Chính vì thế, làm một giáo viên chủ nhiệm lớp 1 khôngđơn giản chút nào, không đơn thuần chỉ là dạy học, truyền đạt kiến thức từ sách vởđến học sinh mà chúng ta phải giáo dục, uốn nắn đạo
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LUONG
MỤC LỤC
2. Đối tượng nghiên cứu 1
3. Mục tiêu nghiên cứu 1
1 Đối với giáo viên chủ nhiệm.
2 Đối với học sinh.
3 Đối với phụ huynh.
4 Đối với giáo viên bộ môn.
IV Kết quả đạt được.
V: KẾT LUẬN.
1 Kết luận.
2 Kiến nghị.
Trang 2KINH NGHIỆM LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 1
PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài:
Lễ khai giảng chào mừng năm học mới
Trẻ em khi bước vào lớp 1, Từ tuổi mẫu giáo chuyển sang lớp1 đã có những
thay đổi hoàn toàn cả về môi trường học cũng như hình thức học tập Lớp 1 là lớp
đầu tiên của bậc tiểu học, các em còn nhiều bỡ ngỡ với nhiệm vụ học tập và ý thức
tự giác, kỉ luật của lớp, của trường Phần lớn hoạt động của các em phải có GVCNbên cạnh Khi vắng GVCN là mọi hoạt động đều không đi đúng “ quỉ đạo” Các emhọc không có định hướng trước, không có thời gian cho từng môn học, không có kếhoạch nhất định mà chỉ học theo sự dặn dò của giáo viên Đặc biệt tư duy trẻ lớp 1cũng rất cảm tính Các em rất ham hiểu biết , thích bắt chước, hiếu động chưa biếttập chung lâu sự chú ý vào một cái gì đó Năm đầu tiên của đời học sinh , trẻ rất bỡngỡ với việc chuyển hoạt động chủ đạo từ chơi sang hoạt học tập , đặc biệt rất dễ
xúc động với các yêu cầu và quy tắc của trường học Các em phải tập làm quen và
Trang 3thực hiện các nội qui lớp học.Do vậy việc xây dưng thói quen tốt cho học sinh lớp
1 là hết sức quan trọng Chính vì thế, làm một giáo viên chủ nhiệm lớp 1 khôngđơn giản chút nào, không đơn thuần chỉ là dạy học, truyền đạt kiến thức từ sách vởđến học sinh mà chúng ta phải giáo dục, uốn nắn đạo đức, rèn cho các em từnghành vi đạo đức đơn giản nhất, để từ đó giúp các em hình thành một nhân cách,phẩm chất tốt đẹp
Năm nay, tôi được nhà trường phân giảng dạy lớp 1 Qua thời gian giảngdạy và quan sát học sinh lớp mình cũng như các lớp khác, tôi mới hiểu những điều
mà các em chưa đạt được là phần nhiều giáo viên chưa chú trọng hình thành ngay
từ những ngày đầu đến trường một cách đúng đắn
Chính vì vậy Công tác chủ nhiệm lớp là một việc làm hết sức quan trọng vàcần thiết mà ngay từ đầu năm học, mỗi giáo viên phải tự lập cho mình một kếhoạch chủ nhiệm thật cụ thể nhằm giáo dục học sinh mình phát triển tốt cả về kiếnthức, kỹ năng lẫn phẩm chất đạo đức Nhận thức được tầm quan trọng của công tácchủ nhiệm tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 1”
II Đối tượng và phạm nghiên cứu.
1.Đối tượng nghiên cứu.
- Học sinh khối 1 ở trường nói chung và học sinh lớp 1B nói riêng Tâm lílứa tuổi Giai đoạn chuyển giao từ mầm non vào lớp 1
2 Phạm vi nghiên cứu.
- Các hoạt động giáo dục trong lớp học và ngoài giờ lên lớp, nề nếp sinh hoạt
và nội quy lớp học dành cho lớp 1
III Mục tiêu nghiên cứu.
Đề xuất các giải pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 1
Trang 4Thực hiện thành công các giải pháp của đề tài sẻ góp phần rèn luyện các kĩnăng và hình thành nhân cách cho học sinh lớp 1.
V Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp thống kê
VI Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Đề tài là một giải pháp nâng cao chất lượng về vai trò của công tác chủnhiệm lớp 1
PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ KHOA HỌC
1 Cơ sở lý luận
Công tác chủ nhiệm ở lớp 1 nhằm giúp học sinh :
Có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phùhợp với lứa tuổi trong các mối quan hệ của các em với bản thân , gia đình , nhàtrường, cộng đồng ,môi trường tự nhiên và ý nghĩa của việc thực hiện theo chuẩnmực đạo đức đó
Từng bước hình thành kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân vànhững người xung quanh theo chuẩn mực đã học ; kỹ năng lựa chọn và thực hiệncác hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực trong các quan hệ và tình huống đơngiản, cụ thể của cuộc sống, biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện Từng bước hìnhthành thái độ tự trọng, tự tin ; yêu thương, tôn trọng con người yêu cái thiện, cáiđúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu
Từng bước giúp học sinh khám phá và tìm hiểu kiến thức và kỹ năng cơ bảnphù hợp với trình độ, lứa tuổi của học sinh
Công tác chủ nhiệm lớp là một nội dung về chuyên môn nghiệp vụ của giáoviên tiểu học Công tác chủ nhiệm quyết định chất lượng dạy và học của giáo viên
Trang 5và học sinh Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáo viên đã hoàn thành tốtviệc giảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh.Đặc biệt trong nhà trường tiểu học, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm hết sứcquan trọng Giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm trước nhà trường về việc quản
lý điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho họcsinh; là cầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội
Trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dàycông của người giáo viên bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội đang phát triển, bởitình hình cuộc sống vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh, bởi sự mưusinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhàtrường, cho giáo viên chủ nhiệm lớp
2 Cơ sở thực tiễn
Học sinh lớp 1 là lứa tuổi mà chúng ta tưởng dễ dạy hóa ra lại khó vì đây làlứa tuổi chuyển giao giữa giai đoạn ở hoạt động vui chơi sang giai đoạn học tậpchính thức của bậc tiểu học Ở lứa tuổi này các em luôn muốn tự làm theo ý thíchcủa bản thân và ham chơi nhiều hơn là ham học Đồng thời các em cũng dễ bắtchước theo bạn bè Các em luôn muốn tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanhmình Chính vì vậy, phải học tập, thực hiện theo những khuôn khổ của nhà trường
là việc các em cảm thấy không thoải mái, không muốn tuân thủ Từ đó, các emmuốn thoát ra, muốn được tự do Vậy phải làm gì để giúp các em học tập và rènluyện và thực hiện đúng nội quy nhà trường với tâm lý thoải mái, thích thú hơn là
bị ép buộc ? Muốn làm được điều này, công tác chủ nhiệm lớp là một trong nhữngyếu tố quan trọng nhất mà giáo viên cần phải thực hiện Mỗi giáo viên cần cónhững biện pháp cụ thể riêng, những cách làm việc riêng và luôn có sự đổi mới, có
những biện pháp tích cực để tạo sự mới mẻ, ham thích đối với học sinh nhằm thúc đẩy các em thực hiện tốt những yêu cầu mà giáo viên đưa ra.
