Tài liệu huấn luyện thợ hàn

Công tắc chọn dòng ra Dùng công tắc này để chọn dòng xoay chiều, 1 chiều cực ÂmDCEN, 1 chiều cực dương DCEPChú ý: - Không thay đổi vị trí của công tắc khi đang hàn - Khi thay đổi vị trí

Trang 1

Training Document TD-SS-4.2.3 - 01 TRANG 1 / 30

TÀI LIỆU HUẤN LUYỆN THỢ HÀN NGÀY BH 15/09/2005

SCANCOM VIETNAM

TÀI LIỆU HUẤN LUYỆN THỢ HÀN

(Control No.: TD-SS-4.2.3 – 01)

Thái Bảo Thiện Lê Văn Đông Nguyễn Trung Nghĩa Nguyễn Thiên Long Nguyễn Thái Phương SS

Ass.Manager Asst ManagerQA Act.Senior ManagerPE Act.Senior ManagerMP Factory Director

LỊCH SỬ THAY ĐỔI

Trang 2

Trang 3

PHẦN I Kiến thức cơ bản kim loại-Quá trình hàn

 Kim loại có thể tồn tại một trong ba trạng thái:rắn, lỏng, khí tùy vào điều kiện nhiệt độ

 Trong quá trình hàn, khi gia nhiệt kim loại nóng chảy, chuyển trạng thái từ rắn sang lỏng, khi giảm nhiệt vũng hàn đông đặc chuyển từ lỏng sang rắn

 Đối với Al:nhiệt độ nóng chảy 6850C và sôi 2450oC

 Đối với Fe:nhiệt độ nóng chảy 1530oC và sôi 2999oC

 Sự điều khiển và kiểm soát nhiệt độ là kỹ năng cơ bản của thợ hàn

 Sau khi hàn, kim loại có xu hướng biến dạng do tác dụng nhiệt

 Sau khi hàn, thành phần kim loại phức tạp nên xuất hiện ứng suất dư bên trong, nó là một trong những nguyên nhân gây nên rạn, nứt mối hàn

PHẦN II

Trang 4

Sử dụng máy hàn Syncrowave 250 DX (Miller)

 Các bộ điều khiển của máy hàn-chức năng.

 Phương pháp cài đặt chế độ và thông số máy hàn.

 Ý nghĩa các thông số cài đặt.

1 Các bộ điều khiển

Trang 5

Các nút chức năng của bảng điều khiển mặt trước máy

1.Nút chọn phương pháp hàn(TIG, Que)

2 Điều khiển cường độ

3 Điều khiển dòng ra

4 Điều khiển kiểu thức khởi động

5.Vôn kế- Hiển thị điện áp

6.Ampe kế- Hiển thị cường độ dòng điện

7 Điều khiển chỉnh đặt cường độ

8.Công tắc chọn dòng ra

9.Công tắc nguồn(ON, OFF)

10 Điều khiển thời gian khí ra sau

11 Điều khiển sự cân bằng/độ ngấu(lực hồ quang hàn)

12 Điều khiển bộ tạo xung

13 Điều khiển trình tự hàn

14 Điều khiển tần số cao

2 Công tắc chọn dòng ra

Trang 6

1 Công tắc chọn dòng ra

Dùng công tắc này để chọn dòng xoay chiều, 1 chiều cực Âm(DCEN), 1 chiều cực dương (DCEP)Chú ý:

- Không thay đổi vị trí của công tắc khi đang hàn

- Khi thay đổi vị trí công tắc có thể làm thay đổi các chức năng khác:phương pháp hàn, điều khiển cường độ,kiểu thức khởi động

3 Công tắc chọn phương pháp hàn

1 Công tắc chọn phương pháp hàn

Dùng công tắc này để chọn phương pháp hàn QUE hoặc TIG

- Để chọn phương pháp nào, ấn công tắc cho đèn ở vị trí đó bật sáng

4 Điều khiển cường độ

Trang 7

1 Điều khiển cường độ

Sử dụng bộ điều khiển để chọn nơi điều khiển cường độ (tại máy hoặc từ xa)

