Cổ phần hóa và thị trường chứng khoán

Đối tượng cổ phần hóa■ Cty nhà nước độc lập thuộc các Bộ, ngành, địa phương ■ Cty mẹ của Tập đoàn kinh tế, Tổng cty nhà nước kể cả Ngân hàng Thương mại nhà nước ■ Cty mẹ trong tổ hợp cty

CỔ PHẦN HOÁ VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

TS Phạm Trọng Bình Trưởng ban Pháp chế - UBCKNN

Hà Nội, tháng 11 năm 2007

Cơ sở pháp lý

■ Nghị định số 109/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007 của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần

■ Quyết định số 115/QĐ-UBCK ngày 13/02/2007 của Chủ tịch UBCKNN về việc ban hành Quy chế mẫu về bán đấu

Mối quan hệ giữa CPH DNNN với TTCK

■ CPH tạo ra cty CP > tạo ra cổ phiếu > cổ phiếu

là hàng hoá của TTCK > thúc đẩy hình thành TTCK

■ TTCK là nơi giao dịch cổ phiếu > tạo ra tính thanh khoản cho cổ phiếu > thúc đẩy quá trình CPH diễn ra nhanh chóng

■ Thông qua TTCK giá trị doanh nghiệp được xác định chính xác, nhanh chóng

Mục tiêu, yêu cầu của cổ phần hóa

■ Chuyển đổi những DN mà Nhà nước không cần giữ 100% vốn sang loại hình DN có nhiều chủ sở hữu

■ Huy động vốn của NĐT trong nước và nước ngoài để nâng cao năng lực tài chính, đổi mới công nghệ, đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế

■ Đảm bảo hài hoà lợi ích của Nhà nước, DN, NĐT và người lao động trong DN

■ Thực hiện công khai, minh bạch theo nguyên tắc thị trường; khắc phục tình trạng CPH khép kín trong nội

bộ DN; gắn với phát triển thị trường vốn, TTCK

Những kết quả đã đạt được

■ Tạo ra loại hình DN đa sở hữu, trong đó có sở hữu NN

■ Đổi mới phương thức quản lý, quản trị DN thích ứng

với nền KTTT định hướng XHCN

■ Cơ cấu lại và nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNN

■ Thu hút vốn ngoài nhà nước ngày càng nhiều cho đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh của DN

■ Hiệu quả sản xuất, kinh doanh của DN sau CPH tăng

■ Tạo điều kiện mở rộng cơ hội có việc làm cho người lao động

■ Tạo hàng hoá cho TTCK và thúc đẩy TTCK phát triển

Đối tượng cổ phần hóa

■ Cty nhà nước độc lập thuộc các Bộ, ngành, địa phương

■ Cty mẹ của Tập đoàn kinh tế, Tổng cty nhà nước (kể cả Ngân hàng Thương mại nhà nước)

■ Cty mẹ trong tổ hợp cty mẹ - cty con

■ Cty thành viên hạch toán độc lập thuộc Tổng cty do Nhà nước quyết định đầu tư và thành lập

■ Đơn vị hạch toán phụ thuộc của cty nhà nước độc lập, tập đoàn, tổng cty nhà nước, cty mẹ, cty thành viên hạch toán độc lập của Tổng cty

■ Công ty TNHH hạn do NN nắm giữ 100% vốn điều lệ

Điều kiện cổ phần hóa

■ Không thuộc diện NN nắm giữ 100% vốn điều lệ theo danh mục do Thủ tướng Chính phủ quyết định

■ Còn vốn NN sau khi đã được xử lý tài chính và đánh giá lại giá trị DN

■ Đối với đơn vị hạch toán phụ thuộc phải có thêm điều kiện:

– Có đủ điều kiện hạch toán độc lập

– Việc CPH không gây khó khăn hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả

sản xuất, kinh doanh của DN hoặc các bộ phận còn lại của DN

– Đã xác định trong Phương án tổng thể sắp xếp DN được Thủ

tướng Chính phủ phê duyệt

■ Trường hợp sau khi đã được xử lý tài chính và xác định lại giá trị DN mà giá trị thực tế thấp hơn các khoản phải