II THỰC TRẠNG
Năm học 2015- 2016 tôi được nhà trường tiếp tục tin tưởng và phân cônggiảng dạy lớp 1 do đặc điêm tâm sinh lí học sinh nên khâu tổ chức và ổn định nề
Trang 6lớp thì phải có người thân bố, mẹ hoặc ông bà ngồi học cùng mới chịu.Với tâm sinh
lí khồng đồng đều các em đã có những biểu hiện về chấp hành nội quy trường lớpnhư sau:
Về học tập: các em chưa có thói quen tập trung vào học tập, ngồi trong lớpchưa còn tập trung nghe giảng, hay làm việc riêng Khi lấy đồ dùng còn lúng túngchưa nhanh nhẹn làm kéo dài thơi gian tiết học
Về ứng xử đơn giản: nói năng chưa lễ phép với thầy cô giáo, xưng hô vớibạn bè chưa lịch sự
Về vệ sinh: Các em chưa biết cách giữ gìn vệ sinh trường lớp như còn mangquà vặt đến trường ăn và vứt rác bừa bãi, vệ sinh cá nhân một số em chưa sạch sẽ
Chính vì vậy, muốn các em có nề nếp trong học tập cũng như trong sinhhoạt, biết gọn gàng ngăn nắp, khoa học trong hoạt động, người giáo viên phải uốnnắn, rèn giũa cho các em ngay từ khi các em bước chân vào ngưỡng cữa nhàtrường Tôi đã tiến hành khảo sát và kết quả như sau:
III CÁC BIỆN PHÁP THỤC HIỆN.
1 Đối với giáo viên chủ nhiệm:
1.1 Điều tra tình hình thực tế của học sinh :
Trang 7Trước tiên mình phải là một tấm gương cho học sinh về cách ăn nói mẫumực, xử sự với học trò đúng mực “ nghiêm túc” nhưng “ thân thiện ” thực sự cólòng yêu thương thông cảm với các em sao cho các em cảm nhận cô giáo nhưngười mẹ thứ hai của các em, là chỗ để các em tin cậy về mặt tinh thần để làmsao các em yêu thích đến lớp.
Nhưng với các em chưa tự ý thức được các việc làm trong lớp cũng như nộiquy ra vào lớp, nội quy của nhà trường đề ra Để ổn định và đi vào nề nếp là rất khó
và phải mất một thời gian dài mới ổn định được Do vậy ngay từ đầu năm học khiđược Ban Giám Hiệu phân công chủ nhiệm lớp 1, bản thân đã trực tiếp điều tra tìnhhình thực tế, khảo sát về tình hình mọi mặt để nắm mặt mạnh, mặt yếu của lớpmình phụ trách Trong lớp có bao nhiêu học sinh con gia đình nghèo, gia đình khókhăn, con công nhân, con nông dân Từ đó có cơ sở để phân loại các biện phápgiáo dục Đối với những học sinh nghèo, học sinh gặp hoàn cảnh khó khăn thì luônkết hợp với nhà trường, hội cha mẹ học sinh, các ban ngành đoàn thể khác tạo mọiđiều kiện giúp đỡ các em về mọi mặt tinh thần cũng như vật chất
Ví dụ: Vào đầu năm học xem em nào chưa đủ sách vở, không có sách để họcthì giáo viên mượn sách cho các em học, vận động tìm cho các em tập vở, để học
1.2 Xây dựng kế hoạch, nề nếp nội quy lớp học :
Vào đầu năm học GV đưa ra một số nội quy lớp học :
- Đoàn kết giúp đỡ nhau cùng tiến
- Không gây gổ, đánh nhau
- Không nói chuyện trong giờ học
- Thực hiện tốt các nội quy của trường
- Thân ái với mọi người
Trang 8Xây dựng được nề nếp tự quản, bầu chọn được đội ngũ cán sự cốt cán của lớp
gồm: Lớp trưởng, 3 lớp phó phụ trách từng mặt, lớp được chia làm 3 tổ, mỗi tổ bầumột em làm tổ trưởng, một em làm tổ phó
Ngoài ra còn giáo dục các em phải: “ Nói lời hay, làm việc tốt”, “ Gọi bạnxưng mình” Thường xuyên giáo dục các em có tính tự giác, chấp hành tốt nội quycủa lớp, của trường vì nề nếp tốt là cực kì quan trọng góp một phần lớn quyết địnhkết quả học tập của học sinh Chính vì thế ngay từ đầu năm học giáo viên phải quántriệt nề nếp bằng cách: Cho cả lớp học nội quy lớp học, và mọi quy định của giáoviên, nội quy của nhà trường đề ra
