Nghïå thuêåt biïíu diïîn muáa röëi nûúác laâ möåt loaåi hònh sinh hoaåt vùn hoaá truyïìn thöëng lêu àúâi, noá àaä coá tûâ xa xûa trong lõch sûã vùn hoáa dên töåc vúái nhûäng neát àöåc[r]
Trang 1NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 1
M UƠC LU ƠC
Sín khíịu 2
Quy Nhún - Caâi nöi cuêa nghïơ thuíơt haât böơi 2
Nhaơc cung ằnh Húị - loaơi hònh ím nhaơc truýìn thöịng ăùơc sùưc úê Viïơt Nam 4
Nghïơ thuíơt haât cheđo 6
Neât ăöơc ăaâo cuêa nghïơ thuíơt röịi nûúâc truýìn thöịng 9
Kiïịn truâc 13
Ăöơc ăaâo kiïịn truâc nhađ úê Tíy Nguýn 13
Thaânh ắa Myô Sún - Di saên vùn hoâa ăùơc sùưc cuêa nïìn vùn minh Chùm-Pa 16
Kiïịn truâc lađng Viïơt Nam 19
Kiïịn truâc ăöơc ăaâo cuêa Phuê Giađy 22
Höơi hoơa - ăiïu khùưc 24
Tûúơng göî Voô Lùng 24
Tûúơng nhađ möì - Tíy nguýn 26
Ăiïu khùưc göî dín gian Ba Na 28
Thuê cöng - Myô nghïơ 33
Nghïơ thuíơt göịm trađ Viïơt Nam 33
Lađng nghïì 41
Truýìn thöịng lađng nghïì cuêa Hađ Nöơi 41
Lađng giíịy doâ Yïn Thaâi 45
Nghïì ăuâc ăöìng úê Sađi Gođn xûa 48
Lađng göịm Baât Trađng 52
Lađng nghïì ăaâ myô nghïơ Non Nûúâc 55
Lađng nghïì khaêm trai Chuön Ngo 58
Trang 2NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 2
SÍN KHÍỊU
Quy Nhún - Caâi nöi cuêa nghïơ thuíơt haât
böơi
Nghïơ thuíơt tuöìng úê Bònh Ăõnh noâi chung vađ úê Quy Nhún noâi riïng tûđ nhiïìu thïị kyê qua ăaô töìn taơi vađ phaât triïín ríịt maơnh, trúê thađnh moân ùn tinh thíìn ăùơc biïơt vađ quen thuöơc cuêa nhín dín vuđng ăíịt nađy Mùơc duđ coâ nhûông biïịn ăöơng lõch sûê, traêi qua chiïịn tranh, nhûông ngûúđi dín Bònh Ăõnh víîn giûô mön nghïơ thuíơt ăùơc sùưc cuêa mònh vađ kiïn quýịt chöịng laơi nhûông cuöơc xím lùng vùn hoâa tûđ nûúâc ngoađi ăïí Quy Nhún víîn lađ ăiïím höơi tuơ tađi nùng haât böơi, röìi tûđ Quy Nhún toêa ăi khùưp caâc ắa phûúng khaâc
Sûơ kiïịn ăaâng ghi nhúâ trong lõch sûê sín khíịu tuöìng lađ cuöơc hoơp mùơt caâc diïîn viïn, nghïơ sô tuöìng toađn quöịc ăíìu tiïn taơi TP Quy Nhún giûôa nùm 1976 Tûđ ăoâ Quy Nhún trúê thađnh ăiïím höơi tuơ thûúđng xuýn cuêa nghïơ sô tuöìng caâch maơng kïí tûđ sau ngađy miïìn Nam hoađn toađn giaêi phoâng, ăíịt nûúâc thöịng nhíịt
Quy Nhún hiïơn coâ nhađ haât tuöìng mang tïn Ăađo Tíịn - nhađ haât ăang gòn giûô vađ phaât huy di saên tuöìng ăöì söơ cuêa võ híơu töí tuöìng, danh nhín Ăađo Tíịn Núi ăíy ăaô tûđng lađm ra nhûông cöng trònh nghïơ thuíơt tuöìng míîu mûơc vïì haât, muâa, vïì biïíu diïîn tuöìng truýìn thöịng