- Để điều khiển tại máy: Ấn công tắc để đèn LED sáng ở vị trí PNL

- Để điều khiển từ xa: Chuyển để đèn LED sáng ở vị trí RMT

5 Điều khiển dòng ra(điều khiển bằng chân, không sử dụng)

6 Chọn các đặc tính khởi động hàn TIG(Start Model)

Trang 8

Sử dụng chúc năng đề chọn đặc tính khởi động hàn TIG Trình tự như sau: tắc nguồn vào máy; chỉnh công tắc chọn dòng ra ở AC; Ấn giữ nút kiểu thức khởi động và vặn mở nguồn Giữ khoảng 7s (các đồng hồ đã được xóa).Khi đèn LED chế độ hàn TIG và 4 đèn LED của kiểu thức khởi động đều sáng, ấn nút kiểu thức khởi động trở lại để chọn 1 trong 3 kiểu thức

- Chọn 1:khởi động nhẹ êm(dùng hàn cường độ thấp,vật liệu mỏng)

- Chọn 2 :khởi động trung bình (dùng hầu hết hàn ứng dụng)

- Chọn 3 :khởi động cao (dùng cường độ cao,vật liệu dày)

7 Kiểu thức khởi động (Gây hồ quang)

Trang 9

Sử dụng chế độ HF liên tục cho hàn TIG dòng AC (đèn LED sáng ở vị trí này)

8 Các đồng hồ đo

Hiển thị điện áp và dòng khi cài đặt

9 Điều khiển chỉnh đặt cường độ

Trang 10

Sử dụng bộ điều khiển cho việc chỉnh đặt cường độ dòng ra

10.Điều khiển sự cân bằng/độ ngấu

 Điều khiển cân bằng hàn TIG dòng AC

- Khi bộ điều khiển ở vị trí cân bằng (số 7) dòng tạo ra sự cân bằng độ ngấu và tác dụng tẩy sạch

- Xoay bộ điều khiển về hướng số 10 tạo độ ngấu nhiều hơn, về hướng số 0 có tác dụng tẩy sạch nhiều hơn

11.Điều khiển thời gian khí ra trước

Trang 11

Sử dụng chức năng này để cài đặt thời gian khí ra trước khi khởi sự hàn Trình tự như sau

- Tắt nguồn cấp máy; ấn và giữ nút bộ điều khiển phương pháp (process); mở nguồn cấp máy;giữ nút khoảng 7s(sạch các đồng hồ)

- Đèn LED hàn TIG sáng, đồng hồ hiển thị 0.2s; ấn và nút bộ điều khiển chọn phương pháp đến thời gian mong muốn hiền thị đồng hồ

Khí ra trước dùng bảo vệ vùng hàn tốt hơn và giúp khởi động hồ quang thuận lợi hơn

12.Điều khiển thời gian khí ra sau

Trang 12

Sử dụng bộ điều khiển này để cài lượng thời gian khí ra sau khi đã ngưng hàn (0-50s)

Khí ra sau nhằm làm mát điện cực, bảo vệ vũng hàn (cần tăng khi thấy điện cực và mối hàn đen)

13.Điều khiển tấn số cao

Sử dụng bộ điều khiển này để đặt cường độ tần số cao trong hàn TIG (đã cài)

14.Điều khiển theo trình tự

Trang 13

1.Bộ điều khiển thời gian ban đầu:Sử dụng chọn từ 0-15s cho thời gian gây hồ quang

2.Bộ điều khiển cường độ dòng ban đầu:Nhằm nung nóng sơ bộ vật liệu trước khi hàn

3.Bộ điều khiển độ dốc cuối:Sử dụng bộ điều khiển này cài đặt thời gian hạ dòng hàn

