1) Cudng do tap tmng dan cu d eac viing (thanh thj) nhap cu cao hon d cac vimg (ndng thdn) xult cu, nhu ly thuylt vl dd thi hoa da dy kien. 2) Ty le that nghiep trung binh ciia cae v[r]
Trang 1, »
CHENH LECH THEG VUNG VA DO THj HOA 0 DAI LOAN
(Bdi viet trinh bdy tgi Hoi thdo quoc ti "So sdnh suphdt triin cua do thi vd cong nghiep a Viet Nam
vd Ddi Loan " duac to chuc tgi Vien Nghien ciiru Trung uang Ddi Loan (Academia Sinica), ngdy 20
vd 21 thdng 2 ndm 2009)
DENG-SHING HUANG* CHUN-CHIEN K U O " YO-YI H U A N G ' "
1 Gidi thieu
Bat binh dang theo viing la mdt van de
khdng the tranh khdi trong qua trinh phat
trien kinh le Su phat trien kinh te ciia Dai
Loan da chuyen tir mdt nen kinh te ndng
nghiep kem phat trien sang nen kinh te dd thj
djch vy Khi cdng nghiep hoa tiep dien, sy
chenh lech giila ndng thdn va thanh thj trd
nen md rdng Cd nhieu nhan td gdp phan vao
sy mat can ddi giira phat trien ndng thdn va
thanh thj Viec di cu lao ddng tir ndng thdn
ra thanh thj ddng mdt vai trd dang ke trong
sd nhirng nhan td dd Ngoai viec di cu tir
ndng thdn ra thanh thj, nhiing bien ddng ve
mat do dan sd va co ciu nhan khau ciing
ddng gdp vao su mat can ddi giOa phat trien
ndng thdn va thanh thj Hlu hit cac tai lieu
tmyin thdng trudc day v l di cu tir ndng thdn
ra thanh thj dlu tap trung chu ylu vao kinh
nghiem cua cac nude kem phat triin (LDCs)
Dd thj hoa d Dai Loan cd thi xem la hoan
thien han so vdi hk\ hit cac nudc kem phat
trien khac
Bai viit nay cd gdng giai thich nhirng eau
hdi sau day Vk\ d l di cu diin hinh tir ndng
thdn ra thanh thj va sy hk binh dang theo
vung cd tdn tai d Dai Loan khdng? Cd
nhimg dac diim hay hien tugng mang tinh
'HQC vien Kinh ti, Academia Sinica
"Khoa kinh doanh Qu6c xk, Dai hgc Kinh doanh cong lap
D^i Bac
'"Khoa kinh te hpc img dyng, D^ii hpc qu6c gia
Ocean D^i Loan
dac trung duy nhat d Dai Loan so vdi kinh nghiem ciia cac nudc kem phat trien khac khdng? Nhung bai hgc gi cd the dugc nit ra lir dd thj hoa va bat binh dang theo viing ciia Dai Loan? Bai viet nay xem xet cac md hinh
va nhiing bien ddng ve di cu tir ndng thdn ra thanh thj de minh chung cho eac mdi lien ket giua dd thj hoa va bat binh dang theo viing d Dai Loan Chiing tdi mong dgi dat dugc nhung hieu biet thau dao cd gia trj trong qua trinh dd thj hoa d Dai Loan trong thap ky gSn day Phan cdn lai cua bai viet nay dugc
td chiic nhu sau: Phan 2 cung cap tdng quan
ve cac chinh sach cdng nghiep hoa va mdi lien he vdi md hinh di eu tir ndng thdn ra thanh thj d Dai Loan trong thap ky vira qua Phan 3 sir dung sd lieu thdng ke dan sd tang