noâi chung vađ ăaô giađnh ặúơc tiïịng vang lúân nhû "Quang Trung ăaơi
phaâ quín Thanh", "Sao Khú trúđi Viïơt", "Saâng maôi niïìm tin", "Buđi Thõ Xuín" Ăùơc biïơt, nhûông vúê tuöìng cöí ăiïín míîu mûơc vïì vùn hoơc vađ nghïơ thuíơt biïíu diïîn cuêa Nguýîn Vùn Diïu vađ Ăađo Tíịn ăaô vađ ăang
Trang 3NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 3
ặúơc phuơc höìi úê Quy Nhún ăïí lađm tađi saên chung cho ngađnh tuöìng caê nûúâc nghiïn cûâu, hoơc tíơp
Ngoađi nhađ haât tuöìng Ăađo Tíịn, úê Quy Nhún cođn ríịt nhiïìu cíu laơc böơ tuöìng truýìn thöịng hoaơt ăöơng thûúđng xuýn ÚÊ Quy Nhún, xem tuöìng lađ möơt tíơp tuơc hay möơt sûơ ăam mï hiïịm thíịy
Cho ăïịn höm nay, Quy Nhún (Bònh Ăõnh) víîn ặúơc coi lađ trung tím cuêa nghïơ thuíơt haât böơi (tuöìng) Noâi túâi tuöìng lađ ngûúđi ta nghô ăïịn Bònh Ăõnh, vađ muöịn ặúơc xem nhûông vúê tuöìng ăñch thûơc cuêa Ăađo Tíịn, Nguýîn Vùn Diïu thò phaêi ăïịn Quy Nhún
Trang 4NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 4
Nhaơc cung ằnh Húị - loaơi hònh ím nhaơc
truýìn thöịng ăùơc sùưc úê Viïơt Nam
Ím nhaơc cung ằnh Viïơt Nam lađ möơt böơ mön ím nhaơc truýìn thöịng ăùơc sùưc cuêa Viïơt Nam, coâ giaâ trõ cao vïì nghïơ thuíơt vađ phûúng diïơn lõch sûê
Nhaơc cung ằnh cođn xuíịt hiïơn trong triïìu ằnh cuêa möơt söị quöịc gia chíu AÂ nhû Trung Quöịc, Nhíơt Baên, Hađn Quöịc Caâc nhađ nghiïn cûâu vùn hoâa dín gian cho biïịt, theo sûê saâch ăïí laơi thò nhaơc cung ằnh xuíịt hiïơn líìn ăíìu tiïn vađo ăúđi nhađ Tríìn (thïị kyê 14), nhûng maôi ăïịn ăúđi Nguýîn (cuöịi thïị kyê 18) nhaơc cung ằnh múâi chñnh thûâc ặúơc phöí biïịn vađ phaât triïín maơnh taơi Cung ằnh Húị
Tuy ặúơc sûê duơng trong cung ằnh, nhûng viïơc saâng taâc vađ biïíu diïîn híìu hïịt ăïìu do nhûông nhaơc sô, nghïơ sô dín gian nhúđ coâ tay nghïì cao mađ ặúơc sung vađo cung ăïí phuơc vuơ triïìu ằnh Vò víơy, nhaơc cung ằnh tuy mang tñnh baâc hoơc nhûng cuông mang ăíìy ím hûúêng caâc lađn ăiïơu dín gian cuêa caâc miïìn Viïơt Nam Nhaơc cung ằnh Viïơt Nam sûê duơng nhûông nhaơc cuơ dín töơc nhû ăađn tam, ăađn nhõ, ăađn nguýơt, ăađn tyđ bađ, saâo truâc, böơ goô Caâc nhaơc cuơ nađy thïí hiïơn ăíìy ăuê caâc ím vûơc tûđ tiïịng kim, tiïịng thöí, tiïịng trong, tiïịng ăuơc, tiïịng tríìm, tiïịng böíng Ăiïìu khaâc biïơt giûôa nhaơc cuơ biïíu diïîn trong cung ằnh vúâi nhaơc cuơ sûê duơng trong dín gian lađ nhaơc cuơ duđng trong cung ằnh ặúơc lađm kyô, chaơm khùưc cíín thíơn, kheâo leâo, tinh xaêo hún
