Bài đọc 7. Phục vụ và duy trì, Chương 6-9

Tuy nhiïn, trong moåi trûúâng húåp, viïåc thaânh lêåp caác cú quan sûå nghiïåp múái thûúâng àûúåc thûåc hiïån cuâng vúái viïåc chuyïín sang cú chïë kïë toaán döìn tñch (Chûúng 7) – laâ b[r]

Međo mađu trùưng hay mađu ăen khöng

quan troơng, miïîn lađ bùưt ặúơc chuöơt.

- Ăùơng Tiïíu Bònh, 1963

BÖỊI CAÊNH

ặúơc biïíu diïîn bùìng sú ăöì

hònh cíy vađ ặúơc diïîn giaêi

trong Chûúng 1, bùưt nguöìn tûđ cíu

hoêi nhađ nûúâc cíìn can thiïơp nhû

thïị nađo vađo viïơc cung cíịp caâc

hađng hoâa vađ dõch vuơ möơt khi nhađ

nûúâc cho rùìng viïơc ăoâ coâ liïn quan

túâi lúơi ñch cöng cöơng vađ möơt söị

hònh thûâc can thiïơp cuêa chñnh phuê

lađ phuđ húơp ( Ăïí ăún giaên hoaâ, tûđ

ăíy chuâng ta seô sûê duơng thuíơt ngûô

dõch vuơ ăïí noâi túâi caê hađng hoaâ vađ

dõch vuơ) Víịn ăïì ăíìu tiïn lađ liïơu

nhađ nûúâc chó cíìn ăiïìu chónh viïơc

cung cíịp dõch vuơ búêi caâc ăún võ

phi nhađ nûúâc lađ ăuê, hay chñnh nhađ

nûúâc cíìn phaêi tham gia vađo viïơccung cíịp dõch vuơ (víịn ăïì quy ắnhặúơc ăïì cíơp taơi Chûúng 1 vađ töíchûâc caâc cú quan ăiïìu tiïịt ặúơcbađn luíơn taơi Chûúng 3)

Nïịu nhađ nûúâc quýịt ắnh thamgia vađo viïơc cung cíịp dõch vuơ(khöng phaêi vúâi tû caâch lađ cú quanban hađnh quýịt ắnh) thò coâ thïí coâmöơt söị lûơa choơn Lûơa choơn trûơctiïịp nhíịt lađ nhađ nûúâc tûơ cung cíịpdõch vuơ thöng qua caâc cú quantrong böơ maây cuêa mònh nhû caâcböơ, chñnh quýìn cíịp tónh, haychñnh quýìn thađnh phöị Tuynhiïn, ăíy khöng phaêi lađ lûơachoơn duy nhíịt Trûúâc hïịt, caâcchûâc nùng cöng khöng nhíịt thiïịtphaêi ặúơc thûơc hiïơn hay uyênhiïơm möơt caâch toađn böơ; chuâng coâthïí ặúơc phín ra caâc böơ phíơn vađmöơt söị böơ phíơn coâ thïí ặúơc traocho caâc ăún võ khaâc nhau khöng

Caâc cú quan khöng thuöơc böơ vađ viïơc quaên lyâ caâc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc

thuöơc böơ trong böơ maây chñnh

quýìn Thûâ hai, khu vûơc cöng coâ

phaơm vi röơng hún chñnh quýìn;

caâc doanh nghiïơp do nhađ nûúâc

nùưm ăa söị cöí phíìn nhûng laơi

khöng phaêi lađ cú quan nhađ nûúâc, lađ

caâc ăún võ coâ thïí ặúơc giao chûâc

nùng cung cíịp caâc dõch vuơ cuơ thïí

cho cöng chuâng Thûâ ba, chñnh

quýìn coâ thïí kyâ húơp ăöìng cung

cíịp caâc dõch vuơ cöng vúâi caâc

doanh nghiïơp thuöơc khu vûơc tû

nhín hay caâc töí chûâc phi chñnh

phuê Vò lyâ do nađy, caâch tiïịp cíơn

truýìn thöịng lađ chñnh quýìn trûơc

tiïịp cung cíịp dõch vuơ trong moơi

trûúđng húơp liïn quan túâi viïơc cung

cíịp dõch vuơ cöng cíìn ặúơc loaơi boê,

nhíịt lađ trong ăiïìu kiïơn sûơ phaât

triïín cöng nghïơ, tađi chñnh vađ quan

hïơ quöịc tïị vađo nûêa cuöịi cuêa thïị kyê

XX (Chûúng 1) ăaô lađm cho cú súê

cuêa sûơ cung cíịp trûơc tiïịp nađy

khöng cođn húơp lyâ nhû trûúâc Viïơc

lûơa choơn loaơi hònh cung cíịp dõch

vuơ cöng nađo cho phuđ húơp phuơ

thuöơc vađo caâc ýịu töị sau: (i) tñnh

chíịt vađ tíìm quan troơng cuêa lúơi ñch

cöng liïn quan; (ii) loaơi hònh dõch

vuơ vađ ăöịi tûúơng sûê duơng dõch vuơ;

(iii) ăùơc ăiïím kyô thuíơt vađ kinh tïị

cuêa viïơc saên xuíịt; (iv) nùng lûơc

quaên lyâ cuêa chñnh quýìn; vađ (v)

nùng lûơc kiïím tra cuêa chñnh quýìn

ăöịi vúâi caâc nhađ cung cíịp dõch vuơ

khaâc Tuy nhiïn, tíịt caê nhûông

phûúng thûâc thay thïị cuêa viïơc

cung cíịp dõch vuơ cöng laơi xoay

quanh víịn ăïì sûơ khaâc biïơt cú baênvađ ba tiïu chñ nïìn taêng

Sûơ khaâc biïơt cú baên, ặúơc aâp

duơng ăöịi vúâi moơi loaơi dõch vuơ, duđlađ dõch vuơ cöng hay dõch vuơ tû, lađvïì chñnh saâch ăöịi vúâi dõch vuơ, cung cíịp tađi chñnh cho dõch vuơ vađ baên

thín viïơc cung cíịp dõch vuơ Chñnh

quýìn coâ thïí tham gia vađo caê bahay chó möơt trong söị caâc khñacaơnh trïn, vađ coâ thïí tham gia ăíìyăuê hoùơc chó tham gia möơt phíìn

Do ăoâ, möơt mùơt, chñnh quýìn coâthïí chó tham gia hoaơch ắnh möơtsöị chñnh saâch cung cíịp dõch vuơ(chùỉng haơn, thiïịt kïị caâc tuýịnặúđng xe buyât taơi caâc khu ăö thõăïí baêo ăaêm cung cíịp dõch vuơ chocaâc khu vûơc dín cû taâch biïơt) Mùơtkhaâc, chñnh quýìn coâ thïí tûơ mònhhoaơch ắnh moơi chñnh saâch, cungcíịp moơi khoaên kinh phñ cíìn thiïịtvađ trûơc tiïịp chõu traâch nhiïơm vïìviïơc cung cíịp troơn goâi dõch vuơ (vñduơ, an ninh quöịc gia) Do víơy, sûơlûơa choơn mûâc ăöơ tham gia cuêa chñnh quýìn lađ caê möơt daêi biïịn thiïn - tûđ

viïơc cung cíịp trûơc tiïịp vađ troơn goâidõch vuơ úê möơt ăíìu cuêa baêng biïịnthiïn, vađ úê ăíìu kia lađ viïơc chó banhađnh möơt söị chñnh saâch

Caâc tiïu chñ nïìn taêng bao göìm

quaên lyâ töịt, hiïơu quaê vađ cöngbùìng Caâch thûâc cung cíịp dõch vuơặúơc lûơa choơn phaêi tñnh toaân vïìmoơi khña caơnh vađ goâp phíìn cuêngcöị böịn truơ cöơt cuêa hoaơt ăöơngquaên lyâ: traâch nhiïơm giaêi trònh,

tñnh minh maơch, sûơ tham gia cuêadín chuâng vađ tñnh dûơ baâo Viïơccaêi thiïơn hiïơu quaê quaên lyâ coâ thïícíìn thiïịt trong möơt söị trûúđng húơpăïí cín bùìng vúâi viïơc xem xeât hiïơuquaê ăùơc biïơt nađo ăoâ hoùơc vúâi ýucíìu cíịp baâch cuêa xaô höơi Nhûngnhòn chung, nhû ăaô líơp luíơn taơiChûúng 1, vïì líu dađi, hiïơu quaêquaên lyâ töịt hún cuông lađ tiïìn ăïìcuêa hiïơu quaê cao hún vađ sûơ cöngbùìng hún trong xaô höơi Do ăoâ,böịn truơ cöơt kïí trïn lađ ắnh hûúângtöịt nhíịt cho caâc quýịt ắnh vïìmûâc ăöơ tham gia cuêa chñnh quýìnvađo viïơc cung cíịp caâc dõch vuơcöng vöịn thuöơc traâch nhiïơm cuêanhađ nûúâc.

Ăïí coâ thïí thu heơp búât giúâi haơnlûơa choơn, ñt nhíịt lađ möơt phíìnnguöìn tađi chñnh cho viïơc cung cíịpdõch vuơ cöng phaêi do chñnh quýìnchi, thöng thûúđng líịy tûđ nguöìn thutûđ thúị.1 Viïơc hoaơch ắnh chñnhsaâch vïì chuíín mûơc cuêa dõch vuơ, vïìmûâc ăöơ cung cíịp, vïì caâc ăöịi tûúơngặúơc cíịp dõch vuơ, v.v., roô rađngcuông phaêi thuöơc vïì chñnh quýìn

Vò víơy, trïn thûơc tïị, sûơ lûơa choơn cuơthïí thûúđng xoay quanh víịn ăïìăún võ cung cíịp dõch vuơ Sûơ lûơa

choơn nađy liïn quan túâi sûơ khaâc biïơtchung giûôa hoaơch ắnh chñnh saâchvađ thûơc hiïơn chñnh saâch

Phíìn ăíìu cuêa cuöịn saâch nađytíơp trung vađo caâc víịn ăïì vïì cú cíịutöí chûâc, vađ caâc chûúng trûúâc ăaôphín tñch cú cíịu töí chûâc phuđ húơp

cuêa caâc cú quan chñnh quýìn cíịptrung ûúng vađ caâc cíịp ắa phûúng.Trong chûúng nađy, chuâng ta seôphín tñch caâc víịn ăïì vïì töí chûâcnaêy sinh tûđ viïơc phín taâch chûâcnùng hoaơch ắnh chñnh saâch khoêichûâc nùng thûơc hiïơn chñnh saâch; sûơcíìn thiïịt phaêi thađnh líơp vađ kiïímtra caâc cú quan thi hađnh vađ caâc cúquan khöng thuöơc böơ khaâc; vađ víịnăïì quaên lyâ doanh nghiïơp taơi caâcdoanh nghiïơp nhađ nûúâc (Lûơachoơn khaê nùng kyâ húơp ăöìng cungcíịp dõch vuơ cöng vúâi caâc doanhnghiïơp tû nhín hay caâc töí chûâctònh nguýơn seô ặúơc ăïì cíơp cuơ thïíhún úê Chûúng 13)

Víịn ăïì quaên lyâ töịt trong caâcdoanh nghiïơp tû nhín - caê vïì quaênlyâ tađi chñnh vađ caâc phûúng diïơnquaên lyâ khaâc - lađ ríịt quan troơngăöịi vúâi tíịt caê caâc nûúâc, ăùơc biïơt lađcaâc nûúâc úê khu vûơc chíu AÂ vò sûơýịu keâm trong quaên lyâ doanhnghiïơp vađ khu vûơc tađi chñnh lađnguýn nhín chuê ýịu cuêa cuöơckhuêng hoaêng tađi chñnh trongnhûông nùm 1997-1999 Tuy nhiïn,víịn ăïì nađy nùìm ngoađi phaơm vicuêa quaên lyâ cöng vađ khöng thïí chóăïì cíơp noâ möơt caâch sú sađi vađ húđihúơt Nhûông ăöơc giaê quan tím túâivíịn ăïì nađy coâ thïí tham khaêo möơtsöị bađi viïịt töíng húơp vïì quaên lyâdoanh nghiïơp cuêa Zhuang vađ möơtsöị taâc giaê khaâc (1999) cuđng caâc tađiliïơu ặúơc trñch díîn trong cuöịnsaâch nađy

TAÂCH BIÏƠT VIÏƠC HOAƠCH

ẮNH CHÑNH SAÂCH KHOÊI

VIÏƠC THÛƠC THI CHÑNH SAÂCH 2

Víịn ăïì quan ăiïím

Kinh nghiïơm cho thíịy, ăïí níng

cao hiïơu quaê cuêa viïơc cung cíịp

dõch vuơ thò cíìn phaêi taâch biïơt chûâc

nùng hoaơch ắnh chñnh saâch vúâi

chûâc nùng thûơc hiïơn chñnh saâch

(nhû ăaô ăïì cíơp taơi Chûúng 1, thûơc

tïị, chñnh sûơ taâch biïơt nađy lađm nöíi

bíơt hún caâc ăùơc ăiïím cuêa quaên lyâ

khu vûơc cöng) Ăöìng thúđi, cuông coâ

nhûông líơp luíơn vïì sûơ khaâc biïơt úê

khña caơnh töí chûâc giûôa hai chûâc

nùng trïn, liïn quan chuê ýịu túâi

“troơng tím” vađ “chi phöịi”

Líơp luíơn vïì “troơng tím” nhòn

chung do caâc nhađ chñnh trõ vađ

quaên lyâ cöng ặa ra, theo ăoâ,

hoaơch ắnh chñnh saâch vađ cung

cíịp dõch vuơ lađ caâc chûâc nùng riïng

biïơt Möîi chûâc nùng ăoâ coâ thïí

ặúơc thûơc hiïơn töịt hún nïịu khöng

bõ ăùơt trong thïị bõ caơnh tranh vïì

mûâc ăöơ chuâ yâ vađ thúđi gian dađnh

cho noâ vúâi chûâc nùng cođn laơi Do

víơy, caâc ăún võ cung cíịp dõch vuơ

phaêi tíơp trung vađo viïơc cung cíịp

caâc dõch vuơ chíịt lûúơng cao möơt

caâch coâ hiïơu quaê, mađ khöng cíìn

phaêi quan tím túâi viïơc ăaânh giaâ

xem coâ cíìn phaêi coâ caâc chñnh saâch

hoùơc chuíín mûơc khaâc khöng

Cuông tûúng tûơ nhû víơy, viïơc

hoaơch ắnh chñnh saâch seô tíơp

trung hún vađ chùơt cheô hún, thíơm

chñ ăöi khi lađ phiïu lûu mađ víînkhöng ặúơc sao nhaông caâc hoaơtăöơng cuơ thïí Trong caâc cuöơc caêicaâch ăang ặúơc thûơc hiïơn taơi caâcnûúâc thuöơc Töí chûâc Húơp taâc vađphaât triïín kinh tïị (OECD) (xemChûúng 20), cuöơc tranh luíơn vïìviïơc thađnh líơp “caâc cú quan chíịphađnh” úê Vûúng quöịc Anh vađ caâcthiïịt chïị tûúng tûơ úê Öxtríylia,Canaăa, Phaâp, Aixúlen, Niu Dilínvađ Nauy trađn ngíơp nhûông viïơndíîn túâi nhu cíìu coâ möơt muơc tiïu roôrađng, cuơ thïí, cho pheâp caâc ăún võcung cíịp dõch vuơ tíơp trung vađohoaơt ăöơng chñnh cuêa mònh

Caâc líơp luíơn vïì “chi phöịi”

thûúđng do caâc nhađ kinh tïị vađ caâchoơc giaê hađn lím ặa ra dûơa trïngiaê thuýịt chung lađ caâc caâ nhínluön hađnh ăöơng vò lúơi ñch cuêachñnh caâ nhín ăoâ.3 Theo líơp luíơncuêa Niskanen (1973), vò khöng coâcaơnh tranh ăöịi vúâi viïơc cung cíịpdõch vuơ cöng vađ vò sûơ lúân maơnhcuêa caâc töí chûâc cöng mang laơi lúơiñch cho caê caâc cöng chûâc vađ caâcnhađ chñnh trõ, nïn liïn minh giûôahai lûơc lûúơng nađy coâ thïí lađm giaêmchi phñ thûơc tïị cuêa dõch vuơ cöng docaâc töí chûâc cöng ăoâ cung cíịp Doăoâ, caâc töí chûâc cöng thûúđng coâquy mö lúân hún caâc ăún võ tû nhínvađ seô tham gia thõ trûúđng caơnhtranh coâ ăiïìu kiïơn nhû nhau, vađviïơc hoaơch ắnh chñnh saâch ặúơc

“chi phöịi” búêi caâc cöng chûâc liïnquan túâi hoaơt ăöơng cung cíịp dõch

vuơ Caâch thûâc ăïí phaâ vúô liïn minhnađy lađ phaêi taâch biïơt chûâc nùngchñnh trõ cuêa quaâ trònh hoaơch ắnhchñnh saâch khoêi chûâc nùng quaên lyâcuêa quaâ trònh thûơc hiïơn chñnhsaâch Theo möơt hûúâng suy nghôkhaâc, Dunleavy (1991) cho rùìng,

mö hònh “kiïíu vùn phođng” cuêa caâcnhađ quaên lyâ cíịp cao ăang quantím túâi viïơc töịi ăa hoaâ hai khoaên lađchi phñ trûơc tiïịp trong töíng söị chiphñ cuêa ăún võ mađ hoơ quaên lyâ vađkinh phñ cho caâc húơp ăöìng cungcíịp dõch vuơ Tuy nhiïn, mö hònhnađy laơi khöng nhùìm quaên lyâ hiïơuquaê nhûông nguöìn lûơc ặúơcchuýín túâi hoơ tûđ caâc cú quan khaâc

Do ăoâ, ăïí phuơc vuơ cho lúơi ñch cuêachñnh nhûông nhađ quaên lyâ kiïíunađy, phaêi tûđ boê viïơc quaên lyâ trûơctiïịp möơt söị hoaơt ăöơng ăïí giaêiphoâng hoơ khoêi nhûông traâch nhiïơmthûâ ýịu vađ cho pheâp hoơ tíơp trungvađo viïơc tiïịp tuơc tùng cûúđng caâcnguöìn lûơc coâ liïn quan trûơc tiïịptúâi hoơ

Trong caê hai trûúđng húơp, líơpluíơn ặa ra lađ caâc ăún võ cöngthûúđng hay bõ caâc quan chûâc quaênlyâ ăún võ ăoâ “chi phöịi” Viïơc taâchbiïơt nhûông víịn ăïì ăún võ cíìn phaêilađm (hoaơch ắnh chñnh saâch) vúâicaâch thûâc lađm (thûơc hiïơn chñnhsaâch) ặúơc coi lađ chiïịn lûúơc thenchöịt nhùìm giaêm ruêi ro trïn – duđviïơc taâch biïơt coâ ặúơc coi lađ giaêiphaâp duy nhíịt ăïí phaâ boê cú chïịquan liïu tûơ cung hay lađ möơt

phûúng thûâc ăïí giuâp caâc quanchûâc cíịp cao lui vïì giûô vai trođ cöịvíịn, giaêi phoâng hoơ khoêi caâc traâchnhiïơm víơn hađnh hađng ngađy.Nhûông líơp luíơn trïn coâ caê ăiïímmaơnh vađ ăiïím ýịu Líơp luíơn

