- Thấy được ngũi bỳt giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tỡnh man mỏc của Thanh Tịnh - Rốn kĩ năng đọc diẽn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phỏt hiện và phõn tớch tõm trạng nhõn vật “Tụi”, liên t
Trang 1ơng trình Ngữ Văn 8
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Bài 1: TôI ĐI Học
Thanh Tịnh (1911-1988)
A: Mục tiêu cần Đạt :
- Hiểu và phỏt triển được những cảm giỏc ờm dịu, trong sáng, man mỏc buồn của nhõn vật “Tụi” ở buổi tựu trường đầu tiờn trong đời, qua ỏng
văn hồi tưởng giàu chất thơ của Thanh Tịnh
- Thấy được ngũi bỳt giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tỡnh man mỏc của Thanh
Tịnh
- Rốn kĩ năng đọc diẽn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phỏt hiện và phõn
tớch tõm trạng nhõn vật “Tụi”, liên tưởng đến những kĩ niệm tựu trường của bản thân
B: Chuẩn bị:
- Thầy:
- Trò:
C: Tổ chức các hoạt động:
- Ổn định tổ chức lớp
- Bài mới
Giỏo viờn giới thiệu bài mới
Trong cuộc đời mỗi con người, những kĩ niệm thời học trũ thường
được lưu giữ bền lõu trong trớ nhớ Đặc biệt là những kĩ niệm về buổi học
đến trường đầu tiờn : “Ngày đầu tiờn đi học… bờn em” “Tụi đi học” của
Thanh Tịnh là một truyện ngắn xuất sắc đó thể hiện một cỏch xỳc động tõm
trạng hồi hộp, bỡ ngơ của nhõn vật “Tụi”, chỳ bộ đựoc mẹ đưa đến trường
cào học lớp năm trong ngày tu trường
Hoạt động của GV & HS
Hoạt động 1 :
- G/v đọc mẫu, 2 – 3 h/s nối nhau
đọc toàn bài
- Nhận xột cỏch đọc
? Hóy trỡnh bày ngắn gọn về tỏc
Nội dung bài học
I Tỡm hiểu chung :
1, Đọc :
2, Tỏc giả Thanh Tịnh và tác phẩm:
- Tờn thật : Trần văn Ninh
- Quờ : Huế (nơi có Văn lâu, núi Ngự,
Trang 2giả Thanh Tịnh ?
H/s đọc chỳ thớch, giải thớch cỏc
từ
? Văn bản “Tụi đi học” được viết
theo thể loại nào ?
? Cảm nhận đầu tiờn của em về
văn bản là gỡ ?
? Kỷ niệm ngày đầu đến trường
của “Tụi” được kể theo trỡnh tự
khụng gian và thời gian nào ?
Tương ứng với đoạn nào cảu văn
bản ?
Hoạt động 2 :
Theo dừi phần đầu văn bản và
cho biết :
? Nỗi nhớ buổi tu trường của tỏc
cảnh thơ mộng đã nuôI dỡng tâm hồn nhà văn)
- Nghề: Dạy học, làm báo, hớng dẫn viên du lịch,sáng tác văn chơng
- Tỏc phẩm chớnh : Quờ mẹ, Đi giữa một mựa sen , ngậm ngải tìm chồng, hậu chiến trờng, sức mồ hôi, những giọt nớc mắt
- Sỏng tỏc của ụng đậm chất trữ tỡnh, toỏt lờn
vẽ đằm thắm, nhẹ nhàng mà lắng sõu, tỡnh cảm ờm dịu, trong trẻo
Đánh giá: Nhà văn Thạch Lam đã từng ngợi ca tác phẩm của Thanh Tịnh ngợi ca cái tình của một vùng
- “Tụi đi học” in trong tập “Quờ mẹ”(1941)
3, Giải thớch từ khú :
- ễng đốc, lạm nhận, lớp 5
4, Thể loại :
- Truyện ngắn trữ tỡnh có tính chất hồi kí
- Phơng thức biểu đạt: tự sự xen miêu tả,biểu cảm
H/s tự bộc lộ
5 Nội dung: VB kể, miêu tả tâm
trạng của nhân vật tôI với rung cảm rất chân thực trong sáng của ngày
đầu tiên tới trờng
6, Bố cục :
+ Cảm nhận của “Tụi” trờn đường tới
trường từ đầu… ngọn nỳi
+ Cảm nhận của “Tụi” lỳc ở sõn trường
tiếp theo… nghĩ cả ngày nữa.