Nhaơc cung ằnh Húị coâ hai loaơi lađ Ăaơi nhaơc vađ Tiïíu nhaơc Dađn Ăaơi nhaơc göìm coâ kheđn, tröịng, böơ goô vađ coâ thïí coâ thïm ăađn nhõ Kheđn lađ loaơi kheđn bíìu vađ kheđn baât lađm bùìng göî, ặúơc chia lađm 3 loaơi lađ
Trang 5NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 5
lúân nhíịt lađ tröịng ăaơi ăïịn tröịng tiïíu, tröịng vöî, tröịng möơt mùơt Ăaơi nhaơc thûúđng ặúơc duđng trong dõp Tïịt vađ nhûông ngađy lïî lúân
Dađn Tiïíu nhaơc göìm nhûông nhaơc cuơ duđng díy tú, saâo truâc vađ böơ goô Loaơi nhaơc cuơ díy tú coâ loaơi ăađn gaêy nhû ăađn nguýơt coâ hai díy, ăađn tam coâ ba díy, ăađn tyđ bađ coâ böịn díy, coâ ăađn duđng cung ăïí keâo nhû ăađn nhõ Böơ goô bùìng göî coâ moô vađ phaâch tiïìn, bùìng kim khñ coâ chuöng caâc cúô Caâc dađn nhaơc biïíu diïîn thûúđng coâ keđm theo ăöơi muâa Dađn nhaơc vađ ăöơi muâa lađ caê möơt sûơ phöịi húơp hađi hođa giûôa ím nhaơc, vuô ăiïơu vađ mađu sùưc trang phuơc
Nhaơc cung ằnh coâ nhiïìu thïí loaơi khaâc nhau ặúơc biïíu diïîn trong nhûông dõp lïî höơi khaâc nhau Giao nhaơc ặúơc duđng trong tïị Lïî Nam Giao khi nhađ Vua lađm lïî tïị trúđi ăíịt ặúơc thûơc hiïơn ba nùm möơt líìn; Miïịu nhaơc ặúơc duđng trong caâc lïî tïị miïịu; Nguô tûơ nhaơc sûê duơng trong nùm lïî tïị thíìn; Ăaơi triïìu nhaơc ặúơc tíịu trong caâc lïî lúân nhû Lïî Vaơn thoơ, tiïịp Sûâ thíìn; Thûúđng triïìu nhaơc ặúơc tíịu khi Vua lím triïìu thûúđng lïơ; Ăaơi Yïịn nhaơc ặúơc tíịu trong caâc buöíi ýịn tiïơc; Cung trung chi nhaơc ặúơc duđng trong cung phuê; Cûâu nhíơt nguýơt giao trung nhaơc ặúơc duđng trong caâc dõp nguýơt thûơc vađ nhíơt thûơc; vađ cođn bao göìm tíịt caê caâc böơ mön ím nhaơc khaâc nhû nhaơc thñnh phođng, sín khíịu vađ muâa
Theo caâc nhađ nghiïn cûâu ím nhaơc, trong lõch sûê ím nhaơc Viïơt Nam, ăíy lađ böơ mön ím nhaơc duy nhíịt ặúơc ghi vađo sûê saâch tûđ xa xûa, traêi qua bao thùng tríìm cuêa caâc triïìu ăaơi, bao biïịn thiïn cuêa thúđi cuöơc mađ víîn cođn lûu laơi ặúơc möơt di saên ăaâng kïí coâ thïí sûê duơng ăïí nghiïn cûâu vïì nhaơc khñ, caâch sùưp xïịp dađn nhaơc, nhaơc ngûô vađ quan ăiïím thíím myô
