Ñaëc ñieåm vaø coâng duïng cuûa khôûi ngöõ trong caâu : - Khôûi ngöõ laø thaønh phaàn caâu ñöùng tröôùc chuû ngöõ ñeå neâu leân ñeà taøi ñöôïc noùi ñeán trong caâu.. - Tröôùc k[r]
Trang 1PHẦN TIẾNG VIỆT
I KHỞI NGỮ
Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu : - Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu - Trước khởi ngữ, thường có thể thêm quan hệ từ ( còn, về, đối với…) VD : Về giàu, tôi cũng đã giàu rồi
II CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
Là những bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu như thành phần tình thái, cảm thán, gọi-đáp, phụ chú
1.Thành phần tình thái : Thành phần tình thái được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu VD : Dường như trời mưa
2.Thành phần cảm thán : Được dùng để bộc lộ tâm lí của người nói (vui, mừng, buồn, giận ) VD : Trời ơi, chỉ còn có năm phút !
3.Thành phần gọi-đáp : Được dùng để tạo lập hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp VD : - Này, thế này là tốt rồi, phải không? (gọi) -Vâng, cháu cũng nghĩ như cụ (đáp)
4.Thành phần phụ chú : Được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu Thành phần phụ chú thường được đặt giữa hai dấu gạch ngang, hai dấu phẩy, hai dấu ngoặc đơn hoặc giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy; còn có thể đặt thành phần phụ chú sau dấu hai chấm VD : Lão không hiểu tôi - tôi nghĩ vậy - và tôi càng buồn
III.NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
1 Nghĩa tường minh Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu VD : Rét quá !
2 Hàm ý Là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy VD : - Rét quá !
Trang 2( Tường minh) - Đóng cửa lại thì tối (Hàm ý không muốn đóng cửa)
3 Điều kiện sử dụng hàm ý : - Người nói (người viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói - Người nghe (người đọc) có năng lực giải đoán hàm ý IV.LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN
1.Khái niệm liên kết : Các đoạn văn trong 1 văn bản, cũng như các câu trong 1 đoạn văn phải liên kết chặt chẽ với nhau về nội dung và hình thức 2.Liên kết về nội dung :
- Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu phải phục vụ chủ đề của đoạn văn (liên kết chủ đề)
- Các đoạn văn, các câu phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí (liên kết lô-gic)
3.Liên kết về hình thức : Các câu và các đoạn văn có thể được liên kết với nhau bằng 1 số biện pháp chính như sau :
a Lặp lại ở câu đứng sau từ ngữ đã có ở câu trước (phép lặp từ ngữ)
b Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc cùng trường liên tưởng với từ ngữ đã có ở câu trước (phép đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng)
c Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác dụng thay thế từ ngữ đã có ở câu trước (phép thế)
d Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ biểu thị quan hệ với câu trước (phép nối)