+ Cảm nhận của “Tụi” trong lớp học
cũn lại
Trang 3giả đợc khỏi nguồn từ thời điểm
nào ? Vỡ sao ?
? Tõm trạng của “Tụi” khi nhớ
lại kỉ niệm cũ như thế nào ?
Hóy phõn tớch giỏ trị biểu đạt
câu cỏc từ ngữ ấy ?
? Cõu văn “Con đường này tụi…
tự nhiờn thấy lạ”, cảm giỏc quen
mà lạ của nhõn vật tụi cú ý nghĩa
gỡ ?
? Chi tiết “tụi khụng cũn lội qua
sụng thả diều như như thường
ngày… sơn nữa” cú ý nghĩa gỡ ?
II Đọc hiểu nội dung văn bản
1 Nhân vật Tôi:
a Cảm nhận của “Tụi” trờn đường tới trường
* Thời điểm gợi nhớ : Cuối thu- thời điểm khai trường
- Thiờn nhiờn : Lỏ rụng nhiều, mõy bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt : Mấy em bộ rụt rố cựng, mẹ đến trường
=> Đú là khụng gian : Trờn con đường dài và hẹp
=> Đú là thời điểm, nơi chốn quen thuộc gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của tỏc giả ở quờ hương Đú là lần đầu tiờn được cắp sỏch tới trường => Đú là sự liên tưởng giữa hiện tại
và quỏ khứ của bản thõn
=> Điều đú chứng tỏ tỏc giả là người yờu quờ hương tha thiết
* Tõm trạng của “Tụi” : Nỏo nức, mơn man, tưng bừng, rộn ró => Từ lỏy diễn tả 1 cỏch cụ thể tõm trạng khi nhớ lại cảm xỳc thực của
“Tụi” khi ấy => gúp phần rỳt gắn thời gian giữa quỏ khứ và hiện tại
* Cỏc cảm nhận của “Tụi’ trờn đường tới trường :
- con đờng dài và hẹp
- Sự kiện lớn trong đời: lần đầu tiên
đến trờng
=> cảnh vật đều thay đổi: con đường quen
đi lại lắm lần, thấy lạ, => dấu hiệu đổi khỏc trong tỡnh cảm và nhận thức của cậu bộ ngày đầu đến trường
- Thay đổi hành vi : Lội qua sụng thả diều, đi
ra đồng nô đựa => đi học => cậu bé tự thấy
Trang 4? Việc học hành gắn liền với sỏch
vở, bỳt thước bờn mỡnh học trũ
Điều này được tác giả nhớ lại
bằng đoạn văn nào ?
? Cú thể hiểu gỡ về nhõn vật
“Tụi” qua chi tiết “ghỡ thật chặt 2
cuốn vở mới trờn tay và muốn
thử sức mỡnh tự cầm bỳt thước”
? Trong những cảm nhận mới mẽ
trờn con đường làng
=>trường“Tụi” đó bộc lộ đức
tớnh gỡ của mỡnh ?
? Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ cú người
thạo mới cầm nổi bỳt thước, tỏc
giả viết “ý nghĩa… ngọn nỳi”
Hóy phỏt hiện và phõn tớch ý
nghĩa của biện phỏp nghệ thuật
được sử dụng trong cõu văn trờn
G/v Tiểu kết mục 1
Chuyển mục 2
- Quan sỏt phần văn bản tiếp theo
cho biết
? Cảnh trước sõn trường làng Mĩ
Lớ lưu lại trong tõm trớ tỏc giả cú
gỡ nổi bật
? Cảnh tượng được nhớ lại cú ý
nghĩa gỡ ?
