Nhaø tröôøng ñoøi hoûi ngöôøi giaùo vieân tieåu hoïc phaûi coù trình ñoä hoïc thöùc, nghieäp vuï sö phaïm cao vaø nhaän thöùc hieåu roõ töøng em veà taâm sinh lí cuûa treû ñeå khoâng ngö[r]
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I ĐẶT VẤN ĐỀ.
Ở vùng nông thôn đa số học sinh vào lớp 1 để học, nhưng chỉ có 2/3 sỉ số đã qua lớp mẫu giáo, còn lại 1/3 chưa qua lớp mẫu giáo Do đó còn một số các em vừa mới lớn ở gia đình bước vào trường Tiểu học
Đối với trẻ em, việc bắt đầu đi học ở trường phổ thông là bước ngoặt quan trọng trong cuộc sống, là sự chuyển qua một lối sống mới và những điều kiện hoạt động mới, chuyển qua một vị trí mới trong xã hội và những mối quan hệ qua lại mới với người lớn và các bạn cùng tuổi Để bước sang giai đoạn mới trong cuộc sống trở thành một học sinh thực thụ, trẻ cần phải có những tiền đề cần thiết hay còn gọi là sự “ Chín mùi đến trường” để có thể thích ứng được với những điều kiện mới của môi trường học đường Đối với trẻ mẫu giáo hoạt động chơi giữ vai trò chủ đạo Đó là hoạt động phù hợp nhất với nhu cầu, hứng thú và khả năng của trẻ ở giai đoạn này Chơi là hoạt động mang tính chất thoải mái, không bắt buộc ( Thích thì chơi không thích thì không chơi )
Vào lớp 1, trẻ em cần phải làm nhiệm vụ của một học sinh, hoạt động học tập giữ vai trò chủ đạo Hoạt động học tập hoàn toàn mới đối với trẻ, khác với hoạt động chơi như đã nêu trên, hoạt động học tập là một hoạt động có ý nghĩa Bản thân mỗi học sinh phải cố gắng, tự giác và có tinh thần trách nhiệm học tập mới có thể đạt kết quả tốt Vào học ở trường phổ thông, trẻ phải hoà nhập vào mối quan hệ mới với những người xung quanh, với thầy (cô) Mối quan hệ thầy (cô) đối với trẻ lúc này mang tính chất thầy - trò Vì vậy, khi nhập học lớp 1 Tiểu học, trẻ cần có sự chín mùi đến trường về tất cả các mặt tâm - sinh lý, thích ứng xã hội để thích nghi được với những điều kiện mới của môi trường học tập ở trường học phổ thông và cuộc sống
Hoạt động dạy học ở lớp 1, người giáo viên không thể chỉ dạy chữ mà
Trang 2còn dạy cho học sinh làm người hoặc để trở thành người có ích cho xã hội trong thời đại mới
Để thực hiện điều đó quả thật không dễ dàng chút nào Nhà trường đòi hỏi người giáo viên tiểu học phải có trình độ học thức, nghiệp vụ sư phạm cao và nhận thức hiểu rõ từng em về tâm sinh lí của trẻ để không ngừng dạy tốt các môn học trong chương trình sách mới như hiện nay, mà còn có năng lực hình thành giáo dục cho trẻ về nề nếp và nhân cách của học sinh
Muốn đáp ứng được yêu cầu mới của trường Tiểu học trong “ Thời kỳ đổi mới”, không chỉ là trách nhiệm của mỗi giáo viên đối với trẻ thơ mà còn là sự khẳng định mình trong cương vị giáo viên hoàn chỉnh theo tiêu chuẩn mới của nhà trường Tiểu học hiện nay