4.Bộ điều khiển cường độ cuối cùng:Chỉnh theo % dòng hàn đã cài đặt

5 Điều khiển thời gian hàn điểm

15.Chỉnh đặt lại máy đối với những chỉnh đặt không phù hợp

Trang 14

Chỉ dẫn này nhằm giúp cài đặt lại các thông số máy Trình tự như sau:

- Tắt điện nguồn cấp máy

- Ấn và giữ các nút điều khiển phương pháp, cường độ, dòng ra và kiểu thức khởi động

- Đóng điện cấp nguồn

- Giữ các nút công tắc trên khoảng 7s(khi các đồng hồ đã xóa hết)

Trang 15

PHẦN III

Kỹ thuật hàn TIG (Tungsten Inert Gas, khí trơ điện cực wolfram)

Trang 16

- Điện cực W nằm giữa mỏ hàn, có thể điều chỉnh ra/vào và được giữ chặt trong mỏ hàn

- Đầu điện cực nhọn là nơi tập trung nhiệt Khi hàn Al nhiệt lượng cần phân bố đều,

ta cần mài góc nón lớn hơn hàn sắt, đầu điện cực sẽ tự bo tròn khoảng 2-3s sau khi mồi hồ quang

- Xung quanh điện cực là một chén hàn nhỏ để hướng khí bảo vệ đến mặt đường hàn

- Mỏ hàn được cấp điện bằng cáp và có 3 ống mềm:1 cho khí Ar, 2 cho ống dẫn nước làm nguội Nước làm nguội được tuần hoàn qua mỏ hàn và bình chứa

Trang 17

- Cho phép điều chỉnh dòng khí tới mỏ hàn cả về lưu lượng lẫn áp suất

- Lưu lượng khí thấp sẽ không đủ bảo vệ mối hàn

- Lưu lượng khí cao gây lãng phí và làm nguội nhanh mối hàn

1.4 Bộ tạo tần số cao

- Có chức năng mồi hồ quang (không dùng cách ngắn mạch)

- Tia lửa liên tục làm sạch vũng hàn bằng cách cung cấp lớp điện trường bảo vệ đường hàn

3 Các ưu điểm và nhược điểm hàn TIG

- Tốc độ hàn chậm, không thể hàn nhanh khi đòi hỏi chất lượng cao

- Phụ thuộc tay nghề CN khi chạy nhanh

- Nên hàn khóa trước khi dùng TIG

- Kính hàn dùng cho hàn TIG loại #10

Trang 18

4.2 Cài đặt thông số và vận hành

- Các chế độ máy hàn chọn như phần hướng dẫn sử dụng

- Các thông số cài đặt tham khảo theo bảngChiều dày vật

* Điều chỉnh thô dòng điện đến 60A,chỉnh tinh theo 70% cho tới khi thích hợp

* Có thể tham khảo thông số cài đặt theo qui trình SX hoặc bảng hướng dẫn công việc

4.3 Thao tác

- Cầm mỏ hàn tay thuận, tựa đầu mỏ hàn lên bề mặt kim loại theo góc khoảng 45o, không để điện cực chạm vào chi tiết hàn

Trang 19

Trang 20

Các góc độ mỏ hàn và que hàn của các kiểu hàn

- Tư thế thoải mái, tựa cánh tay lên bàn hàn

Trang 21

- Để tránh tia cực tím cần áo dài tay, găng tay và đóng nút cổ áo

- Giữ đầu que hàn cách xa hồ quang cho tới khi tạo ra vùng chảy

- Khi có vùng chảy, chấm que hàn vào/ra vũng chảy và chuyển dịch theo đường hàn

Sự dịch chuyển que hàn đều đặn sẽ duy trì nhiệt độ vùng chảy ổn định(chuyển động mỏ:Hình vẽ)

- Không nên làm nóng chảy que hàn bằng hồ quang

- Không chạm điện cực nóng vào que hàn hoặc vùng chảy Lực mao dẫn sẽ làm kim loại vũng chảy dính vào điện cực gây ô nhiễm mối hàn Nếu xảy ra, phải dừng tức thì, mài lại đầu điện cực