“troơng ăiïím” cho rùìng, hoaơchắnh chñnh saâch lađ möơt hoaơt ăöơnghoađn toađn ăùơc thuđ coâ thïí ặúơcthûơc hiïơn taâch biïơt vúâi viïơc thûơchiïơn Tuy nhiïn, trong ăúđi söịngthûơc tïị, chñnh saâch möơt phíìn ặúơcxíy dûơng vađ ăa phíìn ặúơc ăiïìuchónh trong quaâ trònh thûơc hiïơn.Líơp luíơn vïì “chi phöịi” cho rùìngviïơc taâch biïơt víịn ăïì hoaơch ắnhchñnh saâch khoêi víịn ăïì thûơc hiïơnchñnh saâch lađm giaêm ruêi ro cuêaviïơc chñnh saâch chó ặúơc hoaơchắnh ăïí ăaâp ûâng lúơi ñch cuêa möơtnhoâm cöng chûâc vađ chñnh trõ gia -möơt quan ăiïím ríịt ăaâng hoannghïnh Tuy nhiïn, duđ viïơc taâchbiïơt lađm giaêm thiïíu nguy cú cuơ thïí

bõ caâc cöng chûâc chi phöịi, nhûngăiïìu nađy laơi lađm naêy sinh nguy cú

bõ caâc nhoâm lúơi ñch khaâc chi phöịi

Do khöng thïí ăaânh giaâ ặúơc chíịtlûúơng cuêa chñnh saâch trûúâc khi coâkïịt quaê cuơ thïí, nïn khoaêng thúđigian tûđ khi hoaơch ắnh xong chñnhsaâch cho túâi khi chñnh saâch ặúơcthûơc hiïơn cho pheâp caâc chñnh saâchặúơc ăiïìu chónh cho phuđ húơp vúâicaâc quýìn lúơi chñnh trõ vađ kinhdoanh ăùơc thuđ Khi nhûông híơuquaê cuêa möơt chñnh saâch cuơ thïí trúênïn roô rađng, thûúđng lađ sau vađi nùm

thûơc hiïơn, thò lúơi ñch ăùơc thuđ cuêa

nhoâm ặúơc hûúêng lúơi tûđ chñnh

saâch coâ thïí ăaô khöng cođn Boston

(1995) cho ăoâ lađ möơt nguýn nhín

giaêi thñch taơi sao ngay trong thúđi

gian cûơc thõnh cuêa phong trađo

ăam mï quaên lyâ úê Niu Dilín vađo

ăíìu nhûông nùm 1990, thûơc tiïîn

cho thíịy, viïơc tû víịn chñnh saâch

do caâc cú quan bïn ngoađi cung cíịp

víîn ñt hún nhiïìu so vúâi mûâc ăöơ

ngûúđi ta dûơ tñnh

Thïm vađo ăoâ, khi viïơc hoaơch

ắnh chñnh saâch bõ taâch khoêi cung

cíịp dõch vuơ nhûng víîn cuđng nùìm

trong khu vûơc cöng, nguy cú bõ

“chi phöịi” coâ thïí giaêm thiïíu

nhûng nguy cú xíy dûơng “thaâp

ngađ voi” cuêa viïơc hoaơch ắnh chñnh

saâch laơi tùng lïn Caâc nhađ hoaơch

ắnh chñnh saâch khöng ặúơc kiïím

nghiïơm bùìng thûơc tiïîn xaâc thûơc

ngađy cađng coâ xu hûúâng xíy dûơng

nhûông chñnh saâch phi thûơc tïị hoùơc

khöng phuđ húơp Vađ, ăöịi líơp vúâi caâc

chñnh saâch ăoâ, nhûông ngûúđi thûơc

hiïơn khöng ặúơc tham gia vađo quaâ

trònh hoaơch ắnh chñnh saâch coâ xu

hûúâng ñt tön troơng caê caâc chñnh

saâch khöng thûơc tïị cuông nhû caâc

chñnh saâch töịt, vađ tinh thíìn traâch

nhiïơm cuông khöng traânh khoêi bõ

míịt ăi Nguy cú tham nhuông cuông

coâ xu hûúâng phaât triïín

Cuöịi cuđng, tûđ giaâc ăöơ chuê nghôa

kinh nghiïơm, duđ quan ăiïím lađ uêng

höơ taâch biïơt caâc töí chûâc, cuông khöng

coâ caâc bùìng chûâng cuơ thïí nađo cho

thíịy caâc cú quan “dûúâi cuđng möơtmaâi nhađ” (cú quan ăa chûâc nùngchõu traâch nhiïơm caê vïì hoaơch ắnhvađ thûơc hiïơn chñnh saâch) hoaơt ăöơngkeâm hiïơu quaê hún hay thiïịu traâchnhiïơm hún so vúâi caâc cú quan chó coâmöơt chûâc nùng (Boston, 1996)

Khi nađo thò cíìn taâch biïơt chûâc nùng?

Tuy nhiïn, trúê vïì ăiïím xuíịtphaât lađ möơt söị ăiïím khaâc biïơt giûôaviïơc hoaơch ắnh chñnh saâch vađ thûơchiïơn chñnh saâch coâ thïí lađm cho caêhai hoaơt ăöơng nađy töịt hún lïn, coâthïí taơm töíng húơp möơt söị ăiïìu kiïơnphuđ húơp cho viïơc taâch biïơt chûâcnùng (sûơ taâch biïơt ăoâ phaêi luönduy trò quan hïơ ăiïìu phöịi thñchhúơp vađ khöng bao giúđ ặúơc taâchbiïơt hoađn toađn) Caâc töí chûâc khaâcnhau thûơc hiïơn tûđng chûâc nùnghoaơch ắnh vađ thûơc hiïơn chñnh saâchcoâ thïí phuđ húơp khi:

● chñnh saâch hoađn toađn coâ thïí xaâcắnh trûúâc khi tiïịn hađnh caâchoaơt ăöơng;

● quaâ trònh thûơc hiïơn chñnh saâchkhöng lađm naêy sinh nhûông víịnăïì múâi vïì chñnh saâch;

● caâc nhađ hoaơch ắnh chñnh saâchkhöng cíìn tham víịn nhûôngngûúđi thûơc hiïơn chñnh saâch;

● chñnh saâch coâ thïí ặúơc soaơn thaêochi tiïịt ăïí coâ thïí quy ắnh híìuhïịt caâc tònh huöịng thûơc tïị; vađ

● chñnh saâch ặúơc quy ắnh roô,

cho pheâp duy trò sûơ giaâm saâtchùơt cheô ăöịi vúâi viïơc thûơc hiïơn.4

Chùỉng haơn, viïơc cíịp bùìng laâi

xe hay thu gom raâc thaêi coâ thïínùìm trong phaơm vi caâc tiïu chñtrïn, nhûng viïơc phođng ngûđabïơnh dõch, hay saên xuíịt vuô khñhaơt nhín thò khöng thïí (Kettl1993) Nhû víơy lađ, ngoađi viïơc phaêicùn cûâ vađo nhûông líơp luíơn hayphaên biïơn coâ tñnh quan ăiïím, ăïíquýịt ắnh nïn töí chûâc caâc hoaơtăöơng hoaơch ắnh vađ thûơc hiïơnchñnh saâch nhû thïị nađo cođn cíìnphaêi lûu yâ túâi loaơi hònh vađ ăùơcăiïím cuêa dõch vuơ - tíịt nhiïn, phaêiăùơt moơi cín nhùưc ăoâ trong böịicaênh cuơ thïí cuêa ăíịt nûúâc, möitrûúđng thiïịt chïị vađ nùng lûơc hađnhchñnh cuêa chñnh quýìn

Trong moơi trûúđng húơp, ăïíníng cao chíịt lûúơng dõch vuơ, viïơc

hònh thađnh möơt tíìng lúâp cöng chuâng ăođi hoêi cao thöng qua möơt chiïịn

lûúơc roô rađng vađ caâc hađnh ăöơng liïntuơc ăïí níng cao nhûông mong ăúơicuêa cöng chuâng vïì dõch vuơ lađ viïơclađm quan troơng hún nhiïìu so vúâiviïơc chó chuâ tím vađo hoađn thiïơn töíchûâc cuêa caâc ăún võ nhađ nûúâccung cíịp dõch vuơ Chó möơt cöngchuâng hiïíu biïịt vađ nùng ăöơng múâicoâ thïí taơo ra sûâc eâp ăöịi vúâi caê caâctöí chûâc cöng vađ caâc ăún võ coâ thïíặúơc thú lađm nhađ thíìu phuơ trongviïơc cung cíịp dõch vuơ, vađ coâ nhûvíơy, múâi giaêm ặúơc nguy cú bõ

“chi phöịi” búêi bíịt kyđ lúơi ñch cuơc böơ

nađo, duđ ăoâ lađ lúơi ñch cöng hay lúơiñch tû (Chûúng 13 phín tñch vaitrođ cuêa caâc “löịi thoaât” cho nïìnhađnh chñnh cöng)

“CAÂC CÚ QUAN SÛƠ NGHIÏƠP” VAĐ CAÂC CÚ QUAN KHAÂC KHÖNG THUÖƠC BÖƠ

Caâc cú quan sûơ nghiïơp

Mùơc duđ caâc cú quan chõu traâchnhiïơm cung cíịp dõch vuơ ăaô töìn taơikhaâ líu, vađo giûôa nhûông nùm

1980, nhûng caâc nûúâc thađnh viïnOECD, mađ ăa söị lađ caâc nûúâc theotruýìn thöịng hađnh chñnh cuêa Anh(vñ duơ, Vûúng quöịc Anh,Öxtríylia, Canaăa vađ Niu Dilín)múâi bùưt ăíìu quaâ trònh chñnh thûâctaâch biïơt vïì mùơt töí chûâc vađ nhínsûơ cuêa caâc ăún võ chõu traâchnhiïơm vïì hoaơch ắnh vađ thûơc hiïơnchñnh saâch “Caâc cú quan sûơnghiïơp” (coâ thïí coâ tïn goơi khaâcnhau tuyđ tûđng nûúâc) ăaô ặúơcthađnh líơp ăïí cung cíịp dõch vuơcöng theo caâc chñnh saâch vađ chuíínmûơc ặúơc caâc cú quan quaên lyâ cuêachñnh quýìn quy ắnh Ăöìng thúđi,cuông coâ möơt xu hûúâng chung lađcaâc chûâc nùng thûúng maơi cuêa caâc

cú quan nhađ nûúâc cuông cíìn phaêiặúơc taâch biïơt vađ víơn hađnh möơtcaâch ăöơc líơp, nhû seô ăïì cíơp taơiphíìn tiïịp theo cuêa chûúng nađy Taơi Vûúng quöịc Anh, nhû Thuêtûúâng ăaô tuýn böị vađo nùm 1988:

“ÚÊ mûâc ăöơ cao nhíịt coâ thïí, caâc

chûâc nùng hađnh phaâp cuêa chñnh

quýìn seô ặúơc taâch biïơt khoêi chûâc

nùng hoaơch ắnh chñnh saâch vađ seô

chó do caâc ăún võ chuýn biïơt thûơc

hiïơn ” Trïn cú súê ăoâ, nhiïìu chûâc

nùng hađnh phaâp ăaô ặúơc chuýín

giao cho caâc cú quan tûơ chuê coâ tïn

goơi chung lađ “caâc ăún võ thuöơc

bûúâc tiïịp theo”, chõu sûơ ăiïìu hađnh

thöng qua caâc húơp ăöìng quaên lyâ

vúâi caâc böơ chuê quaên Caâc biïơn

phaâp nađy ặúơc thûơc hiïơn song

song vúâi viïơc cuêng cöị chûâc nùng

hoaơch ắnh chñnh saâch taơi caâc cú

quan böơ Taơi Niu Dilín, caâc ăún võ

coâ toađn quýìn vïì mùơt quaên lyâ, kïí

caê vïì böị trñ nhín sûơ, nhûng phaêi

ăaâp ûâng nhûông ăiïìu kiïơn vïì chíịt

lûúơng ăíìu ra ặúơc quy ắnh trong

húơp ăöìng quaên lyâ vúâi chñnh

quýìn Hïơ thöịng cuêa Canaăa coâ

phíìn khiïm töịn hún: caâc cú quan

cung cíịp dõch vuơ cöng trong caâc

böơ phaêi chõu traâch nhiïơm trûơc tiïịp

vïì kïịt quaê hoaơt ăöơng vađ ặúơc trao

quýìn linh hoaơt hún trong quaên

lyâ Tuy nhiïn, nhín viïn cuêa caâc

cú quan nađy víîn lađ möơt böơ phíơn

cuêa böơ maây cöng chûâc

Caâc cú quan sûơ nghiïơp hay cú

quan tûúng tûơ cuông ặúơc thađnh

líơp taơi caâc nûúâc khöng theo truýìn

thöịng quaên lyâ cuêa Anh Gíìn ăíy,

Hađn Quöịc ăaô quýịt ắnh hoơc tíơp

mö hònh cuêa Anh vïì xíy dûơng caâc

cú quan sûơ nghiïơp trong möơt söị

lônh vûơc, nhû caâc trung tím y tïị

quöịc gia, ăún võ cíịp bùìng laâi xe

hay caâc traơm thûê nghiïơm (Coâkhoaêng 25 ăún võ seô ặúơc thađnhlíơp úê giai ăoaơn tiïịp theo taơi HađnQuöịc) Cuông tûúng tûơ nhû víơy,Phaâp gíìn ăíy cuông thađnh líơpnhiïìu ăún võ cung cíịp dõch vuơ goơilađ “trung tím traâch nhiïơm” (cen- tres de responsabiliteâ) Giamaica ăaô

thađnh líơp thûê nghiïơm 11 ăún võtrong quaâ trònh chuýín ăöíi sang

mö hònh cú quan sûơ nghiïơp Caâcnûúâc chíu Phi nhû Gana, Kïnia,Tandania, Uganăa vađ Dùmbia chómúâi giúâi haơn caêi caâch úê viïơc nhíơpcaâc cú quan thúị vađ haêi quanthađnh caâc cú quan quöịc gia ăöơclíơp hún Caâch lađm nađy cuông ặúơcaâp duơng úê möơt söị nûúâc khaâc

(Phuơ luơc II trònh bađy thûơc tiïîn hayvïì viïơc chó ắnh caâc ăún võ thûđahađnh thûúđng lađ caâc doanh nghiïơpnhađ nûúâc)

Cuông nhû trong caâc doanhnghiïơp tû nhín, thöng thûúđng,traâch nhiïơm ăöịi vúâi hoaơt ăöơnghađng ngađy cuêa caâc cú quan sûơnghiïơp ặúơc uyê nhiïơm cho töínggiaâm ăöịc (CEO) Töíng giaâm ăöịc lađngûúđi chõu traâch nhiïơm vïì tíịt caêcöng taâc quaên lyâ vađ vïì moơi víịn ăïìliïn quan túâi viïơc cung cíịp dõch vuơtrong phaơm vi caâc muơc tiïu chñnhsaâch vađ caâc nguöìn lûơc ặúơc böơ chuêquaên phín böí, sau khi ăaô thamkhaêo yâ kiïịn cuêa böơ tađi chñnh TaơiVûúng quöịc Anh, caâc cú quan nađylađ möơt böơ phíơn cuêa böơ maây hađnhchñnh cöng vađ chõu traâch nhiïơm

trûúâc Nghõ viïơn thöng qua caâc böơtrûúêng Caâc nûúâc khaâc nhau coâcaâch töí chûâc caâc cú quan nađy khaâcnhau Tuy nhiïn, trong moơitrûúđng húơp, viïơc thađnh líơp caâc cúquan sûơ nghiïơp múâi thûúđng ặúơcthûơc hiïơn cuđng vúâi viïơc chuýínsang cú chïị kïị toaân döìn tñch(Chûúng 7) – lađ biïơn phaâp cíìnthiïịt ăïí ăo lûúđng toađn böơ chi phñcung cíịp dõch vuơ; möơt söị nûúâccođn thûê nghiïơm möơt söị hònh thûâccaơnh tranh trïn thõ trûúđng vađặúng nhiïn cuông thûơc hiïơn caâcbiïơn phaâp trao cho CEO toađnquýìn quýịt ắnh vađ kiïím tra ăöịivúâi caâc nguöìn lûơc (bao göìm caêquaên lyâ nhín sûơ vađ víịn ăïì thuđlao), ăöíi laơi hoơ phaêi coâ traâchnhiïơm vïì ăíìu ra cuêa hoaơt ăöơng.

(Xem Chûúng 18 vïì caâc víịn ăïì ăolûúđng hiïơu quaê hoaơt ăöơng cuêakhu vûơc cöng)

Nhû ăaô ăïì cíơp úê trïn, viïơc taâchbiïơt víịn ăïì hoaơch ắnh vađ thûơchiïơn chñnh saâch phuđ húơp túâi mûâcnađo cođn phuơ thuöơc vađo tñnh chíịtcuêa dõch vuơ vađ ăiïìu kiïơn cuơ thïícuêa möîi nûúâc Vađ roô rađng lađ quýìnhađnh lúân hún bao giúđ cuông phaêikeđm theo traâch nhiïơm lúân hún vađsûơ giaâm saât chùơt cheô hún Do ăoâ,khi viïơc thađnh líơp caâc cú quan sûơnghiïơp lađ phuđ húơp, thò nhûông ăiïìukiïơn cú baên quýịt ắnh thađnh cöngcuêa caâc cú quan nađy lađ:

● chñnh quýìn coâ cú chïị theo doôigiaâm saât coâ hiïơu quaê vađ caâc

biïơn phaâp phuđ húơp ăïí ăaânh giaâhoaơt ăöơng cuêa caâc cú quan sûơnghiïơp;

● sûơ phöịi húơp chùơt cheô hún giûôacaâc cú quan ăöơc líơp vò lúơi ñchquöịc gia;

● coâ caâc cú chïị kiïím toaân, cöngkhai thöng tin vađ traâch nhiïơmgiaêi trònh maơnh vađ hiïơu quaê; vađ

● sûơ thûđa nhíơn cuêa caâc nhađ quaênlyâ rùìng caâc cú quan ăoâ víîn lađmöơt böơ phíơn cuêa khu vûơc cöng

Do ăoâ, ăöơc líơp trong quaên lyâcíìn phaêi ặúơc ăùơt trong phaơm

vi tûơ giúâi haơn vađ nhíơn thûâc roôvïì taâc ăöơng cuêa giaâ dõch vuơ vađmûâc lûúng cuêa nhín viïn cùncûâ vađo khaê nùng sûê duơng dõchvuơ vađ caêm nhíơn, ăaânh giaâ cuêacöng chuâng vïì dõch vuơ Möơttrong nhûông tiïu chñ lûơa choơncaâc nhađ quaên lyâ caâc cú quan nađyphaêi lađ thaâi ăöơ cuêa hoơ ăöịi vúâivíịn ăïì trïn

Nhûông ăiïìu kiïơn kïí trïn khoâcoâ thïí ặúơc thoaê maôn (hoùơc khoâduy trò nïịu caâc ăiïìu kiïơn ăoâ ăaôtöìn taơi úê thúđi ăiïím tiïịn hađnh) Taơicaâc nûúâc ăaô traêi qua quaâ trònhphaât triïín líu nhíịt trong viïơc xíydûơng caâc cú quan sûơ nghiïơp vađchïị ăöơ húơp ăöìng quaên lyâ (vñ duơ,nhû Niu Dilín), caâi giaâ phaêi traêcuêa chïị ăöơ traâch nhiïơm loêng leêovađ sûơ manh muân, phín taân trongcaâc hoaơt ăöơng cuêa nhađ nûúâc ăangnöíi lïn thađnh víịn ăïì ặúơc thûđanhíơn vađ ăang chõu sûơ chó trñch gay

gùưt cuêa caâc lûơc lûúơng chñnh trõ.