Do vậy mà tôi luôn băn khoăn lo nghĩ không hình thành nhân cách tốt cho học sinh Chính từ những vấn đề trên là động lực thúc đẩy bản thân tôi nghiên cứu và xây dựng “ Một số biện pháp giúp học sinh xây dựng thói quen về nề nếp học tập cho học sinh lớp 1” để áp dụng vào thực tiển lớp mình
1/ Lý do chọn đề tài :
Tôi mong muốn cho các em có nhân cách tốt về phẩm chất đạo đức, để tiếp tục hoà nhập vào cộng đồng, trở thành người có ích cho xã hội
2/ Ýù nghĩa chọn đề tài :
Muốn khắc phục nhược điểm ở nơi học sinh là: cần thật sự coi trọng tâm sinh lí của học sinh, chăm lo sự phát triển cho từng em
3/ Mục đích chọn đề tài :
Hiện nay, đa số phụ huynh cho rằng: Việc giáo dục cho học sinh có nề nếp và muốn cho con em mình ngoan học tốt thì phải “Chọn mặt gởi vàng … “
Để có nền tảng cho học sinh tham gia vào đời sống của xã hội thì người giáo viên phải cung cấp kiến thức, nhân cacùh, phẩm chất đạo đức tốt
Trang 3đẹp cho học sinh, góp phần đào tạo cho các em trở thành người phát triển toàn diện
II KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
1/ Khách thể :
Đối với những học sinh không có nề nếp học tập là chưa có qua lớp mẫu giáo
Đối với học sinh do tính hiếu kì, hay làm mất trật tự trong giờ học
2/ Đối tượng nghiên cứu :
Là học sinh lớp 1A1 trường Tiểu học Mỹ Tú A
III CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1./ Phương pháp tham khảo tài liệu
2./ Phương pháp đàm thoại
3./ Phương pháp quan sát
4./ Phương pháp thăm dò
5./ Phương pháp thực nghiệm
6./
B PHẦN NỘI DUNG
I MỘT SỐ CƠ SỞ LÍ LUẬN
1/.Vị trí chức năng của giáo viên chủ nhiệm lớp:
a/ Vị trí: Thay mặt BGH, Hội đồng sư phạm, Hội phụ huynh học sinh
quản lí toàn diện lớp mình phụ trách Lãnh đạo tổ chức mọi hoạt động, các quan hệ thuộc lớp mình phụ trách Lãnh đạo tổ chức mọi hoạt động, các quan
Trang 4hệ thuộc lớp mình phụ trách Hình thành nhân cách cho học sinh một cách toàn diện và là cầu nối giữa Nhà trường, gia đình và xã hội
b/ Chức năng : Tổ chức xây dựng tập thể học sinh vững mạnh, hình
thành nề nếp thói quen học sinh Tổ chức các hoạt động giáo dục khác nhằm bảo đảm giáo dục toàn diện, đặc biện các hoạt động ngoài giờ lên lớp theo chủ điểm Phối hợp với các giáo viên khác như giáo viên dạy: Hát nhạc, Mỹ thuật, Thể dục nhằm tiến hành công tác dạy học – giáo dục toàn diện cho các
em Phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường đặc biệt là xây dựng mối quan hệ sư phạm đúng đắng giữa nhà trường, gia đình và xã hội nhằm tạo môi trường giáo dục thống nhất, tạo sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ
2/ Nội dung và phương pháp xây dựng nề nếp thói quen trong học tập
a/ Công tác với học sinh:
Tìm hiểu đối tượng học sinh: Để xây dựng nề nếp thói quen cho học sinh có kết quả giáo viên cần nắm vững từng đối tượng học sinh, dùng nhiều cách khác nhau để tìm hiểu học sinh, nghiên cứu hồ sơ học sinh, quan sát hằng ngày về hành vi hoạt động của các em, thăm hỏi gia đình học sinh trực tiếp trao đổi với các em Quan sát thái độ học tập của học sinh
