Hướng dẫn sử dụng thuốc Táo bón powerpoin

Táo bón Là tình trạng bệnh lý khó định nghĩa và thưởng bệnh nhân tự chẩn đoán được . Nói chung táo bón cô đặc trưng đi cẩu phân khó , cứng , ít đi cầu hơn so với người bình thường Điều quan trọng là dược sĩ cần tìm ra điều gì bệnh nhân phản nắn do táo bón và xác minh những điều bất thương về thói quen đi cầu đã xảy ra khi nào. BẠN CẦN BIẾT ĐIỀU GÌ•Chi tiết thói quen đi cầu Số lần đi cầu và đặc điểm nhấn •Lần cuối cùng đi cầu là khi nào? •Thói quen đi cầu bình thường là gì?•Táo bón khi nào? Trước đây từng bị tắc bồn chưa? •Các triệu chứng liên quan : oĐau bụng sự khó chịu đầy họ chướng bụng oBuồn nôn và nôn.oĐi cầu phân có máu.•Chế độ ăn uống:oGần đây có thay đổi nào về chế độ ăn uống không?oChế độ ăn uống thông thường có giáu chất xơ không? •Thuốc sử dụng:oCác thuốc hiện tại đang sử dụngoCó thay đổi thuoSử dụng thuốc nhuận trắng trước đó Ý NGHĨA CỦA CÂU HỎI VÀ CÂU TRẢ LỜI Chi tiết về thói quen đi cầu Nhiều người tin rằng với thói quen đi cầu hàng ngày là cần thiết để có sức khỏe tốt và sử dụng thuốc nhuận tràng thường xuyên dẫn đến lạm dụng sẽ là kết quả tất yếu. Trên thực tế số lần đi cầu bình thường dao động từ 3 lần1 ngày đển 3 lần1 tuần. Vì thế người dược sĩ có vai trò giáo dục cho bệnh nhân số lần đi cầu trong giới hạn ấy thì là bình thường. Người bệnh táo bón thường mô tả đi cầu phân rắn, khó đi cầu, số lần đi cầu ít hơn bình thường.Việc xác định bất kỳ sự thay đổi nào về thói quen đi cầu là cần thiết, đặc biệt khi tình trạng đó kéo dài. Một sự thay đổi đột ngột kéo dài trên 2 tuần, sẽ là một dấu hiệu gợi ý cần phải đến cơ sở y tế khám. CÁC TRIỆU CHỨNG LIÊN QUANTáo bón thường đi kèm với các triệu chứng khó chịu ở bụng, đầy bụng và buồn nôn . Vài trường hợp, táo bón có thể gây hậu quả nghiêm trọng do gây tắc ruột. Tắc ruột này thường trở nên rõ rằng khi có biểu hiện đau bụng, đầy bụng và nôn mửa. Khi thấy các triệu chứng gọi ý tắc ruột, cần đề nghị nhập viện khẩn cấp. Táo bón chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây tắc ruột. Các nguyên nhân khác như khối u trong ruột, xoắn ruột cần phải phẫu thuật cấp cứu. Phân có máuPhân có máu có thể liên quan tới táo bón, mặc dù không quả nghiêm trọng nhưng cần đưa đến cơ sở y tế để chẩn đoán tìm nguyên nhân. Trong những tinh huống như vậy, máu có thể chảy ra do trĩ hoặc do một vết nứt nhỏ ở da niêm mạc trên các cạnh của hậu môn (nứt hậu môn). Cả hai trường hợp trên đều có thể do ăn it chất xơ. Triệu chứng đi cầu có máu thường được phát hiện khi bệnh nhân nhìn thấy máu trên giấy vệ sinh. Máu đỏ tươi có thể được nhìn thấy trên bề mặt phân (không trộn lẫn với phân) và vương vãi trong bồn cầu. Nếu có búi trĩ, thường có đau rát khi đi cầu. Búi trĩ có thể sa xuống và lòi ra ngoài hậu môn (trĩ ngoại). Nứt hậu môn có xu hướng ít chảy máu hơn nhưng đau nhiều hơn khi đi cầu. Tư vấn đi kiểm tra y tế khi có thêm những nguyên nhân nghiêm trọng gây ra phân có máu, đặc biệt khi máu được trộn với phân trong khi đi cầu. Ung thư ruột Ung thư đại tràng cũng có thể gặp làm thay đổi dần thói quen di cầu. Bệnh lý này làm 16.000 người từ vong mỗi năm ở Anh. Chẩn đoán sớm và can thiệp sớm có thể cải thiện được tiên lượng bệnh. Nó có thể gặp ở cả bệnh nhân dưới 50 tuổi. Tỷ lệ gặp nhiều hơn ở Bắc Âu, Bắc Mỹ so với Nam Âu và châu Á. Độ tuổi trung bình thường gặp là 60 65. CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG Ăn uống thiếu chất xơ là nguyên nhân phổ biển dẫn tới táo bón. Xác định xem bệnh nhân có ăn uống chất xơ bằng cách hỏi bệnh nhân những thức ăn mà bệnh nhân ăn hàng ngày, tìm hiểu xem có nhữmg thức ăn như: bột ngũ cốc, bánh mì, hoa quả tươi và rau trong bữa ăn hàng ngày. Sự thay đổi trong chế độ ăn và lối sống, ví dụ: thay đổi việc làm, mất việc, nghỉ hưu hay đi du lịch có thể dẫn tới táo bón. Ăn uống không đủ, ví dụ như người ốm cũng có thể dẫn tới táo bón.Uống đủ nước là cần thiết để có sức khỏc tốt và tốt trong việc phòng và điều trị táo