Taơi caâc nûúâc ăang phaât triïín,

viïơc cho rùìng ăaô coâ nhûông ăiïìu

kiïơn trïn - ăùơc biïơt lađ ăiïìu kiïơn

cuêa chñnh quýìn coâ nùng lûơc theo

doôi giaâm saât ăöịi vúâi hoaơt ăöơng

cuêa caâc cú quan tûơ chuê ặúơc

thađnh líơp múâi - lađ ăiïìu khöng

thûơc tïị Taơi caâc nûúâc mađ nhađ nûúâc

chûa thûơc hiïơn töịt viïơc giaâm saât

ăöịi vúâi caâc hïơ thöịng hiïơn coâ (taơi

ÍỊn Ăöơ, coâ túâi 3/4 doanh nghiïơp

nhađ nûúâc khöng nöơp baâo caâo tađi

chñnh hùìng nùm, mùơc duđ baâo caâo

nađy chñnh lađ cú súê cho viïơc kiïím

toaân caâc doanh nghiïơp ăoâ), thò

khoâ coâ thïí hònh dung lađ nhađ nûúâc

ăoâ laơi coâ thïí theo doôi, kiïím tra

möơt hïơ thöịng coâ ýu cíìu cao hún

ặúơc Mađ nhû víơy thò khöng thïí

ăaơt ặúơc nhûông ûu ăiïím cuêa mö

hònh cú quan sûơ nghiïơp cuđng vúâi

tíịt caê caâc nguy cú vađ caâi giaâ phaêi

traê keđm theo (bao göìm caê khaê

nùng tham nhuông seô phöí biïịn

hún) - nhíịt lađ quaâ trònh nađy laơi

diïîn ra taơi caâc nûúâc mađ ăiïìu kiïơn

kinh tïị vađ xaô höơi khoâ coâ thïí chíịp

nhíơn chi phñ vađ ruêi ro lúân hún

Tuy nhiïn, ngoađi viïơc thađnh líơp

caâc cú quan sûơ nghiïơp taâch biïơt vađ

tûơ chuê, viïơc cho pheâp caâc ăún võ

cung cíịp dõch vuơ hoaơt ăöơng ăöơc

líơp hún cuông coâ thïí lađ möơt caâch

lađm hay Ngoađi ra, viïơc ăún giaên

hoâa caâc quy ắnh vađ phođng ngûđa

sûơ can thiïơp coâ tñnh chñnh trõ vađo

caâc hoaơt ăöơng vi mö cuông luön

luön lađ ăiïìu nïn lađm

Caâc cú quan khaâc thuöơc chñnh phuê mađ khöng thuöơc böơơ5

Trong thïị kyê qua, tíịt caê caâc nûúâcăïìu ăaô chûâng kiïịn sûơ phaât triïínnhanh choâng vađ ăa daơng cuêa caâctöí chûâc thuöơc khu vûơc cöng khöngthuöơc hïơ thöịng töí chûâc cuêa böơ maâynhađ nûúâc trung ûúng úê caâc cíịp ăöơkhaâc nhau, nhûng laơi thuöơc súê hûôunhađ nûúâc vađ ặúơc víơn hađnh dûúâisûơ kiïím soaât cuêa nhađ nûúâc Caâc töíchûâc nađy göìm caâc doanh nghiïơpnhađ nûúâc (hay cođn goơi lađ doanhnghiïơp cöng cöơng), caâc doanhnghiïơp thuöơc caâc böơ vađ caâc töíngcöng ty do nhađ nûúâc thađnh líơptheo luíơt ắnh Caâc doanh nghiïơpnhađ nûúâc ặúơc coi lađ phaêi víơnhađnh nhû caâc doanh nghiïơp tûnhín, do ăoâ chuâng ặúơc coi nhûmöơt böơ phíơn cuêa khu vûơc cöngnhûng laơi khöng phaêi lađ caâc cúquan quaên lyâ (Víịn ăïì hiïơu quaêquaên lyâ caâc doanh nghiïơp nhađnûúâc seô ặúơc ăïì cíơp sau trongchûúng nađy) Caâc doanh nghiïơpthuöơc böơ vađ caâc töíng cöng ty thađnhlíơp theo luíơt ặúơc víơn hađnh trongcaâc khuön khöí phaâp luíơt vađ thiïịtchïị khaâc nhau, vađ coâ mûâc ăöơ tûơchuê khaâc nhau nhûng ăïìu chõu sûơkiïím soaât cuêa chñnh phuê vïì hoaơtăöơng vađ kïịt quaê hoaơt ăöơng; ngoađi

ra cođn coâ sûơ giaâm saât cuêa caâc cúquan líơp phaâp Trïn cú súê cú cíịuchñnh trõ/hađnh chñnh cuêa tûđngnûúâc, caâc ăún võ thuöơc chñnh phuêmađ khöng thuöơc böơ nađy coâ thïí

ặúơc thađnh líơp ăöìng thúđi úê caê cíịptrung ûúng vađ caâc cíịp chñnhquýìn ắa phûúng.

Sûơ phaât triïín cuêa caâc ăún võthuöơc chñnh phuê mađ khöng thuöơcböơ liïn quan túâi caê hai xu hûúângăaô ăïì cíơp trïn ăíy - xu hûúâng múêröơng phaơm vi líơp quy cuêa chñnhphuê vađ xu hûúâng taâch biïơt caâcchûâc nùng hoaơch ắnh vađ thûơchiïơn chñnh saâch Nhiïìu ăún võthuöơc chñnh phuê lađ caâc cú quanăiïìu tiïịt coâ quy chïị ăöơc líơp Vađmöơt khi nhađ nûúâc quýịt ắnh tiïịptuơc nùưm giûô viïơc cung cíịp möơt söịdõch vuơ, nhûng khöng thûơc hiïơnhoađn toađn viïơc taâch biïơt caâc chûâcnùng hoaơch ắnh vađ thûơc hiïơnchñnh saâch, chñnh phuê coâ thïí phíncöng viïơc cung cíịp dõch vuơ (vađ böịtrñ lûơc lûúơng tûúng ûâng) cho caâc

cú quan thuöơc chñnh phuê khaâcnhau vúâi quýìn hađnh trung dunggiûôa caâc cú quan böơ vađ caâc cúquan sûơ nghiïơp

Caâc cú quan thuöơc chñnh phuêmađ khöng thuöơc böơ coâ sûơ khaâcbiïơt lúân vïì cú cíịu töí chûâc Nhû ăaôăïì cíơp trûúâc ăíy, caâc cú quan nađykhaâc vúâi caâc cú quan thuöơc böơ chuêýịu úê chöî, chuâng coâ nhiïìu quýìntûơ chuê hún vađ linh hoaơt hún trongviïơc sûê duơng caâc nguöìn lûơc vađquaên lyâ nhín sûơ Tuy nhiïn, thuíơtngûô “khöng thuöơc böơ” khöng thïíặúơc hiïíu lađ caâc cú quan trïnhoađn toađn khöng nùìm trong sú ăöìtöí chûâc cuêa böơ Trong ăaơi ăa söị

trûúđng húơp, caâc cú quan nađy chõutraâch nhiïơm trûúâc caâc böơ trûúêngchuê quaên vađ trûúâc cú quan líơpphaâp thöng qua caâc böơ Chùỉnghaơn, taơi Nhíơt Baên, Vùn phođngThuê tûúâng kiïím soaât möơt söị cúquan tûơ chuê nhû Uyê ban Thûúngmaơi cöng bùìng, Cuơc Quaên lyâ vađphöịi húơp, Cuơc Kïị hoaơch kinh tïị,Cuơc Khoa hoơc vađ cöng nghïơ, CuơcMöi trûúđng, Cuơc Ăíịt ăai vađ CuơcPhođng vïơ Trïn thûơc tïị, ríịt nhiïìucaâc töí chûâc cöng coâ tû caâch ăöơc líơp

úê Nhíơt Baên vïì sau ăaô bõ saâp nhíơpvađo caâc cú quan khöng thuöơc böơnhû ăaô nïu

Cuông tûúng tûơ nhû víơy, ÍỊn Ăöơcoâ caâc ăún võ hoaơt ăöơng trong lônhvûơc chïị taơo vađ thûơc hiïơn caâc giaodõch thûúng maơi, nhû ặúđng sùưt,bûu ăiïơn, giao thöng cöng cöơngvađ thíơm chñ möơt vađi cú súê quöịcphođng Mùơc duđ caâc cú quan nađy lađăöơc líơp ăöịi vúâi caâc böơ, nhûngnhûông ngûúđi laônh ăaơo caâc cú quanăoâ khöng coâ quýìn tûơ chuê nhiïìuhún so vúâi caâc böơ truýìn thöịng vađkinh phñ hoaơt ăöơng cuêa hoơ nùìmtrong ngín saâch hùìng nùm cuêachñnh phuê do caâc nhađ líơp phaâpbiïíu quýịt phín böí (mùơc duđ coâ thïícoâ möơt vađi quyô ăùơc biïơt dađnh riïngcho hoaơt ăöơng thûúng maơi cuêa caâcdoanh nghiïơp cöng) Hïơ thöịngnađy cuông tûúng tûơ nhû caâc doanhnghiïơp cuêa böơ hoùơc cuêa chñnhquýìn ắa phûúng úê Ăöng Íu,ặúơc coi lađ ríịt khoâ caêi caâch

Taơi Phaâp, caâc cú quan hađnh

chñnh khaâc nhau cuông ặúơc thađnh

líơp bïn caơnh caâc böơ trong vođng 20

nùm gíìn ăíy Caâc cú quan nađy

hoùơc baêo vïơ caâc quýìn cuêa ngûúđi

dín (caâc cú quan nađy lađ mö hònh

trung gian giûôa cú quan hađnh

chñnh vađ toađ aân, vñ duơ Uyê ban An

toađn vađ kiïím tra thû tñn) hoùơc höî

trúơ ăiïìu chónh thõ trûúđng (vñ duơ

Cú quan Ăíìu tû vađ chûâng khoaân,

Cú quan Quaên lyâ viïîn thöng, Cú

quan Phaât thanh truýìn hònh quöịc

gia) Caâc vñ duơ vïì mö hònh cú

quan coâ chûâc nùng ăiïìu chónh

tûúng tûơ coâ thïí thíịy úê nhiïìu nûúâc

ăang phaât triïín, ăùơc biïơt lađ taơi caâc

quöịc gia coâ nhu cíìu ăiïìu chónh

kïịt quaê cuêa quaâ trònh tûơ do hoâa vađ

tû nhín hoaâ

Caâc cú quan coâ tñnh chíịt khaâc

hùỉn lađ caâc cú quan hoađng gia úê Niu

Dilín Caâc cú quan nađy do chñnh

phuê súê hûôu vađ cung cíịp hađng hoaâ

vađ dõch vuơ nhín danh caâc cú quan

thuöơc böơ, nhûng laơi lađ caâc cú quan

ăöơc líơp ặúơc thađnh líơp theo caâc

quy ắnh phaâp luíơt riïng Caâc cú

quan nađy ặúơc trao nhiïìu chûâc

nùng khaâc nhau, tûđ chûâc nùng

ăiïìu chónh túâi chûâc nùng mua baân

caâc dõch vuơ, hay thíơm chñ lađ caê tû

víịn vïì chñnh saâch Vñ duơ, quaâ trònh

caêi caâch y tïị cuêa Niu Dilín ăaô díîn

túâi viïơc thađnh líơp böịn cú quan y tïị

khu vûơc vađ möơt doanh nghiïơp y tïị

hoađng gia

Tûúng tûơ nhû caâc cú quan

hoađng gia loaơi nađy lađ caâc ban ặúơc

thađnh líơp theo luíơt ắnh Möơt bannađy lađ möơt cú quan nhađ nûúâc ăöơclíơp ặúơc thađnh líơp theo quy ắnhcuêa phaâp luíơt ăïí thûơc hiïơn möơt söịchûâc nùng cuơ thïí So vúâi cú quanthuöơc böơ thò cú quan nađy khöng coâ

ûu thïị gò vïì phaâp luíơt, nhûngchuâng laơi ặúơc phaâp luíơt quy ắnhquýìn tûơ chuê vađ linh hoaơt lúân hún

Tûđ ăíìu nhûông nùm 1970, Xingapoăaô töí chûâc nhiïìu cöng viïơc cuêachñnh phuê xung quanh caâc ban nhûthïị ăïí giaêi phoâng cöng viïơc cuêa caâcban nađy khoêi nhûông rađng buöơc vïìhađnh chñnh coâ thïí lađm haơn chïị hiïơuquaê hoaơt ăöơng; nhúđ ăoâ ăaô giaêmặúơc ăaâng kïí khöịi lûúơng cöng viïơccuêa caâc cú quan hađnh chñnh Haimûúi saâu ban ặúơc thađnh líơp theoluíơt ắnh úê Xingapo thûơc hiïơn caâcchûâc nùng liïn quan túâi caâc hoaơtăöơng phaât triïín kinh tïị, phaât triïín

cú súê haơ tíìng vađ caâc dõch vuơ cú baên,giaâo duơc, du lõch, thïí thao vađ giaêitrñ Hïơ thöịng bíơc lûúng, ăiïìu kiïơnlađm viïơc vađ caâc quy ắnh vïì thùngtiïịn cuông nhû kyê luíơt cuêa tûđng bancoâ khaâc nhau, tuyđ thuöơc vađo chûâcnùng cuêa ban Trïn thûơc tïị, möơttrong nhûông lyâ do thađnh líơp caâcban nađy lađ nhùìm ngùn chùơn viïơcchaêy maâu chíịt xaâm sang khu vûơc

tû nhín coâ mûâc lûúng cao hún Taơicaâc nûúâc khaâc, caâc cú quan tûúng tûơcuông ặúơc thađnh líơp nhû lađ töí chûâcăiïìu phöịi hoùơc phi lúơi nhuíơn vađhoaơt ăöơng tûơ chuê, nhûng chõu sûơkiïím tra cuêa caâc cú quan böơ trongviïơc ăiïìu hađnh cöng viïơc cuêa ban

CAÂC DOANH NGHIÏƠP NHAĐ NÛÚÂC VAĐ VIÏƠC QUAÊN LYÂ 6

Doanh nghiïơp nhađ nûúâc lađ gò?

Möơt doanh nghiïơp nhađ nûúâc lađmöơt doanh nghiïơp trong ăoâ húnmöơt nûêa töíng söị tađi saên lađ do nhađnûúâc súê hûôu trûơc tiïịp hoùơc giaântiïịp Ăõnh nghôa coâ veê ăún giaên vađroô rađng nađy chó ặúơc thûđa nhíơnvađo cuöịi nhûông nùm 1980 sau ríịtnhiïìu cuöơc tranh luíơn úê quy möquöịc tïị; vađ ắnh nghôa nađy ăïịnnay víîn cođn quan troơng úê chöî, noâcùn cûâ vađo víịn ăïì súê hûôu chûâkhöng phaêi cung caâch quaên lyâ

Nhû víơy lađ, nïịu 51% tađi saên cuêadoanh nghiïơp A thuöơc súê hûôu cuêadoanh nghiïơp B mađ doanh nghiïơp

C laơi súê hûôu 51% tađi saên cuêa doanhnghiïơp B, röìi 51% tađi saên cuêadoanh nghiïơp C laơi thuöơc quýìnsúê hûôu cuêa nhađ nûúâc, thò tíịt caê caâcdoanh nghiïơp trïn ăïìu ặúơc coi lađdoanh nghiïơp nhađ nûúâc, mùơc duđtrïn thûơc tïị nhađ nûúâc chó súê hûôu26% tađi saên cuêa doanh nghiïơp B vađ13% tađi saên cuêa doanh nghiïơp A

Do ăoâ, trïn thûơc tïị möơt doanhnghiïơp tû nhín coâ thïí do nhađ nûúâckiïím soaât vađ möơt doanh nghiïơpnhađ nûúâc coâ thïí do tû nhín kiïímsoaât (mùơc duđ trong phíìn lúântrûúđng húơp caâc doanh nghiïơp nhađnûúâc ăïìu do nhađ nûúâc quaên lyâ)

Tuy nhiïn, ắnh nghôa dûơa trïnquýìn súê hûôu lađ ắnh nghôa duynhíịt cho pheâp xaâc ắnh doanh

nghiïơp nhađ nûúâc lađ möơt loaơi hònhdoanh nghiïơp riïng Tiïu chñ quaênlyâ coâ hiïơu quaê laơi ýu cíìu phaêiphín tñch tûđng trûúđng húơp cuơ thïívïì cú cíịu súê hûôu tađi saên cuêa doanhnghiïơp, mađ cú cíịu nađy laơi thay ăöíisau möîi líìn coâ sûơ mua baân chuýínnhûúơng cöí phíìn

Taơi nhiïìu nûúâc, ăùơc biïơt lađ caâcnûúâc coâ nïìn kinh tïị chuýín ăöíi,caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc lađcöng cuơ chuê ýịu ăïí nhađ nûúâc thûơchiïơn vai trođ cuêa mònh Taơi caâcnûúâc ăang phaât triïín, sûơ lúânmaơnh cuêa caâc doanh nghiïơp nhađnûúâc trong giai ăoaơn 1960-1970thûúđng ặúơc coi lađ tíịt ýịu trongquaâ trònh phaât triïín do ăiïìu kiïơnthõ trûúđng cođn chûa hoađn chónh úêcaâc nûúâc ăoâ Tuy nhiïn úê nhiïìunûúâc, lyâ do töìn taơi nađy cuêa caâcdoanh nghiïơp nhađ nûúâc laơi ặúơcvíơn duơng quaâ xa, túâi mûâc múêröơng súê hûôu nhađ nûúâc túâi caâc nhađmaây saên xuíịt giađy hay kem - vò lyâ

do ăïìu ăïí phuơc vuơ lúơi ñch quöịcgia Ngoađi ra, taơi ríịt nhiïìu nûúâccoâ nhu cíìu thađnh líơp doanhnghiïơp nhađ nûúâc, sûơ thay ăöíinhanh choâng cuêa cöng nghïơ vađtruýìn thöng sau nađy ăaô coâ taâcăöơng lađm míịt ăi nhu cíìu nađy.Khöng phuơ thuöơc vađo hïơ tû tûúêngvađ sûơ thay ăöíi quýìn lûơc trongnûúâc, tûđ ăíìu nhûông nùm 1980, caâcdoanh nghiïơp nhađ nûúâc úê híìu hïịtcaâc nûúâc trïn thïị giúâi ăaô bùưt ăíìuặúơc húơp lyâ hoaâ hoùơc tû nhín hoaâ

Tíìm quan troơng cuêa hiïơu quaê

quaên lyâ töịt úê caâc doanh

nghiïơp nhađ nûúâc

Ăíy khöng phaêi lađ cuöịn saâch vïì

tû nhín hoaâ doanh nghiïơp nhađ

nûúâc Tû nhín hoaâ lađ quaâ trònh

chuýín tađi saên thuöơc súê hûôu nhađ

nûúâc ra khoêi khu vûơc nhađ nûúâc, vađ

do ăoâ, khöng phaêi lađ möơt böơ phíơn

cuêa quaên lyâ lônh vûơc cöng Hún

nûôa, tû nhín hoaâ ýu cíìu phaêi coâ

quy trònh, kyô nùng vađ sûơ cín nhùưc

ăùơc biïơt taơo nïn möơt lônh vûơc hoaơt

ăöơng riïng Thûơc tïị lađ, ăöịi vúâi caâc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc cođn tiïịp

tuơc töìn taơi trong lônh vûơc cöng vađ

ăöịi vúâi nhûông doanh nghiïơp mađ

quaâ trònh tû nhín hoaâ cíìn phaêi coâ

nhiïìu thúđi gian, cíìn phaêi coâ möơt hïơ

thöịng caâc cú chïị quaên lyâ, kiïím tra

vađ baêo vïơ tađi saên cuêa doanh nghiïơp

möơt caâch hiïơu quaê vađ coâ traâch

nhiïơm Caâc chûâc nùng quaên lyâ, kiïím

tra vađ baêo vïơ tađi saên ăïìu ặúơc ăùơt

dûúâi tiïu ăïì chung lađ quaên lyâ

doanh nghiïơp, vađ viïơc quaên lyâ caâc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc lađ möơt böơ

phíơn quan troơng cuêa quaên lyâ lônh

vûơc cöng noâi chung

Vađo ăíìu nhûông nùm 1990,

nhiïìu nûúâc ăaô phaơm phaêi sai líìm

cú baên, coi viïơc níng cao hiïơu quaê

quaên lyâ doanh nghiïơp trong caâc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc hoùơc lađ

khöng liïn quan túâi chñnh saâch tû

nhín hoaâ, hoùơc lađ möơt caên trúê ăöịi

vúâi quaâ trònh tû nhín hoaâ Lyâ do

cuêa quan ăiïím trïn ríịt kyđ laơ: ngûúđi

ta cho rùìng, doanh nghiïơp nhađnûúâc cađng ặúơc quaên lyâ töìi thò cađngcoâ nhiïìu sûâc eâp ăöịi vúâi viïơc tû nhínhoaâ chuâng Cuông caâch suy nghôtrïn díîn ăïịn möơt trađo lûu tû nhínhoaâ dûơa trïn möơt quan ăiïím cuôngkyđ quaâi khöng keâm lađ: tû nhín hoaâlađ möơt viïơc lađm hay - bíịt kïí viïơcliïơu quaâ trònh nađy coâ lađm cho caâc tađisaên giaâ trõ cuêa nhađ nûúâc bõ chuýíngiao vađo tay nhûông ăöìng minh cuêacaâc quan chûâc nhađ nûúâc thamnhuông vúâi möơt caâi giaâ reê maơt haykhöng Quan ăiïím nađy aênh hûúêngtrûúâc hïịt túâi caâc nûúâc coâ nïìn kinh tïịchuýín ăöíi úê Ăöng Íu vađ Liïn Xöcuô Taơi caâc nûúâc nađy, cođn coâ lyâ dorùìng quaâ trònh tû nhín hoaâ nhanhchoâng lađ cíìn thiïịt ăïí thuâc ăííy quaâtrònh tûđ boê kinh tïị kïị hoaơch hoaâ

Tuy nhiïn, löịi tû duy cho rùìng, viïơcquaên lyâ töịt caâc doanh nghiïơp nhađnûúâc lađ khöng thñch húơp cho quaâtrònh tû nhín hoaâ cuông töìn taơi úê caâcnûúâc khaâc nûôa; vađ úê ăoâ ngûúđi tacuông khöng hiïíu rùìng, quaâ trònh tûnhín hoaâ “nhanh choâng vađ bíínthóu” coâ thïí taơo ra hoùơc chûa taơo ralúơi ñch trûúâc mùưt, nhûng vïì líu dađi,noâ gíy thiïơt haơi cho hiïơu quaê cöngtaâc quaên lyâ noâi chung vađ caâi giaâphaêi traê lađ ríịt lúân