CO hgc 6k nhan dang nhung vimg nhap cu
thuin so vdi nhimg vimg xuat cu thuan tir tat
ca 23 hat va/hoac thanh phd Phin 4 so sanh
su chenh lech theo viing tir ba khia canh: tap tmng dan sd, ty le thSl nghiep va ly le phu thudc Phln 5 kit luan bai viit nay
2 Cong nghiep hoa va mo hinh di cir d Dai Loan
Nhu da dugc din chiing day du trong cac tai lieu^'\ qua trinh phat triin kinh t l ngay tir dlu da kem theo sy chuyin djch san xuat va viec lam tir khu vyc ndng nghiep sang cac nganh cdng nghiep chi tao Ciing vdi qua trinh cdng nghiep hoa, ca cau nganh cdng
^'^ Xem Clark (1940) \h Kuznets (1966)
Trang 2Nghien ciiu khoa hgc
nghiep che tao da thay ddi ve chat tir khu
vuc sir dung nhieu lao ddng sang khu vuc su
dung nhieu vdn, ciing nhu tir nhirng nganh
cdng nghe thap tdi nhirng nganh cdng nghe
cao Cudi ciing, ty trgng khu vyc cdng
nghiep lai giam dan ciing vdi sy tang len ciia
khu vyc djch vy, chuyen ddi nen kinh le
sang giai doan "giai cdng nghiep hoa" Md
hinh cdng nghiep hoa nay cung ap dung cho
Dai Loan Rat ty nhien, ljeh sir phat trien
kinh te ciia Dai Loan hien dai la con dudng
tien hoa tir mdt qudc gia ndng nghiep sang
mdt qudc gia cdng nghiep Trong thdi ky
nay, nhieu chinh sach ciia chinh phu da ddng
nhirng vai trd quan trgng trong viec hinh
thanh ket cau kinh te
Nhin chung, qua trinh dd thj hoa ciia Dai
Loan trong the ky vira qua cd the quy cho 3
kenh: thii nhat la sy nhap cu d at tir Tmng
Qudc dai luc trong thdi gian cudi nhirng nam
1940 va dau nhiing nam 1950; thii hai la sy gia tang dan sd ty nhien; va thii ba la sy di
cu tir ndng thdn ra thanh thj Sy di cu tir ndng thdn ra thanh thj la mdi quan tam chinh cua bai viet nay Ve mat ly thuyet, hudng di
eu cua lao dgng dugc dan dat bdi khoang each chenh lech mirc luong hay co hdi viec lam giira nai di va chdn den'^\ Ve van de nay, cac chinh sach cdng nghiep hoa ciia chinh phu, bao gdm cac nganh cdng nghiep chinh phii nd luc phat trien va cae viing md cac khu cdng nghiep che tao, nhtrng chinh sach nay se anh hudng den cac md hinh di
cu Kinh nghiem cua Dai Loan cung khdng phai la ngoai le Vi vay, se la hiru ich khi tdng thuat lai Ijch sir chinh sach cdng nghiep hoa ciia Dai Loan trudc khi khao sat ti mi
md hinh di cu va bat binh dang theo viing
Hinh 1: Con dirdng phat trien kinh te va su' tien trien ndng nghiep
7.CO0.00
» 6.OD0.O0
•§; 5,000.00
3
i 4.000.00
3
00
3
O'
<S 5,000.00
3
^ 2.000.00
TO 1.000.00
Q-f
Giaido^n I
0.00 •—
?
