Táo bón Là tình trạng bệnh lý khó định nghĩa và thưởng bệnh nhân tự chẩn đoán được . Nói chung táo bón cô đặc trưng đi cẩu phân khó , cứng , ít đi cầu hơn so với người bình thường Điều quan trọng là dược sĩ cần tìm ra điều gì bệnh nhân phản nắn do táo bón và xác minh những điều bất thương về thói quen đi cầu đã xảy ra khi nào. BẠN CẦN BIẾT ĐIỀU GÌ • Chi tiết thói quen đi cầu Số lần đi cầu và đặc điểm nhấn • Lần cuối cùng đi cầu là khi nào? • Thói quen đi cầu bình thường là gì? • Táo bón khi nào? Trước đây từng bị tắc bồn chưa? • Các triệu chứng liên quan : o Đau bụng sự khó chịu đầy họ chướng bụng o Buồn nôn và nôn. o Đi cầu phân có máu. • Chế độ ăn uống: o Gần đây có thay đổi nào về chế độ ăn uống không? o Chế độ ăn uống thông thường có giáu chất xơ không? • Thuốc sử dụng: o Các thuốc hiện tại đang sử dụng o Có thay đổi thu o Sử dụng thuốc nhuận trắng trước đó Ý NGHĨA CỦA CÂU HỎI VÀ CÂU TRẢ LỜI Chi tiết về thói quen đi cầu Nhiều người tin rằng với thói quen đi cầu hàng ngày là cần thiết để có sức khỏe tốt và sử dụng thuốc nhuận tràng thường xuyên dẫn đến lạm dụng sẽ là kết quả tất yếu. Trên thực tế số lần đi cầu bình thường dao động từ 3 lần1 ngày đển 3 lần1 tuần. Vì thế người dược sĩ có vai trò giáo dục cho bệnh nhân số lần đi cầu trong giới hạn ấy thì là bình thường. Người bệnh táo bón thường mô tả đi cầu phân rắn, khó đi cầu, số lần đi cầu ít hơn bình thường. Việc xác định bất kỳ sự thay đổi nào về thói quen đi cầu là cần thiết, đặc biệt khi tình trạng đó kéo dài. Một sự thay đổi đột ngột kéo dài trên 2 tuần, sẽ là một dấu hiệu gợi ý cần phải đến cơ sở y tế khám. CÁC TRIỆU CHỨNG LIÊN QUAN Táo bón thường đi kèm với các triệu chứng khó chịu ở bụng, đầy bụng và buồn nôn . Vài trường hợp, táo bón có thể gây hậu quả nghiêm trọng do gây tắc ruột. Tắc ruột này thường trở nên rõ rằng khi có biểu hiện đau bụng, đầy bụng và nôn mửa. Khi thấy các triệu chứng gọi ý tắc ruột, cần đề nghị nhập viện khẩn cấp. Táo bón chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây tắc ruột. Các nguyên nhân khác như khối u trong ruột, xoắn ruột cần phải phẫu thuật cấp cứu. Phân có máu Phân có máu có thể liên quan tới táo bón, mặc dù không quả nghiêm trọng nhưng cần đưa đến cơ sở y tế để chẩn đoán tìm nguyên nhân. Trong những tinh huống như vậy, máu có thể chảy ra do trĩ hoặc do một vết nứt nhỏ ở da niêm mạc trên các cạnh của hậu môn (nứt hậu môn). Cả hai trường hợp trên đều có thể do ăn it chất xơ. Triệu chứng đi cầu có máu thường được phát hiện khi bệnh nhân nhìn thấy máu trên giấy vệ sinh. Máu đỏ tươi có thể được nhìn thấy trên bề mặt phân (không trộn lẫn với phân) và vương vãi trong bồn cầu. Nếu có búi trĩ, thường có đau rát khi đi cầu. Búi trĩ có thể sa xuống và lòi ra ngoài hậu môn (trĩ ngoại). Nứt hậu môn có xu hướng ít chảy máu hơn nhưng đau nhiều hơn khi đi cầu. Tư vấn