? Nhõn vật “Tụi” đó cảm nhận
như thế nào về ngụi trường Mĩ Lớ
của mỡnh trong lần đầu tiờn đến
trường?
mỡnh lớn lờn, nhận thức của cậu bộ về sự nghiờm tỳc học hành
- thấy mình trang trọng, đứng
đắn
- Thấy hồi hộp, bỡ ngỡ thêm mấy tốp bạn giao tiếp với nhau mạnh dạn, nhí nhảnh
- Đoạn văn “Trong… ngọn nỳi”
- Cú chớ học ngay từ đàu muốn tự mỡnh đảm nhiệm việc học tập, muốn được chỉnh chạc như bạn bố, khụng thua kộm họ …
=> Yờu học, yờu bạn bố, mỏi trường quờ hương
H/s thảo luận nhúm để trả lời
- Nghệ thuật so sỏnh
- Kĩ niệm đẹp, cao siờu
- Đề cao sự học của con người
b Cảm nhận của “Tụi” lỳc ở sõn trường
- Trường Mĩ Lớ : Rất đụng người, nguời nào cũng đẹp
=> Phong cảnh khụng khớ đặc biệt của ngày
Trang 5? Em hiểu như thế nào về hình
ảnh so sánh này ?
? Khi tả những học trò nhỏ tuổi
lần đầu đến trường, tác giả dung
hình ảnh so sánh nào ?
? Em hiểu gì qua hình ảnh so
sánh này ?
? Hình ảnh mái trường gắn liền
với ông đốc Em hãy cho biết
hình ảnh ông đốc được nhớ lại
qua chi tiết nào ?
? Qua đó cho thấy tác giả nhớ
đến ông đốc bằng tình cảm nào ?
- H/s đọc đoạn văn : Các cậu
lưng lẻo… trong cổ
? Em nghĩ gì về tiếng khóc của
cậu học trò
? Vì sao trong khi xếp hµng đợi
vào lớp, nhân vật “Tôi ” lại cảm
thấy “trong thời thơ ấu tôi chưa
lần nào thấy xa mẹ tôi như lần
này” ?
? Đến đây em hiểu thêm gì về
nhân vật “Tôi” ?
hội khai trường Thể hiện tư tưởng hiếu học của nhân ta, bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả đối với mái trường tuổi thơ
- Trường Mĩ Lí : Cao ráo, sạch sẽ hơn các nhà trường trong làng => xinh xắn, oai nghiêm như đình làng… khiến tôi lo sợ vẩn vơ
=> Hình ảnh so sánh : Lớp học => đình làng nơi thờ cúng tế lễ, thiêng liêng, cất giấu những điều bí ẩn
=> Diễn tả cảm xúc trang nghiêm của tác giả
về mái trường, đề cao tri thức của con người trong trường học…
- Hình ảnh so sánh : “Họ như con chim non đứng bên bờ tổ… e sợ”
=> miêu tả sinh động hình ảnh, tâm trạng các
em nhỏ lần đầu tới trường
- Đề cao sức hấp dẫn của nhà trường
- Thể hiện khát vọng bay bổng của tác giả đối với trường học
- H/s tự liệt kê
- Quí trọng tin tưởng biết ơn
H/s thảo luận nhóm
- Khóc, một phần vì lo sợ, một phần vì sung sướng
- Đó là những giọt nước mắt báo hiệu sự trưởng thành
- Cảm nhận xa mẹ vì tôi b¾t đầu cảm nhận được sự độc lập của mình khi đi học. Bước vào
Trang 6H/s đọc đoạn cuối
? Những cảm giỏc của nhõn vật
tụi nhận được khi bước vào lớp
học là gỡ ?
? Những cảm giỏc ấy cho thấy
tỡnh cảm nào của nhõn vật “Tụi”
đối với lớp học của mỡnh ?
? Đoạn cuối văn bản cú 2 chi tiết
- “Một con chim luụn liệng đến
trường… cỏnh chim”
- Và “những tiếng phấn… vần
đọc” gợi cho em suy nghĩ
gì
? Dũng chữ “Tụi đi học” kết thỳc
truyện cú ý nghĩa gỡ ?
? suy nghĩ của em về các
nhân vật khác
lớp học là thế giới riờng của mỡnh, phải tự làm tất
cả, khụng cú mẹ bờn cạnh như ở nhà.
