5 giờ, 13 giờ và 21 giờ
- Nhiệt độ trung bình của ngày hôm đó là 22o C
3 Sự thay đổi nhiệt độ của không khí.
a) Nhiệt độ không khí thay đổi tuỳ theo vị trí xa hay gần biển:
- Nhiệt độ không khí thay đổi theo vị trí gần hay xa biển (do đặc tính hấp thụ nhiệt của đất và nước khác nhau…)
- Nơi gần biển thường có nhiệt độ ít dao động hơn nơi ở sâu trong đất liền
b) Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ cao:
- Càng lên cao nhiệt độ không khí càng giảm
- Cứ lên cao 100 m nhiệt độ lại giảm 0,6oC
Ví dụ: Dựa vào những kiến thức đã biết, hãy tính sự chênh lệch về độ cao giữa hai điểm trong hình 48 SGK
* Chênh lệch nhiệt độ giữa 2 địa điểm là: 25oC - 19oC = 6oC
* Theo quy luật cứ lên cao 100m nhiệt độ giảm 0,6oC
* Vậy chênh lệch nhiệt độ là 6oC thì độ cao chênh lệch là X mét
X= (6 x 100)/0,6 = 1000m
c) Nhiệt độ không khí thay đổi theo vĩ độ: Nhiệt độ không khí giảm dần theo vĩ độ
- Nhiệt độ giảm dần từ xích đạo về cực (không khí ở các vùng vĩ độ thấp nóng hơn ở các vùng vĩ độ cao)
- Vùng vĩ độ thấp: nhiệt độ cao
- Vùng vĩ độ cao: nhiệt độ thấp
II Bài tập
Câu 1: So sánh sự giống và khác nhau về thời tiết và khí hậu
Câu 2: Tại sao lại có sự khác nhau giữa khí hậu đại dương và khí hậu lục địa?
Câu 3: Tại sao không khí trên Mặt Đất không nóng nhất vào lúc 12 giờ trưa (lúc bức xạ
mặt trời mạnh nhất) mà lại nóng nhất vào lúc 13 giờ?