đi kiểm tra y tế khi có thêm những nguyên nhân nghiêm trọng gây ra phân có máu, đặc biệt khi máu được trộn với phân trong khi đi cầu. Ung thư ruột Ung thư đại tràng cũng có thể gặp làm thay đổi dần thói quen di cầu. Bệnh lý này làm 16.000 người từ vong mỗi năm ở Anh. Chẩn đoán sớm và can thiệp sớm có thể cải thiện được tiên lượng bệnh. Nó có thể gặp ở cả bệnh nhân dưới 50 tuổi. Tỷ lệ gặp nhiều hơn ở Bắc Âu, Bắc Mỹ so với Nam Âu và châu Á. Độ tuổi trung bình thường gặp là 60 65. CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG Ăn uống thiếu chất xơ là nguyên nhân phổ biển dẫn tới táo bón. Xác định xem bệnh nhân có ăn uống chất xơ bằng cách hỏi bệnh nhân những thức ăn mà bệnh nhân ăn hàng ngày, tìm hiểu xem có nhữmg thức ăn như: bột ngũ cốc, bánh mì, hoa quả tươi và rau trong bữa ăn hàng ngày. Sự thay đổi trong chế độ ăn và lối sống, ví dụ: thay đổi việc làm, mất việc, nghỉ hưu hay đi du lịch có thể dẫn tới táo bón. Ăn uống không đủ, ví dụ như người ốm cũng có thể dẫn tới táo bón. Uống đủ nước là cần thiết để có sức khỏc tốt và tốt trong việc phòng và điều trị táo bón. Uống ít nước là một trong những nguyên nhân thưởng gặp nhất gây táo bón. Nghiên cứu cho thấy rằng một người không đủ lượng dịch trong cơ thể nhưng khi uống nhiều nước sẽ tăng nhu động ruột. Đặc biệt hiệu quả khi tăng lượng nước uống chung với tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn uống. Số lượng dịch khuyến cáo hàng ngày là 1,8L cho nam và 1,6L cho nữ và lượng nước uống được tính không chỉ từ uống nước. Trà và cả phê có thể được tính vào lượng nước trong ngày. THUỐC Có một vài thuốc nhuận tràng được dùng để điều trị triệu chứng này. Khi sử dụng những thuốc này không có hiệu quả thì đi khám để được tư vấn là tốt nhất. Tiền sử sử dụng thuốc nhuận tràng có liên quan tới táo bón. Tiếp tục sử dụng thuốc nhuận tràng (đặc biệt là thuốc nhuận tràng kích thích) có thể dẫn tời vòng tròn lẫn quẩn về bài tiết chất ở ruột (mọi chất trong lòng ruột được tống ra ngoài dẫn tới ngừng hoạt động của ruột trong 12 ngày). Tiếp theo sẽ khiến cho bệnh nhân hiểu lầm rằng tái phát táo bón và dùng nhiều thuốc nhuận tràng hơn, hậu quả là rơi vào vòng tròn lẫn quẩn. Lạm dụng thuốc nhuận tràng kích thích kéo dài có thể dẫn tới mất trương lực của cơ trơn thành ruột (mất trương lực ruột) và tiếp tục bị táo bón. Nhiều loại thuốc có thể gây táo bón, một số thuốc được liệt kê trong bảng 3. Chi tiết các thuốc kê đơn và các thuốc OTC bệnh nhân đang sử dụng nên được lập ra. Khi nào nên theo dõi kỹ • Có sự thay đổi về thói quen đi cầu trên 2 tuần hoặc lâu hơn • Có đau bụng, nôn, chướng bụng • Có máu trong phân • Nghi một số thuốc kê đơn đang dùng gây ra triệu chứng này Bảng 3. Các thuốc có thể gây táo bón. Nhóm thuốc Tên thuốc Giảm đau và các dẫn chất của thuốc phiện Dihydrocodein, codein Kháng acid Muối