Đây là việc dùng từ sai hoàn toàn về nghĩa hoặc không đúng sắc thái, không đúng hình thức ngữ âm của từ, làm cho lời văn diễn đạt không chính xác, không đúng với ý định diễn đạt, gây khó[r]
Trang 1Ngày soạn: 19/4/2020 BUỔI 6: ( DẠY TRỰC TUYẾN)
ÔN TẬP VỀ CHỮA LỖI LỖI DÙNG TỪ
I Một số lỗi dùng từ thường gặp:
1 Lỗi lặp từ:
Ví dụ: Cách lặp từ trong các ví dụ sau có gì khác nhau?
a) Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
( Tiếng gà trưa- Xuân Quỳnh)
b.) Con mèo của nhà em rất đẹp nên em rất thích con mèo của nhà em.
=> Lặp từ là việc lặp đi lặp lại một từ trong câu hay trong những câu liền kề nhau khiến cho đoạn văn trở nên nặng nề, câu văn lủng củng, nhàm chán, tạo ra những yếu tố thừa thãi không cần thiết và có thể làm cho câu văn rối cấu trúc ngữ pháp, lủng củng về ý nghĩa
=> Nguyên nhân: Nguyên nhân là do học sinh nghèo nàn về vốn từ, hiểu chưa
chính xác nghĩa của từ dẫn đến việc dùng từ thiếu cân nhắc Ngoài ra còn do khả năng diễn đạt của các em còn kém, thiếu sự liên kết chặt chẽ, mạch lạc
=> Cách sửa:
- Xem xét trong câu, từ ngữ nào bị dư thừa thì lược bỏ
- Trong trường hợp câu có nhiều ngữ đoạn trùng lặp, rối rắm về ý nghĩa, chúng ta có thể thay đổi cách diễn đạt ở những chỗ cần thiết
Ví dụ: Con mèo của nhà em rất đẹp nên em rất thích con mèo của nhà em.
+ Bỏ những từ ngữ bị lặp khi thấy không ảnh hưởng đến nội dung, ý nghĩa của câu
-Con mèo của nhà em rất đẹp nên em rất thích.
- Con mèo nhà em rất đẹp nên em rất thích nó
Trang 2+ Có thể thay đổi cách diễn đạt:
Em rất thích con méo nhà em vì nó rất đẹp.
2 Lẫn lộn các từ gần âm
- Đây là hiện tượng dùng từ không phù hợp với nghĩa của câu do không nhớ chính
xác hình thức ngữ âm của từ, làm cho câu sai về ý diễn đạt
*Ví dụ: ? Phát hiện lỗi dùng từ sai trong các ví dụ sau? Nêu nguyên nhân và cách
sửa?
a Ngày mai, chúng em sẽ đi thăm quan Viện bảo tàng của tỉnh
b Cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh diễn ra rất ác nghiệt
(Bài làm của học sinh)
c Mẹ tức tốc đưa em đến bác sĩ và em đã say mê hai ngày trong bệnh viện
(Bài làm của học sinh)
d Đôi mắt của mẹ thăm quầng vì thức đêm (Bài làm của học sinh)
=> Nguyên nhân: Nguyên nhân chủ yếu là do nhớ không chính xác hình thức ngữ
âm của từ, nhớ lờ mờ, hay do phát âm sai nhầm lẫn nghĩa của từ này với nghĩa của
từ khác
=> Cách sửa:
- Trước hết, dựa vào văn cảnh của câu, chúng ta xác định rõ ràng, cụ thể nội dung
mà câu biểu đạt
- Trên cơ sở nội dung biểu đạt đã xác định được, xác định từ ngữ không phù hợp về nghĩa và chọn từ ngữ khác thay thế
*Ví dụ:
a Ngày mai, chúng em sẽ đi tham quan Viện bảo tàng của tỉnh.
b Cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh diễn ra rất quyết liệt.
c Mẹ tức tốc đưa em đến bác sĩ và em đã hôn mê hai ngày trong bệnh viện.
d Đôi mắt của mẹ thâm quầng vì thức đêm.
3 Lỗi dùng từ không đúng nghĩa:
Đây là việc dùng từ sai hoàn toàn về nghĩa hoặc không đúng sắc thái, không đúng hình thức ngữ âm của từ, làm cho lời văn diễn đạt không chính xác, không đúng với
ý định diễn đạt, gây khó hiểu
*Ví dụ: ? Chỉ ra các từ dùng không đúng? Nêu nguyên nhân và cách sửa?
Trang 3a Mặc dù còn một số yếu điểm, nhưng so vơi năm học cũ, lớp 6B đã tiến bộ vượt bậc
b Vua Hùng bâng khuâng không biết nên nhận lời ai, từ chối ai (Bài làm học sinh)
c Một hôm khi em đang ngồi học trên lớp em cảm thấy mệt mỏi đầu đau như đinh đóng cột (Bài làm của học sinh)
=> Nguyên nhân
- Do chưa hiểu hết nghĩa của từ hoặc hiểu sai lệch nghĩa của từ
- Do một số từ học sinh hay bị nhằm lẫn là cùng nghĩa
- Do trình độ nhận thức còn hạn chế, viết mà không biết mình đang viết gì
=> Cách sửa: Căn cứ vào nội dung, ý nghĩa mà câu văn muốn biểu đạt để chọn từ
thích hợp thay thế từ sai
*Ví dụ:
a Mặc dù còn một số nhược điểm, nhưng so với năm học cũ, lớp 6B đã tiến bộ vượt
bậc
b Vua Hùng băn khoăn không biết nên nhận lời ai, từ chối ai.
c Một hôm khi đang ngồi học trên lớp, em cảm thấy mệt mỏi đầu đau như búa bổ.