Hình thức cổ phần hóa

■ Giữ nguyên vốn NN hiện có tại DN, PH thêm CP để tăng vốn điều lệ

■ Bán một phần vốn NN hiện có tại DN hoặc kết hợp vừa bán bớt một phần vốn

NN vừa PH thêm CP để tăng vốn điều lệ

■ Bán toàn bộ vốn NN hiện có tại DN hoặc kết hợp vừa bán toàn bộ vốn NN vừa PH thêm CP để tăng vốn điều lệ

Đối tượng và điều kiện

hoạt động theo luật pháp Việt Nam

■ NĐT trong nước được quyền mua với số lượng không hạn chế, trừ trường hợp quy định tại

khoản 4 Điều này

Đối tượng và điều kiện

mua cổ phần - tiếp

Nhà đầu tư nước ngoài

■ Gồm tổ chức, cá nhân nước ngoài bỏ vốn để đầu tư tại Việt Nam

■ NĐT nước ngoài phải mở tài khoản tiền gửi tại một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam và tuân thủ pháp luật Việt Nam

Mọi hoạt động mua, bán CP; nhận, sử dụng cổ tức và các khoản thu chi khác từ đầu tư mua

CP đều phải thông qua tài khoản này

Đối tượng và điều kiện

mua cổ phần - tiếp

Nhà đầu tư chiến lược

■ Gồm NĐT trong nước và NĐT nước ngoài có năng lực tài chính, quản trị DN; chuyển giao công nghệ mới, cung ứng nguyên vật liệu, phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm; gắn bó lợi ích lâu dài với DN

■ NĐT chiến lược được mua CP theo giá không thấp hơn giá đấu thành công bình quân

■ NĐT chiến lược không được chuyển nhượng số CP được mua trong thời hạn tối thiểu 03 năm, kể từ ngày cty CP được cấp Giấy CNĐKKD Trường hợp đặc biệt cần chuyển nhượng số CP này trước thời hạn thì phải được ĐHĐCĐ chấp thuận

Đối tượng và điều kiện

mua cổ phần - tiếp

■ Trường hợp DN CPH đồng thời NY ngay trên SGDCK/TTGDCK thì cơ quan có thẩm quyền phê duyệt Phương án CPH quy định khối lượng CP đặt mua tối đa, tối thiểu đối với phần bán ra công chúng trong phương án PH CP lần đầu để DN sau khi CPH có đủ điều kiện NY

■ Quy định mức đặt mua tối đa, tối thiểu trong phương án PH CP lần đầu không phân biệt đối

xử giữa các NĐT thuộc mọi thành phần kinh tế

Đối tượng không được tham gia đấu

giá mua cổ phần phát hành lần đầu

■ Thành viên Ban Chỉ đạo CPH DN (trừ các thành viên là đại diện của DN)

■ Các tổ chức tài chính trung gian, các cá nhân thực hiện tư vấn, định giá, đấu giá bán CP của

DN CPH

Xác định giá trị DN CPH

■ Tư vấn xác định giá trị DN

■ Phương pháp xác định giá trị DN

Tư vấn xác định giá trị DN

■ DN CPH có tổng giá trị tài sản theo sổ kế toán từ 30 tỷ đồng trở lên hoặc giá trị vốn NN theo sổ kế toán từ 10 tỷ đồng trở lên hoặc có vị trí địa lý thuận lợi phải thuê các

tổ chức có chức năng định giá

■ Tổ chức có chức năng định giá: cty kiểm toán, cty CK,

tổ chức thẩm định giá, ngân hàng đầu tư trong nước và ngoài nước có chức năng định giá

■ Những DN CPH khác không nhất thiết phải thuê tổ chức tư vấn định giá xác định giá trị DN Trường hợp không thuê tổ chức tư vấn định giá thì DN tự xác định giá trị DN và báo cáo cơ quan có thẩm quyền quyết định giá trị DN