aluminium Kháng đối giao cảm Hyoscin Thuốc chống trầm cảm Thuốc chống trầm cảm 3 vòng, SSRI Kháng Histamin Chlopheniramin, promethazin Thuốc điều trị tăng huyết áp. Clonidin, methyldopa Thuốc điều trị Parkinson Levodopa Chẹn Beta Giao cảm Propranolol Lợi tiểu Bendroflumethiazide Sắt Lạm dụng thuốc nhuận tràng Ức chế MAO Thuốc an thần kinh Chlorpromazin LIỆU TRÌNH ĐIỀU TRỊ Nếu trong 1 tuần dùng các thuốc OTC mà không cải thiện được triệu chứmg, bệnh nhân nên đi khám. Nếu dược sĩ thấy rằng chỉ cần tư vấn chế độ ăn uống hợp lý cho bệnh nhân thì cần tư vấn và theo dõi trong vòng 2 tuần xem triệu chứng có cải thiện không. QUẢN LÝ Táo bón không gây ra bởi một bệnh lý nghiêm trọng thường đáp ứng với phương pháp điều trị đơn giản bởi dược sĩ: Tăng lượng chất xơ, duy trì đủ lượng dịch trong cơ thể và tập thể dục thường xuyên. Dùng thuốc nhuận tràng trong thời gian ngắn có thể cải thiện vấn để trước mắt. THUỐC NHUẬN TRÀNG KÍCH THÍCH (VD: CÁC SENNOSIDE VÀ BISACODYL) Cơ chế họạt động là làm tăng nhu động ruột. Tất cả các thuốc nhuận tràng kích thích đều có thể có tác dụng quá mức gây ra cơn đau quặn bụng. Liều khuyển khích khi bắt đầu sử dụng là hơi thấp hơn so với liều được đề nghị, tăng liều khi cần thiết. Cường độ kích thích liên quan đến liều dùng. Thuốc nhuận tràng kích thích hiệu quả trong vòng 612 tiếng khi dùng bằng đường uống. Nên sử dụng thuốc nhuận tràng kích thích tối đa là 1 tuần. Viên tan trong ruột Bisacodyl nên được nuốt toàn bộ vì Bisacodyl kich thích dạ dày. Nếu dùng dạng thuốc đạn đặt hậu môn, thường đạt được hiệu quả trong vòng 1 tiếng sau khi đặt và đôi khi sớm hơn (khoảng 15 phút sau khi đặt). Natri Docusate có cả hai đặc tính: kích thích và làm mềm phân, có tác dụng trong khoảng một ngày. THUỐC NHUẬN TRÀNG TẠO KHỐI ĐỘN CHO PHÂN (VD: ISPAGHULA, METHYLCELLULOSE VÀ STERCULIA) Cơ chế họat động là sao chép các cơ chế sinh lý bình thường tham gia trong các quá trình bài tiết ở ruột và được nhiều người cân nhắc lựa chọn. Các thuốc này sẽ đặc biệt hữu ích với đối tượng là bệnh nhân không ăn được chất xơ hoặc không tăng chất xơ trong chế độ ăn uống. Sau khi sử dụng, các thuốc sẽ trương nở trong lòng ruột và làm tăng khối lượng phân do đó kích thích nhu động ruột. Có thể cần vài ngày để có
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ
DƯỠNG KHOA DƯỢC – ĐIỀU DƯỠNG
CHUYÊN ĐỀ
TÁO BÓN
TÁO
BÓN
Trang 2Là tình trạng bệnh lý khó định nghĩa và thưởng
bệnh nhân tự chẩn đoán được Nói chung táo
bón cô đặc trưng đi cẩu phân khó , cứng , ít đi
cầu hơn so với người bình thường Điều quan
trọng là dược sĩ cần tìm ra điều gì bệnh nhân
phản nắn do táo bón và xác minh những điều bất
thương về thói quen đi cầu đã xảy ra khi nào
BẠN CẦN BIẾT ĐIỀU GÌ
Chi tiết thói quen đi cầu Số lần đi cầu và đặc điểm nhấn
Lần cuối cùng đi cầu là khi nào?
Thói quen đi cầu bình thường là gì?