< g/dir Giai doan II
So \vK)x\g nong IIQ
Dan so trong nong nghidp "»
J ^ t *^ t t.-* ^'^'^ '^"i ''•°"g ''hu virc nong nghi?p
-*-mTr-• Giai doan HI
,««'\<^ ,^ ,^^ ,4^ ^^'^^^ / o-*' s-^ ^\^^ 4' ^^^ ,^^ ^<^^^ ,^^ ^^ ^- ^'^
1,000.00
<300.00
soooo
70000 600.00 500.00
•100.00 300.00
20000
100 00
'^* v l nhihig phan tich ly thuySt, xem mo hinh di cu tir nong thon ra thanh thj truySn th6ng do Harris v^ Todaro (1970), v^ Zhan (1970) dua ra Xem them b^i bdo cua Brueckner (1990), Brueckner v4 Kim (2001), vi Bruekner va Zenou (1999)
Trang 3Nghien citu khoa hoc
' i '
2.1 Qua trinh cdng nghiep hod
(1) Giai dogn thay thi nhdp khdu
(1950-1962)
Khdi dlu tir dlu thap ky 1950, cac chinh
sach kinh te da nhlm vao su phuc hdi cua
nin kinh tl, tmdc hit la tai thiit nganh ndng
nghiep de dat dugc ty cung clp dii luong
thyc cho ca nen kinh t l , sau dd mdi phat
triin cac nganh cdng nghiep chi biin ndng
san Nhu da chi ra trong Hinh 1, trong giai
doan nay, dugc danh dlu giai doan I tren dd
thj, nen kinh te da chung kiln sy md rdng
ciia khu vyc ndng nghiep, thi hien qua sd
lugng ndng hg, dan sd trong ndng nghiep, va
viec lam trong khu vyc ndng nghiep dang
tang len Tren thyc te, xu hudng tang trudng
trong khu vyc ndng nghiep duy tri cho tdi
dau nhiing nam 1970
(2) Giai dogn md rong xudt khdu
(1963-1980)
Bat dau tir nam 1963 tdi 1980 la giai doan
djnh hudng xuat khau, dugc bieu thj qua giai
doan II trong Hinh 1 Trong giai doan nay,
trgng tam cdng nghiep hoa nham phat trien
nhung nganh cdng nghiep che tao dinh
hudng xult khau Vdi muc dich nay, khu che
xult dlu tien dugc thanh lap tai thanh phd
Cao Hiing nam 1965, va da thu hiit thanh
cdng nhiiu cdng ty nudc ngoai vao dau tu
Vdi kinh nghiem thanh cdng ciia khu che
xult dlu tien, hai khu tiip theo da dugc
thanh lap, mdt d hat Cao Hiing vao thang
1/1969 va mdt d hat Dai Tmng vao thang 8/1969 •
Chien lugc cdng nghiep hoa hudng vao cac khu che xult thanh cdng da thu hiit nhiiu lao ddng tir cac khu vyc ndng nghiep ndng
thdn, gay ra ldn sdng di cu lao dong ddu tien
tir ndng thdn ra thanh phd, ciing la tir khu vyc ndng nghiep sang nhiing khu vyc cdng nghiep nhe nhu giay dep va may mac Khac vdi thdi ky dau d nhirng nganh chi biin ndng san, nhiing nganh cdng nghiep nay dang thay the cho nhiing khu vyc ndng nghiep tmyen thdng Do vay, chiing tdi quan sat thay mdt xu hudng quan trgng trong suy giam lao ddng viec lam va dan sd cua khu
vyc ndng nghiep nhu da chi ra trong Hinh I
a giai doan giiira thap ky 1970 Va rlt de thly
rang hai khu chi xuat d Cao Hiing da biin mdt khu vyc Cao Hiing rdng ldn trd thanh mdt dich den cila di cu cho lao ddng d phia nam Dai Loan, tuong tu nhu vay khu vyc Dai Trung cung da trd thanh mdt dich din cho lao ddng xung quanh viing giira phia tay Dai Loan
Thdi ky thii hai cua giai doan thay thi nhap khlu, tir 1973 tdi 1980 dugc danh dlu