Hiïơn taơi, Viïơt Nam ăang hoađn thađnh höì sú vïì Ím nhaơc cung ằnh Viïơt Nam hay cođn goơi lađ Nhaô nhaơc Húị ăïí ăïơ trònh UNESCO cöng nhíơn lađ Di saên vùn hoâa phi víơt thïí vađ truýìn khííu cuêa nhín loaơi trong ăúơt hai nùm 2003
Trang 6NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 6
Nghïơ thuíơt haât cheđo
Ăaô hađng trùm nùm nay, nghïơ thuíơt haât cheđo, tuöìng, muâa röịi nûúâc, dín ca v.v lađ nhûông loaơi hònh nghïơ thuíơt truýìn thöịng ăöơc ăaâo cuêa Viïơt Nam Trong ăoâ nghïơ thuíơt haât cheđo ăaô ặúơc nhûông ngûúđi nöng dín miïìn Bùưc Viïơt Nam ríịt ýu thñch Ăùơc biïơt noâ ặúơc phöí biïịn ríịt röơng úê ăöìng bùìng söng Höìng Chó riïng hai tónh Thaâi Bònh, Haêi Hûng ăaô coâ túâi gíìn möơt ngađn ăoađn cheđo baân chuýn nghiïơp vađ nghiïơp dû Ngay caê ngađy nay, úê thïị kyê cuêa ăiïơn aênh, radio, video,
vö tuýịn truýìn hònh v.v nïịu khöng coâ nghïơ thuíơt cheđo thò khöng thïí hònh dung nöíi ăúđi söịng vùn hoâa cuêa nöng thön Viïơt Nam
Ăaô coâ möơt thúđi, Höơi cheđo ăöi khi keâo dađi caê tuíìn lïî, mùơc díìu cođn líu múâi ăïịn Höơi nhûng trong möîi gia ằnh nöng dín ăïìu ăaô coâ sûơ chuíín bõ tham gia kyđ Höơi vúâi nhûông vai cheđo ýu thñch
Ăaô tûđ líu, nghïơ thuíơt cheđo ăöịi vúâi ngûúđi nöng dín Viïơt Nam vûđa lađ sín khíịu, vûđa lađ thú ca vađ ím nhaơc vađ lađ nguöìn duy nhíịt trong ăúđi söịng tinh thíìn cuêa mònh Trong caâc vúê cheđo cöí thûúđng vaơch mùơt boơn quan laơi phong kiïịn vađ thûơc dín aâp bûâc giöịng nođi Úúê caâc vúô diïîn, ngûúđi nöng dín thíịy ặúơc sûơ phaên aânh ăúđi söịng cuêa mònh vúâi nhûông mùơt tñch cûơc vađ phaên diïơn, nhûông ûúâc mú vađ yâ niïơm cuêa mònh vïì caâi thiïơn vađ caâi aâc Moơi ngûúđi ăaô ýu vađ cađng ýu nghïơ thuíơt cheđo búêi tñnh nhín ăaơo vađ sûơ tûúi maât cuêa noâ, vađ búêi noâ mang mađu sùưc dín töơc ăöơc ăaâo
Nhûông vúê cheđo - ăoâ lađ caâc mííu chuýơn sín khíịu cuêa nhûông tiïíu thuýịt thi ca, noâ ăùơc trûng búêi chíịt thú möơng, hađnh vùn nhuíìn nhuýîn, noâ coâ nhûông truýìn thöịng líu ăúđi cuêa thi ca phûúng Ăöng Ngoađi viïơc cheđo lađ möơt nghïơ thuíơt ặúơc naêy sinh tûđ quíìn chuâng nöng
Trang 7NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 7
dín, noâ cođn ặúơc sûê duơng ríịt nhiïìu tuơc ngûô vađ ca dao dín gian do nhín dín saâng taơo ra qua hađng ngađn nùm