Tư vấn xác định giá trị DN- tiếp

■ Tổ chức tư vấn định giá được lựa chọn các phương pháp xác định giá trị DN thích hợp để định giá, bảo đảm thời hạn, cam kết đã ký

■ DN CPH có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, trung thực các thông tin liên quan đến DN để tổ chức tư vấn định giá sử dụng

■ Tổ chức tư vấn định giá chịu trách nhiệm về kết quả xác định giá trị DN

■ Trường hợp kết quả không đúng quy định, cơ quan

quyết định CPH được từ chối không thanh toán phí

thực hiện dịch vụ; nếu gây thiệt hại cho Nhà nước phải bồi thường và bị loại khỏi danh sách các tổ chức đủ điều kiện tư vấn định giá

Xác định giá trị DN theo phương pháp tài sản

■ Giá trị thực tế của DN CPH là giá trị toàn bộ tài sản hiện có của DN tại thời điểm CPH có tính đến khả năng sinh lời của DN mà người mua, người bán CP đều chấp nhận được

■ Giá trị thực tế vốn NN tại DN CPH là giá trị thực tế của DN sau khi đã trừ các khoản nợ phải trả, số dư Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi và số dư nguồn kinh phí sự nghiệp (nếu có)

■ CPH toàn bộ tập đoàn, tổng cty NN thì giá trị vốn

NN là giá trị thực tế vốn NN được xác định tại tập

Xác định giá trị DN

theo phương pháp tài sản - tiếp

■ Trường hợp CPH cty mẹ trong tổ hợp cty mẹ - cty con thì giá trị vốn NN là giá trị thực tế vốn

NN tại cty mẹ

■ Đối với các tổ chức tài chính, tín dụng khi xác định giá trị DN được sử dụng kết quả kiểm toán BCTC để xác định tài sản vốn bằng tiền, các khoản công nợ nhưng phải thực hiện kiểm

kê, đánh giá đối với TS cố định, các khoản đầu

tư dài hạn và giá trị quyền sử dụng đất

Xác định giá trị DN

theo phương pháp tài sản - tiếp

Các khoản không tính vào giá trị DN để CPH:

■ Giá trị những tài sản do DN CPH thuê, mượn, nhận góp vốn liên doanh, liên kết và các tài sản khác không phải của doanh nghiệp , tài sản không cần dùng, ứ đọng, chờ ,

thanh lý, công trình phúc lợi

■ Các khoản nợ phải thu không có khả năng thu hồi

■ Chi phí xây dựng cơ bản dở dang của những công trình

đã có quyết định đình hoãn trước thời điểm xác định giá trị DN

■ Các khoản đầu tư dài hạn vào DN khác

Xác định giá trị DN

theo phương pháp tài sản - tiếp

Căn cứ xác định giá trị thực tế của DN

■ Số liệu theo sổ kế toán

■ Tài liệu kiểm kê, phân loại, đánh giá chất lượng tài sản

■ Giá thị trường của tài sản tại thời điểm định giá

■ Giá trị quyền sử dụng đất được giao, được thuê

■ Giá trị lợi thế kinh doanh của DN

■ Trường hợp DN được giao đất thì phải tính giá trị quyền

SDĐ vào giá trị DN theo giá đất đã được UBND tỉnh, TP trực thuộc TW (nơi DN có diện tích đất được giao) quy định và công bố

Xác định giá trị DN

theo phương pháp tài sản - tiếp

Giá trị quyền sử dụng đất

■ Trường hợp DN CPH chọn hình thức thuê đất:

– Đối với DN trả tiền thuê đất hàng năm thì không tính

tiền thuê đất vào giá trị DN

– Đối với DN trả tiền thuê đất một lần cho toàn bộ thời

gian thuê đất thì tính tiền thuê đất vào giá trị DN theo giá sát với giá thị trường tại thời điểm định giá được UBND tỉnh, TP trực thuộc TW quy định và công bố