nhu giai doan IF trong Hinh 1, nhlm tang
cung ndi dja ve cac trang thiet bj chi tao, chu yeu la nhimg nganh sii dung nhiiu vdn Chinh sach nay day manh them cdng nghiep hoa, va do dd kich thich di cu lao ddng han nira ra khdi khu vuc ndng nghiep ndng thdn
Trang 4Nghien citu khoa hgc
(3) Giai dogn dinh hudng cdng nghe (sau
ndm 1980)
Bat dau tir nhirng nam 1980 ngay sau
cudc khiing khoang dlu md lln thir 2, chiin
lugc cdng nghiep hoa la phai nang clp co
cau cdng nghiep tir nhirng nganh sii dung
nhieu lao ddng truyen thdng sang nhirng
nganh sir dung nhiiu vdn va cdng nghe Mdt
trudng hgp noi tiing va thanh cdng tieu biiu
cho giai doan nay la sy thanh lap Khu cdng
nghe cao Tan True nam 1980 Khu cdng
nghiep nay dugc thiit kl dl thu hut nhirng
cdng ty cdng nghe cao, dac biet la nganh
cdng nghiep cdng nghe thdng tin Sy thanh
cdng ciia khu cdng nghe cao Tan True da
lam cho Tan Triic trd thanh khu dd thj ndi
bat nhat trong sudt hai thap ky trudc Nhu se
dugc de cap sau day, ea thanh phd va hat
Tan Triic deu trai qua dan sd nhap cu thuin
trong nhirng thap ky vira qua
Ddng thdi, eac cdng ty ciia Dai Loan da
tich luy du nang lyc de tien hanh dau tu ra
nudc ngoai Viec dau tu trye tiep ra nudc
ngoai (FDI) bat dau tir giila thap nien 1980,
va tang len dot ngdt tir cudi nhirng nam
1980, dac biet la sau khi FDI vao Trung
Qudc dai luc chinh thirc dugc cho phep Sy
thu hep lai ciia nhiing nganh cdng nghiep sir
dung nhieu lao ddng va ludng FDI dao chieu
da lam giam nhu cau lao dgng trong cac khu
vyc che tao, gay nen sy that nghiep d nhirng
hat thanh thj da tirng tap trung nhieu nha
xudng Nen kinh te sau dd da di vao giai
doan di cu quay trd ve cac khu vyc ndng thdn va ndng nghiep
2.2 Di cu vd do ihi hod
Ve mat ly thuyet, dd thj hoa xay ra d nhirng nai nao mgi ngudi tu tap lai Nhu da giai thich trudc dd, cdng nghiep hoa anh hudng tdi sy phat trien cua khu vuc ndng thdn qua nhieu each Mdt trong nhiing thay ddi dien hinh la ludng lao ddng chay vao khu vyc che tao Vi vay, chiing tdi se quan sat sir sut giam lao ddng trong khu vuc ndng nghiep theo thdi gian Do dd, cac hat chuyen mdn hoa trong nganh ndng nghiep se trai qua sy xuat cu cua lyc lugng lao ddng tre, va ddi mat vdi van de suy giam dan sd trong doi
quan tre, va cudi ciing gap phai van dk sy gia
hda va ty le phu thudc cao Nguge lai, nhirng diem den cua di cu ciing dugc md phdng dl phat trien thanh mdt viing dd thj mdi, chu yeu la cac khu che tao, dac trung bdi miic luong va nhUng ca hdi viec lam cao hon
Trong trudng hgp Dai Loan, ty le phln tram ciia lyc lugng lao ddng trong nganh ndng nghiep da giam dot ngdt tir mirc 30,4% trong dau nhirng nam 1970 tdi 11,85% cua dlu nhirng nam 1990 va 6,87% trong nhiing nam gin day, kem theo vdi mdt xu hudng tang len trong cac khu vyc cdng nghiep va djch vu Ddi vdi nganh cdng nghiep, ty trgng lao ddng cua nganh nay da tang tir mirc 34,9% vao dlu nhirng nam 1970 tdi miic dinh la 41,6% vao giira thap nien 1980 rdi