II Bài tập:
Bài 1.
Trong những câu sau câu nào mắc lỗi dung từ? Nêu nguyên nhân và sửa lại cho đúng
a Loay hoay, Lan tìm dây bó lại bó củi mới bị tuột ra
b Họ thút thít nói chuyện với nhau
c Bác thợ mộc đang dung bào để bào lại thanh gỗ
d Tôi nghe phong phanh chuyện gia đình Lan chuyển đi nơi khác
Gợi ý:
- Những câu sai
Câu b Dùng sai từ “thút thít”
Câu d dung sai từ “ phong phanh”
- Nguyên nhân:
Do nhớ không chính xác hình thức ngữ âm và nhĩa của từ nên bị lẫn lộn
- Sửa lại:
Câu b Thay từ “thút thít” bằng từ “thủ thỉ”
Câu d Thay từ từ “ phong phanh” bằng “phong thanh”
Bài 2 Phát hiện và chữa lỗi dùng từ trong các câu sau đây :
a) Có thể nói em có thể tiến bộ nếu em có phương pháp học tập đúng
Trang 4b) Những thiệt hại do bão lụt không thể tính bằng con số hay số liệu cụ thể.
c) Chúng ta phải học tập chăm chỉ để sau này đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của việc làm d) Nhân dân ta đang ngày đêm chăm lo kiến thiết xây dựng nước nhà
Gợi ý:
a) Bài tập này lỗi ở chỗ lặp từ có thể Cần bỏ bớt từ “có thể nói” : Em có thể tiến bộ nếu em có phương pháp học tập đúng.
b)Hai từ “con số” và “số liệu” có nghĩa như nhau Vậy có nên dùng cả hai không ? Vậy nên bỏ bớt từ “số liệu”
c) Hai từ nhu cầu và đòi hỏi đều có nghĩa như nhau, vậy là câu này lỗi giống câu (b),
bỏ từ “đòi hỏi”
d) Hai từ “kiến thiết” và “xây dựng” đều có nghĩa như nhau Vậy nên câu này bỏ bớt từ “kiến thiết”
Bài 3 Chữa các lỗi dùng từ sau đây :
a) Tỉnh uỷ đưa 50 con bò về giúp hợp tác xã chỉ đạo sản xuất vụ mùa
(Dẫn theo Nguyễn Đức Dân)
b) Khu nhà này thật là hoang mang
c) Ông em được Đảng gắn danh hiệu 50 năm tuổi Đảng
Gợi ý:
a) Đây là sự nhầm lẫn giữa từ : “con bò” nhầm với từ “cán bộ”
b) Câu này nhầm lẫn giữa hoang mang với hoang vắng
c) Câu này nhầm lẫn danh hiệu với huy hiệu
Bài 4 Tìm lỗi dùng từ trong các câu dưới đây và chữa lại cho đúng :
a) Chuyện quan trọng như vậy mà anh ấy cứ bang quang
b) Đó là một tác phẩm giàu chất lãng mạng
c) Lên lớp 6 em mới thấy việc học thật là nghiêm trọng
d) Mái tóc ông em đã sửa soạn bạc trắng
e) Bãi biển quê em mùa này đẹp ghê gớm
Gợi ý:
Trang 5a) Câu này có lỗi lẫn lộn từ gần âm, từ dung sai là “bang quang” Có thể thay thế
từ “bàng quang” bằng từ “bang quan”
b) Câu này có lỗi lẫn lộn từ gần âm, từ dùng sai là “lãng mạng” Có thể thay thế từ
“lãng mạng” bằng từ “lãng mạn”
c) Câu này có lỗi là dùng từ không đúng nghĩa, đó là từ “nghiêm trọng’ Có thể thay từ “nghiêm trọng” bằng từ “quan trọng”
d) Câu này có lỗi là dùng từ “sửa soạn” không đúng nghĩa Có thể thay từ “sửa soạn” bằng từ “ sắp sửa”
e) Câu này cũng có lỗi là dùng từ “ghê gớm” không đũng nghĩa Có thay thế từ “ghê gớm” bằng từ “kì diệu”
Bài 5: Một bạn học sinh viết đoạn văn như sau: Mẹ em đã chăm sóc cho em lúc
bị bệnh Mẹ em mua thuốc cho em uống, mẹ em nấu cháo cho em ăn, mẹ em nấu nước nóng và lấy khăn lau mặt cho em, mẹ em lau nước nóng cho em rất nhiều Mẹ của em lo cho em… Em yêu mẹ của em lắm
? Theo em, đoạn văn của bạn học sinh mắc lỗi gì? Em hãy giúp bạn diễn đạt lại đoạn văn cho hay và ý nghĩa?