Trang 3ĐỀ BÀI LUYỆN TẬP Đề 1
Câu 1.Tóm tắt đoạn trích “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê (1đ)
Câu 2 Nêu đặc điểm và tác dụng của khởi ngữ (1đ)
Câu 3 .Viết đoạn văn ngắn; chủ đề “Học tập” Trong đó có sử dụng phép thế, nối để liên kết câu; gạch chân từ ngữ và gọi tên phép liên kết (3 đ)
Câu 4.Trình bày cảm nhận về đoạn thơ trong bài“Nói với con” của Y Phương Người đồng mình thương lắm con ơi… ……… nhỏ bé được Nghe con (5đ)
Đề 2
Câu 1.Viết đúng khổ thơ cuối trong “Vâiếng lăng Bác” của Viễn Phương (1đ)
Câu 2 Vì sao gọi là Thành phần biệt lập ? (1đ)
Câu 3 Viết đoạn văn nghị luận nói về biểu hiện của đức tính khoan dung.Trong đó có sử dụng thành phần biệt lập (3 đ)
Câu 4.Viết bài văn nêu cảm nhận về những nét đặc sắc trong bài
“Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải (5đ)
Đề 3
Câu 1 Nêu ý nghĩa nội dung của 2 khổ đầu bài “Sang thu” của Hữu Thỉnh (1đ)
Câu 2 Trình bày cách hiểu về liên kết câu (1đ)
Trang 4Câu 3.Viết 1 đoạn văn nghị luận với nội dung “Học đi đôi với hành” Trong đó có sử dụng 1 thành phần biệt lập (3 đ)
Câu 4 Suy nghĩ về tâm niệm cống hiến chân thành, tha thiết của Thanh Hải ở 2 đoạn thơ “ Ta làm con chim.hót… ………khi tóc bạc
“ (5 đ)
Đề 4
Câu 1 Giới thiệu sự nghiệp sáng tác của nhà thơ Thanh Hải (1đ) Câu 2 Hãy chỉ ra và gọi tên phép liên kết trong trường hợp sau đây: Văn nghệ đã làm cho tâm hồn họ thực được sống Lời gửi của văn nghệ là sự sống Sự sống ấy tỏa đều cho mọi vẻ, mọi mặt của tâm hồn Văn nghệ nói chuyện với tất cả tâm hồn của chúng ta, không riêng gì trí tuệ, nhất là trí thức.(1đ)
Câu 3.Viết đoạn văn ngắn nội dung bàn về tác hại của lối học đối phó của 1số học sinh hiện nay Trong đó có vận dụng 2 phép liên kết câu; cho biết tên các phép liên kết ấy (3 đ)
Câu 4.Cảm nhận và suy nghĩ của em về bài “Nói với con” của Y Phương (5đ)
Đề 5
Câu 1.Tóm tắt đoạn trích văn bản “Con chó Bấc” của Giắc Lân-đơn (1đ)
Câu 2 Xác định các thành phần tình thái, cảm thán (1đ)
a/ Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài b/ Oâng lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ như lời mình không được đúng lắm Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đến thế được
Câu 3.Viết đoạn văn nghị luận về truyền thống “Tôn sư trọng đạo” Trong đó có sử dụng 3 phép liên kết câu: thế, nối, lặp (3 đ)
Trang 5Câu 4 Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn thơ “Đất nước bốn nghìn năm ……nốt trầm xao xuyến” trong “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải (5đ)
Đề 6
Câu 1.Tóm tắt đoạn trích văn bản “ Bố của Xi mông” của Mô pa xăng(1đ)
Câu 2 Chuyển phần in đậm trong câu thành khởi ngữ (1đ)
a/ Anh ấy làm bài cẩn thận lắm
b/ Tôi hiểu rồi nhưng tôi chưa giải được
Câu 3.Viết đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về câu tục ngữ “ Có chí thì nên” Yêu cầu trong đoạn có dùng thành phần phụ chú; gạch chân thành phần đó (3 đ)