Xây dựng tập hể học sinh: Yêu cầu học sinh cũng cố và khả định vai trò của tập thể, xây dựng đội ngủ học sinh tích cực, tổ chức mối quan hệ và các động phong phú, đa dạng cho các em, nhằm làm cho các em hình thành một tập thể lớp, tiến bộ vững mạnh và có nề nếp thói quen trong học tập
Chỉ đạo việc học tập: Yêu cầu học sinh thực hiện tốt nội qui học tập, kích thích hứng thú học sinh, tạo các nhóm học khá giỏi giúp đỡ học sinh yếu kém Sử dụng phương pháp giảng dạy phù hợp, với từmg đối tượng học sinh
Giáo dục đạo đức: Vì đạo đức là một hệ thống các yêu cầu chuẩn mực, hành vi, phép ứng xử của các em trong quan hệ đời sống xã hội định
Trang 5hướng cho các em làm điều thiện tránh điều ác, biết cách cư xử với mọi người xung quanh
Giáo dục lao động: Con người nói chung, thế hệ trẻ các em nói riêng cần phải lao động để tự nuôi sống mình để có cuộc sống ngày một tốt hơn
Do đó cần giáo dục cho trẻ biết lao động và lao động, lao động một cách thiết thực
Giáo dục thể chất: Sức khoẻ là một yếu tố quan trọng nhất trong đời sống con người, con người có sức khoẻ mới có khả năng vượt qua khó khăn kiên trì, bền bỉ, sống vui tươi lành mạnh Giáo dục thể chất cho trẻ em, giúp cho trẻ em có cơ thể phát triển đúng đắn, có sức khoẻ thể chất và tinh thần bền bỉ trong học tập và lao động
Giáo dục thẫm mĩ: Thẫm mĩ có vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người, nó làm cho cuộc sống tươi đẹp hơn, sinh động hơn “ căn phòng đẹp nhờ sự sắp xếp đồ đạc một cách hợp lí, ngăn nắp, sạch sẽ, nhờ hoa tươi cắm trong lọ hoa trên bàn”, cuộc sống ấm áp hơn nhờ có người cư xử đẹp với nhau Vì vậy giáo dục cho trẻ em cảm nhận được cái đẹp, ủng hộ cái đẹp, nhằm hình thành cho trẻ có ý thức về cái đẹp, kĩ năng sáng tạo thẫm mĩ
b/ Công tác với đồng nghiệp:
Phối hợp với giáo viên cùng khối, cùng trường cũng như các giáo viên dạy chuyên, tổ chức các hoạt động khác nhau tạo ra sự thi đua lành mạnh có khí thế và đồng thời rút kinh nghiệm cho bản thân
c/ Công tác với phụ huynh học sinh và các lực lượng khác:
Phối hợp chặt chẻ với gia đình bằng những biện pháp như: Ghi sổ liên lạc, hợp phụ huynh học sinh nhằm trau đổi kinh nghiệm truyền bá kiến thức về giáo dục học sinh Ngoài ra còn phải kết hợp với các lực lượng xã hội để giáo dục trẻ như: Các cơ quan, cơ sở sản xuất và cá nhân để góp phần hoàn thành công tác giáo dục học sinh Tiểu học một cách có hiệu quả tốt nhất
II. THỰC TRẠNG :
Trang 6Qua nhiều năm tôi chủ nhiệm lớp 1, nhất là năm học 2006-2007 với sỉ số học sinh là :
Tổng số : 24 học sinh
+ Nam : 12 học sinh
+ Nữ : 12 học sinh
* Về nề nếp học tập :
12 học sinh xếp loại khá đạt : 50%
6 học sinh xếp loại trung bình đạt: 25%
6 học sinh xếp loại chưa có nề nếp học tập chiếm: 25%