Nghïơ thuíơt cú baên trong caâc vai cuêa diïîn viïn lađ muâa mađ qua ăoâ noâ coâ thïí hiïơn ặúơc tíịt caê sûơ uýín chuýín nhõp nhađng cuêa con ngûúđi Nhûông nghïơ nhín lúâp trûúâc thûúđng noâi rùìng: "Muâa hònh tûúơng ăeơp ăeô cuêa nöơi tím" Song song vúâi caâi ăoâ, ăiïơu muâa trong cheđo khöng hoađn toađn mang tñnh trûđu tûúơng vađ tûúơng trûng, ûúâc lïơ nhû möơt söị loaơi hònh nghïơ thuíơt thöng thûúđng khaâc búêi möơt leô nguöìn göịc cuêa noâ lađ nhûông hònh aênh sinh hoaơt, lao ăöơng qua caâc buöíi diïîn úê nöng thön
Möơt vai trođ quan troơng trong cheđo lađ ím nhaơc ÚÊ Viïơt Nam ngûúđi ta thûúđng noâi "ặđng diïîn cheđo" mađ phaêi lađ "haât cheđo" Ím ăiïơu trong nghïơ thuíơt cheđo ngađy cađng híịp díîn, noâ coâ caê mađu sùưc ím nhaơc dín töơc vađ hiïơn ăaơi ăöơc ăaâo
Hiïơn nay, taơi Thuê ăö vađ möơt söị thađnh phöị khaâc ăaô thađnh líơp nhûông ăoađn nghïơ thuíơt cheđo chuýn nghiïơp, ăoâng vai trođ quan troơng trong cöng taâc truýìn baâ nïìn nghïơ thuíơt nađy vađ ăöìng thúđi höî trúơ cho caâc ăoađn nghïơ thuíơt nghiïơp dû
Nghïơ thuíơt cheđo ngađy nay víîn ặúơc nhín dín ûa thñch Trong cheđo möîi ngûúđi Viïơt Nam ăïìu thíịy ặúơc sûơ phaên aênh cuêa nhûông giaâ trõ ăaơo ặâc cao quyâ nhû: lođng duông caêm, sûơ hy sinh qún mònh, sûơ trung thađnh, sûơ tûđ thiïơn Do víơy, úê caâc vúê cheđo cöí, nöơi dung cuêa noâ ta tûúêng nhû khaâc xa thûơc tïị ngađy höm nay; víơy mađ noâ víîn lađm xuâc ăöơng lođng ngûúđi khaân giaê cuêa nhiïìu thïị hïơ giađ cuông nhû treê Ăiïìu ăoâ, noâi lïn tñnh tûúi treê vađ sûâc söịng cuêa nghïơ thuíơt cheđo, ăöìng thúđi cuông ăùơt ra trûúâc nghïơ thuíơt cheđo nhûông víịn ăïì múâi phûâc taơp
Víịn ăïì cíịp thiïịt hún caê lađ phaêi phaên aânh trong nghïơ thuíơt cöí nhûông ăïì tađi múâi, cuöơc söịng múâi Hoađn toađn ăuâng quy luíơt, búêi leô ngađy nay khaân giaê muöịn ặúơc thíịy trong bíịt cûâ loaơi hònh nghïơ thuíơt sín khíịu nađo cuông coâ nhûông con ngûúđi thúđi ăaơi cuêa mònh, lađm biïịn ăöíi böơ mùơt úê nöng thön Viïơt Nam Vađ tuy nhiïn, lađm ặúơc ăiïìu ăoâ
Trang 8NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 8
khöng phaêi dïî dađng, nhûng cuông ăaô ăaơt ặúơc nhûông thađnh tñch nhíịt ắnh
Ngay tûđ nhûông nùm 50, ăaô coâ nhûông vúê diïîn vïì caâch maơng (Nuâi
ăaâ), vïì lõch sûê ăíịt nûúâc (Khúêi nghôa Lam Sún), vïì cuöơc khaâng chiïịn