Trang 5Nghien cUu khoa hgc
sut giam sau dd Tuong tu nhu vay, ty trgng
lao ddng ciia khu vyc djch vu da thay ddi tir
miic 34,7% tdi 48,58% va cudi ciing len tdi
57,21% trong nhirng nam gin day Ngoai sy
giam lyc lugng lao ddng trong khu vyc ndng
nghiep, dudng nhu eiing da cd sy co hep lai
trong san lugng ndng nghiep, thay ddi trong
gia dinh, va ca cau xa hdi, v.v Ciing dugc
chi ra trong Hinh 1, quy md dan sd ndng
nghiep da tang len trong giai doan dlu, va
bat dau giam vao dau nhiirng nam 1970, ngay
giira giai doan cdng nghiep hoa djnh hudng
xuat khau
Ciing vdi sy sut giam ndng nghiep la qua
trinh cdng nghiep hoa, dan den sy gia tang
lyc lugng lao ddng cdng nghiep Ket qua la,
lao ddng di cu tir cac viing ndng thdn hay
ndng nghiep sang nhirng hat cd cac nha may
che bien, chii yeu d phan phia lay ciia dao
bao gdm ba khu vyc trung tam Cao Hung,
Dai Trung, va Tan Triic^^* Vi vay, qua trinh
dd thj hoa dien ra sdm hon d ba khu vyc nay
so vdi cac khu vyc khac Nhu dugc chi ra
bdi Selya (2004), cd ba dac diem dac trung
ciia qua trinh dd thj hoa Dai Loan trong giai
doan 1945-1995 Thir nhat la dd thj hoa dien
ra vdi tdc do nhanh hon tdc do tang trudng
dan sd Thii hai la sy tang tmdng cua cac
khu vyc dd thj khdng ddng deu tren toan he
thdng phan clp dd thj theo thdi gian Dudng
nhu la cac thanh phd ldn hon tang trudng cham hon nhirng thanh phd cd nhd va trung binh Thir ba, su phan bd theo khdng gian
ciia nhirng khu do thj khdng ddng deu dgc
theo Dai Loan do nhirng gidi han ve dja hinh^^' va khudn khd quan ly hanh chinh dd thj theo Ijch sir
3 Nhap cu* so voi xuat cir Dai Loan cd 23 hat va thanh phd, nhu trinh bay trong Hinh 2 Mdi hat dugc thien nhien ban tang cho nhirng ngudn tai ngUyen
va dat dai khac nhau, chiing lan lugt quyet djnh lgi the so sanh cua mdi hat trong viec trd thanh mdt viing ndng nghiep hay viing che tao, va gian tiep quyet djnh md hinh di
cu ciia hat dd trong qua trinh cdng nghiep hoa
De xac djnh lieu mdt hat la viing xuat cu hay viing nhap cu, chiing tdi tinh toan sd dan tang CO hgc tich liiy cdng ddn tir nam 1996
tdi 2007 Ket qua dugc bao cao trong Bdng
1 Nhu dugc phan anh trong cdt NSIP (sd
dan tang co hgc thuan), NSIP>0 ngu y rang hat tuong img da trai qua dan sd nhap cu thuan trong 12 nam vira qua Nguge lai, NSIP<0 chi ra dan sd xuat cu thuan Hudng
di cu tdm lugc cho tat ca cac hat/'thanh phd duge md la trong//m/i 2 ' '•
*^* Thanh ph6 Cao Hiing la khu cong nghiep chg biSn xuk
khau s6m nhat tir nam 1965, sau do la hat Cao Hiing, Dai
Trung nam 1969, va hat Tan True nam 1980
'^' Sir giai han dia hinh lam cho phia Dong va Dong Bac Dai Loan gom cac hat Hoa Lien, Dai Dong v^ Nghi Lan
CO lgi the so sanh trong nganh nong nghiep Ket qua la, do qua trinh cong nghiep hoa dien ra va cuoi ciing lam giam khu vuc nong nghiep, nhCrng hat nong nghiep nay da chiing kien sir di cu lao dong ciia ho tdi nhirng thanh pho