Ở những em không có nề nếp học tập là chưa có qua lớp mẫu giáo 5 tuổi Do tính hiếu kì, hay làm mất trật tự trong giờ học hay sinh hoạt chung, gây cho giáo viên không ít khó khăn dẫn đến kết quả không tốt, mang tính phản giáo dục
Điều đó làm cho tôi có nhiều suy nghĩ trăn trở với 1 câu hỏi lớn “ Làm thế nào xây dựng nề nếp cho học sinh, nhất là học sinh đầu cấp”
Từ đó tôi quyết định thăm dò lớp bạn, học hỏi đồng nghiệp, tham dự các buổi chào cờ, nhất là lắng nghe ý kiến đóng góp của Ban giám hiệu, phê và tự phê các lớp
Tôi rút ra nhiều kinh nghiệm và đem áp dụng tương đối tốt, tôi thấy cần đạt hiệu quả tốt hơn là tìm cho mình một số biện pháp theo dõi tâm lí của từng em, rồi để lọc ra những em chưa có nề nếp học tập, sau đó chia đều ở các tổ để tự hỗ trợ cho nhau, em có nề nếp dẫn dắt em chưa có nề nếp, đồng thời cố gắng bắt chước bạn mình Kế đến tôi chuyên sâu vào các em chưa có thói quen về nề nếp học tập, dẫn tới tình trạng nhân cách, đạo đức chưa tốt
Tôi dùng các biện pháp khác nhau: Đối với các em hiếu kì, hiếu động cần phải nắm được đặc điểm ở chúng là tính ngang bướng, thường hay làm trái ý giáo viên ỉ lại, khi học phát biểu lung tung, xếp hàng hay phá bạn, khi chào cờ đùa giỡn không chú ý lắng nghe… Cố ý làm sai với bạn, mà phải làm theo ý thích của mình, cố tình làm sai để thỏa mãn hứng thú của mình Tôi liền áp dụng biện pháp thứ nhất là giáo dục các em hiếu kì, hiếu động điển
Trang 7hình như các em : Đăng, Khang, Khương, Tài … để khắc phục được nhược điểm của các em, tôi sắp các em ngồi gần những em có nề nếp học tập tốt nhằm giúp các em thấy cái sai của mình Biết các em thích dỗ ngọt, tôi luôn nhẹ nhàng giải thích : “ Khi ngồi học các em cần lắng nghe thầy(cô) giảng bài, thầy cô hỏi nếu biết đưa tay phát biểu Khi nói chuyện dùng từ vâng, ạ, dạ, thưa… thì mọi người cho mình là bé ngoan Nhưng khi ngồi học mà ngồi không tốt, không chú ý lắng nghe thầy ( cô) giảng bài, thụ động trong học tập, không lễ phép với mọi người …thì mọi người cho mình là bé không ngoan Tôi đưa ra ví dụ điển hình một số em ngoan biết vâng lời thầy (cô), vâng lời cha mẹ như em : Thảo, Vinh, Dung…
III GIẢI PHÁP ĐỀ RA:
Trong những năm trước đây, tôi cho rằng dạy học trong chương trình học là đủ, nhưng đến ngày nay tôi nhận thấy việc xây dựng thói quen về nề nếp học tập là thước đo của tầm quan trọng trong việc phát triển trí thức của trẻ, nhất là học sinh mới vào lớp 1
1/ Để học sinh đạt kết quả cao về nề nếp học tập :
Như chúng ta đã biết học sinh lớp 1 rất tôn trọng và yêu quý thầy (cô) giáo, lứa tuổi các em là lứa tuổi hồn nhiên chân thật Vì vậy, điều đầu tiên cần chú ý: Đối với giáo viên phải đối xử với học sinh một cách tự nhiên, thể hiện được sự chân thật, sự quan tâm chăm sóc, dạy dỗ thật lòng thương yêu đặc biệt Như vậy mới giúp các em vượt qua khó khăn trong học tập cũng như việc hình thành nề nếp học sinh trong giờ lên lớp cũng như ở môi trường : Nhà trường, gia đình và xã hội