chöịng thûơc dín Phaâp (Möịi tònh Ăiïơn Biïn), vïì cuöơc chiïịn ăíịu chöịng
xím lûúơc Myô (Ăûúđng vïì tríơn ắa), vïì cöng cuöơc caêi taơo xaô höơi chuê
nghôa úê nöng thön (Con tríu húơp taâc) Sûơ xuíịt hiïơn cuêa nhûông vúê diïîn nađy chûâng toê rùìng nghïơ thuíơt cheđo noâi riïng vađ nghïơ thuíơt sín
khíịu noâi chung ăïìu coâ khaê nùng phaên aânh ặúơc ăïì tađi hiïơn ăaơi Tuy víơy, khaân giaê Viïơt Nam víîn cođn thñch xem caâc vúê cheđo cöí cuđng vúâi caâc loaơi hònh nghïơ thuíơt khaâc nhû tuöìng, caêi lûúng, dín ca caênh vađ say mï theo doôi caâc buöíi diïîn kõch noâi, ö-pï-ra vïì caâc ăïì tađi truýìn thöịng vađ hiïơn ăaơi
Trang 9NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 9
Neât ăöơc ăaâo cuêa nghïơ thuíơt röịi nûúâc
truýìn thöịng
Tûđ xa xûa, con ngûúđi vađ thiïn nhiïn luön gùưn liïìn vúâi nhau, höî trúơ cho nhau Con ngûúđi ăaô biïịt dûơa vađo thiïn nhiïn ăïí saên xuíịt vađ ăöìng thúđi cuông lađ ăïí saâng taơo ra nhûông loaơi hònh nghïơ thuíơt ăöơc ăaâo Miïìn ăöìng bùìng chíu thöí söng Höìng lađ caâi nöi sinh ra nghïơ thuíơt muâa röịi nûúâc Con ngûúđi núi ăíy hay lam, hay lađm vađ giađu oâc saâng taơo
Ngoađi thúđi gian muđa mađng ăöìng aâng, hoơ ăaô biïịt dûơa vađo söng nûúâc ăïí saâng taơo ra nhûông trođ giaêi trñ diïîn vađo dõp lïî höơi, ngađy vui, ngađy Tïịt, mađ nöíi bíơt lïn lađ trođ muâa röịi nûúâc Nghïơ thuíơt biïíu diïîn muâa röịi nûúâc lađ möơt loaơi hònh sinh hoaơt vùn hoaâ truýìn thöịng líu ăúđi, noâ ăaô coâ tûđ xa xûa trong lõch sûê vùn hoâa dín töơc vúâi nhûông neât ăöơc ăaâo riïng
Muâa röịi nûúâc lađ möơt saâng taơo ăöơc ăaâo cuêa cû dín vuđng chíu thöí Söng Höìng, ặúơc manh nha tûđ cöng cuöơc chïị ngûơ nûúâc, caêi taơo nûúâc thađnh ýịu töị söị möơt cho viïơc saên xuíịt nöng nghiïơp Phaơm vi hoaơt ăöơng cuêa noâ bao göìm nhiïìu tónh nhû Thaâi Bònh, Phuâ Thoơ, Thanh Hoaâ, Nam Hađ, Hađ Tíy
Yïịu töị ăöơc ăaâo cuêa röịi nûúâc lađ sûê duơng mùơt nûúâc lađm sín khíịu ăïí con röịi diïîn trođ, ăoâng kõch Buöìng trođ röịi nûúâc ặúơc nhín dín quen goơi lađ nhađ röịi hay thuêy ằnh, ặúơc dûơng lïn giûôa ao, höì vúâi kiïịn truâc cín ăöịi tûúơng trûng cho maâi ằnh cuêa vuđng nöng thön Viïơt Nam Tíịt caê buöìng trođ, sín khíịu cuđng trang bõ cúđ, quaơt, voi, loơng, cöíng hađng maô ăuâng lađ möơt khu ằnh lađng thu nhoê laơi thađnh möơt caênh ăeơp nhû trong möơng vúâi nhûông maâi uöịn cong lung linh phaên chiïịu trïn mùơt