bón. Uống ít nước là một trong những nguyên nhân thưởng gặp nhất gây táo bón. Nghiên cứu cho thấy rằng một người không đủ lượng dịch trong cơ thể nhưng khi uống nhiều nước sẽ tăng nhu động ruột. Đặc biệt hiệu quả khi tăng lượng nước uống chung với tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn uống. Số lượng dịch khuyến cáo hàng ngày là 1,8L cho nam và 1,6L cho nữ và lượng nước uống được tính không chỉ từ uống nước. Trà và cả phê có thể được tính vào lượng nước trong ngày. THUỐC Có một vài thuốc nhuận tràng được dùng để điều trị triệu chứng này. Khi sử dụng những thuốc này không có hiệu quả thì đi khám để được tư vấn là tốt nhất. Tiền sử sử dụng thuốc nhuận tràng có liên quan tới táo bón. Tiếp tục sử dụng thuốc nhuận tràng (đặc biệt là thuốc nhuận tràng kích thích) có thể dẫn tời vòng tròn lẫn quẩn về bài tiết chất ở ruột (mọi chất trong lòng ruột được tống ra ngoài dẫn tới ngừng hoạt động của ruột trong 12 ngày). Tiếp theo sẽ khiến cho bệnh nhân hiểu lầm rằng tái phát táo bón và dùng nhiều thuốc nhuận tràng hơn, hậu quả là rơi vào vòng tròn lẫn quẩn. Lạm dụng thuốc nhuận tràng kích thích kéo dài có thể dẫn tới mất trương lực của cơ trơn thành ruột (mất trương lực ruột) và tiếp tục bị táo bón. Nhiều loại thuốc có thể gây táo bón, một số thuốc được liệt kê trong bảng 3. Chi tiết các thuốc kê đơn và các thuốc OTC bệnh nhân đang sử dụng nên được lập ra.Khi nào nên theo dõi kỹ •Có sự thay đổi về thói quen đi cầu trên 2 tuần hoặc lâu hơn•Có đau bụng, nôn, chướng bụng•Có máu trong phân•Nghi một số thuốc kê đơn đang dùng gây ra triệu chứng này Bảng 3. Các thuốc có thể gây táo bón.Nhóm thuốcTên thuốcGiảm đau và các dẫn chất của thuốc phiệnDihydrocodein, codeinKháng acidMuối aluminiumKháng đối giao cảmHyoscinThuốc chống trầm cảmThuốc chống trầm cảm 3 vòng, SSRIKháng HistaminChlopheniramin, promethazinThuốc điều trị tăng huyết áp.Clonidin, methyldopaThuốc điều trị ParkinsonLevodopaChẹn Beta Giao cảmPropranololLợi tiểuBendroflumethiazideSắtLạm dụng thuốc nhuận tràngỨc chế MAOThuốc an thần kinhChlorpromazin LIỆU TRÌNH ĐIỀU TRỊ Nếu trong 1 tuần dùng các thuốc OTC mà không cải thiện được triệu chứmg, bệnh nhân nên đi khám. Nếu dược sĩ thấy rằng chỉ cần tư vấn chế độ ăn uống hợp lý cho bệnh nhân thì cần tư vấn và theo dõi trong vòng 2 tuần xem triệu chứng có cải thiện không. QUẢN LÝ Táo bón không gây ra bởi một bệnh lý nghiêm trọng thường đáp ứng với phương pháp điều trị đơn giản bởi dược sĩ: Tăng lượng chất xơ, duy trì đủ lượng dịch trong cơ thể và tập thể dục thường xuyên. Dùng thuốc nhuận tràng trong thời gian ngắn có thể cải thiện vấn để trước mắt.THUỐC NHUẬN TRÀNG KÍCH THÍCH (VD: CÁC SENNOSIDE VÀ BISACODYL) Cơ chế họạt động là làm tăng nhu động ruột. Tất cả các thuốc nhuận tràng kích thích đều có thể có tác dụng quá mức gây ra cơn đau quặn bụng. Liều khuyển khích khi bắt đầu sử dụng là hơi thấp hơn so với liều được đề nghị, tăng liều khi cần thiết. Cường độ kích thích liên quan đến liều dùng. Thuốc nhuận tràng kích thích hiệu quả trong vòng 612 tiếng khi dùng bằng đường uống. Nên sử dụng thuốc nhuận tràng kích thích tối đa là 1 tuần. Viên tan trong ruột Bisacodyl nên được nuốt toàn bộ vì Bisacodyl kich thích dạ dày. Nếu dùng dạng thuốc đạn đặt hậu môn, thường đạt được hiệu quả trong vòng 1 tiếng sau khi đặt và đôi khi sớm hơn (khoảng 15 phút sau khi đặt). Natri Docusate có cả hai đặc tính: kích thích và làm mềm phân, có tác dụng trong khoảng một ngày. THUỐC NHUẬN TRÀNG TẠO KHỐI ĐỘN CHO PHÂN (VD: ISPAGHULA, METHYLCELLULOSE VÀ STERCULIA) Cơ chế họat động là sao chép các cơ chế sinh lý bình thường tham gia trong các quá trình bài tiết ở ruột và được nhiều người cân nhắc lựa chọn. Các thuốc này sẽ đặc biệt hữu ích với đối tượng là bệnh nhân không ăn được chất xơ hoặc không tăng chất xơ trong chế độ ăn uống. Sau khi sử dụng, các thuốc sẽ trương nở trong lòng ruột và làm tăng khối lượng phân do đó kích thích nhu động ruột. Có thể cần vài ngày để có