Quaên lyâ doanh nghiïơp trong böịi caênh chung cuêa caêi caâch doanh nghiïơp nhađ nûúâc

Caêi thiïơn hiïơu quaê quaên lyâdoanh nghiïơp nhađ nûúâc lađ möơt

khña caơnh thuöơc nöơi hađm cuêa caêicaâch doanh nghiïơp nhađ nûúâc Nhònchung, coâ nùm biïơn phaâp caêi caâch caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc nhû sau:7

● Tû nhín hoaâ lađm giaêm aênh

hûúêng vïì mùơt chñnh trõ túâi viïơcquaên lyâ doanh nghiïơp, chuýíngiao ruêi ro cho caâc chuê súê hûôu

tû nhín vađ coâ thïí taơo ra caâc ûuăaôi maơnh meô cho viïơc níng caohiïơu quaê, haơn chïị laông phñ, v.v

● Tùng cûúđng caơnh tranh thöng

qua viïơc loaơi boê kiïím soaât giaâcaê, caâc quy ắnh khöng cíìnthiïịt, caâc rađo caên cho viïơc gianhíơp thõ trûúđng, caâc ýu cíìuchíịt lûúơng cao hún, vađ hïơ thöịngăaânh giaâ hiïơu quaê hoaơt ăöơngcuêa doanh nghiïơp cöng bùìnghún trïn cú súê so saânh vúâi caâcăöịi thuê caơnh tranh cuêa doanhnghiïơp ăoâ

● Haơn chïị gùưt gao nguöìn ngín saâch

vađ loaơi boê chïị ăöơ trúơ cíịp lađmaênh hûúêng túâi viïơc níng caohiïơu quaê cuêa caâc doanh nghiïơp

● Caêi caâch lônh vûơc tađi chñnh, ặa

caâc haơn chïị ngín saâch vađothûơc hiïơn

● Taâi cú cíịu caâc doanh nghiïơp nhađ

nûúâc, chuê ýịu lađ taơo ra nùng lûơccaơnh tranh cuêa doanh nghiïơpvađ caâc hoaơt ăöơng khaâc ngoađiviïơc cung cíịp hađng hoaâ, dõchvuơ; taâch biïơt caâc chûâc nùng ăiïìuhađnh khoêi chûâc nùng hoaơchắnh chñnh saâch, vađ chûâc nùngăiïìu chónh vađ thûơc hiïơn; chia

nhoê caâc doanh nghiïơp ăöơcquýìn thađnh caâc ăún võ caơnhtranh coâ quy mö nhoê hún.Quaên lyâ töịt caâc doanh nghõïpseô cuêng cöị caâc biïơn phaâp caêi caâchkhaâc bïn ngoađi vò biïơn phaâp nađygiuâp cho viïơc khùỉng ắnh caâc kyêluíơt tađi chñnh, thûơc hiïơn caâcnguýn tùưc cöng khai, minh baơchthay vò sûơ can thiïơp coâ tñnh caâ nhínvađ baêo vïơ tađi saên cöng khoêi sûơchiïịm duơng cuêa caâc ăöịi tûúơng “nöơigiaân” Cuêng cöị hiïơu quaê quaên lyâdoanh nghiïơp ăùơc biïơt quan troơngtaơi caâc nûúâc ăang phaât triïín vađ caâcnûúâc coâ nïìn kinh tïị chuýín ăöíi, vòcaâc biïơn phaâp kiïím tra khaâc ăöịivúâi hoaơt ăöơng cuêa caâc nhađ quaên lyâ,chùỉng haơn biïơn phaâp xïịp haơngdoanh nghiïơp, ăaânh giaâ hiïơu quaêhoaơt ăöơng cuêa doanh nghiïơp cuêacaâc nhađ ăíìu tû tađi chñnh, cuêa thõtrûúđng vöịn, múâi chó ăang phaâttriïín úê mûâc ăöơ thíịp Thûơc tïịnhûông bûúâc hoađn thiïơn chïị ăöơquaên lyâ doanh nghiïơp coâ thïí höîtrúơ cho quaâ trònh tû nhín hoaâ, nïịuviïơc nađy ặúơc thûơc hiïơn möơt caâchminh baơch vađ coâ traâch nhiïơm

Caâc ýịu töị cuêa quaên lyâ doanh nghiïơp nhađ nûúâc

Nhûông ýịu töị cíịu thađnh chñnhcuêa viïơc hoađn thiïơn chïị ăöơ quaên lyâdoanh nghiïơp lađ: (i) cöí phíìn hoaâ;(ii) ăaơi diïơn cho nhađ nûúâc thöngqua ngûúđi ăaơi diïơn; (iii) níng caohiïơu quaê quaên lyâ; (iv) caâc thađnh

viïn ban giaâm ăöịc baêo vïơ lúơi ñch

cuêa caâc cöí ăöng; vađ (v) kyâ kïịt vađ

thûơc hiïơn caâc húơp ăöìng quaên lyâ

doanh nghiïơp

Cöí phíìn hoaâ

Taơi nhiïìu nûúâc, sûơ khaâc biïơt

giûôa vai trođ cuêa ngûúđi chuê súê hûôu

(chuê) vađ ngûúđi quaên lyâ (ngûúđi ăaơi

diïơn) trong caâc doanh nghiïơp nhađ

nûúâc bõ xoaâ nhoađ, lađ lyâ do taơo ra

tònh traơng quaên lyâ töìi vađ ăöi khi caê

tham nhuông Viïơc taâch biïơt vai trođ

cuêa ngûúđi chuê vađ ngûúđi ăaơi diïơn lađ

bûúâc ăíìu tiïn ăïí hoađn thiïơn quaên

lyâ doanh nghiïơp Cöí phíìn hoaâ lađ

viïơc thađnh líơp möơt thiïịt chïị phaâp

lyâ ăöơc líơp trong doanh nghiïơp

khaâc vúâi thiïịt chïị chuê doanh

nghiïơp vađ thûúđng ăoâ lađ quaâ trònh

ăùơt viïơc víơn hađnh doanh nghiïơp

nhađ nûúâc theo caâc quy luíơt cuêa

luíơt thûúng maơi nhû ăöịi vúâi caâc

doanh nghiïơp tû nhín

Cöí phíìn hoaâ híìu nhû luön

luön díîn túâi viïơc níng cao hiïơu

quaê thûơc cuêa viïơc phín böí vađ sûê

duơng caâc nguöìn lûơc cuêa ăíịt nûúâc

Ăiïìu nađy ăaô ặúơc chó ra, trong söị

nhiïìu vñ duơ khaâc, nhû trûúđng húơp

cuêa ngađnh ặúđng sùưt Canaăa,

Cöng nghiïơp theâp cuêa Anh, ngađnh

Ăûúđng sùưt cuêa Ăûâc vađo nùm 1994;

vađ coâ leô vñ duơ ăiïín hònh nhíịt lađ cuêa

cú quan viïîn thöng Phaâp ăaô traêi

qua möơt cuöơc chuýín ăöíi thađnh

cöng tûđ möơt cú quan nhađ nûúâc

thađnh möơt cöng ty, tuy víîn lađ cöng

ty nhađ nûúâc, nhûng laơi lađ möơt

doanh nghiïơp cöí phíìn hoaâ caơnhtranh coâ hiïơu quaê trïn thõ trûúđngvađo nhûông nùm 1990

Ăöịi vúâi caâc nûúâc ăang trongquaâ trònh chuýín ăöíi vađ caâc nûúâcăang phaât triïín, ngoađi nhûông lúơiñch vïì hiïơu quaê, cöí phíìn hoaâ caâcdoanh nghiïơp nhađ nûúâc cođn coâ thïígiuâp xaâc ắnh chûâc danh cuêa cöng

ty möơt caâch roô rađng, lađm roô ặúơcmöịi quan hïơ chùìng chõt giûôa caâcdoanh nghiïơp, giûôa doanh nghiïơpvúâi caâc ăún võ trûơc thuöơc vađ vúâicaâc böơ chuê quaên Ăíy lađ bûúâc ăíìutiïn tiïịn túâi viïơc thađnh líơp möơt chïịăöơ haơn chïị ngín saâch chùơt cheô ăöịivúâi caâc doanh nghiïơp Chûâc danhroô rađng cuông taơo ăiïìu kiïơn choviïơc thanh lyâ tađi saên vađ taâi cú cíịucaâc doanh nghiïơp Cöí phíìn hoaâthûúđng lađ bûúâc ăíìu tiïn cuêa quaâtrònh tû nhín hoaâ

Cuông töìn taơi möơt söị yâ kiïịnphaên ăöịi cöí phíìn hoaâ, nhûng ăoâkhöng phaêi lađ möơt caên trúê lúân nïịuquaâ trònh nađy ặúơc thûơc hiïơn möơtcaâch cúêi múê vađ ăùơt dûúâi sûơ kiïímsoaât töịt Taơi Niu Dilín, trûúâc bíịtkyđ trûúđng húơp cöí phíìn hoaâ nađo,ban quaên lyâ cöng ty cuông phaêicaênh baâo chñnh phuê vïì moơi sûơphaên ăöịi coâ thïí coâ tûđ phña caâc töíchûâc cöng ăoađn Tuy nhiïn, sûơphaên ăöịi thûơc tïị khöng bao giúđxaêy ra vò chñnh quýìn ăaô lađm viïơctrûơc tiïịp vúâi cöng nhín möơt caâchcoâ hiïơu quaê vïì nhûông lyâ do vađnhûông lúơi ñch mang laơi tûđ viïơc cöí

phíìn hoaâ cöng ty, vađ chi traê caâckhoaên böìi hoađn möơt caâch húơp lyâăöịi vúâi caâc nhín cöng döi ra Cuôngtûúng tûơ nhû víơy, nhûông thay ăöíitrong cú quan viïîn thöng Phaâp,trûúâc hïịt, ặúơc coi lađ cuöơc caâchmaơng trong vùn hoaâ ûâng xûê.

Chñnh phuê ăaô tíơp húơp caê cöngchuâng, khaâch hađng vađ nhín viïnăïí thaêo luíơn vïì nhûông víịn ăïì cuêalônh vûơc nađy noâi chung, vađ tñnhtoaân ăïịn caâc hûúâng phaât triïíntrong tûúng lai; töí chûâc caâc cuöơctranh luíơn nöơi böơ hoùơc cöng khairöơng raôi, ăađm phaân vúâi cöng ăoađn,caâc phong trađo thöng tin ríìm röơcho cöng chuâng vađ ăiïìu chónh kïịhoaơch cöí phíìn hoaâ trïn cú súê tiïịpthu kïịt quaê cuêa caâc cuöơc thaêo luíơn

Trïn thûơc tïị, kinh nghiïơm nhònchung cho thíịy, sûơ phaên ăöịi quaâtrònh cöí phíìn hoaâ caâc doanhnghiïơp nhađ nûúâc thûúđng khöngxuíịt phaât tûđ phña caâc cöng nhíncuêa doanh nghiïơp hay tûđ cöngchuâng nïịu quaâ trònh nađy ặúơcquaên lyâ töịt Nhûông sûơ phaên ăöịimaơnh meô laơi thûúđng lađ caâc nhađquaên lyâ doanh nghiïơp vađ tûđ phñacaâc böơ chuê quaên - möơt söị ngûúđi thòkhöng muöịn phaêi chõu traâchnhiïơm trûơc tiïịp, nhûông ngûúđi khaâclaơi khöng muöịn chíịp nhíơn míịt ăiquýìn lûơc vađ aênh hûúêng ăöịi vúâihoaơt ăöơng cuơ thïí cuêa caâc doanhnghiïơp Liïn minh giûôa caâc nhađquaên lyâ vađ caâc nhađ chñnh trõ lađminh hoơa töịt cho luíơn ăiïím “chi

phöịi” cuêa Niskanen nhû ăaô trònhbađy úê trïn, vađ quaâ trònh cöí phíìnhoaâ – chñnh lađ quaâ trònh taâch biïơtroô rađng hai chûâc nùng thïí hiïơn hainhoâm quýìn lúơi – trong trûúđnghúơp nađy lađ caâch lađm töịt nhíịt Vòvíơy, khöng nïn cho caâc böơ chuêquaên tham gia vađo viïơc thiïịt kïị cöíphíìn hoaâ caâc doanh nghiïơp ăangchõu sûơ quaên lyâ cuêa chñnh hoơ

Lûơa choơn “ngûúđi ăaơi diïơn” cho nhađ nûúâc vađ thiïịt líơp cú chïị giaâm saât

Vúâi vai trođ lađ “ngûúđi chuê súêhûôu” trong caâc doanh nghiïơp, nhađnûúâc phaêi baêo ăaêm rùìng doanhnghiïơp ặúơc víơn hađnh vađ caâckhoaên ăíìu tû ặúơc thûơc hiïơn vúâimuơc ăñch mang laơi lúơi ñch töịi ăacho xaô höơi Ăûúng nhiïn, nhađ nûúâcphaêi thûơc hiïơn vai trođ cuêa mònhthöng qua möơt chuê thïí nađo ăoâ Caâcnûúâc khaâc nhau lûơa choơn caâc giaêiphaâp khaâc nhau ăöịi vúâi víịn ăïì ailađ ngûúđi thûơc hiïơn caâc quýìn chuêsúê hûôu cuêa nhađ nûúâc Möơt söị nûúâcthađnh líơp cú quan riïng phuơ traâchviïơc nađy, möơt söị nûúâc khaâc laơiphín chia traâch nhiïơm cho caâc cúquan hiïơn hûôu, hay giao cho böơchuê quaên hoùơc thađnh líơp cöng tycöí phíìn Nhòn chung, giaêi phaâpặúơc ûu tiïn lûơa choơn lađ thiïịt líơpmöơt hïơ quy trònh thöịng nhíịt chotíịt caê caâc doanh nghiïơp, mađ khöngxoaâ nhoađ ranh giúâi giûôa traâchnhiïơm hay töíng húơp caâc vai trođvađo möơt cú quan duy nhíịt hoùơcchó dûơa vađo böơ chuê quaên

Ăïí minh hoaơ cho víịn ăïì líîn

löơn traâch nhiïơm, cú quan tûơ trõ

(reâ-gies autonomes) hoaơt ăöơng vò lúơi

ñch quöịc gia cuêa Rumani ặúơc böơ

chuê quaên liïn quan giaâm saât trûơc

tiïịp vúâi sûơ tham gia cuêa möơt söị

böơ khaâc, ăùơc biïơt lađ Böơ Tađi chñnh

Víịn ăïì vai trođ keâp coâ thïí ặúơc

minh hoaơ bùìng trûúđng húơp cuêa

Uyê ban Tađi saên cöng cuêa Nga

(GKI) Uyê ban nađy nùưm cöí phíìn

cuêa caâc caâc doanh nghiïơp nhađ

nûúâc seô ặúơc baân vađ cuêa caâc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc víîn cođn

tiïịp tuơc do nhađ nûúâc nùưm, ăïí viïơc

tû nhín hoaâ möơt söị doanh nghiïơp

nhađ nûúâc seô thuâc ăííy viïơc quaên lyâ

tađi saên cuêa caâc doanh nghiïơp cođn

laơi möơt caâch töịt hún Taơi Niu

Dilín, quaâ trònh cho pheâp caâc böơ

chuê quaên thûơc hiïơn quýìn cuêa

chuê súê hûôu ăaô thíịt baơi do hai

nguýn nhín chuê ýịu sau Thûâ

nhíịt, caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc

ăaô bõ caâc böơ chuê quaên “chi phöịi”

hoađn toađn (vñ duơ Böơ Hađng khöng

dín duơng thûúđng xuýn uêng höơ

caâc kïị hoaơch phaât triïín cuêa Haông

hađng khöng quöịc gia Niu Dilín)

Thûâ hai, sûơ thiïịu huơt caâc kyô nùng

kinh doanh taơi caâc böơ khiïịn cho

viïơc kiïím tra giaâm saât thûơc hiïơn

khöng coâ hiïơu quaê Kinh nghiïơm

thûơc tïị cho thíịy, trúê lûơc chñnh

cuêa viïơc thađnh líơp cú cíịu töí chûâc

quaên lyâ thöịng nhíịt ăöịi vúâi caâc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc xuíịt

phaât tûđ xu hûúâng muöịn giûô laơi

nhûông möịi quan hïơ caâ nhín cuô

giûôa böơ chuê quaên vađ laônh ăaơo caâcdoanh nghiïơp

Nûúâc Cöơng hoađ AÂo vađ möơt söịnûúâc khaâc ăaô cöị gùưng giaêi quýịtvíịn ăïì ai seô lađ ngûúđi thûơc hiïơnquýìn súê hûôu cuêa nhađ nûúâc bùìngcaâch thađnh líơp möơt “cöng ty cöíphíìn” , tûâc lađ cöng ty nùưm giûô caâccöí phíìn cuêa nhađ nûúâc trong caâcdoanh nghiïơp nhađ nûúâc vađ baênthín tham gia quaên lyâ caâc doanhnghiïơp ăoâ Thöng qua caâc cöng tycöí phíìn nađy, caâc nûúâc ăoâ hy voơnggiaêm thiïíu ặúơc sûơ laơm duơng cuêacaâc nhađ quaên lyâ doanh nghiïơp cíịpcao vađ giaêm möịi quan hïơ trûơc tiïịpgiûôa chñnh quýìn vúâi caâc doanhnghiïơp nhađ nûúâc bùìng caâch thiïịtlíơp möơt cú quan trung gian Tuynhiïn, baên thín cöng ty cöí phíìn laơi

khöng phuơ thuöơc vađo sûơ quaên lyâhiïơu quaê cuêa nhađ nûúâc Ngoađi ra,trïn thûơc tïị cöng ty cöí phíìn coâ xuhûúâng múê röơng aênh hûúêng bùìngcaâch töịi ăa hoaâ caâc khoaên ngínsaâch cho caâc doanh nghiïơp mađ noâsúê hûôu, kiïím soaât caơnh tranh vađbaêo vïơ caâc doanh nghiïơp thua löîthöng qua viïơc trúơ cíịp chûâ khöngphaêi quaên lyâ caâc doanh nghiïơptrïn cú súê hiïơu quaê vađ caâc tiïu chñcuêa thõ trûúđng Cuöịi cuđng, caâccöng ty cöí phíìn nhađ nûúâc thûúđngcoâ tñnh chíịt chuýín ăöíi, nhûngsûâc eâp tûđ caâc cöí ăöng laơi coâ taâcăöơng keâo dađi sûơ töìn taơi cuêa loaơicöng ty nađy Kinh nghiïơm quöịc tïịchó ra rùìng, sûơ töìn taơi cuêa caê caâccöng ty cöí phíìn vađ caâc doanh

nghiïơp nhađ nûúâc do cöng ty nađyquaên lyâ thûúđng keâo dađi, do nùnglûơc cuêa caâc ăún võ nađy trong viïơcmùơc caê vađ duy trò nguöìn tađi chñnhcoâ tñnh bao cíịp cuêa nhađ nûúâc Vñduơ ăiïín hònh nhíịt lađ Cöng ty cöíphíìn cuêa Italia, Cöng ty taâi thiïịt cöng nghiïơp - Institutio per la Ricon- struzione Industriale (IRI) IRI ặúơc

luíơt quy ắnh coâ nghôa vuơ tûơ giaêithïí trong vođng nùm nùm kïí tûđ khithađnh líơp vađo nùm 1948 Nhûngnghôa vuơ nađy cuông khöng caên trúêặúơc viïơc IRI trúê thađnh möơt trongnhûông töí húơp cöng nghiïơp lúânnhíịt Italia vađ sûơ töìn taơi cuêa noâ ăaôkeâo dađi trïn 40 nùm

Do ăoâ, caâc cöng ty cöí phíìnkhöng phaêi lađ mö hònh chungăaâng hoơc tíơp Tuy nhiïn, cú cíịuquaên lyâ nađy cuông coâ thïí khaê thi khiaâp duơng cho tûđng lônh vûơc cuơ thïítrong thúđi gian ngùưn, ặúng nhiïnlađ vúâi chïị ăöơ traâch nhiïơm phuđ húơpvađ quy ắnh giaêi taân bùưt buöơc (theo

vñ duơ vïì Treuenhandtstalt cuêa Ăûâc

thûơc hiïơn quaên lyâ caêi caâch vađ taâi cúcíịu cöng nghiïơp cuêa Cöơng hoađ dínchuê Ăûâc trûúâc ăíy)

Xem xeât moơi khña caơnh, kinhnghiïơm cuông chó ra rùìng chñnhquýìn phaêi thiïịt líơp möơt cú quantrung ûúng ăïí thûơc hiïơn caâc quýìnsúê hûôu cuêa nhađ nûúâc trong caâcdoanh nghiïơp nhađ nûúâc nhûngkhöng cíìn phaêi trao nhiïìu traâchnhiïơm quaên lyâ cho cú quan nađy

Thûơc tïị lađ Niu Dilín ăaô choơn giaêiphaâp nađy sau khi mö hònh böơ chuê

quaên bõ thíịt baơi (nhû ăaô ăïì cíơp úêphíìn trïn) Chñnh phuê thađnh líơpmöơt cú quan quaên lyâ tađi saên duynhíịt coâ quan hïơ ríịt gíìn guôi nhûnglaơi ăöơc líơp vúâi kho baơc Cú quannađy tíơp trung vađo viïơc thûơc hiïơnvai trođ cuêa möơt cöí ăöng vađ thúcaâc chuýn gia coâ kyô nùng cíìnthiïịt ăïí súâm phaât hiïơn nhûông díịuhiïơu cuêa thíịt baơi Do phaêi chõutraâch nhiïơm theo doôi giaâm saâtnhiïìu doanh nghiïơp nïn cú quannađy coâ thïí coâ caâi nhòn töíng thïí úêtíìm quöịc gia ăöịi vúâi tíịt caê caâccöng ty, vađ cho túâi nay noâ hoaơtăöơng tûúng ăöịi thađnh cöng

Caêi tiïịn quaên lyâ caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc

Khaê nùng caâc doanh nghiïơpnhađ nûúâc thñch ûâng vúâi caơnh tranhvađ hoađn thađnh nhiïơm vuơ cuêa mònhmöơt caâch coâ hiïơu quaê phíìn nhiïìuphuơ thuöơc vađo phíím chíịt vađ nùnglûơc cuêa nhûông nhađ quaên lyâ doanhnghiïơp Tuy nhiïn, tûđ trûúâc ăïịnnay, nhûông phíím chíịt nađy cuêalaônh ăaơo doanh nghiïơp nhađ nûúâcchûa ặúơc nhòn nhíơn Trong böịicaênh hiïơn nay, khi mađ tñnh tûơ chuêngađy cađng ặúơc ăïì cao, thò viïơc caêitiïịn quaên lyâ doanh nghiïơp nhađnûúâc thöng qua ăađo taơo laơi hoùơcăađo taơo múâi caâc nhađ quaên lyâdoanh nghiïơp, giúâi thiïơu tađi nùngtreê, caêi tiïịn cöng taâc tuýín choơn,chuâ troơng ăïịn hiïơu suíịt cöng viïơclađ möơt ăiïìu ríịt quan troơng Caâcvíịn ăïì khaâc trong cöng taâc ăađo taơo

ặúơc bađn trong Chûúng 12 Sau

ăíy, chuâng töi seô trònh bađy vïì hai

víịn ăïì: cöng taâc tuýín choơn vađ

ăaânh giaâ thađnh tñch/ hiïơu suíịt

cöng viïơc

Caâc möịi quan hïơ caâ nhín vađ caâc

thuê tuơc tuýín choơn khöng roô rađng

lađ nhûông caên trúê chñnh trong cöng

taâc tuýín choơn ngûúđi quaên lyâ cho

caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc Trïn

thûơc tïị, caâc chñnh phuê coâ aênh

hûúêng lúân trong viïơc böí nhiïơm

hoùơc baôi miïîn caâc laônh ăaơo cíịp cao

cuêa caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc

Vñ duơ nhû úê Phaâp, chñnh phuê böí

nhiïơm laônh ăaơo caâc ngađnh khñ ăöịt

vađ ăiïơn lûơc thöng qua hònh thûâc

ýu cíìu caâc thađnh viïn ban quaên

trõ bíìu ra möơt ngûúđi laônh ăaơo

Nhûng trong viïơc lûơa choơn laônh

ăaơo doanh nghiïơp, chñnh phuê

khöng coâ quýìn quýịt ắnh duy

nhíịt mađ chó nùưm vai trođ chuê chöịt

ÚÊ Canaăa, trong viïơc lûơa choơn

giaâm ăöịc doanh nghiïơp, ngoađi

Höơi ăöìng giaâm saât cuêa doanh

nghiïơp nhađ nûúâc, cođn coâ sûơ tham

gia cuêa böơ trûúêng caâc ngađnh Sau

ăoâ, chñnh phuê chñnh thûâc böí

nhiïơm caâc giaâm ăöịc doanh nghiïơp

ăaô ặúơc lûơa choơn

Hiïơn nay, nhiïìu nûúâc ăang

phaât triïín hoùơc ăang úê giai ăoaơn

kinh tïị chuýín ăöíi ăang díìn díìn

caêi töí quaâ trònh tuýín choơn caân böơ

ăïí cho viïơc nađy trúê nïn thöng

thoaâng hún, khöng cođn múđ aâm vađ

tuyđ tiïơn nhû trûúâc nûôa ÚÊ

Hunggari, giaâm ăöịc cöng ty do böơtrûúêng phuơ traâch cöng taâc tû nhínhoaâ böí nhiïơm, nhûng viïơc böínhiïơm do möơt uyê ban cuêa Quöịchöơi xem xeât ÚÊ caâc nûúâc khaâc, viïơclûơa choơn laônh ăaơo doanh nghiïơpặúơc baêo ăaêm quy trònh cöng khaithöng qua caơnh tranh Tuy nhiïn,seô lađ möơt ăiïìu khöng thûơc tïị nïịuăïí caâc quy tùưc múâi líịn aât möịi quanhïơ caâ nhín míơt thiïịt giûôa giúâiquan chûâc cíịp cao vađ laônh ăaơo caâcdoanh nghiïơp nhađ nûúâc Vò víơy,cíìn phaêi coâ nhûông khñch lïơ ăuânghûúâng Ba Lan ăaô khuýịn khñchcaâc nhađ quaên lyâ doanh nghiïơpchuíín bõ tû nhín hoaâ lađm viïơc coâhiïơu quaê hún bùìng caâch cho hoơhûúêng phíìn trùm giaâ trõ hoơ ăaôăoâng goâp cho cöng ty trong quaâtrònh chuíín bõ cho tû nhín hoaâ

Vïì viïơc ăaânh giaâ kïịt quaê cöngviïơc cuêa quaên lyâ doanh nghiïơp,trûúâc hïịt, cíìn phaêi lûu yâ ăïịn viïơcthöng tin khöng ùn khúâp giûôangûúđi cuêa chñnh quýìn vađ nhûôngngûúđi trong doanh nghiïơp Nïịuthiïịu thöng tin chñnh xaâc, viïơc ăaânhgiaâ cöng viïơc cuêa caâc nhađ quaên lyâdoanh nghiïơp seô míịt ăi yâ nghôathûơc cuêa noâ Chñnh vò víơy, nïịu möơtchñnh phuê muöịn thûơc hiïơn viïơcăaânh giaâ kïịt quaê cöng viïơc cuêa caâcnhađ quaên lyâ doanh nghiïơp nhađnûúâc, thò hoơ cíìn phaêi thiïịt líơp möơtkïnh thöng tin ăaâng tin cíơy (vñ duơnhû líịy yâ kiïịn phaên höìi cuêa cöngnhín, cuêa khaâch hađng)

Cuông cíìn phaêi baôi nhiïơm caâcnhađ quaên lyâ thiïịu hiïơu quaê Tuynhiïn, ăíy lađ möơt víịn ăïì tïị nhõ vađkhoâ giaêi quýịt úê caâc doanh nghiïơpnhađ nûúâc do caâc nhađ quaên lyâ coâthïí coâ nhûông möịi quan hïơ caâ nhíngíìn guôi vúâi cíịp trïn ÚÊ caâc nûúâcĂöng Íu vađ ăùơc biïơt lađ úê Liïn Xöcuô, trong giai ăoaơn kinh tïị chuýínăöíi, nhiïìu nhađ quaên lyâ doanhnghiïơp nhađ nûúâc hađnh ăöơng nhûthïí hoơ lađ chuê doanh nghiïơp Noâimöơt caâch chung nhíịt, so vúâi böơchuê quaên thò ngûúđi quaên lyâ doanhnghiïơp nhađ nûúâc coâ nhiïìu quýìnlûơc hún vò hoơ trûơc tiïịp quaên lyâ tađisaên vađ caâc nguöìn lûơc cuêa doanhnghiïơp.Coâ böịn giaêi phaâp sau ăíycoâ thïí giuâp níng cao traâch nhiïơmvađ kïịt quaê cöng viïơc cuêa ngûúđiquaên lyâ doanh nghiïơp nhađ nûúâc:

● Thiïịt líơp caâc kïnh thöng tin ăöơclíơp cho chñnh phuê, ăùơc biïơt tûđkhaâch hađng cuêa doanh nghiïơp

● Trao quýìn cho möơt böơ phíơnchûâc nùng ăöơc líơp baôi nhiïơmnhûông nhađ quaên lyâ hoaơt ăöơngthiïịu hiïơu quaê

● Baêo ăaêm cho böơ phíơn chûâcnùng ăoâ möơt võ thïị tûúng xûângbùìng caâch tùng lûúng cho caânböơ cuêa böơ phíơn ăoâ, níng cao uytñn cuêa hoơ, ăöìng thúđi baêo ăaêmviïơc hoơ ặúơc cíịp laônh ăaơo caonhíịt uêng höơ vađ höî trúơ

● Taâch ngûúđi quaên lyâ doanhnghiïơp khoêi nhûông laônh ăaơocíịp böơ

Traâch nhiïơm baêo vïơ quýìn lúơi cuêa cöí ăöng cuêa ban giaâm ăöịc

ÚÊ caê doanh nghiïơp nhađ nûúâc vađdoanh nghiïơp tû nhín, ban giaâmăöịc ăoâng vai trođ trung gian giûôachuê doanh nghiïơp vađ ngûúđi quaênlyâ, vađ coâ vai trođ baêo vïơ quýìn lúơicuêa caâc cöí ăöng thöng qua baêoăaêm hiïơu suíịt lao ăöơng cuông nhûtraâch nhiïơm cuêa ngûúđi quaên lyâdoanh nghiïơp Nhađ nûúâc vúâi tûcaâch lađ chuê doanh nghiïơp coâ thïíuêy quýìn kiïím soaât cho möơt bangiaâm ăöịc doanh nghiïơp, hoùơc tiïịnhađnh kyâ thoaê thuíơn vïì hiïơu suíịtlao ăöơng vúâi ngûúđi quaên lyâ doanhnghiïơp ăoâ Nhòn chung, viïơc nhađnûúâc lûơa choơn hònh thûâc traoquýìn cho ban giaâm ăöịc hay kyâhúơp ăöìng vúâi ngûúđi quaên lyâdoanh nghiïơp phuơ thuöơc vađo haiýịu töị: thûâ nhíịt lađ khaê nùng tòmặúơc nhín sûơ coâ ăuê phíím chíịtvađo ban giaâm ăöịc, thûâ hai lađ khaênùng soaơn thaêo, giaâm saât vađ buöơcthi hađnh húơp ăöìng cuêa chñnhquýìn Chuâng töi seô bađn víịn ăïìhúơp ăöìng vïì hiïơu suíịt cöng viïơcvađ quaên lyâ trong chûúng sau Sauăíy lađ toâm lûúơc möơt söị kinhnghiïơm vïì ban giaâm ăöịc doanhnghiïơp nhađ nûúâc trïn thïị giúâi.Viïơc thađnh líơp ban giaâm ăöịcphaêi nhùìm muơc ăñch baêo ăaêm möịiliïn hïơ chùơt cheô giûôa doanh nghiïơpnhađ nûúâc vađ nhađ nûúâc ÚÊ möơt söịnûúâc, nhû Ăûâc, Hunggari, Hađ Lan,

Ba Lan vađ Ucraina, ban giaâm ăöịc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc bao göìm

hai cíịp, cođn úê caâc nûúâc khaâc nhû

Phaâp, Italia vađ Rumani, ban giaâm

ăöịc chó coâ möơt cíịp ÚÊ hònh thûâc

hai cíịp, ban giaâm ăöịc göìm möơt

ban giaâm saât mađ uyê viïn khöng

phaêi lađ thađnh viïn cuêa ban quaên

trõ, do chñnh phuê böí nhiïơm, vađ möơt

ban quaên lyâ göìm caâc thađnh viïn

ban quaên trõ do ban giaâm saât (phöịi

húơp vúâi chñnh phuê) böí nhiïơm Ban

giaâm ăöịc möơt cíịp göìm caê thađnh

viïn ban quaên trõ vađ nhûông ngûúđi

khöng phaêi lađ thađnh viïn ban

quaên trõ Noâi chung, hònh thûâc

möơt cíịp ăún giaên hún vađ traânh

ặúơc míu thuíîn giûôa hai cíịp Caâc

nûúâc ăang phaât triïín thûúđng thiïịu

ăöơi nguô nhín sûơ coâ ăuê khaê nùng

vađ phíím chíịt ăïí böí nhiïơm vađo

ban giaâm ăöịc doanh nghiïơp, vò

víơy, hònh thûâc quaên lyâ möơt cíịp

phuđ húơp hún Tuy nhiïn, viïơc

choơn hònh thûâc nađo cođn phuơ thuöơc

vađo ăùơc ăiïím riïng cuêa möîi nûúâc

vađ chñnh phuê nûúâc ăoâ Viïơc nhiïìu

nûúâc Ăöng Íu ăi theo mö hònh

cuêa Ăûâc lađ do hoơ muöịn cöng nhín

tham gia laônh ăaơo doanh nghiïơp

bùìng caâch bíìu choơn möơt söị uyê

viïn höơi ăöìng giaâm saât

Ăïí coâ thïí hoaơt ăöơng möơt caâch

coâ hiïơu quaê, tíịt caê caâc ban giaâm

ăöịc doanh nghiïơp phaêi biïịt cín

ăöịi hoađ húơp caâc nhu cíìu ăöịi líơp

Hoơ phaêi gaânh vaâc traâch nhiïơm

giaâm saât vïì mùơt phaâp lyâ mađ khöng

caên trúê saâng kiïịn cuêa ban quaên lyâ

doanh nghiïơp Hoơ phaêi lađ nhûôngngûúđi ăaơi diïơn cho lúơi ñch nhađnûúâc, nhûng khöng quaâ can thiïơpvađo hoaơt ăöơng cuêa doanh nghiïơp

Khaê nùng ăiïìu hoađ cuêa ban giaâmăöịc phíìn nhiïìu phuơ thuöơc vađonùng lûơc cuêa caâc thađnh viïn, vađochíịt lûúơng thöng tin vađ nguöìn lûơchoơ coâ, vađ vađo sûơ uêng höơ cuêa chñnhphuê ăöịi vúâi hoơ chûâ khöng phaêivađo cú cíịu cuêa ban giaâm ăöịc

Nghiïn cûâu hoaơt ăöơng cuêa bangiaâm ăöịc doanh nghiïơp nhađ nûúâc

úê caâc nûúâc ăang phaât triïín vađ caâcnûúâc coâ nïìn kinh tïị chuýín ăöíicho thíịy coâ möơt söị víịn ăïì chung

Nhûông víịn ăïì nađy híìu hïịt ăïìuxuíịt phaât tûđ nhûông khoâ khùntrong viïơc xíy dûơng möơt böơ maâykiïím soaât coâ hiïơu quaê Ăöịi vúâingûúđi quaên lyâ doanh nghiïơp, khoâkhùn nađy xuíịt phaât tûđ böịn nguýnnhín chñnh sau:

● Thûâ nhíịt, nhûông ýịu keâmtrong laônh ăaơo vađ quaên lyâ cuêaban giaâm ăöịc thûúđng díîn ăïịntònh traơng caâc nhađ quaên lyâdoanh nghiïơp thíu toâm quýìnlûơc (vò hoơ lađ nhûông ngûúđikiïím soaât thöng tin, tađi saên coâgiaâ trõ vađ khaê nùng ặúơc cíịptrïn uêng höơ) ÚÊ híìu hïịt caâcnûúâc ăang phaât triïín, caâc nhađquaên lyâ coâ quýìn tûơ chuê ríịtlúân trong khuön khöí caâc quytùưc hiïơn hađnh vađ ặúơc caâcquan chûâc úê caâc böơ baêo laônh,cuông nhû ríịt hiïịm khi bõ xûê

phaơt vò ăaô vi phaơm quy tùưcquaên lyâ.

● Thûâ hai, viïơc ban giaâm ăöịcthiïịu kinh nghiïơm khiïịn cöngtaâc giaâm saât trúê nïn loêng leêo

Viïơc tòm kiïịm ăöơi nguô nhín sûơthñch húơp cho ban giaâm ăöịccuông gùơp trúê ngaơi do thiïịunhûông ngûúđi coâ trònh ăöơ vađ dosöị doanh nghiïơp nhađ nûúâc quaâlúân, khöng ăuê caân böơ ăïí líơpban giaâm ăöịc

● Thûâ ba, nhiïìu nûúâc sûê duơngnhûông ngûúđi ăang hoùơc ăaôtûđng lađm viïơc trong nhađ nûúâcăïí böí nhiïơm vađo ban giaâm ăöịcdoanh nghiïơp Nhûông ngûúđinađy khöng coâ ăuê trònh ăöơnghiïơp vuơ kinh doanh theo ýucíìu; hoơ dûơa vađo doanh nghiïơpnhađ nûúâc vò muöịn tranh thuê sûơuêng höơ vïì chñnh trõ hoùơc muöịncoâ möơt cöng viïơc trong tûúnglai, hoùơc vò caê hai lyâ do nađy

● Cuöịi cuđng, úê nhiïìu nûúâc, caâcthađnh viïn ban giaâm ăöịc khöngặúơc khñch lïơ ăuâng mûâc vađkhöng coâ ăuê nguöìn lûơc Hoơthûúđng ặúơc traê lûúng úê mûâcthíịp, khöng coâ ăuê trang thiïịt bõphuơc vuơ cöng taâc vađ khöng ăuêcöng taâc phñ ăi laơi vađ thanh trahoaơt ăöơng cuêa doanh nghiïơp

Húơp ăöìng quaên lyâ vađ kïịt quaê cöng viïơc

Húơp ăöìng quaên lyâ hoùơc kïịt quaêcöng viïơc lađ möơt giaêi phaâp thaythïị ban giaâm ăöịc Húơp ăöìng kïịt

quaê cöng viïơc lađ thoaê thuíơn giûôachñnh phuê vađ ngûúđi quaên lyâ doanhnghiïơp cöng; húơp ăöìng quaên lyâ lađ

húơp ăöìng giûôa chñnh phuê vađ ngûúđiquaên lyâ doanh nghiïơp tû nhín.

Húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc vađquaên lyâ ăaâp ûâng nhûông nhu cíìukhaâc nhau vađ coâ nhûông ăođi hoêikhaâc nhau Húơp ăöìng kïịt quaêcöng viïơc cođn coâ caâc tïn goơi khaâcnhû kïị hoaơch giao ûúâc, thoaê thuíơnvïì chûúng trònh, baên ghi nhúâ, hïơthöịng hiïơu lïơnh, giíịy pheâp hûôuduơng cöng, v.v

Trong möơt baênhúơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc, nhađ nûúâc ăïì ra muơc tiïu

chiïịn lûúơc, cođn ngûúđi quaên lyâdoanh nghiïơp nhađ nûúâc quýịtắnh vađ ặa ra chiïịn lûúơc thûơc hiïơnnhûông muơc tiïu ăoâ Quaâ trònh tiïịntriïín cuêa húơp ăöìng kïịt quaê cöngviïơc ríịt coâ lúơi vò noâ giuâp caâc bïnăöịi thoaơi vađ hiïíu ặúơc nhu cíìucuông nhû khoâ khùn cuêa möîi bïn.Híìu hïịt nhûông thoaê thuíơn vïì hiïơuquaê cöng viïơc mang tñnh chíịt biïíuthõ chûâ khöng mang tñnh miïu taê,vađ thađnh cöng cuêa noâ phuơ thuöơcvađo cam kïịt thûơc sûơ giûôa hai bïnchûâ khöng lïơ thuöơc vađo chi tiïịt cuêabaên thoaê thuíơn

Nhûông kinh nghiïơm khaâc nhaucho thíịy húơp ăöìng kïịt quaê cöngviïơc ñt thađnh cöng nhíịt lađ úê caâc nûúâcăang phaât triïín (ăùơc biïơt lađ úê chíuPhi) Cođn úê caâc nûúâc coâ nïìn kinh tïịchuýín ăöíi thò tònh hònh khaâ hún.Hiïơu quaê cuêa húơp ăöìng loaơi nađyphuơ thuöơc vađo nhiïìu ýịu töị, trong

ăoâ coâ caâc ýịu töị nhû: thöng tin

ăíìy ăuê vađ tin cíơy, coâ nùng lûơc

quaên lyâ hađnh chñnh töịt vađ möơt ăöơi

nguô caâc nhađ quaên lyâ doanh nghiïơp

tađi gioêi, tíơn tuơy Do ăoâ, thíơt khöng

coâ gò phaêi ngaơc nhiïn khi Hađn

Quöịc vađ Niu Dilín lađ hai nûúâc coâ

nhiïìu kinh nghiïơm vađ ăaơt ặúơc

nhiïìu thađnh quaê nhíịt trong viïơcthûơc hiïơn húơp ăöìng kïịt quaê cöngviïơc (Höơp 6.1) Cöơng hoađ nhín dínTrung Hoa cuông ăaơt khaâ nhiïìuthađnh tûơu trong lônh vûơc nađy (Höơp6.2) Vñ duơ vïì möơt húơp ăöìng hiïơuquaê cöng viïơc ặúơc trònh bađytrong Höơp 6.3

Hađn Quöịc lađ möơt nûúâc ăùơc

biïơt thađnh cöng trong viïơc thûơc

hiïơn nhûông húơp ăöìng kïịt quaê

cöng viïơc Trong cuöơc caêi töí caâc

doanh nghiïơp nhađ nûúâc nùm

1983, Chñnh phuê Hađn Quöịc bùưt

ăíìu triïín khai thûơc hiïơn húơp

ăöìng kiïíu nađy ăïí ăaânh giaâ hiïơu

quaê hoaơt ăöơng ngùưn vađ dađi haơn

cuêa caâc nhađ quaên lyâ doanh

nghiïơp nhađ nûúâc Caâc chïị ăöơ

khen thûúêng ăïìu dûơa trïn kïịt

quaê ăaânh giaâ cöng viïơc do caâc

nhín viïn kiïím toaân ăöơc líơp

thûơc hiïơn Caâc chó söị vïì kïịt quaê

cöng viïơc ặúơc duđng ăïí ăaânh

giaâ kïịt quaê, phûúng hûúâng vađ

muơc tiïu ăaô thoaê thuíơn 70%

caâc chó söị nađy lađ chó söị ắnh lûúơng ặúơc ăùơt ra hùìng nùm, trong ăoâ coâ chó söị lúơi nhuíơn, nùng suíịt vađ caâc chó söị khaâc mang tñnh ăùơc thuđ ngađnh Caâc chó söị vïì ắnh tñnh bao göìm chiïịn lûúơc cuêa cöng ty, nghiïn cûâu vađ phaât triïín, caêi thiïơn thöng tin vïì quaên lyâ vađ caêi thiïơn hïơ thöịng quaên lyâ nöơi böơ.

Tíịt caê caâc chó söị nađy seô ặúơc tíơp húơp laơi thađnh möơt chó söị ăaânh giaâ vïì mûâc ăöơ lúơi nhuíơn chung sûê duơng söị bònh quín gia quýìn vïì hiïơu quaê hoaơt ăöơng cho tûđng chó söị.

ÚÊ Niu Dilín, húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc ặúơc triïín khai tûđ nùm 1986 vađ múê röơng vađo nùm 1990 Húơp ăöìng nađy bao göìm möơt baên ăùng kyâ muơc tiïu cuêa möîi cöng ty nhađ nûúâc Hùìng nùm baên ăùng kyâ ặúơc chónh sûêa ăïí thïí hiïơn chñnh xaâc muơc tiïu trúơ cíịp cho caâc muơc ăñch phi thûúng maơi Caâc thöng söị quan troơng ặúơc ghi trong baên húơp ăöìng lađ nùng suíịt lao ăöơng, lúơi nhuíơn, dõch vuơ cho khaâch hađng Ăöi khi coâ caê caâc thöng söị nhû giaâ ăöơt biïịn, giaâ thíịp hún, v.v

Höơp 6.1 Thađnh cöng trong viïơc thûơc hiïơn húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc

úê Hađn Quöịc vađ Niu Dilín

Cöơng hoađ nhín dín Trung

Hoa lađ nûúâc coâ nïìn kinh tïị

chuýín ăöíi ăíìu tiïn ăaô aâp

duơng húơp ăöìng kïịt quaê cöng

viïơc Bùưt ăíìu tûđ nùm 1987,

Trung Quöịc thûơc hiïơn nhiïìu

hònh thûâc húơp ăöìng kïịt quaê

cöng viïơc theo möơt hïơ thöịng chung goơi lađ húơp ăöìng traâch nhiïơm Nhúđ víơy, caâc nhađ quaên lyâ caâc doanh nghiïơp cöng nghiïơp cuêa nhađ nûúâc coâ quýìn lúân hún trong viïơc ăiïìu hađnh hoaơt ăöơng doanh nghiïơp cuêa

mònh ăïí ăaơt muơc tiïu lúơi nhuíơn phaêi nöơp ặúơc ăïì ra Ríịt nhiïìu húơp ăöìng kiïíu nađy cuông cho pheâp nhađ quaên lyâ doanh nghiïơp nhađ nûúâc coâ quýìn tûơ quýịt vïì caâc víịn ăïì baân hađng, thûúêng cho cöng nhín hay

Höơp 6.2 Húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc úê nûúâc Cöơng hoađ nhín dín Trung Hoa

tuýín nhín viïn húơp ăöìng.

Nùm 1992, nhađ nûúâc ban hađnh

möơt chó thõ quy ắnh caâc húơp

ăöìng kïịt quaê cöng viïơc coâ thïí

trao thïm quýìn cho ngûúđi

quaên lyâ nhû quýịt ắnh vïì saên

xuíịt, ắnh giaâ ăíìu ra, ăíìu

vađo, mua hađng vađ nguýn víơt

liïơu cuông nhû ặa ra caâc

quýịt ắnh vïì ăíìu tû, tuýín

duơng cöng nhín, mûâc lûúng vađ thûúêng.

Viïơc ăaânh giaâ mûâc ăöơ hiïơu quaê cöng viïơc ặúơc caêi thiïơn bao nhiïu lađ ăiïìu khöng dïî dađng Nhòn chung, hoaơt ăöơng cuêa caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc ăaô phíìn nhiïìu ặúơc caêi thiïơn vađ ăiïìu quan troơng nhíịt lađ khaê nùng caơnh tranh ăaô

ặúơc tùng cûúđng so vúâi caâc doanh nghiïơp ngoađi quöịc doanh Tuy nhiïn, húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc úê nûúâc Cöơng hoađ nhín dín Trung Hoa múâi chó thuâc ăííy hoaơt ăöơng kinh doanh coâ hiïơu quaê, nhûng chûa coâ biïơn phaâp xûê phaơt ăöịi vúâi nhûông hoaơt ăöơng kinh doanh ýịu keâm.

Höơp 6.2 (Tiïịp)

Vađo ăíìu nùm, doanh nghiïơp kyâ möơt baên thoaê thuíơn ăïì ra caâc muơc tiïu sau:

Thoaê thuíơn vïì caâc muơc tiïu cöng viïơc

Tiïu chñ ăaânh giaâ

Tiïu chñ Ăún võ Khöịi lûúơng Xuíịt sùưc Gioêi Khaâ Trung bònh Keâm

Cuöịi nùm, doanh nghiïơp ăaô ăaơt ặúơc nhûông thađnh tñch nhû sau:

● Töíng lúơi nhuíơn: 385 triïơu

● Xuíịt khííu: 65 triïơu

● Thûơc hiïơn dûơ aân: 6 thaâng

Nhû víơy, ăiïím söị bònh quín gia quýìn lađ 2,10 Ăiïím 1,0 lađ mûâc ăaânh giaâ hoaơt ăöơng xuíịt sùưc vađ ăiïím 5,0 lađ hoaơt ăöơng keâm hiïơu quaê Ăiïím söị bònh quín gia quýìn lađ ýịu töị quan troơng nhíịt trong tíịt caê caâc húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc vò thöng söị nađy ăaânh giaâ khaê nùng cuêa doanh nghiïơp thûơc hiïơn cam kïịt ăaô kyâ vađ giuâp ăaânh giaâ hiïơu quaê hoaơt ăöơng cuêa ban quaên lyâ doanh nghiïơp.

Baêng tñnh ăiïím söị töíng húơp

Tiïu chñ Ăún võ Thađnh tñch Ăiïím thö Gia troơng Ăiïím thö coâ gia quýìn

2.1

a Vñ duơ nađy lađ tûđ nhûông söị liïơu thoaê thuíơn coâ thûơc do Prajapati Trivedi thuöơc Ngín hađng Thïị giúâi soaơn thaêo cho Thaâi Lan.

Höơp 6.3 Dûơ thaêo húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơc vúâi caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc:

Vñ duơ minh hoơa

Caâc húơp ăöìng quaên lyâ coâ thïí coâ

hònh thûâc húơp ăöìng thú (chñnh

quýìn nhíơn möơt khoaên tiïìn thú

theo ắnh mûâc), hònh thûâc uyê

quýìn (chñnh quýìn chõu traâch

nhiïơm vúâi caâc khoaên ăíìu tû xaâc

ắnh), hoùơc dûúâi hònh thûâc liïn

doanh (khi caâc giaâm ăöịc tû nhín

súê hûôu möơt phíìn tađi saên) Caâc húơp

ăöìng quaên lyâ úê nhûông nûúâc ăang

phaât triïín, ăùơc biïơt lađ dûúâi hònh

thûâc húơp ăöìng thú hoùơc uyê

quýìn, ăaô ặúơc chûâng minh lađ

möơt tíịm seâc khöịng cho caâc cöng ty

do giaâm ăöịc tû nhín quaên lyâ ăïí

bođn ruât tađi saên cuêa cöng ty (möơt söị

trûúđng húơp coâ sûơ thöng ăöìng cuêa

möơt vađi quan chûâc cíịp cao) vađ ăííy

cöng ty túâi tònh traơng töìi tïơ hún so

vúâi trûúâc kia Möơt phíìn do nhûông

thûơc tiïîn töìi tïơ ăoâ, khöng möơt

chñnh quýìn nađo chíịp nhíơn caâc

hònh thûâc húơp ăöìng quaên lyâ nhû lađ

möơt cöng cuơ quan troơng ăöịi vúâi

viïơc caêi caâch caâc doanh nghiïơp

nhađ nûúâc vađ khöng úê möơt nûúâc

nađo mađ loaơi húơp ăöìng nađy laơi

chiïịm ăa söị trong quan hïơ vúâi caâc

doanh nghiïơp cöng Viïơc aâp duơng

caâc húơp ăöìng quaên lyâ úê trong caâc

liïn doanh coâ thïí töịt hún chuât ñt,

nhûng víîn cođn lađ ăiïìu phiïu lûu

Tuy nhiïn, caâc húơp ăöìng quaên lyâ

coâ thïí lađ möơt cöng cuơ hûôu hiïơu

trong möơt söị trûúđng húơp cuơ thïí, khi:

● chi phñ ăïí chñnh phuê trûơc tiïịp

quaên lyâ doanh nghiïơp lađ ríịt lúân;

● viïơc ûâng duơng khoa hoơc kyô

thuíơt trong caâc doanh nghiïơpchíơm ặúơc thûơc hiïơn;

● saên phíím ăún ăiïơu;

● nhađ cung cíịp dõch vuơ cíìn baêovïơ danh tiïịng quöịc tïị ăaô taơo líơpặúơc vađ chíịt lûúơng coâ thïí dïîdađng so saânh (nhû trong lônhvûơc khaâch saơn);

● caâc doanh nghiïơp phaêi ăöịi mùơtvúâi khoâ khùn trong quaên lyâ vađcíìn phaêi khöi phuơc laơi phíìn lúânhoaơt ăöơng, hoùơc chñnh phuêmuöịn chíịn chónh laơi hoaơt ăöơngtađi chñnh doanh nghiïơp nhađnûúâc trûúâc khi tû nhín hoaâ; vađquan troơng nhíịt lađ

● chñnh phuê coâ ăuê khaê nùng thiïịtkïị möơt húơp ăöìng töịt vađ coâ thïígiaâm saât noâ möơt caâch saât sao

CAÂC ĂIÏÍM THEN CHÖỊT VAĐ CAÂC ẮNH HÛÚÂNG CAÊI THIÏƠN

Caâc ăiïím then chöịt

Viïơc chñnh phuê cung cíịp trûơctiïịp caâc dõch vuơ cöng chó lađ möơthònh thûâc can thiïơp cuêa chñnh phuê

Caâc dõch vuơ cöng coâ thïí ặúơc caâcthiïịt chïị cöng tûơ haơch toaân, caâcdoanh nghiïơp tû nhín hoùơc caâc töíchûâc phi chñnh phuê (NGO) cungcíịp Sûơ khaâc biïơt cú baên úê ăíy lađvïì chñnh saâch dõch vuơ, tađi chñnhcho dõch vuơ vađ cung cíịp dõch vuơ

Phuơ thuöơc vađo baên chíịt cuêa tûđngdõch vuơ vađ nùng lûơc quaên lyâ hađnhchñnh, sûơ can thiïơp thñch húơp cuêachñnh quýìn nùìm trong möơt baêng

biïịn thiïn - tûđ viïơc tham gia trûơctiïịp vađ toađn diïơn ăöịi vúâi toađn böơquaâ trònh cung cíịp dõch vuơ cöngcho túâi viïơc chó thiïịt líơp möơt vađinguýn tùưc cú baên.

Sûơ phín biïơt giûôa chûâc nùnghoaơch ắnh chñnh saâch vađ chûâcnùng thûơc thi ăaô díîn möơt söị nûúâcphaât triïín túâi viïơc taâch baơch hoađntoađn giûôa caâc töí chûâc cuêa chñnhphuê chõu traâch nhiïơm hoaơch ắnhchñnh saâch vađ caâc cú quan thi hađnhcoâ traâch nhiïơm cung cíịp dõch vuơ -caâc cú quan nađy hoađn toađn tûơ haơchtoaân vađ chõu traâch nhiïơm vïì kïịtquaê Nhûông lyâ giaêi vïì mùơt lyâthuýịt cho viïơc taâch baơch hoađntoađn hai chûâc nùng trïn lađ nhùìmbaêo ăaêm cho caâc nhađ laônh ăaơo tíơptrung vađo viïơc hoaơch ắnh chñnhsaâch, mađ khöng phaêi bíơn tím túâiviïơc thûơc thi hay nguy cú nhûông

cú quan hađnh chñnh coâ traâchnhiïơm cung cíịp dõch vuơ seô chiphöịi caâc chñnh saâch Tuy nhiïn,khi viïơc hoaơch ắnh chñnh saâchtaâch biïơt hoađn toađn vúâi viïơc thûơcthi, thò chñnh saâch dïî xa rúđi thûơc tïị

Cuông nhû víơy, trong khi viïơc taâchbaơch giûôa hai chûâc nùng lađm giaêmnguy cú chñnh saâch bõ nhûông nhađquaên lyâ nöơi taơi chi phöịi, thò laơi taơo

ra möơt nguy cú múâi lađ dõch vuơcöng bõ nhûông nhađ cung cíịp dõchvuơ tû nhín úê bïn ngoađi chi phöịi

Khi chñnh phuê - nhû úê caâc nûúâcăang phaât triïín - toê ra ýịu keâmtrong viïơc ăaânh giaâ kïịt quaê vađ

kiïím soaât hađnh vi cuêa nhûông thiïịtchïị tûơ haơch toaân, thò mö hònh cungcíịp dõch vuơ múâi nađy lađ cûơc kyđnguy hiïím

Ngoađi nhûông cú quan thi hađnh,sûơ cíìn thiïịt phaêi coâ mö hònh cungcíịp dõch vuơ thay thïị ăaô díîn ăïịnviïơc tùng hađng loaơt caâc cú quantrûơc thuöơc chñnh phuê (khöng phaêilađ böơ) Búêi vò caâc cú quan nađy lađ möhònh trung gian giûôa möơt bïn lađ cúquan böơ thûúđng xuýn cung cíịptrûơc tiïịp dõch vuơ vađ bïn kia lađ caâc

cú quan tûơ haơch toaân hoađn toađn,

do víơy nhûông cú quan trûơc thuöơcchñnh phuê coâ nhiïìu quýìn tûơ quaênvađ nùng ăöơng hún caâc böơ, nhûnglaơi chõu sûơ quaên lyâ cuêa chñnh phuêlúân hún so vúâi mö hònh cú quan tûơhaơch toaân

Trong lõch sûê, caâc doanhnghiïơp nhađ nûúâc (tûâc lađ caâc doanhnghiïơp coâ phíìn lúân cöí phíìn thuöơcquýìn súê hûôu cuêa nhađ nûúâc möơtcaâch trûơc tiïịp hoùơc giaân tiïịp)ăoâng vai trođ quan troơng trongbiïíu ăöì cung cíịp dõch vuơ Sûơ phaâttriïín nhanh choâng vađ röơng khùưpcuêa caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâcvađo nhûông nùm 1960 vađ nhûôngnùm 1970 cuđng vúâi nhûông tiïịn böơkhoa hoơc kyô thuíơt vađ tin hoơcnhûông nùm 1980 vađ 1990 ăaô saênsinh úê híìu hïịt caâc nûúâc möơt khuvûơc trò trïơ ríịt cíìn phaêi ặúơc ăöíimúâi Trong söị nhûông giaêi phaâp caêicaâch, tû nhín hoaâ lađ hònh thûâc phöíbiïịn vađ thñch húơp nhíịt Tuy nhiïn,

möơt söị doanh nghiïơp cöng víîn

ặúơc duy trò trong möơt söị lônh vûơc

nhíịt ắnh vađ nhûông doanh nghiïơp

khaâc cíìn möơt thúđi gian dađi ăïí tû

nhín hoaâ Do víơy, tíịt ýịu naêy sinh

nhu cíìu cíìn coâ caâc phûúng thûâc

quaên lyâ vađ kiïím soaât doanh nghiïơp

nađy vađ baêo vïơ tađi saên cuêa chuâng

möơt caâch hiïơu quaê - ăoâ lađ hònh thûâc

quaên lyâ thöịng nhíịt Do ăoâ, quaên lyâ

thöịng nhíịt lađ böơ phíơn cuêa viïơc caêi

caâch doanh nghiïơp cöng chûâ

khöng phaêi lađ mö hònh múâi ăïí

thay thïị cho caêi caâch Nhûông

phûúng diïơn chñnh cuêa quaên lyâ

doanh nghiïơp bao göìm:

Cöí phíìn hoaâ lađ viïơc thađnh líơp möơt

phaâp nhín taâch biïơt khoêi doanh

nghiïơp, vađ do víơy trúê thađnh ăöịi

tûúơng ăiïìu chónh cuêa luíơt thûúng

maơi thöng thûúđng Viïơc hònh thađnh

cöng ty cöí phíìn mang laơi hiïơu quaê

to lúân, lađm tùng lúơi thïị cho caâc nûúâc

ăang phaât triïín vađ caâc nïìn kinh tïị

ăang chuýín ăöíi trong viïơc phín

loaơi caâc doanh nghiïơp vađ minh

baơch hoâa quýìn súê hûôu Nïịu quy

trònh cöí phíìn hoâa ặúơc quaên lyâ

möơt caâch cöng bùìng vađ minh

baơch, thò trúê ngaơi chñnh ăöịi vúâi

hoaơt ăöơng nađy lađ tûđ phña caâc giaâm

ăöịc doanh nghiïơp nhađ nûúâc vađ

caâc nhađ baêo trúơ trong chñnh phuê

hún lađ tûđ phña ngûúđi lađm cöng

trong chñnh caâc doanh nghiïơp

liïn quan

Coâ nhiïìu giaêi phaâp khaâc nhau

cho viïơc choơn ra möơt cú quan ăaơi

diïơn cho nhađ nûúâc Thûơc tïị ăaô chó

ra rùìng, nïịu cín nhùưc kyô thò giaêiphaâp töịi ûu lađ thađnh líơp möơt cúquan nhađ nûúâc úê trung ûúng ăïíthûơc hiïơn quýìn súê hûôu cuêa nhađnûúâc trong caâc doanh nghiïơp nhađnûúâc chûâ khöng quaên lyâ baên thíncaâc doanh nghiïơp ăoâ

Thaâch thûâc cuêa viïơc caêi thiïơn chïị ăöơ quaên lyâ coâ thïí ặúơc giaêi quýịt

trûúâc hïịt bùìng caâch tuýín choơnnhûông ngûúđi quaên lyâ vađ ăaânh giaâkïịt quaê hoaơt ăöơng möơt caâch töịthún, caê hai víịn ăïì nađy ăođi hoêi phaêiphaât triïín caâc kïnh ăaânh giaâ ăöơclíơp, tíơp trung quýìn lûơa choơn vađloaơi boê caâc nhađ quaên lyâ vađo möơtthiïịt chïị, cùưt ặât caâc möịi liïn hïơgiûôa caâc nhađ quaên lyâ vađ caâc nhađbaêo trúơ úê caâc böơ

Sûơ lûơa choơn chuê ýịu cho möịiquan hïơ nöịi dađi giûôa chñnh phuê vađcaâc doanh nghiïơp trong ăiïìu kiïơnbaêo vïơ lúơi ñch cöng vađ tađi saên cuêadoanh nghiïơp lađ möơt höơi ăöìngăiïìu hađnh (ban giaâm ăöịc) vađ möơthúơp ăöìng vïì hiïơu quaê cöng viïơc vađquaên lyâ Coâ nhiïìu caâch khaâc nhauăïí xíy dûơng ban ăiïìu hađnh, nhûng

víịn ăïì cú baên lađ phaêi baêo ăaêm viïơckiïím soaât hiïơu quaê cuêa ban ăöịi vúâihoaơt ăöơng quaên lyâ doanh nghiïơp

Hiïơu quaê cuêa caâc húơp ăöìng kïịt quaê

cöng viïơc (giûôa chñnh phuê vađngûúđi quaên lyâ doanh nghiïơp nhađnûúâc) phuơ thuöơc phíìn lúân vađo viïơccoâ ặúơc caâc nguöìn thöng tin tincíơy, nùng lûơc quaên lyâ hađnh chñnh

vûông chùưc, möơt ăöơi nguô quaên lyâ coânùng lûơc vađ sûơ cam kïịt chín thađnhtûđ hai phña Kïịt quaê lađ húơp ăöìngvïì kïịt quaê cöng viïơc chó coâ hiïơuquaê úê möơt söị ñt nûúâc coâ nhûông ăùơcăiïím kïí trïn chûâ khöng hiïơu quaê úênhûông nûúâc khaâc Húơp ăöìng quaên lyâ (giûôa chñnh phuê vađ caâc nhađ quaên

lyâ tû nhín) lađ möơt tíịm ngín phiïịukyâ khöịng cho caâc nhađ quaên lyâcöng ty bođn ruât tađi saên hay lúơinhuíơn cuêa cöng ty Ăiïìu nađy phaêiặúơc loaơi boê trûđ khi hoơ nùưm ặúơctyê lïơ cöí phíìn khöịng chïị Ngay caêkhi ăoâ, sûơ giaâm saât chùơt cheô cuêachñnh phuê cuông víîn lađ ýịu töị bùưtbuöơc vađ do ăoâ, caâc húơp ăöìng quaênlyâ lađ ăùơc biïơt ruêi ro úê nhûông nûúâcăang phaât triïín

Caâc ắnh hûúâng caêi thiïơn

Do viïơc chñnh phuê trûơc tiïịpcung cíịp caâc dõch vuơ cöng chó lađmöơt trong nhûông giaêi phaâp lûơachoơn, vò víơy caâc nûúâc ăang phaâttriïín nïn ắnh kyđ xem xeât laơi hiïơuquaê cuêa viïơc trûơc tiïịp cung cíịpdõch vuơ cöng coâ tñnh túâi khaê nùngtham gia cuêa caâc doanh nghiïơp tûnhín vađ töí chûâc phi chñnh phuê

Ăiïìu nađy ăùơc biïơt coâ ñch ăöịi vúâichñnh quýìn ắa phûúng, núi cungcíịp caâc loaơi dõch vuơ cöng mađ nhònchung phuđ húơp vúâi caâc nhađ cungcíịp dõch vuơ phi chñnh phuê Tuynhiïn, viïơc giaâm saât chùơt cheô lađ cíìnthiïịt ăïí ngùn chùơn sûơ xuöịng cíịpcuêa chíịt lûúơng vađ khaê nùng tiïịp

cíơn dõch vuơ do bõ caâc nhoâm lúơi ñch

tû nhín ăíìy quýìn lûơc úê ắaphûúng chi phöịi

Möơt phûúng phaâp trung hoađtûúng tûơ ặúơc coi lađ thñch húơp ăïígiaêi quýịt möịi quan hïơ giûôa viïơchoaơch ắnh vađ thi hađnh chñnh saâchcung cíịp dõch vuơ Sûơ taâch baơchcûâng nhùưc giûôa hai chûâc nùng lađkhöng thñch húơp úê híìu hïịt caâcnûúâc, vađ viïơc xíy dûơng möơt "cúquan tûơ haơch toaân" úê caâc nûúâcăang phaât triïín chuýn ăaêmnhiïơm viïơc cung cíịp dõch vuơ lađmöơt giaêi phaâp cûơc kyđ khöng khaêthi Tuy nhiïn, trïn thûơc tïị haichûâc nùng lađ khaâc biïơt Trongphaơm vi cú cíịu töí chûâc hiïơn coâ,giaêi phaâp hûôu ñch cho caâc nûúâc lađphaêi tòm ra ặúơc nhûông phûúngthûâc tíơp trung vađo viïơc xíy dûơngcaâc chñnh saâch vađ chuíín mûơc vïìcung cíịp dõch vuơ, ăöìng thúđi chopheâp caâc nhađ quaên lyâ doanhnghiïơp nhađ nûúâc nùng ăöơng húntrong viïơc cung cíịp dõch vuơ cöng.Nhûông caêi tiïịn phuđ húơp phuơthuöơc phíìn lúân vađo ăùơc ăiïím cuêatûđng nûúâc, vađo caâc dõch vuơ cuơ thïí,vađ vađo töí chûâc böơ maây cuêa chñnhphuê Tuy nhiïn, nhòn chung, viïơcmúê röơng hún nûôa quýìn tûơ chuêcuêa caâc nhađ quaên lyâ doanh nghiïơpnhađ nûúâc ăïí caâc dõch vuơ ặúơccung cíịp möơt caâch hiïơu quaê nïnặúơc xem xeât trong möịi liïn hïơvúâi thuê tuơc cíịp ngín saâch (ăùơcbiïơt lađ mong muöịn coâ sûơ linh hoaơt

hún trong viïơc ăiïìu chónh ngín

saâch trong cuđng möơt lônh vûơc) vađ

cú chïị ăaânh giaâ hiïơu quaê ăiïìu

hađnh cuêa caâc nhađ quaên lyâ doanh

nghiïơp nhađ nûúâc

ÚÊ phíìn lúân caâc nûúâc ăang

phaât triïín vađ caâc nïìn kinh tïị

chuýín ăöíi, nïịu khöng coâ lúơi ñch

buđ laơi cuêa viïơc cung cíịp dõch vuơ

cho nhûông nhoâm mađ caâc doanh

nghiïơp tû nhín khöng vûún túâi,

thò nhòn chung khu vûơc doanh

nghiïơp nhađ nûúâc ặúơc coi lađ núi

bođn ruât tađi chñnh cuêa nhađ nûúâc

Do ăoâ, cíìn coâ möơt giaêi phaâp

maơnh, ăoâ lađ giaêm quy mö cuêa

khu vûơc doanh nghiïơp nhađ nûúâc

thöng qua tû nhín hoaâ vađ ăöìng

thúđi, níng cao hiïơu quaê vađ traâch

nhiïơm cuêa nhûông doanh nghiïơp

víîn cođn úê khu vûơc cöng Búêi vò

viïơc tû nhín hoâa keâo theo nhûông

nguy cú riïng úê nhûông nûúâc coâ

nùng lûơc quaên lyâ keâm, do víơy caâc

nûúâc ăang phaât triïín cíìn ăùơc biïơt

lûu yâ túâi quaâ trònh tû nhín hoaâ,

vúâi moơi sûơ giuâp ăúô vïì mùơt

chuýn gia mađ caâc nûúâc nađy coâ

thïí coâ ặúơc Caâc cú quan tađi trúơ

quöịc tïị cuông cíìn phaêi chuýín sûơ

quan tím cuêa mònh tûđ söị lûúơng

sang chíịt lûúơng cuêa viïơc tû nhín

hoaâ, tûđ sûơ quan tím “tû nhín hoaâ

lônh vûơc gò” sang viïơc “tû nhín

hoaâ nhû thïị nađo”

Ăöịi vúâi viïơc níng cao hiïơu quaê

vađ traâch nhiïơm cuêa caâc doanh

nghiïơp nhađ nûúâc cođn laơi úê nhiïìu

nûúâc ăang phaât triïín vađ caâc nïìnkinh tïị chuýín ăöíi, ăöíi múâiphûúng thûâc quaên lyâ doanhnghiïơp lađ cíìn thiïịt Vïì víịn ăïìnađy, giaêi phaâp lûơa choơn nïu úêtrïn lađ khöng phuđ húơp búêi viïơc caêicaâch quaên lyâ doanh nghiïơp vađ thuêtuơc phaêi ặúơc tiïịn hađnh thöịngnhíịt cho toađn böơ khu vûơc doanhnghiïơp nhađ nûúâc

Sau ăíy lađ möơt söị giaêi phaâp coâthïí giuâp baêo ăaêm lúơi ñch cuêa viïơccöí phíìn hoaâ:

● Thiïịt líơp möơt hònh thûâc cöng tyduy nhíịt vađ traânh nhûông giaêiphaâp vïì töí chûâc coâ tñnh lùưpgheâp (khöng lađm roô ặúơc traâchnhiïơm) vađ nhûông kïị hoaơch cuơthïí cho tûđng ngađnh (cho pheâpcaâc böơ duy trò sûơ aênh hûúêngkhöng xaâc ăaâng);

● Baêo ăaêm thöng tin liïn laơc röơngraôi vađ coâ ăöơ tin cíơy cao, ăùơcbiïơt lađ vúâi nhûông ngûúđi ặúơctuýín duơng;

● Giaâm saât hoaơt ăöơng cuêa caâc nhađquaên lyâ doanh nghiïơp miïîncûúông trong suöịt quaâ trònh cöíphíìn hoaâ

Ăïí lûơa choơn möơt cú quan ăaơidiïơn nhađ nûúâc, thöng thûúđngngûúđi ta thñch thađnh líơp möơt cúquan nhađ nûúâc trung ûúng riïngbiïơt chûâ khöng chia nhoê traâchnhiïơm cho caâc cú quan khaâc nhau,hoùơc giao phoâ traâch nhiïơm chomöơt töí chûâc hiïơn hađnh vúâi möơt

quýìn haơn hoađn toađn khaâc Möơt cúquan nhađ nûúâc trung ûúng nhûvíơy phaêi chõu traâch nhiïơm giaâmsaât tíịt caê caâc doanh nghiïơp nhađnûúâc, nhûng caâc chûâc nùng thöngthûúđng nïn giao cho caâc cú quanriïng biïơt nhùìm traânh xung ăöơt vïìlúơi ñch.

Khi xem xeât viïơc thađnh líơp bangiaâm ăöịc, nhûông víịn ăïì sau ăíy lađcíìn thiïịt:

● Thûâ nhíịt, phaêi ăaânh giaâ xemban giaâm ăöịc coâ ăiïìu hađnhhiïơu quaê hún caâc töí chûâc khaâckhöng, dûơa trïn khaê nùng cuêacaâc thađnh viïn ban giaâm ăöịc,vađ quy mö, tñnh chíịt cuêa doanhnghiïơp

● Xaâc ắnh roô muơc tiïu hoaơt ăöơngcuêa ban giaâm ăöịc vađ trao ăuêquýìn haơn cho ban giaâm ăöịc

● Choơn ra caâc thađnh viïn bangiaâm ăöịc coâ nùng lûơc vađ ăöơclíơp, ăaơi diïơn cho caâc khu vûơcbíìu cûê khaâc nhau, chuê ýịu tûđkhu vûơc tû nhín

● Giuâp ban giaâm ăöịc tûơ töí chûâchoaơt ăöơng vađ tíơp huíịn nïịu cíìnthiïịt Viïơc hònh thađnh möơt cú chïịtöí chûâc cho caâc giaâm ăöịc tíơphuíịn nhû víơy lađ ăiïìu cíìn phaêixem xeât, vađ lyâ tûúêng nhíịt lađ úêcíịp khu vûơc ăöịi vúâi möơt söị nûúâc

● Baêo ăaêm caâc biïơn phaâp khuýịnkhñch thoaê ăaâng vađ hïơ thöịngchõu traâch nhiïơm Thuđ lao chocaâc thađnh viïn ban giaâm ăöịc

phaêi lađ tûúng ăöịi so vúâi thuđ laocho caâc nhađ quaên lyâ caâc doanhnghiïơp, vađ thiïịt líơp caâc thuê tuơcnhùìm xem xeât laơi hoaơt ăöơng cuêacaâc thađnh viïn ban giaâm ăöịc,bao göìm caê viïơc giaâm saât khùưtkhe hoaơt ăöơng quaên lyâ doanhnghiïơp

Caâc húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơcvađ quaên lyâ trong moơi trûúđng húơpăïìu lađ víịn ăïì nan giaêi Vò víơy:

● caâc húơp ăöìng kïịt quaê cöng viïơcphaêi ặúơc sûê duơng möơt caâchchoơn loơc;

● thöng tin vïì muơc tiïu hoaơtăöơng cuêa caâc doanh nghiïơpphaêi ặúơc thöng baâo cho tíịt caêcaâc bïn;

● möơt cú quan ăöơc líơp phaêi ặúơcthađnh líơp vađ hoaơt ăöơng nhûmöơt cú quan troơng tađi, giaêiquýịt tranh chíịp;

● caâc chó söị vïì hiïơu quaê hoaơtăöơng nïn xuíịt phaât tûđ möơt kïịhoaơch ăaô ặúơc thoaê thuíơn keâodađi tûđ ba ăïịn nùm nùm vađ chónïn ăiïìu chónh caâc muơc tiïuhoaơt ăöơng khi caâc ýịu töị chuêýịu ngoađi tíìm kiïím soaât cuêaban giaâm ăöịc thay ăöíi;

● möơt khi caâc muơc tiïu hoaơt ăöơngăaô ặúơc ăùơt ra, caâc nhađ quaên lyâcoâ thïí tûơ do ăiïìu hađnh cöngviïơc theo caâc chñnh saâch chungcuêa chñnh phuê vađ caâc ăiïìukhoaên húơp ăöìng

● nïëu hoaân caãnh khöng cho pheáp

xêy dûång húåp àöìng kïët quaã

cöng viïåc möåt caách chi tiïët, thò

thoaã thuêån vïì kïët quaã cöng viïåc

vêîn coá thïí laâm cú súã cho àöëi

thoaåi mang tñnh chêët xêy dûång

vïì kïët quaã hoaåt àöång vúái àiïìu

kiïån laâ nhûäng hêåu quaã tñch cûåc

vaâ tiïu cûåc coá aãnh hûúãng àïën

caác nhaâ quaãn lyá doanh nghiïåp

● do coá ruãi ro khaá cao trong caáchúåp àöìng quaãn lyá vúái caác giaámàöëc doanh nghiïåp tû nhên úã caácnûúác phaát triïín, cho nïn khithêåt sûå cêìn phaãi tham gia caáchúåp àöìng nhû vêåy, chñnh phuãphaãi xem xeát viïåc thuï möåt töíchûác àöåc lêåp bïn ngoaâi, nhùçmgiaám saát hoaåt àöång quaãn lyá vúáidanh nghôa cuãa chñnh mònh

Viïơc böí nhiïơm

Viïơc böí nhiïơm vađo ban ăiïìuhađnh caâc töí chûâc cöng phaêi dûơatrïn cú súê thađnh tñch xûâng ăaângvađ baêo ăaêm cín bùìng giûôa caâc kyônùng vađ trònh ăöơ hiïíu biïịt chungcoâ liïn quan

Traâch nhiïơm böí nhiïơm thuöơcvïì caâc böơ trûúêng vúâi sûơ tû víịn cuêacaâc uyê ban göìm caâc thađnh viïnăöơc líơp

Möơt cao uyê vïì viïơc böí nhiïơmphaêi ặúơc cûê ra nhùìm ăiïìu chónh,giaâm saât vađ baâo caâo vïì quaâ trònhböí nhiïơm ban ăiïìu hađnh

Quaâ trònh nađy phaêi ặúơc cöngkhai vađ bíịt kyđ phûúng aân nađo cuôngcíìn ặúơc giaêi trònh cuơ thïí xuíịtphaât tûđ nhûông thûơc tïị xaâc thûơcnhíịt Caâc thöng tin mö taê cöng viïơccuêa chûâc danh ặúơc böí nhiïơm phaêiặúơc cöng böị vađ cíìn tòm ặúơc möơtsöị lûúơng lúân caâc ûâng cûê viïn UÊyban tû víịn seô ăaânh giaâ tñnh phuđhúơp cuêa tûđng ûâng cûê viïn

Cíìn coâ möơt khung phaâp lyâ phuđhúơp ăiïìu chónh nguýn tùưc vađtraâch nhiïơm giaêi trònh trong caâc töíchûâc cöng

Tñnh cöng khai vađ giaâm saât ăöơclíơp lađ ýịu töị baêo ăaêm quan troơngcho viïơc thûơc hiïơn caâc quy tùưcchuíín mûơc vađ phaêi ặúơc phaât triïín.Ăùơc biïơt, nhín viïn coâ nhûông caâchthûâc tin cíơy ăïí lïn tiïịng vïì moơi sûơnghi ngaơi vïì caâc víịn ăïì nađy.Traâch nhiïơm cuêa caâc nhín viïnkïị toaân vađ kiïím toaân trong viïơcbaêo ăaêm caâc quy tùưc trïn cuông nhûcaâc víịn ăïì tađi chñnh cíìn phaêi ặúơcăùơc biïơt quan tím

Caâc quy trònh, thuê tuơc böí nhiïơm

Mö taê nhiïơm vuơ (mö taê cöng viïơc) vađ nhûông phíím chíịt cíìn thiïịt ("ăùơc ăiïím caâ nhín")

● Mö taê cöng viïơc vađ toâm tùưt caâcýu cíìu quan troơng vïì phíímchíịt caâ nhín cíìn ặúơc líơp thađnhvùn baên vađ cöng böị röơng raôi, gûêi

Phuơ luơc II

NHÛÔNG KINH NGHIÏƠM HAY TRONG VIÏƠC BÖÍ NHIÏƠM BAN ĂIÏÌU HAĐNH CAÂC TÖÍ CHÛÂC

ăïịn cho tíịt caê caâc ûâng cûê viïn

vađ phaêi ặúơc cao uyê vïì viïơc böí

nhiïơm kiïím tra kyô lûúông

● Chi tiïịt vïì quaâ trònh böí nhiïơm

cuông phaêi ặúơc líơp thađnh vùn

baên vađ cöng böị röơng raôi

Tòm ûâng cûê viïn

● Ăïí tòm ặúơc nhiïìu ûâng cûê viïn,

phaêi tíơn duơng töịi ăa caâc

phûúng tiïơn sau:

- quaêng caâo - cho caê caâc chûâc

danh chung vađ chûâc danh cuơ

thïí;

- nghiïn cûâu töíng thïí;

- tham víịn caâc cú quan coâ

liïn quan, bao göìm caâc

nhoâm tû víịn ăaô ặúơc cöng

nhíơn, nhoâm ngûúđi sûê duơng,

caâc nhađ chûâc traâch ắa

phûúng; vađ caâc cú quan dín

cûê úê ắa phûúng; vađ

- duy trò vađ sûê duơng cú súê dûô

liïơu vïì nhûông ăöịi tûúơng coâ

quan tím vađ phuđ húơp

● Moơi ngûúđi coâ thïí tûơ ûâng cûê

hoùơc giúâi thiïơu ngûúđi khaâc möơt

caâch cöng khai trïn caâc phûúng

tiïơn quaêng caâo, vađ cöng böị cho

cöng chuâng

Choơn ra danh saâch ngùưn vađ trònh

caâc böơ trûúêng tham khaêo

● Viïơc ặa caâc ûâng cûê viïn vađo

danh saâch phaêi ặúơc caâc uyê ban

hoùơc nhoâm tû víịn, göìm caâc

thađnh viïn ăöơc líơp thûơc hiïơn

hoùơc xem xeât

● Bíịt kyđ möơt ûâng cûê viïn nađoặúơc trònh lïn caâc böơ trûúêngphaêi ặúơc uyê ban phï chuíín lađphuđ húơp vúâi cûúng võ seô ặúơcböí nhiïơm, coâ thïí keđm theo díînchûâng nïịu cíìn thiïịt