Trang 10NGHÏƠ THUÍƠT TRUÝÌN THÖỊNG VIÏƠT NAM 10
nûúâc Sín khíịu röịi nûúâc lađ khoaêng tröịng trûúâc mùơt buöìng trođ, noâ chó thûơc sûơ hoađn chónh khi ăaô vađo chûúng trònh biïíu diïîn vađ cuông bùưt ăíìu míịt ăi ngay khi chíịm dûât tiïịt muơc cuöịi cuđng
Qua nhûông tiïịt muơc biïíu diïîn cuêa nghïơ thuíơt röịi nûúâc cöí truýìn, nhûông caênh sinh hoaơt bònh thûúđng vïì ăúđi söịng, tíơp tuơc tinh thíìn vađ víơt chíịt truýìn ăúđi cuêa ngûúđi nöng dín Viïơt Nam ặúơc thïí hiïơn möơt caâch roô neât
Ăïí lađm ặúơc möơt con röịi hoađn chónh, phaêi traêi qua ríịt nhiïìu cöng ăoaơn tûđ ăuơc cöịt ăïịn trang trñ hoâa trang vađ ríịt nhiïìu cöng ăoaơn mađ ngûúđi nghïơ nhín khöng thïí boê qua Quín röịi cađng hoađn haêo, cađng giuâp cho kyô xaêo ăiïìu khiïín níng cao, khaê nùng diïîn ăaơt phong phuâ Quín röịi nûúâc lađm bùìng göî töịt seô nùơng vađ chòm, trïn thûơc tïị, göî sung lađ chíịt liïơu thöng duơng ăïí taơc con röịi, vò loaơi göî nađy nheơ laơi dai, ríịt dïî ăiïìu khiïín trong khi biïíu diïîn dûúâi nûúâc
Sau khi con röịi ặúơc taơc vúâi nhûông ặúđng neât caâch ăiïơu riïng, chuâng ặúơc ăíìu oâc tinh tïị cuêa caâc nghïơ nhín thöíi vađo luöìng sûâc söịng múâi bùìng caâch goơt giuôa, ăaânh boâng vađ trang trñ vúâi nhiïìu mađu sún khaâc nhau ăïí lađm tön thïm ặúđng neât tñnh caâch cho tûđng nhín víơt, lađm cho nhín víơt ặúơc ăùơc sùưc hún, trong saâng hún trûúâc ngûúđi xem Quín röịi nûúâc chñnh lađ saên phíím cuêa nghïơ thuíơt ăiïu khùưc göî dín gian, noâ vûđa giađu tñnh hiïơn thûơc, vûđa möơc maơc, ăùìm thùưm, trûô tònh Trong kho tađng quín röịi nûúâc cöí truýìn ta cođn thíịy nhûông ngûúđi ăi cíìy, chuâ tïîu, ngûúđi ăaânh caâ, dađn nhaơc, cö tiïn ÚÊ ăíy tađi nùng cuêa nghïơ nhín ăaô ăem laơi cho ta caâi tûúi maât, ăön híơu, hiïìn dõu, niïìm laơc quan ýu ăúđi, ýu thiïn nhiïn, con ngûúđi qua caâi bònh dõ ăún sú ặúơc khúịch ăaơi vađ nghïơ thuíơt hoâa Quín röịi nûúâc duđ taơc liïìn möơt khöịi göî hay chùưp laơi ăïìu coâ hai phíìn gùưn liïìn nhau ăoâ lađ phíìn thín vađ phíìn ăïị Phíìn thín lađ phíìn nöíi lïn mùơt nûúâc thïí hiïơn nhín víơt, cođn phíìn ăïị lađ phíìn chòm dûúâi mùơt nûúâc giûô cho röịi nöíi bïn trïn vađ lađ núi lùưp maây ăiïìu khiïín cho quín röịi cûê ăöơng