Táo bón khi nào? Trước đây từng bị tắc bồn chưa?
Các triệu chứng liên quan :
o Đau bụng sự khó chịu / đầy họ chướng bụng
o Buồn nôn và nôn
o Đi cầu phân có máu
Chế độ ăn uống:
o Gần đây có thay đổi nào về chế độ ăn uống không?
o Chế độ ăn uống thông thường có giáu chất xơ không?
Thuốc sử dụng:
o Các thuốc hiện tại đang sử dụng
o Có thay đổi thu
o Sử dụng thuốc nhuận trắng trước đó
Ý NGHĨA CỦA CÂU HỎI VÀ CÂU TRẢ LỜI
Chi tiết về thói quen đi cầu
Nhiều người tin rằng với thói quen đi cầu hàng ngày là cần thiết để có sức khỏe tốt và sử dụng thuốc nhuận tràng thường xuyên dẫn đến lạm dụng sẽ là kết quả tất yếu Trên thực tế
số lần đi cầu bình thường dao động từ 3 lần/1 ngày đển 3 lần/1 tuần Vì thế người dược sĩ có vai trò giáo dục cho bệnh nhân số lần đi cầu trong giới hạn ấy thì là bình thường Người bệnh táo bón thường mô tả đi cầu phân rắn, khó đi cầu, số lần đi cầu ít hơn bình thường Việc xác định bất kỳ sự thay đổi nào về thói quen đi cầu là cần thiết, đặc biệt khi tình trạng
đó kéo dài Một sự thay đổi đột ngột kéo dài trên 2 tuần, sẽ là một dấu hiệu gợi ý cần phải đến cơ sở y tế khám
CÁC TRIỆU CHỨNG LIÊN QUAN
Trang 3Táo bón thường đi kèm với các triệu chứng khó chịu ở bụng, đầy bụng và buồn nôn Vài trường hợp, táo bón có thể gây hậu quả nghiêm trọng do gây tắc ruột Tắc ruột này thường trở nên rõ rằng khi có biểu hiện đau bụng, đầy bụng và nôn mửa Khi thấy các triệu chứng gọi ý tắc ruột, cần đề nghị nhập viện khẩn cấp Táo bón chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây tắc ruột Các nguyên nhân khác như khối u trong ruột, xoắn ruột cần phải phẫu thuật cấp cứu
Phân có máu
Phân có máu có thể liên quan tới táo bón,
mặc dù không quả nghiêm trọng nhưng cần
đưa đến cơ sở y tế để chẩn đoán tìm nguyên
nhân Trong những tinh huống như vậy, máu
có thể chảy ra do trĩ hoặc do một vết nứt nhỏ
ở da - niêm mạc trên các cạnh của hậu môn
(nứt hậu môn) Cả hai trường hợp trên đều
có thể do ăn it chất xơ Triệu chứng đi cầu
có máu thường được phát hiện khi bệnh
nhân nhìn thấy máu trên giấy vệ sinh Máu đỏ tươi có thể được nhìn thấy trên bề mặt phân (không trộn lẫn với phân) và vương vãi trong bồn cầu Nếu có búi trĩ, thường có đau rát khi
đi cầu Búi trĩ có thể sa xuống và lòi ra ngoài hậu môn (trĩ ngoại) Nứt hậu môn có xu hướng
ít chảy máu hơn nhưng đau nhiều hơn khi đi cầu Tư vấn đi kiểm tra y tế khi có thêm những nguyên nhân nghiêm trọng gây ra phân có máu, đặc biệt khi máu được trộn với phân trong khi đi cầu
Ung thư ruột