- Nếu thủng lỗ qua chi tiết hàn, cắt hồ quang và để vũng chảy nguội trước khi tiếp tục hàn

- Khi chạy đường hàn, không nên ngắt hồ quang ở cuối đường hàn Điều này sẽ gây ra vết lõm nhỏ ở cuối đường hàn mà nên dịch chuyển mỏ hàn tới lui trong vài giây để mối hàn hơi nguội và đưa mỏ hàn ra xa để ngắt hồ quang

PHẦN IV

Trang 22

Trang 23

1.1 Các điểm văng toé nhiều (Ba vớ)

1.2 Đường hàn không đều, thô

2.5 Ngấu (ăn sâu) tốt vào kim loại

3 Các khuyết tật-nguyên nhân-khắc phục

3.1 Rỗ khí (Bọt khí )

Trang 24

Rỗ khí-Những lỗ hổng nhỏ do những túi khí còn sót lại trong kim loại hàn

Nguyên nhân có thể Hành động khắc phục

Hồ quang quá dài Giảm chiều dài hồ quang

Que hàn bị ẩm ướt Dùng que hàn khô ráo

Vật hàn quá bẩn Làm sạch bụi bẩn bề mặt hàn

3.2 Văng toé ba vớ nhiều

Văng tóe nhiều-Sự tung vãi những hạt kim loại nhỏ chung quanh đường hàn sau khi đã nguội và đông cứng

Dòng hàn quá cao so với cỡ điện cực Giảm bớt dòng hàn hoặc chọn cỡ que lớn hơn

Chiều dài hồ quang quá dài hoặc điện áp

Nhiệt lượng đưa vào quá thừa Chọn cường độ dòng thấp hơn Dùng que hàn nhỏ hơn;

Tăng tốc độ duy chuyển

3.4 Đường hàn không thẳng

Đường hàn không thẳng-Kim loại hàn không song hành

và không phủ được mối nối của chi tiết

Tay hàn không vững Cần luyện tập kỹ thuật hàn

3.5 Cong vênh

Trang 25

Hàn những đoạn ngắn-nhỏ và cho phép giải nhiệt giữa những đoạn hàn

3.6 Nóng chảy không hoàn toàn

Nóng chảy không hoàn toàn-Sự hư hỏng của kim loại hàn là do không nóng chảy và hòa trộn hoàn toàn với kim loại nền hoặc do chảy lan tràn phía trước đường hàn

Giữ hồ quang hàn trong một lúc ở mép của rãnh hàn khi sử dụng kỹ thuật hàn đường hàn rộng

Giữ cho hồ quang ở mí trước của vũng hàn(hồ quang dẫn trước, vũng hàn theo sau)

Vật hàn quá bẩn Tẩy sạch chi tiết trước khi hàn

3.7 Thiếu ngấu (Thiếu độ ăn sâu)

Thiếu ngấu-Sự nóng chảy và hòa tan giữa kim loại hàn và chi tiết rất nông

Việc chuẩn bị mối nối không thích hợp Vật liệu quá dày.Việc chuẩn bị mối nối phải tạo được

sự với tới tận đáy của rãnh hànHàn với kỹ thuật không phù hợp Giữ cho hồ quang luôn ở trước vũng hàn

nhiệt lượng đưa vào không đủ Tăng dòng điện Chọn que hàn lớn hơn và tăng dòng

Giảm tốc độ duy chuyển(que hàn)

3.8 Thừa ngấu(độ ăn sâu quá nhiều)

Trang 26

Thừa ngấu-Kim loại hàn chảy thủng qua chi tiết và treo thòng bên dưới mối hàn

Nhiệt lượng đưa vào quá thừa Chọn cường độ thấp hơn Dùng que hàn nhỏ hơn

Tăng và duy trì tốc độ duy chuyển

PHẦN V

Trang 27

Kỹ thuật hàn MIG

1 Cấu tạo máy hàn MIG

1.1 Súng hàn

Trang 28

1.3 Cơ cấu truyền động dây hàn và bộ điều khiển

- Dây hàn được kéo bởi động cơ DC, tốc độ dây được điều chỉnh phù hợp

- Bộ điều khiển điều chỉnh chu kỳ đóng/mở hồ quang lưu lượng khí bảo vệ (đồng bộ hóa các chức năng này)