Câu 4 Viết bài văn nêu cảm nhận về những nét đặc sắc trong bài
“Viếng lăng Bác” của nhà thơ Viễn Phương (5đ)
Đề 7
Câu 1 Viết đúng 5 câu cuối trong bài thơ “Nói với con” củaY Phương (1đ)
Câu 2 Phân biệt nghĩa của tường minh và hàm ý (1đ)
Câu 3.Viết đoạn văn nghị luận xã hội theo chủ đề “Tính trung thực” Trong đó có sử dụng phép liên kết câu: nối, lặp; gạch chân từ ngữ và gọi tên(3 đ)
Câu 4 Cảm nhận vê øh/ a mùa xuân trong “Mùa xuân nho nhỏ” của T.Hải (5đ)
Đề 8
Câu 1 Nêu tên 3 tác phẩm có nội dung viết về người lính Cách mạng
Trang 6Câu 2 Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hi vọng thì không thể nói đâu là thực, đâu là hư Cũng giống như những con đường trên mặt đất; kì thực trên mặt đất vốn làm gì có đường Người ta đi mãi thì thành đường thôi (Cố hương – Lỗ Tấn) Nghĩa trong đoạn văn trên là tường minh hay hàm ý? Vì sao biết? (1đ)
Câu 3.Viết đoạn văn ngắn; chủ đề “Lòng nhân ái”.Trong đó có sử dụng 3 phép liên kết câu; gạch chân từ ngữ và gọi tên phép liên kết (3 đ)
Câu 4 Nhân vật Phương Định trong“Những ngôi sao xa xôi” - L.M.Khuê (5đ)
Đề 9
Câu 1 Nêu tên 3 tác phẩm có nội dung viết về người mẹ mà em đã học trong chương trình lớp 9 (1đ
Câu 2 Xác định nghĩa tường minh hay hàm ý trong 2 câu sau (1đ) a/ Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
b/ Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Câu 3.Viết đoạn văn ngắn; chủ đề Học tập Trong đó có sử dụng thành phần tình thái, chú thích và phép nối để liên kết câu (4 đ)
Câu 4 Cảm nhận về những nét đặc sắc trong “Sang thu” của Hữu Thỉnh (5đ)
Đề 10
.Câu 1.Giới thiệu tính cách của nhân vật Phương Định trong văn bản “ Những ngôi sao xa xôi “ của Lê Minh Khuê (1đ)
Câu 2 Thế nào là thành phần phụ chú? Cho 1 ví dụ minh họa (1đ) Câu 3.Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của mình về nhiệm vụ học tập của học sinh trong giai đoạn hiện nay.Trong đó có câu chứa thành phần phụ chú(3 đ)
Trang 7Câu 4.Viết bài văn nêu suy nghĩ của em về tấm lòng và ước mong của người cha đối với con qua nội dung bài thơ “Nói với con” củaY Phương (5đ)
ĐỀ 11
Câu 1 (3.0 điểm): Đọc kỹ đoạn trích dưới đây và trả lời câu hỏi
Nhiều bạn trẻ hiện nay cho rằng trang cá nhân là nơi để họ thoải mái thể hiện quan điểm mà khơng cần suy nghĩ về hậu quả những gì mình viết ra Đừng nghĩ rằng bạn cĩ thể ngồi sau bàn phím máy tính và thoải mái bộc lộ suy nghĩ của mình cũng như lời nĩi, vì ngơn từ viết ra cĩ sức
“sát thương” rất cao Bằng chứng là cĩ nhiều trường hợp đã tự tử chỉ vì những lời chế giễu, chửi mắng trên mạng (Nguồn: Tuổi Trẻ online ngày 11.6.2017)
a) Theo em, đoạn trích trên nêu lên vấn đề gì? (1.0 điểm) b) Xác định một phép liên kết được sử dụng trong đoạn trích trên ? (1.0 điểm)
c) Hãy đặt tựa đề cho đoạn trích trên? (1.0 điểm) Câu 2 (3.0 điểm) Hãy viết một văn bản nghị luận ( khoảng một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về việc sử dụng internet ?