Xác định giá trị DN

theo phương pháp tài sản - tiếp

Giá trị lợi thế kinh doanh của DN

■ Giá trị lợi thế kinh doanh của DN CPH gồm giá trị lợi thế về vị trí địa lý, giá trị thương hiệu, tiềm năng phát triển

■ Giá trị lợi thế kinh doanh của DN CPH do cơ quan quyết định CPH DN xem xét, quyết định nhưng không thấp hơn giá trị lợi thế kinh doanh được xác định theo hướng dẫn của BTC

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH

■ Xác định vốn điều lệ và cơ cấu cổ phần lần đầu

■ Công bố thông tin

■ Giá bán cổ phần lần đầu

■ Phương thức đấu giá

■ Trình tự tổ chức đấu giá bán CP lần đầu

■ Xử lý đối với số lượng CP NĐT từ chối mua trong đấu giá bán cổ phần lần đầu

■ Phương thức bảo lãnh PH

■ Phương thức thoả thuận trực tiếp

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Xác định vốn điều lệ và cơ cấu CP lần đầu

■ Căn cứ kết quả công bố giá trị phần vốn NN tại DN CPH và

kế hoạch sản xuất, kinh doanh của các năm sau, cơ quan quyết định CPH quyết định quy mô và cơ cấu vốn điều lệ:

– Trường hợp bán bớt phần vốn NN tại DN, vốn điều lệ được xác

định không thấp hơn giá trị thực tế phần vốn NN tại DN

– Trường hợp PH thêm CP, vốn điều lệ được xác định bằng giá trị

thực tế phần vốn NN tại DN và giá trị CP PH thêm tính theo mệnh giá CP

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Cơ cấu CP lần đầu

■ Cổ phần NN nắm giữ: theo tiêu chí phân loại DNNN được

Thủ tướng Chính phủ công bố Đối với DN không thuộc diện NN nắm giữ CP chi phối, cơ quan quyết định CPH xem xét, quyết định tỷ lệ CP NN nắm giữ cho phù hợp

■ CP bán cho NĐT chiến lược và NĐT khác không thấp hơn

25% vốn điều lệ, (ngoại trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 3 Điều này) Số CP bán cho các NĐT khác không thấp hơn 50% số CP trên

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Cơ cấu CP lần đầu

■ DN quy mô lớn có vốn NN trên 500 tỷ đồng hoặc hoạt động trong lĩnh vực, ngành nghề đặc thù (bảo hiểm, NH, bưu chính viễn thông, hàng không, khai thác mỏ quý hiếm), tỷ lệ

CP đấu giá bán cho các NĐT do cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định

■ CP bán cho tổ chức công đoàn tại DN CPH: Tổ chức

Công đoàn tại DN CPH được sử dụng nguồn quỹ hợp pháp (của công đoàn) tại DN CPH (không huy động, vay vốn) để mua CP nhưng không quá 3% vốn điều lệ Số cổ phần này

do Tổ chức Công đoàn nắm giữ nhưng không được chuyển

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Cơ cấu CP lần đầu

■ CP bán ưu đãi cho người lao động trong DN

– Người lao động có tên trong danh sách thường xuyên

của DN tại thời điểm công bố giá trị DN CPH được mua tối đa 100 CP/1 năm thực tế làm việc với giá bằng 60% giá đấu thành công bình quân

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Cơ cấu CP lần đầu

■ CP bán ưu đãi cho người lao động trong DN

trong DN lớn hơn số lượng CP dự kiến PH còn lại (sau khi đã trừ đi CP NN nắm giữ và CP bán cho các NĐT,

tổ chức Công đoàn thì xử lý như sau:

■ Nếu DN không thuộc diện NN nắm giữ CP chi phối: cơ quan

quyết định CPH xem xét, quyết định điều chỉnh giảm số lượng

CP NN nắm giữ để tăng số lượng CP bán ưu đãi cho NLĐ

■ Nếu DN thuộc diện NN nắm giữ CP chi phối: cơ quan quyết

định CPH xem xét, quyết định điều chỉnh quy mô vốn điều lệ

để tăng số lượng CP bán ưu đãi cho NLĐ trong DN hoặc giảm

CP bán cho NĐTchiến lược và các NĐT thông thường, nhưng phải đảm bảo CP bán cho NĐT chiến lược và các NĐT thông

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Công bố thông tin

■ Trước khi bán CP lần đầu tối thiểu 20 ngày, Ban Chỉ đạo CPH DN phải công bố thông tin tại DN, nơi bán đấu giá và

trên các phương tiện thông tin đại chúng:

– Các thông tin về DN CPH (bao gồm cả kết quả xác định

giá trị DN)

– Nội dung cơ bản Phương án CPH được duyệt

– Các thông tin có liên quan đến việc bán CP (bao gồm cả

thông tin về việc bán CP cho các NĐT chiến lược)

– Dự thảo Điều lệ tổ chức và hoạt động của cty CP được

■ Giá bán ưu đãi là giá bán CP cho NLĐ trong DN bằng 60% giá đấu thành công bình quân

■ Giá bán theo phương thức BLPH hoặc thoả thuận trực tiếp

là giá bán CP cho NĐT theo kết quả thương thảo giữa Ban Chỉ đạo CPH DN với tổ chức BLPH hoặc giá thương thảo trực tiếp với NĐT và đảm bảo không thấp hơn giá đấu thành công bình quân

■ Giá bán cho tổ chức công đoàn tại DN CPH là giá bán ưu đãi cho NLĐ

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Phương thức đấu giá

■ Đấu giá tại các tổ chức tài chính trung gian, nếu khối lượng

■ Thực hiện công bố thông tin

■ Tổ chức thuyết trình cho nhà đầu tư (nếu cần)

■ Tổ chức tài chính trung gian, SGDCK, TTGDCK, Ban Chỉ đạo CPH

DN tổ chức đấu giá

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Xử lý CP NĐT từ chối mua đấu giá

■ NĐT trúng thầu không mua hoặc không mua hết số lượng CP được quyền mua theo kết quả đấu giá đã công bố thì không được nhận lại số tiền đặt cọc tương ứng với số CP từ chối mua

■ Nếu số lượng CP từ chối mua nhỏ hơn 30% tổng số CP chào bán thì Ban Chỉ đạo CPH DN xem xét quyết định bán tiếp cho các NĐT đã tham dự đấu giá

■ Nếu số lượng CP từ chối mua bằng hoặc lớn hơn 30% tổng số CP chào bán thì Ban Chỉ đạo CPH DN tổ chức đấu giá bán tiếp số CP từ chối mua

■ Trường hợp vẫn không bán hết thì Ban Chỉ đạo CPH DN báo cáo cơ quan quyết định CP xử lý

■ Tổ chức BLPH phải đảm bảo các điều kiện:

– Có chức năng BLPH CP được cơ quan NN có thẩm

quyền cấp phép

– Cam kết bán hết số CP nhận bảo lãnh Trường hợp

không bán hết, các tổ chức BLPH có trách nhiệm mua hết số CP còn lại theo giá bảo lãnh

Bán cổ phần lần đầu và quản lý,

sử dụng tiền thu từ CPH - tiếp

Phương thức thoả thuận trực tiếp

– Ban chỉ đạo CPH DN lựa chọn NĐT chiến lược theo

tiêu chí được cấp có thẩm quyền phê duyệt Trường hợp

có nhiều NĐT đủ điều kiện trở thành NĐT chiến lược, Ban chỉ đạo CPH DN có thể lựa chọn NĐT chiến lược theo phương thức chào giá cạnh tranh

– Trên cơ sở kết quả lựa chọn, Ban Chỉ đạo CPH DN

thương thảo với NĐT chiến lược về giá bán CP

– NĐT chiến lược phải đặt cọc ngay 10% giá trị CP được

mua theo giá khởi điểm do Ban chỉ đạo CPH DN quyết