- Độ ngấu thấp do chi tiết hàn không đủ nhiệt(nhanh)

- Thực chất có đến 80% kim loại hàn ở 1 bên đường hàn do đầu súng và ánh sáng chói phát sinh làm cản trở sự quan sát Để khắc phục nhược điểm này bằng cách quan sát 1 bên thay vì phía sau súng hoặc dùng dây hàn có chất lượng cao

- Trước hết chọn sơ bộ các thông số , sau đó điều chỉnh đến khi đạt tối ưu

- Các thông số cài đặt phụ thuộc vào chiều dày của Al

- Điện cực dây tiếp tục tiến vào vũng chảy, khôi phục hồ quang và tiếp tục sự nóng chảy Chu kỳ phóng - ngắt hồ quang xảy ra khoảng 60 lần/s tạo ra âm thanh đặc trưng

PHẦN VI

Trang 29

CÁC VẤN ĐỀ VỀ AN TOÀN - DỤNG CỤ BẢO HỘ THỢ HÀN

 Các mối nguy hiểm có thể xảy ra đối với thợ hàn

 Dụng cụ bảo hộ lao động cho thợ hàn

1 Các mối nguy hiểm có thể xảy ra đối với thợ hàn

1.1 Điện giật

 Không chạm vào các bộ phận có dòng điện chạy qua.

Trang 30

 Không sử dụng dòng ra ở những nơi ẩm ướt.

 Cắt dòng điện cấp máy khi sửa chữa hoặc không sử dụng máy.

 Thiết bị bắt tiếp đất luôn ở trạng thái tốt và bắt đúng cách.

 Thường xuyên thị sát dây dẫn vào máy, nếu bị bong tróc lớp cách điện phải thay ngay

 Luôn giữ cho line thông thoáng để thoát khói và khí hàn.

 Chi tiết hàn và khu vực không dơ bẩn (dầu mỡ, các chất bẩn…) vì nhiệt và tia sáng của

hồ quang có thể phản ứng với hơi nóng để tạo thành khí độc hại

 Không hàn các chi tiết có tráng phủ như sơn, mạ kẽm…

1.3 Tia sáng hồ quang

 Tia sáng từ hồ quang tạo nên những tia cực tím và hồng ngoại có thể làm bỏng mắt

hoặc da

 Phải mang mặt nạ đúng loại khi hàn để bảo vệ mặt và mắt.

 Mặc áo quần vật liệu bền và được che kín (tay áo, cổ áo…).

1.4 Cháy nổ

 Khi hàn, tia lửa và các vật thể nóng văng bắn rất dễ gây cháy nổ.

 Trong line, các vật dễ cháy hoặc bình chứa cần cách ly an toàn.

 Phải cảnh hỏa hoạn, luôn thủ sẵn bình chữa cháy trong line.

 Không giữ trong người những vật dễ cháy như quẹt ga, quẹt diêm…

1.5 Kim loại văng bắn

 Ba vớ và xỉ hàn văng bắn khi đường hàn nguội lại có thể bắn vào người.

 Bảo vệ bình, không va đập mạnh, để gần tia lửa hồ quang, treo máng đuốc hàn, một

điện cực hoặc que hàn chạm vào

2 Dụng cụ bảo hộ lao động cho thợ hàn

Tiêu đề	Tài liệu huấn luyện thợ hàn
Tác giả	Thái Bảo Thiện, Lê Văn Đông, Nguyễn Trung Nghĩa, Nguyễn Thiên Long, Nguyễn Thái Phương
Trường học	Scancom Vietnam
Chuyên ngành	Hàn
Thể loại	Tài liệu
Năm xuất bản	2005
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	2,01 MB