* Việc hình thành nề nếp trong nhà trường :
Đầu năm học giáo viên chủ nhiệm làm quen với học sinh, sau đó hình thành nề nếp cho học sinh bằng cách cho các em học tập nội qui nhà trường, biết được các qui định riêng của lớp học
Trang 8Muốn như thế giáo viên phải giải thích từng phần cụ thể cho học sinh hiểu để thực hiện
Ví dụ : Đi học đúng giờ, nghỉ học phải xin phép, không chạy nhảy,
rượt đuổi; kính trọng và vâng lời thầy (cô) giáo, vào lớp thuộc bài và làm bài đầy đủ, ngồi học đúng qui định, biết xếp hàng vào lớp cũng như ra về … biết xưng bạn với nhau khi nói chuyện
Hàng tuần ngày thứ hai các em được ra sân sinh hoạt dưới cờ, hoạt động này thật mới mẽ đối với các em Giáo viên hướng dẫn học sinh cần có thái độ trang nghiêm khi chào cờ Biết xếp hàng ngay ngắn hai tay buôn xuôi, tư thế nghiêm trang, không nói chuyện đùa giỡn khi chào cờ cũng như khi nghe BGH và TPT phổ biến công việc hay giáo viên trực ban lên tổng kết hoạt động trong tuần và tổng kết phong trào thi đua kể từ đó có ý thức thi đua trong nhà trường, giữa lớp mình với lớp khác
* Nề nếp học tập ở lớp 1 :
Muốn hình thành nề nếp học tập ở lớp đối với học sinh lớp 1 bước đầu giáo viên phải hướng dẫn để học sinh hiểu và thực hiện theo kí hiệu đã qui định
Ví dụ : Giáo viên ghi ở góc bảng lớp 0 thì các em biết để tay
lên bàn, mắt nhìn lên bảng Giáo viên ghi S 10 học sinh biết lấy sách ra mở trang 10 ; ghi V lấy vở ra; ghi BC lấy bảng cài; ghi B lấy bảng con
Từ những thao tác của giáo viên giúp học sinh hình thành thói quen chú ý, nhận biết khi cần thiết
Quá trình chú ý nghe giảng của học sinh cũng hết sức quan trọng Muốn vậy khi dạy bài mới giáo viên cần có đồ dùng trực quan tạo sự thu hút cho học sinh Giáo viên phải bao quát lớp, đồng thời thành lập Đội Sao đỏ, từ đó đề ra tiêu chuẩn thi đua giữa các tổ trong lớp
Ví dụ : Tổ nào trong một buổi học để giáo viên nhắc nhở 3 lần sẽ bị
trừ điểm thi đua ( mỗi tuần ), mỗi tổ được 50 điểm sau đó trừ dần
Trang 9Tổ nào cuối tuần có số điểm cao nhất sẽ được thầy (cô) tuyên dương, sau đó thưởng cho các thành viên trong tổ mỗi em 1 viên phấn màu
Từ những lời khen cộng thêm phần thưởng nho nhỏ để khích lệ các
em thi đua cố gắng giữ trật tự trong khi thầy (cô) giảng bài cũng như trong suốt quá trình học
Yếu tố xây dựng bài cũng rất cần thiết, học sinh lớp 1 các em còn bỡ ngỡ rụt rè chưa mạnh dạn, có khi biết mà không dám nói hoặc khi nói thì nói rất nhỏ Giáo viên thường xuyên động viên, gợi ý để học sinh trả lời được đúng, từ đó kích thích các em phát biểu xây dựng bài, đồng thời kết hợp với thi đua
Ví dụ : Trong một tiết học các em chú ý không lo ra, không bị thầy
(cô ) nhắc nhở, hăng hái phát biểu ý kiến Đến cuối tiết học giáo viên gọi các
em lên trước lớp tuyên dương để các em khác học tập, sau đó cả lớp hoan hô