Câu 3 (4.0 điểm) Trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”, nhà thơ Thanh Hải
đã viết: “Ta làm con chim hĩt Ta làm một cành hoa Ta nhập vào hịa ca Một nốt trầm xao xuyến.” Nhà Thơ Tố Hữu trong bài thơ “Một khúc ca xuân”: “Nếu là con chim, chiếc lá Thì chim phải hĩt, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà khơng trả Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình ? Em hãy cảm nhận về điểm gặp nhau giữa hai khổ thơ trên
- HẾT -
ĐỀ 12
Câu 1: ( 3,0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
… “Ước làm một hạt phù sa Ước làm một tiếng chim ca xanh trời Ước làm tia nắng vàng tươi Ước làm một hạt mưa rơi, đâm chồi” (Lê Cảnh Nhạc- Xin làm hạt phù sa- 2005)
Trang 8a / Xác định thể thơ Nêu nội dung chính của đoạn thơ ( 1,5 điểm )
b/ Xác định hai biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ (1,0 điểm ) c/ Đoạn thơ gợi cho em liên tưởng đến bài thơ nào đã được học trong chương trình Ngữ văn 9 (0,5 điểm )
Câu 2 ( 3.0 điểm )
Trong đoạn kết của bộ phim “Fast and Furious 7” (Quá nhanh, quá nguy hiểm), sau khi cùng nhau trải qua hàng loạt khó khăn để bảo vệ gia đình của mình, nhân vật Dom đã nói với người anh em của mình rằng: “Cho
dù cậu có ở đâu, cách hàng dặm xa hay là nửa vòng trái đất, cậu sẽ mãi ở trong tim chúng tôi và chúng tôi sẽ mãi là gia đình của cậu” Từ câu nói trên, em hãy viết một bài văn nghị luận ngắn (khoảng một trang giấy thi), trình bày suy nghĩ về vai trò của tình cảm gia đình đối với đời sống mỗi con người
Câu 3: ( 4,0 điểm) Cảm nhận về hai khổ thơ sau được trích trong “Sang thu” của Hữu Thỉnh Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Gió chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu
ĐỀ 13
Câu 1: (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu: “Thời gian chạy qua tóc mẹ Một màu trắng đến nôn nao Lưng mẹ cứ còng dần xuống Cho con ngày một thêm cao” ( Trích “Trong lời mẹ hát” – Trương Nam Hương)
a Chỉ ra 02 biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích trên (1,0 điểm)
b Làm rõ hiệu quả nghệ thuật của 02 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích (1,0 điểm)
c Nêu suy nghĩ của em về thông điệp muốn được gửi gắm qua đoạn trích (1,0 điểm)
Câu 2: (3,0 điểm) Từ bốn câu thơ trên (ở câu 1), em viết một bài văn nghị luận (khoảng một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em
Trang 9Câu 3: (4,0 điểm) Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi Cảm nhận về hai khổ thơ trên được trích trong “Sang thu” của Hữu Thỉnh
ĐỀ 13
Câu 1 (3 điểm)
Đọc văn bản trên và trả lời các câu hỏi: “ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,
nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và bè lũ bán cướp nước…” (Tinh thần yêu nước của nhân dân ta-Hồ Chí Minh)
a Hãy đặt tên cho đoạn trích trên (1.0 điểm)
b Chỉ ra phép liên kết chủ yếu được sử dụng trong đoạn trích trên
(1.0 điểm)
c Với hai cụm động từ “lướt qua” … và “nhấn chìm” … tác giả đã khẳng định điều gì ở lòng yêu nước Sự khẳng định đó đã được chứng minh như thế nào trong lịch sử giữ nước oanh liệt của dân tộc (1.0 điểm)
Câu 2 (3 điểm)
"Món quà này thực sự là một viên ngọc sáng giữa đời! Đôi giác mạc của con nay mai sẽ giúp được 2 người mù lòa có cơ hội được nhìn thấy ánh sáng Tôi tin rằng, ở một nơi nào đó, con đang thấy hạnh phúc vì đã làm được một việc tốt và mang lại vô vàn thương yêu cho cuộc sống” Từ lời tri ân trên em, hãy trình bày suy nghĩ của em về “Hạnh phúc”
Câu 3 (4 điểm)
Người đồng mình thương lắm con ơi Cao đo nỗi buồn Xa nuôi chí lớn Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói Sống như sông như suối Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con Người đồng mình tự đục đá kê cao quê
Trang 10đường Không bao giờ nhỏ bé được Nghe con (“Nói với con”, Y Phương) Trình bày cảm nhận của em về tấm lòng của người cha trong đoạn trích dưới đây Nếu là người con, em sẽ đáp lại như thế nào
HẾT