Ung thư đại tràng cũng có thể gặp làm thay đổi dần thói quen di cầu Bệnh lý này làm 16.000 người từ vong mỗi năm ở Anh Chẩn đoán sớm
và can thiệp sớm có thể cải thiện được tiên lượng bệnh Nó có thể gặp ở cả bệnh nhân dưới
50 tuổi Tỷ lệ gặp nhiều hơn ở Bắc Âu, Bắc Mỹ
so với Nam Âu và châu Á Độ tuổi trung bình thường gặp là 60 - 65
CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG
Trang 4Ăn uống thiếu chất xơ là nguyên nhân phổ biển dẫn tới táo bón Xác định xem bệnh nhân có
ăn uống chất xơ bằng cách hỏi bệnh nhân những thức ăn mà bệnh nhân ăn hàng ngày, tìm hiểu xem có nhữmg thức ăn như: bột ngũ cốc, bánh mì, hoa quả tươi và rau trong bữa ăn hàng ngày Sự thay đổi trong
chế độ ăn và lối sống, ví dụ:
thay đổi việc làm, mất việc,
nghỉ hưu hay đi du lịch có thể
dẫn tới táo bón Ăn uống
không đủ, ví dụ như người ốm
cũng có thể dẫn tới táo bón
Uống đủ nước là cần thiết để
có sức khỏc tốt và tốt trong
việc phòng và điều trị táo bón
Uống ít nước là một trong
những nguyên nhân thưởng gặp nhất gây táo bón Nghiên cứu cho thấy rằng một người không đủ lượng dịch trong cơ thể nhưng khi uống nhiều nước sẽ tăng nhu động ruột Đặc biệt hiệu quả khi tăng lượng nước uống chung với tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn uống
Số lượng dịch khuyến cáo hàng ngày là 1,8L cho nam và 1,6L cho nữ và lượng nước uống được tính không chỉ từ "uống nước" Trà và cả phê có thể được tính vào lượng nước trong ngày
THUỐC
Có một vài thuốc nhuận tràng được dùng để điều trị triệu chứng này Khi sử dụng những thuốc này không có hiệu quả thì đi khám để được tư vấn là tốt nhất Tiền sử sử dụng thuốc nhuận tràng có liên quan tới táo bón Tiếp tục sử dụng thuốc nhuận tràng (đặc biệt là thuốc nhuận tràng kích thích) có thể dẫn tời vòng tròn lẫn quẩn về bài tiết chất ở ruột (mọi chất trong lòng ruột được tống ra ngoài dẫn tới ngừng hoạt động của ruột trong 1-2 ngày) Tiếp theo sẽ khiến cho bệnh nhân hiểu lầm rằng tái phát táo bón và dùng nhiều thuốc nhuận tràng hơn, hậu quả là rơi vào vòng tròn lẫn quẩn
Lạm dụng thuốc nhuận tràng kích thích kéo dài có thể dẫn tới mất trương lực của cơ trơn thành ruột (mất trương lực ruột) và tiếp tục bị táo bón Nhiều loại thuốc có thể gây táo bón, một số thuốc được liệt kê trong bảng 3 Chi tiết các thuốc kê đơn và các thuốc OTC bệnh nhân đang sử dụng nên được lập ra
Khi nào nên theo dõi kỹ
Có sự thay đổi về thói quen đi cầu trên 2 tuần hoặc lâu hơn
Trang 5 Có đau bụng, nôn, chướng bụng
Có máu trong phân
Nghi một số thuốc kê đơn đang dùng gây ra triệu chứng này
Bảng 3 Các thuốc có thể gây táo bón.