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA DƯỢC – ĐIỀU DƯỠNG

BÁO CÁO HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG THUỐC

CHUYÊN ĐỀ:

TÁO BÓN

TÁO BÓN

(CONSTIPATION)

ĐỊNH NGHĨA

- Số lần đi tiêu ở những người khỏe mạnh có thể khác nhau.Số lần đi tiêu bình thường nằm trong khoảng 2 – 3 lần/ngày đến 3 lần/tuần.

- Bất kỳ sự giảm bất thường nào về số lần đi tiêu và đau trong khi đi tiêu được gọi là táo bón.

Định

nghĩa

TRIỆU CHỨNG

• Đầy bụng, đầy hơi, khó tiêu

• Đi tiêu khó, thường phải rặn

• Phân kết từng cục hoặc cứng

• Phân có máu

• Cảm giác đi tiêu chưa hoàn toàn

• Cảm giác tắc nghẽn khi đi tiêu

• Cần dùng tay để dễ đi tiêu

• Đi tiêu nhiều hơn 3 lần/tuần

NGUYÊN NHÂN

14

CÁC THUỐC GÂY TÁO BÓN:

✗ Thuốc kháng acid (chứa Nhôm hoặc Canxi)

✗ Thuốc trị tiêu chảy

✗ Thuốc kháng Histamin

✗ Thuốc kháng Muscarinic (được dùng trong điều trị bệnh

Parkinson, như Benzhexol, orphenadrine)

✗ Thuốc đối vận Canxi

✗ Thuốc ức chế men Monoamine oxidase (MAOI)

✗ Thuốc giảm đau gây nghiện

✗ Thuốc chống loạn thần Phenothiazine

✗ Thuốc chống trầm cảm 3 vòng (TCA)