Việc sắp xếp chỗ ngồi của các em cũng cần được giáo viên hết sức qua tâm Sau khi vào học khoảng 2 tuần, bước dần giáo viên cũng nắm được và phát hiện học sinh nào khá, trung bình, yếu từ đó sắp xếp chỗ ngồi cho các em
Ví dụ : Một em khá ngồi gần em yếu, để các em giúp nhau học tập,
em ham chơi, lo ra, không chú ý bài, thường xuyên nói chuyện phải ngồi gần lớp trưởng hoặc sao đỏ, hay phó học tập ( Lớp trưởng, Sao đỏ, phó học tập là những người gương mẫu) Từ đó cũng hình thành nề nếp cho các em
Đặc biệt tư thế ngồi viết của học sinh hết sức quan trọng Giáo viên cần hướng dẫn ngay từ đầu, cần giải thích giáo dục thêm cho học sinh biết, nếu không ngồi đúng tư thế, tầm nhìn không hợp lý sẽ dẫn đến hậu quả như: Vẹo cột sống, cận thị,… Sẽ ảnh hưởng đến việc học tập về sau
Đồ dùng cho các em học tập phải cần được hướng dẫn cụ thể
Ví dụ : Phải có hộp hoặc túi đựng bông lau, phấn, tập sách bao bìa
dán nhãn cẩn thận… không xé tập làm đồ chơi, không viết vẽ bậy vào vở
Trang 10Còn đối với các em thụ động thì sao? Tôi tìm cho mình biện pháp thứ hai : Ngay từ đầu năm tôi đặc biệt quan tâm tới các em bằng cách liên hệ với phụ huynh cùng tôi uốn nắm giáo dục những em có tính nhút nhát, vận động phụ huynh khuyến khích các em xem tiết mục kể chuyện thiếu nhi qua ti vi, nghe đài, động viên các em đưa tay phát biểu, tập tính mạnh dạn khi đứng trước đám đông, nói to rõ lời, diễn tả bằng động tác phù hợp
Ở gia đình thì vậy, còn ở trường tôi tìm biện pháp mới lạ gây hứng thú cho các em như : Trong tiết học để các em không uể oải ; tôi thường giới thiệu bài và chuyển ý một cách sinh động để thu hút các em say mê học tập, khuyến khích các em luôn có ý và linh hoạt theo điệu bộ, nét mặt và giọng nói của thầy (cô ) Tôi nói nhưng ánh mắt không rời các em để hiểu được tâm trạng của em như thế nào ? Biện pháp của tôi sử dụng đạt tốt cho các em : Tài, Sự, Hai, Đầu năm các em rụt rè nhút nhát, nói lí nhí, đôi khi không chịu mở lời, thế nhưng sau khi có sự tác động của tôi như luôn gần gủi động viên các em mạnh dạn, thường gọi các em luôn phát biểu ý kiến, rồi phân tích cho các em nghe: Nếu không mở miệng, nói lí nhí hoặc thụ động thì mọi người sẽ chê trách, các bạn trên ti vi khi hát hay tham gia phát biểu cũng nói
to và ngẩng mặt vui tươi các em nên bắt chước Thế là được mọi người khen Niềm vui đó không chỉ riêng tôi mà cha mẹ các em cũng phấn khởi, bạn bè đều khen ngợi
Đối với học sinh cá biệt, các em thường gặp nhiều khó khăn ở mọi lúc, mọi nơi Thường thì không thích học, mỗi em có tính nghịch riêng: Lo ra, phá bạn, kéo ghế, ngậm áo, có em hay sờ đồ chơi, có em khi nghe thầy ( cô ) giảng bài thì làm việc riêng, dẫn tới không hiểu bài Những trường hợp như thế nếu thầy ( cô ) không xử lý kịp thời và sữa sai cho các em thì các em dễ sinh ra tính bướng bỉnh Tôi rất băn khoăn với những em như thế, vào đầu giờ học tôi luôn động viện các em ngồi đúng tư thế theo qui định, hứa có thưởng cho những em học ngoan