1.3 Thực hiện kế hoạch.
Ngay từ ngày đầu nhận lớp tôi đã đóng vai vừa là cô giáo, vừa là mẹ, là chị,
là bạn để dìu dắt nâng đỡ các em giúp các em thích nghi với môi trường mới để các
em học tập và rèn luyện tốt hơn Tại lớp, trong từng môn học tôi hướng dẫn kỹcàng về sách vở, đồ dùng học tập cho từng môn Các em có thể nhận biết các loạisách vở qua bìa của sách và nội dung bài học của từng ngày Đồ dùng học tập củacác em tôi yêu cầu (trong học kỳ1) mỗi em có hai bút chì đã gọt đầu, tẩy, thước, bộ
đồ dùng học Toán và Tiếng Việt Để dạy một tiết học đủ thời gian 40 phút thật khoahọc, hiệu quả tôi đã đưa các em vào nề nếp yêu cầu các em làm theo hiệu lệnh củamình
Ví dụ: Tôi quyết định với các em các kí hiệu khi sử dụng đồ dùng học tập.
Phía trên tay trái góc bảng ghi rõ lớp, sĩ số học sinh, dưới sĩ số là các kí hiệu ở gócbảng; + , B , V , S , Vẽ mô hình.1,2, 3, 4
Chỉ vào + là cả lớp trật tự lắng nghe giáo viên giảng bài
Khi HS viết bảng tôi chỉ vào kí hiệu “b” kèm theo lệnh gõ thước: Khi viết
kí hiệu B là cả lớp lấy bảng con cá nhân làm bài VD: Gõ một tiếng HS phát âmphân tích, viết bảng Gõ tiếng tiếp theo HS phát âm Gõ hai tiếng HS xóa bảng đểviết tiếp …
Trong giờ Tiếng Việt ghi nhớ các động lệnh để các em phát âm theo dãy,khi nào thì phát âm cả lớp, khi nào thì phát âm theo tổ, dãy ,cá nhân, bàn, nhóm …v v : Khi nào đánh vần, đọc trơn tôi chỉ từng chữ ghi âm hay cả tiếng từ Khi yêu
Trang 9cầu học sinh phân tích tôi đặt ngang thước dưới tiếng, từ cần phân tích Học sinhthực hành theo dãy, theo nhóm…
Giáo viên ghi kí hiệu 1 dành cho học sinh khó khăn trong học tập
Khi viết kí hiệu S là học sinh mở sách, kí hiệu V là lấy vở ra để ghi hoặc làmbài tập tại lớp Sau khi học sinh làm xong thì giáo viên xoá các kí hiệu đó, học sinh
sẽ cất sách hoặc vở đi
Kí hiệu 1,2,3,4 có là nhắc nhở mỗi tổ khi chưa nghiêm túc trong giờ học
- Việc ngăn nắp trong khi sắp xếp sách vở và đồ dùng học tập cũng là yếu tốquan trọng dẫn đến học tập tốt Tôi hướng dẫn các em cách lấy sách vở trong cặpnhanh không gây tiếng động, thực hiện được theo các ký hiệu của giáo viên yêucầu, ví dụ: b: lấy bảng; s: sách Tiếng Việt… Em nào đã sắp xếp sách vở ở nhà mộtcách khoa học thì lấy vở nhanh, tôi cho các em thi đua xem em nào, tổ nào làmnhanh (trong thời gian đầu) khi cô nói và viết tên môn học trên bảng thì là lúc các
em lấy sách vở của môn đó ra, và khi cô giáo giới thiệu bài học, viết tên bài họctrên bảng thì các em phải mở đúng sách vở phần bài học Giữa giáo viên và họcsinh có sự kết hợp nhịp nhàng.Bên cạnh đó tôi còn hướng dẫn học sinh cách sửdụng bảng con và xóa bảng con một cách khoa học …bằng cách nghiêng bảng convào hai đầu mép bàn mỗi khi lau bảng để hạn chế bụi phấn rơi trên mặt bàn làmbẩn sách, vở và tay áo của các em sau mỗi lần sử dụng Với các cách làm trên tôithấy tiết học rất nhẹ nhàng và đảm bảo đủ thời gian cho các hoạt động học tập
- Trong tiết học khi cần phát biểu tôi hướng dẫn học sinh nếp giơ tay phát biểunhư: chống khuỷu tay trái xuống bàn, giơ thẳng, bàn tay khép lại Không nói leo,gây ồn ào trong giờ học
Trang 10Học sinh tập giơ tay phát biểu
- Trong giờ học Tiếng Việt: Khi gọi các em đọc bài sách giáo khoa tôi luôn uốn nắncách cầm sách không bị bẻ gáy, không bị quăn mép, hướng dẫn tỉ mỉ cách đứngđọc, cách lấy hơi để các em đọc to và rõ ràng
Trang 11Hướng dẫn HS cầm sách không bị bẻ gáy, không bị quăn mép.
- Hoặc trong giờ tập viết: Ngoài việc hướng dẫn các em viết đúng, đúng kỹ thuật
và đẹp tôi còn hướng dẫn các em cách đặt tay khi viết, cách để sách vở đồ dùngthật khoa học để không bị nhàu nát, quăn góc Các em còn phải biết sử dụng bútkhi viết, không được ấn mạnh quá sẽ gẫy ngòi, hoặc dở rách vở, không tỳ tay làmquăn mép vở…Việc rèn nếp giữ vở sạch đẹp là vô cùng quan trọng trong nếp họctập của người học sinh
Trang 12Hướng dẫn các em cách đặt tay , cầm phấn khi viết bảng.
Những công việc này học sinh cần thực hiện một cách cụ thể và đều đặn Để họcsinh không quên việc chuẩn bị sách vở cho ngày hôm sau, bao giờ tôi cũng giaoviệc về nhà: đọc lại phần bài vừa học, sau đó các em sẽ phải chuẩn bị sách vở (cùngvới sự giúp đỡ của cha mẹ học sinh) Hàng ngày các em đều qua sự kiểm tra củacán bộ lớp trong giờ truy bài về việc chuẩn bị sách vở đồ dùng học tập, do đó giáoviên chủ nhiệm nắm được cụ thể từng ngày thực hiện của các em Như vậy việcđọc lại bài của các em đã trở thành việc nhắc nhở các em phải chuẩn bị sách vở chohôm sau mà các em không quên được
- Việc học sinh ôn lại bài học ở nhà và chuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập,rất cần thiết cho việc xây dựng nề nếp học tập ở các em Việc này cần trở thành mộtthói quen, một phần không thể thiếu của ngày đi học Có như vậy mới phát huy tácdụng trong việc rèn các em vào nề nếp trong học tập Việc này giáo viên cũng cầnkiểm tra thường xuyên (thông qua cán bộ lớp) để các em ý thức được việc học tập
Trang 13của mình Đồng thời cô giáo cần luôn rèn luyện tác phong gương mẫu giờ nào việcnấy tạo ấn tượng tốt cho học sinh Luôn trau dồi kiến thức, xây dựng các giờ học,trò chơi qua mỗi việc, qua mỗi tiết tạo hứng thú cho các em từ đó các em tiếp thucác môn học tiết học một cách có hiệu quả giúp học sinh thêm yêu việc học tập.Thấy được “Đi học là hạnh phúc – Mỗi ngày đến trường náo nức một ngày vui”
Học sinh lớp 1 trong buổi đầu tiên đến trường
- Giáo viên cũng cần tổ chức cho các em vui chơi trong quá trình học tập và xâydựng những đôi bạn cùng tiến để các em hăng hái hơn trong các hoạt động ở lớp
2 Đối với học sinh
Để tạo môi trường học tập thân thiện tôi hướng dẫn học sinh cùng thực hiệntrang trí lớp học tích cực, thân thiện: học sinh sẽ trình bày các sản phẩm học tậpcủa các em, qua các giờ học Mĩ thuật, Thủ công… Qua đó các em được thấynhững sản phẩm của mình được trưng bày ở lớp học cảm thấy rất tự hào
Bên cạnh đó, giáo viên kết hợp với cô giáo dạy thư viện còn tập cho các em
có thói quen tự giác làm việc, biết tự tìm hiểu cuộc sống xung quanh mình qua