✗ Alkaloid vinca (như vincristine hoặc vinblastine)

✗ Do không uống đủ lượng nước

✗ Lười vận động

✗ Chế độ dinh dưỡng thiếu chất xơ

18

TÁO BÓN Ở TRẺ EM:

✗ Do hormone nội tiết thay đổi

✗ Chế độ ăn uống, sinh hoạt quá nhiều dinh dưỡng

✗ Uống nhiều thuốc có chứa sắt

19

TÁO BÓN Ở PHỤ NỮ MANG THAI

✗ Do chức năng đường ruột suy giảm

Nếu không điều trị sớm, táo bón kéo dài làm rối loạn chức năng vị tràng, khiến các chất cặn

bã không được đào thải Việc độc tố lâu ngày không đào thải sẽ gây viêm nhiễm trực tràng,

các chất gây ung thư tích tụ trong đại tràng và trực tràng sẽ dẫn đến căn bệnh ung thư đại

tràng.

23

LỜI KHUYÊN

24

Nên ăn uống điều độ với khẩu phần ăn chứa nhiều chất xơ (như trái cây, rau củ, sữa chua chứa men tiêu hóa

và ngũ cốc,…)

Tập thể dục và vận động thường xuyên

Uống tối thiểu 2,5 lít nước mỗi ngày.

Cố gắng đi tiêu ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng hoặc

30 phút sau ăn để có thể tận dụng phản xạ dạ dày kết

tràng

Không lạm dụng thuốc (Chỉ dùng thuốc nhuận tràng khi

việc can thiệp vào khẩu phần ăn liên tục bị thất bại)

Mát xa bụng theo chiều kim đồng hồ trong vài phút, 2 lần/ngày có thể

giúp giảm táo bón

Uống thuốc nhuận tràng tạo khối với ít nhất 1 ly nước

Không bao giờ nhịn đi tiêu khi có nhu cầu

CÁC THUỐC LỰA CHỌN ĐIỀU TRỊ

✗ Thuốc nhuận tràng, thuốc xổ

✗ Thuốc nhuận tràng kích thích

✗ Thuốc nhuận tràng làm mềm phân

✗ Thuốc điều hòa tiêu hóa, chống đầy hơi và kháng viêm

✗ Điều trị hỗ trợ

31

Thuốc nhuận tràng, thuốc xổ

• Thuốc nhuận tràng tạo khối (như Ispaghula

hoặc Psyllium, Methylcellulose và các hợp

chất liên quan, Polycarbophil và Sterculia) có

tác dụng chậm nhưng ít ảnh hưởng đến hoạt

động bình thường của ruột

Thuốc nhuận tràng, thuốc xổ

• Thuốc nhuận tràng thẩm thấu (như

Lactitol, Macrogol, chế phẩm chứa

Magiê, Natri Sunfate, Polyethylene

glycol và Sorbitol) phải được dùng đều

đặn để có hiệu quả như mong đợi

Thuốc nhuận tràng kích thích

• Thuốc nhuận tràng kích thích (như

Bisacodyl, Cas-cara, Phenolphtalein, Senna

và Natri Picosulfate) cho tác dụng khởi đầu

nhanh và chỉ được dùng khi các liệu pháp

khác bị thất bại

Thuốc nhuận tràng làm mềm phân

• Thuốc nhuận tràng làm mềm như Docusate được

dùng như một thuốc làm mềm phân bằng cách

tiết dịch ruột và gia tăng sự thấm hút nước vào

trong phân

Thuốc điều hòa tiêu hóa, chống đầy hơi và

kháng viêm

• Chất chủ vận chọn lọc thụ thể 5-HT4 ‟như

Prucalo-pride sử dụng điều trị táo bón mãn tính

ở phụ nữ khi các thuốc nhuận tràng khác không

thể làm thuyên giảm triệu chứng

Lạm dụng thuốc nhuận tràng kích

thích kéo dài có thể dẫn tới mất

trương lực của cơ trơn thành ruột

(mất trương lực ruột) và tiếp tục bị

táo bón.Ngoài ra còn làm mất chất

dinh dưỡng và vitamin trước khi cơ

thể hấp thu được

Điều trị hỗ trợ

Dùng thức ăn và

nước uống có tính

nhuận tràng

40

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN THẦY

VÀ CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE