Nhưng cách hỏi và nội dung hỏi như thế nào cho phù hợp với đối tượng mà mình định hỏi.Để biết điều đĩ cơ cùng các em tìm hiểu nội dung của bài hơm nay: Giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi..
Trang 1LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Tiết 30: GIỮ PHÉP LỊCH SỰ KHI ĐẶT CÂU HỎI III/ Các hoạt động dạy-học:
A/ KTBC: Trước khi vào bài mới cơ KTBC:
- Cơ mời 1 bạn lên bảng đặt cho cơ 1 câu hỏi
- Ở dưới lớp bạn nào giỏi cho cơ biết:
+ Câu hỏi dùng để làm gì? Những dấu hiệu nào
giúp em nhận ra đĩ là câu hỏi?
- Gọi hs nhận xét
-Nhận xét, cho điểm, tuyên dương cả lớp
B/ Dạy-học bài mới:
1
) Giới thiệu bài:
Như các em đã biết câu hỏi dùng để hỏi về những
điều mà mình chưa biết Nhưng cách hỏi và nội
dung hỏi như thế nào cho phù hợp với đối tượng
mà mình định hỏi.Để biết điều đĩ cơ cùng các em
tìm hiểu nội dung của bài hơm nay: Giữ phép lịch
sự khi đặt câu hỏi
Cơ mời cả lớp mở vở ghi bài cùng cơ
Để biết thế nào là giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi
cơ và các em sẽ lần lượt đi tìm hiểu 3 bài tập trong
phần nhận xét
2 Nhận xét
Bài 1
- Cơ mời 1 bạn đọc cho cơ nội dung của bài tập 1.
- Bài yêu cầu gì?
- Đúng rồi các em ạ! Bài gồm cĩ 2 yêu cầu:
+ Yêu cầu thứ nhất: Tìm câu hỏi cĩ trong khổ thơ?
+ Yêu cầu thứ hai: Tìm từ ngữ trong câu hỏi thể
hiện thái độ lễ phép của người con?
- Bạn nào đã nhận ra câu hỏi cĩ trong khổ thơ? Cơ
mời…
- Tốt lắm! Câu hỏi trong khổ thơ là “Mẹ ơi, con
tuổi gì?” Bây giờ bạn nào cho cơ biết từ ngữ
nào trong câu hỏi thể hiện thái độ lễ phép của người
con?
- Đúng rồi đấy các em ạ! Bạn nhỏ muốn biết mình
tuổi gì nên đã hỏi mẹ một cách lễ phép, thân mật
điều đĩ đã được thể hiện rõ qua lời gọi :Mẹ ơi
- Vậy em cĩ thể thay từ: Mẹ ơi bằng từ nào khác
mà vẫn thể hiện thái độ lễ phép của người con?
- HS đặt theo ý mình
+ Câu hỏi dùng để hỏi những điều
mà mình chưa biết
+ Câu hỏi thường cĩ các từ nghi vấn Khi viết cuối câu hỏi cĩ dấu chấm hỏi
- HS nghe
- HS nghe
- HS ghi vở
- HS nghe
- HS đọc
- Bài yêu cầu:
+ Tìm câu hỏi cĩ trong khổ thơ? + Những từ ngữ nào trong câu hỏi thể hiện thái độ lễ phép của người con?
- HS nghe
- Câu hỏi cĩ trong khổ thơ là câu:
Mẹ ơi, con tuổi gì?
- Trong câu hỏi từø ngữ thể hiện thái độ lễ phép của người con là: Mẹ ơi
- Lắng nghe
- HS1: Em thay từ: Mẹ ơi bằng từ
Trang 2- Em hãy đọc cho cô câu đó.
- Cô mời em ngồi xuống
- Cô muốn nghe 1 ý kiến khác
- Bạn nào có cách thay khác?
- Cô mời 1 bạn nhận xét cho cô các từ mà các bạn
vừa nêu
- Đúng rồi đấy các em ạ! Như vậy, người ta thường
dùng những từ ngữ nào để thể hiện thái độ lễ
phép?
- Khi muốn hỏi chuyện người khác, chúng ta cần
giữ phép lịch sự bằng cách thêm các từ ơi, ạ, dạ,
thưa Nhưng với từng đối tượng, từng mối quan hệ
khác nhau ta cần xưng hô, thưa gửi như thế nào cho
phù hợp.Cô trò mình cùng chuyển sang bài tập 2
Bài 2:
- Cô mời 1 bạn đọc cho cô nội dung bài tập
- Bài yêu cầu chúng ta làm gì?
- Đúng rồi đấy các em ạ! Bài tập yêu cầu chúng ta
đặt những câu hỏi thích hợp để hỏi thầy giáo, cô
giáo hoặc bạn bè về cách ăn mặc, vui chơi, giải trí
Các em rõ yêu cầu của bài chưa? Cô mời cả lớp đặt
câu vào vở nháp
- Cô mời dãy hàng dọc của bạn mỗi bạn nối tiếp
đọc cho cô 1 câu trong số các câu mà mình vừa đặt
được.ba bạn đầu đọc câu mà em muốn hỏi thấy cô
giáo còn ba bạn tiếp theo đọc câu em hỏi bạn bè
- Cô mời 1 bạn nhận xét xem cách hỏi của các bạn
như vậy đã lịch sự và phù hợp với quan hệ giữa
mình và người được hỏi chưa?
* Các em hướng lên MH nhận xét cho cô bài làm
của bạn…
-Cô đồng ý với ý kiến của các em Vậy khi hỏi
chuyện thầy cô giáo hay bạn bè em cần chú ý điều
gì?
- Qua bài tập 2 bạn nào giỏi cho cô biết: Khi hỏi
chuyện người khác, để giữ lịch sự ta cần chú ý điều
gì?
- GV chốt: Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ
phép lịch sự Cụ thế
Thưa mẹ
- Thưa mẹ, con tuổi gì?
- HS2: Em thay từ mẹ ơi bằng từ hả
mẹ ở cuối câu: Con tuổi gì, hả mẹ?
- HS 3: Em thay từ: Mẹ ơi bằng từ Thưa mẹ ở đầu câu và thêm từ ạ ở cuối câu Thưa mẹ, con tuổi gì ạ?
- Em thưa cô các từ mà các bạn vừa nêu đúng rồi ạ
- Người ta thường dùng các từ ngữ
để thể hiện thái độ lễ phép là ơi, ạ,
dạ, thưa
- 1 hs đọc
- Tự làm bài a) Với cô giáo, thầy giáo b) Với bạn em
- HS đọc
- HS nêu
- Các câu hỏi của bạn đúng rồi ạ Khi hỏi thầy cô bạn thưa gửi lễ phép còn khi hỏi bạn bè em thấy bạn hỏi rất thân mật gần gũi ạ
- Theo em, khi hỏi chuyện thầy cô giáo em cần thưa gửi để thể hiện thái độ lễ phép.Với bạn bè thì em không phải thưa gửi mà chỉ cần xưng hô sao cho phù hợp
- Khi hỏi chuyện người khác, để giữ lịch sự ta cần:
+ Thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi
Trang 3+ Cần thưa gửi, xưng hơ cho phù hợp với quan hệ
giữa mình và người được hỏi
Đọc lại câu hỏi trong bài làm của 1 HS trên màn
chiếu
- Giáo viên bật màn hình câu hỏi:
Tại sao mấy ngày nay cậu cứ mặc chiếc áo nàyvậy?
- Nếu cĩ bạn hỏi em câu hỏi này, em sẽ cảm thấy
như thế nào?
- Đúng rồi đấy các em ạ!
Nếu cĩ bạn vơ tình hỏi em như vậy thì sẽ làm cho
mình cảm thấy buồn và ái ngại Vậy khi đặt câu hỏi
cho mọi người ta cần tránh những câu hỏi như thế
nào cơ và các em cùng chuyển sang bài tập 3
Bài 3:
Cơ mời một bạn đọc cho cơ nội dung của bài tập
này
- Bài tập hỏi gì?
- Bài hỏi để giữ lịch sự cần tránh hỏi những câu hỏi
cĩ nội dung như thế nào? Để trả lời câu hỏi này cơ
tổ chức cho các em thảo luận theo nhĩm đơi Thời
gian thảo luận là một phút bắt đầu!
- Cơ mời đại diện một số nhĩm báo cáo kết quả
thảo luận
- Gọi nhĩm khác nhận xét
- Bạn nào giỏi cĩ thể lấy cho cơ một ví dụ về câu
mà mình cần tránh khơng nên hỏi?
- Vậy để giữ phép lịch sự khi hỏi chuyện người
khác ngồi cần thưa gửi, xưng hơ cho phù hợp với
quan hệ giữa mình và người được hỏi thì ta cần chú
ý thêm điều gì?
- Giáo viên chốt:
Qua 3 bài tập trong phần nhận xét ta thấy: khi hỏi
chuyện người khác để giữ phép lịch sự cần thưa
gửi, xưng hơ cho phù hợp với quan hệ giữa mình và
người được hỏi, đồng thời cần tránh những câu hỏi
làm phiền lịng người khác
- Và đây cũng chính là nội dung của phần ghi nhớ
trong bài học ngày hơm nay
- Cơ mời một số bạn đọc lại cho cơ phần ghi nhớ
- Để hiểu rõ thêm những nội dung vừa học, cơ và
các em cùng chuyển sang phần luyện tập
3/ Luyện tập:
Bài 1:
- Cơ mời 2 bạn đọc nối tiếp cho cơ nội dung của bài
- Nếu cĩ bạn hỏi em câu hỏi này, em
sẽ cảm thấy buồn và xấu hổ
- HS đọc
- HSTL
N1- Để giữ lịch sự cần tránh những câu hỏi làm phiền lịng người khác, N2: Để giữ lịch sự cần tránh những câu hỏi làm cho người khác buồn.
N3: Để giữ lịch sự cần tránh những câu hỏi làm đau lịng người khác
- ….ta cần tránh những câu hỏi làm phiền lịng người khác
- HS đọc ghi nhớ
- 2hs nối tiếp nhau đọc
Trang 4tập 1.
- Bài tập yêu cầu gì?
- Đúng rồi đấy các em ạ! Để làm được bài tập này
cô tổ chức cho các em thảo luận theo nhóm đôi làm
bài trên phiếu học tập Các em hãy dựa vào cách
hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại để tìm ra mối
quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của từng
nhân vật Các em rõ nhiệm vụ của mình chưa?
Thời gian thảo luận là 2 phút Hai phút bắt đầu!
* Thời gian thảo luận đã hết Cô mời đại diện các
nhóm báo cáo KQ thảo luận của nhóm mình
- Giáo viên chiếu một bài lên bảng sau đó yêu cầu
học sinh trong nhóm đó nối tiếp báo cáo kết quả
- Cô muốn nghe kết quả của một nhóm khác
- Cô mời một bạn nhận xét kết quả thảo luận của
hai nhóm cho cô
- Giáo viên nhận xét chốt kết quả đúng trên màn
hình
- Qua cách hỏi đáp ta biết được điều gì về nhân
vật?