Lûơa choơn ra caâc ûâng cûê viïn saâng giaâ

● Viïơc böí nhiïơm phaêi dûơa trïn cúsúê thađnh tñch xûâng ăaâng vađ sûơcín bùìng giûôa caâc kyô nùng vađtrònh ăöơ hiïíu biïịt liïn quan

● Caâc ûâng cûê viïn ặúơc böí nhiïơmphaêi do uyê ban tû víịn phoêngvíịn, hoùơc nïịu úê cíịp cao hún thò

do caâc böơ trûúêng hoùơc caâc quanchûâc cíịp cao phoêng víịn

● Khöng ặúơc tûơ ăöơng böí nhiïơmlaơi Kïịt quaê hoaơt ăöơng cuêa nhûôngngûúđi ặúng nhiïơm phaêi ặúơcxem xeât laơi

Xaâc nhíơn laơi viïơc böí nhiïơm

● Moơi sûơ böí nhiïơm phaêi ặúơcthöng baâo trïn baâo chñ vađ caâcphûúng tiïơn truýìn thöng khaâc,phuđ húơp theo tûđng kyđ böí nhiïơmhoùơc theo quyâ, vađ tíịt caê caâcphođng ban phaêi thöng baâo vïìthuê tuơc böí nhiïơm hùìng nùm cuêamònh

● Caâc ăún võ baêo trúơ vađ caâc caânhín trong NDPB vađ NHSphaêi coâ danh saâch caâc thađnhviïn cuêa mònh, trong ăoâ ghi roô

ai ăang giûô chûâc vuơ nađo, ăïịnbao giúđ

Tñnh cöng khai

Tiïịp cíơn thöng tin

● Ban hađnh böơ quy tùưc cuơ thïí vïìviïơc tiïịp cíơn thöng tin phuđ húơpvúâi caâc quy ắnh cuêa chñnh phuê

● Thiïịt líơp vađ cöng böị caâc quy tùưcroô rađng cho viïơc thûơc thi böơ quytùưc ăoâ, bao göìm:

- caâc tiïu chñ roô rađng vïì thöngtin seô bõ tûđ chöịi, phaêi chó díîn

ra khi ýu cíìu vïì thöng tin bõtûđ chöịi

- tiïu chuíín vïì thúđi haơn traê lúđikhiïịu naơi (vñ duơ, thöng tinphaêi ặúơc cung cíịp thöngthûúđng trong vođng 21 ngađy)hoùơc thû tûđ giao dõch thöngbaâo vïì thúđi gian heơn traê lúđi

- möơt cú chïị khiïịu naơi, trûúâctiïn lađ ngay trong töí chûâc ăoâ,sau ăoâ lïn thanh tra, hoùơcăïịn möơt caâ nhín ăöơc líơp khaâcặúơc böí nhiïơm ăïí lađm viïơcăoâ (khi töí chûâc ăoâ khöng chõutraâch nhiïơm trûúâc thanh traquöịc höơi); vađ

- möơt chñnh saâch vïì phñ ăöịi vúâithöng tin ặúơc cung cíịp (vúâiýu cíìu chó ăïì nghõ cung cíịpmöơt söị tađi liïơu húơp lyâ mađkhöng phaêi traê tiïìn)

● Cung cíịp thöng tin vïì mûâclûúng cuêa ban ăiïìu hađnh, vađmûâc lûúng trung bònh cuêa nhínviïn thûúđng

Gùơp mùơt

● Töí chûâc caâc buöíi gùơp mùơt cöng

khai vúâi cöng chuâng hoùơc lađmbiïn baên cuöơc gùơp mùơt (hoùơccuêa caâc uyê ban chñnh) ăïí cöngchuâng kiïím tra, hoùơc trònh bađynhûông cuöơc thaêo luíơn chñnh vađnhûông quýịt ắnh quan troơngtrong caâc baên tin sau möîicuöơc gùơp mùơt Möơt söị víịn ăïì coâthïí xem lađ tuýơt míơt nhûng cíìnphaêi coâ quy ắnh cöng khai vïìvíịn ăïì nađy

● Cöng böị cöng khai caâc cuöơc hoơptoađn thïí hùìng nùm cho cöngchuâng vađ trïn caâc phûúng tiïơnthöng tin ăaơi chuâng, taơo cú höơiăïí nïu cíu hoêi, chíịt víịn caâcthađnh viïn ban ăiïìu hađnh vïìhoaơt ăöơng cuêa töí chûâc

● Taơo caâc cú höơi khaâc ăïí löi keâovađ thöng baâo cho cöng chuângvađ caâc töí chûâc coâ nhiïìu quýìnlúơi vïì caâc víịn ăïì lúân, quantroơng, thöng qua caâc nhoâm, höơingûúđi tiïu duđng, höơi thaêo nhoâmhoùơc gùơp mùơt cöng chuâng

Íịn phíím

● Caâc baâo caâo hoaơt ăöơng vađ tađichñnh hùìng nùm phaêi bao göìmthöng tin vïì vai trođ vađ cíịu truâccuêa cú quan ăiïìu hađnh, kïịhoaơch hoùơc chiïịn lûúơc dađi haơn;thađnh viïn ban ăiïìu hađnh, hiïơuquaê hoaơt ăöơng cho caâc muơc tiïuchuê ýịu; muơc tiïu cho nùm túâi;cam kïịt cuêa hoơ vađ phûúngphaâp cöng khai hoaâ hoaơt ăöơngcuêa chñnh phuê vađ coâ thïí líịythïm thöng tin úê ăíu (bao göìm

caâch thûâc kiïím tra söị tađi khoaên

vïì lúơi nhuíơn cuêa caâc thađnh viïn

ban ăiïìu hađnh vađ xem xeât, traê

lúđi khiïịu naơi)

● Cöng böị caâc thöng tin quan

troơng khaâc tuyđ thuöơc vađo töí

chûâc ăoâ, bao göìm caê caâc thöịng

kï chuê ýịu, kïịt quaê tû víịn, chi

tiïịt caâc thuê tuơc quan troơng (vñ

duơ, tiïu chuíín ăïí phín böí caâc

khoaên quyô cöng) vađ baâo caâo vïì

kïịt quaê ăiïìu tra thûúđng xuýn

● Caâc íịn phíím phaêi ặúơc cöng böị

cađng röơng raôi cađng töịt, vñ duơ

thöng qua caâc thû viïơn, toađn böơ

caâc baâo caâo hùìng nùm vađ söí saâch

vïì tađi chñnh phaêi ặúơc chuýín

ăïịn lûu taơi cú quan cuêa chñnh

phuê phuơ traâch vïì víịn ăïì nađy

CHUÂ THÑCH

1 Tuy nhiïn, ăöịi vúâi caâc dûơ aân

phaât triïín cú súê haơ tíìng lúân, nhu cíìu

lađ ríịt lúân, ăïịn nöîi phíìn lúân caâc khoaên

tađi chñnh phaêi ặúơc huy ăöơng tûđ caâc

nguöìn vöịn cuêa khu vûơc tû nhín

2 Chuâng töi caêm ún Nick

Manning ăaô ăoâng goâp ríịt nhiïìu vïì

nöơi dung cuêa phíìn nađy Bađi viïịt cuêa

Nick Manning ăaô ặúơc biïn tíơp ăïíphuđ húơp vúâi cú cíịu vađ ýu cíìu cuêachûúng nađy, vađ vúâi nhûông tađi liïơukhaâc Taâc giaê chõu traâch nhiïơm vïì caâcquan ăiïím trònh bađy úê ăíy vađ vïì moơithiïịu soât coâ thïí coâ

3 Xem, nhíịt lađ phíìn tham gia cuêaNiskanen vađ Dunleavy, toâm tùưt caâchoơc thuýịt khaâc trong tađi liïơu doPollitt, Christopher vađ nhûông ngûúđikhaâc biïn soaơn (1998)

4 Nhû Stewart (1996) nïu: "Viïơctaâch biïơt giûôa líơp chñnh saâch vađ thûơchiïơn chñnh saâch khöng phaêi lađ liïìuthuöịc tiïn ăïí giaêi quýịt ríịt nhiïìu víịnăïì cuêa chïị ăöơ quaên lyâ cöng Cíìnphaêi nhòn nhíơn ăíy lađ möơt giaêi phaâpchûâ khöng phaêi lađ toađn böơ giaêi phaâp."

5 Phíìn nađy dûơa vađo tađi liïơu cuêaBan thû kyâ Khöịi Thõnh vûúơng chung;

vađ cuêa Nellis vađ Shirley (1991)

6 Phíìn nađy chuê ýịu dûơa vađo tađi liïơu cuêa Schiavo - Campo vađPannier(1994), "Quaên lyâ hiïơu quaêcaâc doanh nghiïơp cöng: Kinhnghiïơm cuêa caâc doanh nghiïơp."

7 Xem Pannier vađ Schiavo-Campo(1994)ăïí biïịt thïm chi tiïịt cuêa cuöơcthaêo luíơn

8 Dûơa vađo baâo caâo ăíìu tiïn cuêa Uyêban vïì Tiïu chuíín ăúđi söịng cöng cuêaVûúng quöịc Anh

PHÊÌN II

QUAÃN LYÁ CAÁC NGUÖÌN LÛÅC

CUÃA CHÑNH PHUÃ

Nïn rúđi buöíi tiïơc khöng khaât mađ cuông

khöng say.

- Aristotle

thiïơu töíng quaât vïì toađn böơ

chu trònh quaên lyâ chi tiïu

cöng cöơng (PEM) Möơt thöng ăiïơp

quan troơng lađ quaên lyâ chi tiïu cöng

cöơng, möơt mùơt khöng phaêi lađ möơt

víịn ăïì mang tñnh kyô thuíơt thuíìn

tuyâ, hay thñch húơp vúâi nhûông

chónh sûêa nhanh choâng vađ mùơt

khaâc, hoaơt ăöơng nađy luön cíìn phaêi

ặúơc caêi thiïơn cho phuđ húơp vúâi

thûơc tïị Caâc nguýn tùưc vađ thûơc tïị

quaên lyâ chi tiïu cuêa chñnh quýìn

ắa phûúng ặúơc trònh bađy trong

Chûúng 8 Chûúng nađy tíơp trung

vađo hoaơt ăöơng quaên lyâ chi tiïu cuêa

chñnh phuê trung ûúng Búêi vò

chûúng nađy chó mang tñnh giúâi

thiïơu sú lûúơc vađ do phûúng diïơn

kyô thuíơt cuêa ăïì tađi nađy, nhûông ăöơcgiaê coâ quan tím xin xem thïmphíìn giaêi thñch chi tiïịt trong taâcphíím cuêa Schiavo-Campo vađTommasi xuíịt baên nùm 1999

MUƠC TIÏU VAĐ BÖỊI CAÊNH CUÊA HOAƠT ĂÖƠNG QUAÊN LYÂ CHI TIÏU CÖNG (PEM)

Ngín saâch nhađ nûúâc phaêi lađ tíịm gûúng phaên aânh nhûông lûơa choơn mang tñnh xaô höơi vađ kinh tïị cuêa toađn xaô höơi Ăïí thûơc hiïơn nhûông vai trođ

ặúơc giao, nhađ nûúâc cíìn phaêi (i)tíơp húơp ăuê caâc nguöìn lûơc tûđ nïìnkinh tïị möơt caâch húơp lyâ; vađ (ii)phín böí vađ sûê duơng nhûông nguöìnlûơc ăoâ möơt caâch nùng ăöơng, hiïơusuíịt vađ ăaơt hiïơu quaê cao.1 Do ăoâ,chuâng ta phaêi luön quan tím túâimöịi quan hïơ khöng thïí taâch rúđigiûôa chi tiïu vađ thu nhíơp – giûôa söị

249

Quaên lyâ chi tiïu

cuêa chñnh phuê

trung ûúng

tiïìn thu ặúơc möơt caâch trûơc tiïịphoùơc giaân tiïịp tûđ ngûúđi dín (vađ, úêhíìu hïịt caâc nûúâc ăang phaât triïín,lađ tûđ caâc khoaên viïơn trúơ) vađ viïơc sûêduơng söị tiïìn ăoâ möơt caâch phuđ húơpnhíịt vúâi mong muöịn cuêa ngûúđidín.2Ngoađi ra, sûơ húơp taâc chùơt cheôgiûôa caâc quan chûâc ngađnh thúị vađcaâc quan chûâc phuơ traâch ngín saâchnhađ nûúâc lađ ăiïìu khöng thïí thiïịutrong nhiïìu lônh vûơc, vñ duơ nhû dûơtoaân ngín saâch nhađ nûúâc, xíydûơng kïị hoaơch phaât triïín kinh tïị

vô mö, vađ lûơa choơn giûôa tùng chitiïu hay cùưt giaêm thúị

Ba muơc tiïu chñnh cuêa PEM3

Hoaơt ăöơng quaên lyâ chi tiïucöng, möơt cöng cuơ chuê ýịu cuêachñnh saâch, phaêi hoađn thađnh caê bamuơc tiïu kinh tïị töíng thïí lađ tùngtrûúêng, öín ắnh vađ cöng bùìng vïìmùơt kinh tïị ÖÍn ắnh tađi chñnh ăođihoêi phaêi coâ kyê luíơt tađi chñnh; tùngtrûúêng vađ cöng bùìng vïì mùơt kinhtïị ặúơc thûơc hiïơn möơt phíìn thöngqua viïơc phín böí caâc khoaên tiïìntrong quyô cöng cho caâc ngađnhkhaâc nhau; vađ trûúâc hïịt, caê ba muơctiïu nađy ăïìu ăođi hoêi sûê duơng caâcnguöìn lûơc coâ hiïơu quaê vađ hiïơu suíịtcao trïn thûơc tïị Do ăoâ, ba muơctiïu cuêa chñnh saâch töíng thïí ặúơcdiïîn giaêi thađnh ba muơc tiïu chñnhcuêa PEM: kyê luíơt tađi chñnh (kiïímsoaât chi tiïu); phín böí caâc nguöìnlûơc thöịng nhíịt vúâi nhûông ûu tiïncuêa chñnh saâch (phín böí mang

tñnh chiïịn lûúơc); vađ quaên lyâ hoaơtăöơng töịt.4 Ăïịn lûúơt mònh, quaên lyâhoaơt ăöơng töịt ăođi hoêi caê hiïơu suíịt(giaêm thiïíu chi phñ trïn möơt ăún

võ saên phíím ăíìu ra) vađ hiïơu quaê(ăaơt ặúơc kïịt quaê dûơ kiïịn ban ăíìuăöịi vúâi saên phíím ăíìu ra ăoâ).Nhûng ngoađi ra, nhû ăaô nhíịnmaơnh úê trïn, sûơ chuâ yâ túâi caâc tiïuchuíín vađ quy trònh thñch húơp cuôngcoâ yâ nghôa hïịt sûâc quan troơng.Coâ möịi quan hïơ míơt thiïịt giûôa

ba muơc tiïu chñnh cuêa PEM: chûâcnùng chuê ýịu tûúng ûâng cuêachuâng, vađ cíịp chñnh quýìn taơi ăoâchuâng hoaơt ăöơng nhiïìu nhíịt Kyêluíơt tađi chñnh ăođi hoêi phaêi coâ sûơkiïím soaât úê tíịt caê caâc cíịp; phín böínguöìn lûơc mang tñnh chiïịn lûúơcýu cíìu phaêi líơp chûúng trònh töịt,ăiïìu nađy ăođi hoêi phaêi coâ nhûôngsùưp xïịp phuđ húơp úê cíịp chñnh phuêvađ cíịp liïn böơ; vađ cöng taâc quaên lyâhoaơt ăöơng liïn quan phíìn lúân túâinöơi böơ caâc böơ Tuy nhiïn, cuông cíìnnhíịn maơnh rùìng, kyê luíơt tađi chñnhvađ quaên lyâ hoaơt ăöơng dïî thñch ûângvïì mùơt kyô thuíơt hún lađ viïơc phínböí caâc nguöìn lûơc mang tñnh chiïịnlûúơc Do ăoâ, viïơc phín böí caâcnguöìn lûơc phíìn nađo bõ aênh hûúêngbúêi nhûông sùưp xïịp mang tñnh töíchûâc cuêa chñnh phuê trung ûúng,nhû ặúơc thaêo luíơn trong Chûúng

3 Nhû Petrei (1998) ăaô giaêi thñch:

Phín böí nguöìn lûơc giûôa caâc chûúng trònh coâ thïí lađ phíìn ñt mang tñnh kyô thuíơt nhíịt trong quaâ trònh xíy

dûơng ngín saâch nhađ nûúâc Trûđ caâc

dûơ aân ăíìu tû, caâc quýịt ắnh chi tiïu

thûúđng khöng dûơa trïn caâc nguýn

tùưc mang tñnh kyô thuíơt hoùơc dûơa

trïn nghiïn cûâu chi tiïịt ăïí xaâc ắnh

nguýơn voơng cuêa ngûúđi dín Viïơc

phín böí caâc quyô bùưt nguöìn tûđ hađng

loaơt caâc ýịu töị tíơp trung taơi caâc ăiïím

khaâc nhau trong quaâ trònh ra quýịt

ắnh, vúâi möơt ngûúđi troơng tađi ăiïìu

hađnh theo nhûông nhíơn thûâc khöng

hoađn chónh vïì thûơc tïị chñnh trõ hiïơn

taơi vađ tûúng lai Caâc böơ, ngađnh, caâc

cú quan ăíìu naôo cuêa caâc töí chûâc lúân,

vađ nhiïìu võ trñ phuơ traâch viïơc ra

quýịt ắnh khaâc do nhûông chñnh trõ

gia nùưm giûô, mađ nhûông ngûúđi nađy,

vïì lyâ thuýịt, ăaô xíy dûơng ặúơc möơt

trûơc giaâc nhíịt ắnh vïì nhûông gò

ngûúđi dín mong muöịn Trong bíịt

kyđ trûúđng húơp nađo, giai ăoaơn thu

thíơp vađ phín tñch thöng tin ặúơc

dađnh ñt nöî lûơc hún bíịt kyđ giai ăoaơn

nađo khaâc trong quaâ trònh xíy dûơng

ngín saâch nhađ nûúâc.

Viïơc tíơp trung vađo hoaơt ăöơngquaên lyâ chi tiïu cöng khöng ặúơcdíîn túâi tònh traơng boê qún möịi liïnhïơ míơt thiïịt giûôa thu nhíơp vađ chitiïu Böơ ba muơc tiïu cuêa PEM coâthïí dïî dađng ặúơc múê röơng thađnhböơ ba muơc tiïu tađi chñnh Kyê luíơt tađi

chñnh bùưt nguöìn tûđ dûơ baâo töịt vïìthu nhíơp cuông nhû chi tiïu; viïơcphín böí mang tñnh chiïịn lûúơc coâmöơt phíìn tûúng ûâng trong tyê lïơthúị giûôa caâc ngađnh khaâc nhau; vađtíịt nhiïn, viïơc quaên lyâ thúị lađ khñacaơnh thu nhíơp cuêa quaên lyâ hoaơtăöơng thu chi coâ hiïơu quaê

Baêng 7.1 Toâm tùưt nhûông möịiquan hïơ nađy

Lûúơc ăöì nađy lađ möơt sûơ ăún giaênhoaâ nhùìm giuâp hònh thađnh nhûôngkhaâi niïơm cú baên Thûơc tïị phûâctaơp hún nhiïìu Thûâ nhíịt, nhû ăaônhùưc túâi úê phíìn trïn, nïịu tñnhtrong möơt thúđi gian ngùưn, ba muơctiïu coâ thïí seô míu thuíîn nhau(chuâng ta cíìn phaêi lûơa choơn vađ ăiïìu

Baêng 7.1 Muơc tiïu chñnh cuêa quaên lyâ tađi chñnh cöng

Muơc tiïu

Kyê luíơt tađi chñnh

Phín böí vađ huy ăöơng

Chûâc nùng chi tiïu

Kiïím soaât chi tiïu Líơp chûúng trònh chi tiïu Quaên trõ

Cíịp töí chûâc

Cíịp töíng thïí Liïn böơ Nöơi böơ caâc böơ