=> Nhõn vật tụi là người giàu xỳc cảm với trường, lớp, người thân, cú dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và tỡnh cảm ngay từ ngày đầu tiờn đi học
c, Cảm nhận của “Tụi” trong lớp học
- Ngỡ ngàng + Mùi hơng lạ +Hình treo trên tờng lạ và hay hay,
- Tự tin: lạm nhận chỗ ngồi là của riờng mỡnh, nhỡn người bạn mới quen mà thấy quyến luyến…
=> Sự biến đổi tự nhiờn của tõm lớ vỡ lần đầu được học ở lớp, trường sạch sẽ, ý thức được gắn bú với bạn bố, mỏi trường
=> tỡnh cảm trong sáng tha thiết
- Hình ảnh : Con chim non… bay cao gợi nhớ, gợi tiếc, một chỳt buồn khi từ gió tuổi thơ Thể hiện sự bắt đầu trong nhận thức và việc học hành của bản thân
- Chi tiết : “Những tiếng phấn… vần đọc” => yờu thiờn nhiờn, yờu tuổi thơ, nhưng yờu cả
sự học hành để trưởng thành
* Cỏch kết thỳc tự nhiờn, bất ngờ “Tụi đi học” vừa khộp lại bài văn và mở ra một thế giới nới, một bầu trời mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ
2 Nhân vật khác:
- Bà mẹ, các bậc phụ huynh, ông
đốc Những con ngời đóng góp cho truyền thống hiếu học của dân tộc ta
- hình ảnh ngời mẹ dắt con đến
Trang 7trờng là hình ảnh đẹp và quen thuộc trong kí ức tuổi thơ chúng ta
Tình yêu thiêng liêng của me với con
Hoạt động 3 : Hướng dẫn tổng kết
Cõu 1 : Văn bản đó sử dụng cỏc phương thức biểu đạt naũ ? trong cỏc
phương thức đú, theo em phương thức nào trội lờn để làm thành sức tỡnh
cảm nhẹ nhàng mà thấm thớa của truyện ngắn
H/s thảo luận nhúm
Nổi trội là phương thức biểu cảm Truyện ngan đạm chất trữ tỡnh Tụi đi
học cho thấy : Đối với mỗi con người những kĩ niệm thời ấu thơ, đặc biệt là buổi
tựu trường đầu tiờn cú sức mạnh ỏm ảnh và lưu giữ sõu sắc trong kớ ức như thế
nào
Cõu 2 : Nhận xột về đặc sắc nghệ thuật và sức cuốn hỳt của tỏc phẩm
- Truyện được bố cục theo dũng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhõn vật tụi
theo trỡnh tự thời gian của một buổi tuu trường, khụng cú cốt truyện
- Kết hợp hài hoà : Tự sự, miờu tả, biểu cảm
=> Tạo nờn chất trữ tỡnh cảu tỏc phẩm
* Sức cuốn hỳt của tỏc phẩm
- Tỡnh huống truyện
- Tỡnh cảm ấm ỏp, trỡu mến của những người lớn đối với cỏc em nhỏ
lần đầu tiờn đến trường
- Hỡnh ảnh thiờn nhiờn, ngụi trường, cỏc so sỏnh giàu sức gợi cảm của tỏc
giả
- Toàn bộ truyện ngắn toỏt lờn chất trữ tỡnh thiết tha
Hoạt động 4 : Hướng dẫn luyện tập
? Những cảm giỏc trong sang nảy nở trong long tụi là những cảm giỏc
nào?
(Tỡnh yờu, niềm trõn trọng sỏch vở, bàn ghế, lớp học, thầy giỏo gắn
liền với mẹ và quờn hương)
? Từ đú em cảm nhận những điều tốt đẹp nào từ nhõn vật tụi và cũng
chớnh là tỏc giả
(Giàu cảm xỳc với tuổi thơ, mỏi trường, quờ hương)
? Hóy tỡm và phõn tớch cỏc hỡnh ảnh so sỏnh được nhà văn sử dụng
trong trưyện ngắn
Trang 8H/s làm theo nhóm
- H/s tự tìm các hình ảnh so sánh
- Các so sánh xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng cảm xúc của nhân vật => Đây là các so sánh giàu hình ảnh, giàu gợi cảm được gắn với cảnh thiên nhiên tươi sang, trữ tình => nhờ đó mà chúng ta cảm nhận cụ thể, rõ ràng cảm giác ý nghĩ của nhân vật tôi => làm cho truyện ngắn them man mác chất trữ tình trong trẻo
Hoạt động 5 : Hướng dẫn học ở nhà
Câu 1 : Chất thơ của truyện thể hiện ở những yếu tố nào ?
Câu 2 : Em học tập được gì từ nghệ thuật kể truyện của tác giả ? Câu 3 : Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn Làm bài tập 1, 2 sgk
Soạn bài “Trong lßng mẹ ”
§iÒu chØnh vµ rót kinh nghiÖm giê d¹y
………
…
………
…