Giảm đau và các dẫn chất của thuốc phiện Dihydrocodein, codein
Thuốc chống trầm cảm Thuốc chống trầm cảm 3 vòng, SSRI
Thuốc điều trị tăng huyết áp Clonidin, methyldopa
Thuốc điều trị Parkinson Levodopa
Sắt
Lạm dụng thuốc nhuận tràng
Ức chế MAO
LIỆU TRÌNH ĐIỀU TRỊ
Nếu trong 1 tuần dùng các thuốc OTC mà không cải thiện được triệu chứmg, bệnh nhân nên
đi khám Nếu dược sĩ thấy rằng chỉ cần tư vấn chế độ ăn uống hợp lý cho bệnh nhân thì cần
tư vấn và theo dõi trong vòng 2 tuần xem triệu chứng có cải thiện không
QUẢN LÝ
Táo bón không gây ra bởi một bệnh lý nghiêm trọng thường đáp ứng với phương pháp điều trị đơn giản bởi dược sĩ: Tăng lượng chất xơ, duy trì đủ lượng dịch trong cơ thể và tập thể dục thường xuyên Dùng thuốc nhuận tràng trong thời gian ngắn có thể cải thiện vấn để trước mắt
THUỐC NHUẬN TRÀNG KÍCH THÍCH (VD: CÁC SENNOSIDE VÀ BISACODYL)
Cơ chế họạt động là làm tăng nhu động ruột Tất cả các thuốc nhuận tràng kích thích đều có thể có tác dụng quá mức gây ra cơn đau quặn bụng Liều khuyển khích khi bắt đầu sử dụng
là hơi thấp hơn so với liều được đề nghị, tăng liều khi cần thiết Cường độ kích thích liên quan đến liều dùng Thuốc nhuận tràng kích thích hiệu quả trong vòng 6-12 tiếng khi dùng bằng đường uống Nên sử dụng thuốc nhuận tràng kích thích tối đa là 1 tuần Viên tan trong
Trang 6ruột Bisacodyl nên được nuốt toàn bộ vì Bisacodyl kich thích dạ dày Nếu dùng dạng thuốc đạn đặt hậu môn, thường đạt được hiệu quả trong vòng 1 tiếng sau khi đặt và đôi khi sớm hơn (khoảng 15 phút sau khi đặt) Natri Docusate có cả hai đặc tính: kích thích và làm mềm phân, có tác dụng trong khoảng một ngày
THUỐC NHUẬN TRÀNG TẠO KHỐI ĐỘN CHO PHÂN (VD: ISPAGHULA,
METHYLCELLULOSE VÀ STERCULIA)
Cơ chế họat động là sao chép các cơ chế sinh lý bình thường tham gia trong các quá trình bài tiết ở ruột và được nhiều người cân nhắc lựa chọn Các thuốc này sẽ đặc biệt hữu ích với đối tượng là bệnh nhân không ăn được chất xơ hoặc không tăng chất xơ trong chế độ ăn uống Sau khi sử dụng, các thuốc sẽ trương nở trong lòng ruột và làm tăng khối lượng phân do đó kích thích nhu động ruột Có thể cần vài ngày để có tác dụng nhuận tràng
Hàm lượng natri trong thuốc nhuận tràng tạo khối độn cho phân (như natri bicacbonat) nên được cân nhắc khi dùng ở đối tượng cần hạn chế natri Khi giới thiệu sử dụng thuốc nhuận tràng tạo khối độn cho phân, các dược sĩ tư vấn sử dụng với nhiều nước là cần thiết Dưới dạng bào chế hạt hoặc bột, nên trộn thuốc với một ly đầy nước (VD: nước ép trái cây hoặc nước lọc) trước khi uống Nước ép trái cây có thể che dấu những mùi vị nhạt nhẽo của thuốc Tắc ruột có thể xảy ra khi trộn không đủ lượng nước, đặc biệt là những người với ruột không hoạt động bình thường (là kết quả của lạm dụng thuốc nhuận tràng kích thích)
THUỐC NHUẬN TRÀNG THẨM THẤU (VD: LACTULOSE, MACROGOL,.)