- Đúng rồi đấy các em ạ! Qua cách hỏi đáp ta có thể
biết được tính cách, mối quan hệ của các nhân vật
đặc biệt trong cuộc sống hằng ngày người ta có thể
đánh giá tính cách, lối sống của một người qua việc
trò chuyện Do vậy khi nói các em luôn luôn phải
giữ phép lịch sự với đối tượng mình đang nói Làm
như vậy, chúng ta không chỉ thể hiện sự tôn trọng
người khác mà còn tôn trọng chính bản thân mình
- Chuyển ý: trong những trường hợp tế nhị ta cần
bày tỏ sự thông cảm của mình như thể nào cho phù
hợp thì cô và các em cùng chuyển sang bài tập 2
Bài 2:
- Cô mời một bạn đọc cho cô nội dung của bài tập
2
- Thực hiện trong nhóm đôi
- Trình bày kết quả
* Đoạn a: + Quan hệ giữa hai nhân
vật là quan hệ thầy trò
+ Thầy Rơ-nê hỏi Lu-i rất ân cần, trìu mến, chứng tỏ thầy rất yêu học trò
+ Lu-i Pa-xtơ trả lời thầy rất lễ phép cho thấy cậu là một đứa trẻ ngoan, biết kính trọng thầy giáo
* Đoạn b: + Quan hệ giữa hai nhân
vật là quan hệ thù địch: tên sĩ quan phát xít cướp nước và cậu bé yêu nước bị giặc bắt
+ Tên sĩ quan phát hỏi rất hách dịch, xấc xược, hắn gọi cậu bé là thằng nhóc, mày
+ Cậu bé trả lời trống không vì cậu yêu nước, cậu căm ghét, khinh bỉ tên xâm lược
- Nhóm khác nêu
- HS quan sát
- Qua cách hỏi đáp ta biết được mối quan hệ và tính cách của các nhân vật
- HS nghe
Trang 5- Bài tập yêu cầu gì?
- Giáo viên nêu lại yêu cầu
- Bạn nào đã tìm được các câu hỏi trong bài rồi?
- Trong 4 câu hỏi này những câu hỏi nào là các bạn
tự hỏi nhau?
- Còn câu: “Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ
không ạ?” là câu hỏi của những ai hỏi ai?
- Trong đoạn văn trên có 3 câu hỏi là các bạn nhỏ
tự hỏi nhau, còn 1 câu hỏi là các bạn hỏi cụ già Để
hoàn thành tốt bài tập này cô tổ chức cho các em
thảo luận theo nhóm 4 Nhiệm vụ của các em là so
sánh các câu hỏi có trong đoạn văn để thấy câu mà
các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu
hỏi mà các bạn tự hỏi nhau không? Vì sao?
- Các em rõ nhiệm vụ của mình chưa? Thời gian
thảo luận cho các em là 2 phút bắt đầu
- Gọi đại diện một số nhóm báo cáo kết quả Nhóm
khác nhận xét bổ sung
- Giáo viên nhận xét chốt ý đúng
- Bạn nào giỏi có thể chuyển những câu hỏi mà các
bạn nhỏ tự hỏi nhau thành những câu hỏi để hỏi cụ
già
- Vậy theo em nếu hỏi như vậy đã được chưa?
- Đúng rồi đấy các em ạ! Khi hỏi không phải cứ
thưa, gửi là lịch sự mà các em cần phải tránh những
câu hỏi thiếu tế nhị, tò mò, làm phiền lòng người
khác
* Củng cố, dặn dò:
- Hôm nay, các em đã được học bài gì?
- Làm thế nào để giữ phép lịch sự khi hỏi chuyện
người khác?
- Nhận xét giờ học, dặn dò học sinh
- 1 hs đọc
Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ?
Chắc là cụ bị ốm?
Hay là cụ đánh mất cái gì?
Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì
cụ không ạ?
- Những câu các bạn nhỏ tự hỏi nhau là:
Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ?
Chắc là cụ bị ốm?
Hay là cụ đánh mất cái gì?
- Đây là câu các bạn nhỏ hỏi cụ già
- HS nghe và thảo luận
- Câu hỏi các bạn hỏi cụ già là câu hỏi phù hợp hơn những câu hỏi mà các bạn tự hỏi nhau Vì câu hỏi này thể hiện thái độ tế nhị, thông cảm, sẵn lòng giúp đỡ cụ già của các bạn
- HS nghe
Thưa cụ, chuyện gì xảy ra với cụ thế?
Thưa cụ, chắc là cụ bị ốm?
Thưa cụ, có phải cụ đánh mất cái
gì không ạ?
- Không, vì những câu hỏi ấy hơi tò
mò, chưa tế nhị
- Lắng nghe
- HS nêu như phần ghi nhớ
Trang 6- Lắng nghe, thực hiện