Macrogol và lactulose tác động bằng cách duy trì lượng chất lỏng trong lòng ruột và có thể
cần 1-2 ngày để có tác dụng
Lactulose là thuốc dạng lỏng
Macrogol dạng gói bột pha với nước trước khi uống Lactitol có cấu trúc hóa học tương tự lactulose, có dạng gói bột, có thể rắc bột vào trong thức ăn hoặc uống với nước Nên uống
với 1- 2 cốc nước, Lactulose và lactitol có thể gây chướng bụng, chuột rút và cảm giác khó
chịu ở bụng
Muối epsom (magnesium sulfat) là thuốc truyền thống, trong khi không còn được khuyến
cáo sử dụng nhưng vẫn được một số khách hàng cao tuổi hỏi mua ở nhà thuốc Nó hoạt động bằng cách hút nước vào trong lòng ruột, kết quả làm tăng áp lực trong lòng ruột, dẫn tới tăng nhu động ruột Một liều thường làm bệnh nhân đi cầu trong vòng vài giờ sau khi dùng thuốc Nếu sử dụng lặp đi lặp lại có thể dẫn đến mất nước
Trang 7Thuốc đạn glycerin có cả hai tác dụng thẩm thấu và kích thích, thường có tác dụng
trongvòng 1 giờ Khi dùng có thể gặp tình trạng khó chịu ở hậu môn Làm ẩm viên đạn trước
sẽ dễ đặt hơn
TÁO BÓN Ở TRẺ EM
Bố mẹ đôi khi hỏi mua thuốc nhuận tràng cho con cái của họ Do bố mẹ thường có quan điểm đòi hỏi thôi quen đi cầu của con phải bình thường nên bố mẹ hay mua thuốc điều trị táo bón Có nhiều yếu tố có thể gây táo bón ở trẻ em, bao gồm thay đổi về chế độ ăn, các nguyên nhân về xúc cảm Lời khuyên đơn giản là ăn uống đủ chất xơ, uống đủ nước là cần thiết cho tất cả các trưởng hợp Nếu mới bị táo bón và không có dấu hiệu liên quan tới bệnh
lý thực thể, thuốc đặt glycerin kết hợp với chế độ ăn là thích hợp Nểu điều trị trên không có kết quả thì tốt nhất là gặp bác sĩ
TÁO BÓN Ở PHỤ NỮ CÓ THAI
Táo bón là triệu chứng thường xảy ra trong thai kỳ Sự thay đổi nội tiết là nguyên nhân chính gây táo bón, người ta ước tính cứ 3 phụ nữ mang thai có 1 người bị táo bón Chế độ ăn giàu chất xơ và uống đủ nước giúp cải thiện triệu chứng táo bón Uống sắt, là thuốc thường được kê ở phụ nữ có thai, góp phần làm nặng thêm triệu chứng táo bón
Thuốc nhuận tràng kich thích không được dùng trong thai kỳ, thuốc nhuận tràng tạo khối độn cho phân là lựa chọn khả thi, mặc dù có thể gặp một vài triệu chứng khó chịu ở bụng khi
sử dụng trong những tháng cuối của thai kỳ (xem chương sức khỏc phụ nữ)
TÁO BÓN Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Táo bón là vấn đề thường gặp ở người cao tuổi do nhiều lý do khác nhau gây nên Người cao tuổi ít có hoạt động thể lực hơn, họ thường có răng yếu hoặc răng giả nên thường tránh ăn những thức ăn có nhiều chất xơ vì khó nhai, người cao tuổi sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau trong đó có những thuốc gây táo bón; những quan điểm bảo thủ tạo nên những thói quen đi cầu thường thấy ở người cao tuối Nếu sử dụng thuốc nhuận tràng tạo khối độn cho phân ở người cao tuổi thi việc quan trọng của dược sĩ là đưa ra lời tư vấn uống đủ nước để ngừa tắc ruột
LẠM DỤNG THUỐC NHUẬN TRÀNG
Hai nhóm bệnh nhân có khả năng lạm dụng thuốc nhuận tràng: Một nhóm bị táo bón mạn tính, bị cuốn vào vòng luẫn quẩn khi sử dụng thuốc nhuận tràng kích thích làm tổn thương đám rối thần kinh ở đại tràng, và một nhóm là những người sử dụng thuốc nhuận tràng để giảm cân, ví dụ, những người ăn kiêng hoặc nghiêm trọng hơn, có những phụ nữ có rối loạn
Trang 8ăn uống (chứng chán ăn hay chứng cuồng ăn) đã sử dụng với số lượng rất lớn thuốc nhuận tràng Người dược sĩ nên đặt mình ở vị trí giám sát việc mua các sản phẩm nhuận tràng và tư vấn bệnh nhân cho phù hợp Bắt kỳ người nào sử dụng một số lượng lớn thuốc nhuận tràng đều cần phải hỏi ý kiến bác sĩ