v ^ o a c hat tap trung nhiJng nha may che tao
Trang 6Nghien cihi khoa hgc
Bang 1: Di cu- thulp, Ty le That nghiep, va Ty le Phu thudc 1996-2007
Viing
Thanh pho Dai Bac
Hat Chuong Hoa
Hat Van Lam
Hat Binh Dong
Hat Gia NghTa
Hat Nam Dau
Hat Cao Hiing
Hat Dai Nam
Hat Mieu Lat
Hat Nghi Lan
Hat Dai Dong
Hat Hoa Lien
Hat Dai Trung
Thanh pho Co Long
Trung binh cum
Hat Banh H6
TP Gia NghTa
TP Cao Himg
TP Dai Nam
TP Tan True
Hat Tan True
TP Dai Trung
Hat Dai Bac
Hat Dao Vien
Trung binh cum
Trung binh chung
Net SIP
-104573 -45936 -43456 -38049 -30430 -26251 -25634 -21309 -20571 -19810 -18381 -16987 -2125 -1829
-29667
295 12^5
3737
15274
15816
30755
75732
140027
153955
48542
9437
Net SIPR
-0,1227 -0,0539 -0,0510 -0,0446 -0,0357 -0,0308 -0,0301 -0,0250 -0,0241 -0,0232 -0,0216 -0,0199 -0,0025 -0,0021
-0,0348
0,0003 0,0015 0,0044 0,0179 0,0186 0,0361 0,0889 0,1643 0,1807 0,0570
0,111
HH Growth
0,0006 0,0029 0,0060 0,0036 0,0031 ' !, 0,0042 , ,-0,0071 ,,; 0,0128 0,0066 0,0036
0,0106 0,0105 0,0024 0,0014
0.0054
0,0024 0,0003 0,0000 -0,0011 ' -0,0008 •;
0,0133 0,0023 i n -0,0061 ;; ; 0,0022 , '
0,0014 0,0034
Uemp Rate
3,54 3,24 3,42 3,65 3,58
y 4,00
, 4,06
3,74 3,51 4,12 3,80 4,17 3,90 4,49
3,80
2,89 3,76
•' 4,24
4,26 3,63 2,95 3,3 3,84 3,36
3,65 3,73
Dep Ratio
55,51 56,87 53,37 56,43 53,05 54,46 53,65 53,10 55,55 55,51 54,06 56,24 55,31 55,94
54.93
62,64 58,77 56,99 53,78 54,58 55,52 56,67 54,79
56,93 56,74 55,84
Chd thich: Net SIP bieu thi so ddn tdng ca hoc thudn; Net SIPR biiu thi ty le ddn s6 tdng ca hoc
thudn; HHgrowth bieu thi toe do tdng truang ciia chi so HH; Uemp.R biiu thi ty le thdt nghiep; Depd R bieu thi ty le phu thuoc (.,,•, ,,;; jr
Trang 7Nghien ciiu khoa hgc
Vai hien tugng thii vj cd thi quan sat
dugc nhu sau:
1 Nhu dy kien ve mat ly thuylt, hlu hit
cac thanh phd dd thj (nani trong bay thanh
phd) ed nhap cu nhieu hon xuat cu, cho
thay la md hinh nhap cu thuan Chi cd hai
ngoai le la thanh phd Dai Bac va Co Long,
da trai qua xuat cu thuan trong giai doan
nghien cuu
2 Nguge lai, hau het cac hat ma hoat
ddng ndng nghiep chi phdi, cho thay mdt
md hinh xuat cu trong giai doan nay, ngoai
trir mdt vai hat nhu Dao Vien, Dai Bac va
Tan Tnic Tat nhien la dang nhap cu khac
thudng ciia nhirng hat nay cd the dugc giai
thich bdi vj tri ciia cac khu cdng nghiep, dae
biet la Khu cdng nghe cao Tan True ciia hat
Tan Tnic Ca hai hat Dao Vien va Dai Bac
cung ddng vai trd tieu do thj hoa cho thanh
phd Dai Bac
3 That dang ngac nhien, sd ngudi xuat
cu thuan cdng ddn cua thanh phd Dai Bac
da dat tdi 104.573 ngudi, xep hang thii nhat
trong 14 khu vuc xuat cu thuan Nguge lai,
hat Dai BIC lai the hien nhu viing nhap cu
thuan (140.027 ngudi trong ciing thdi ky,
xep hang thii hai sau hat Dao Vien), cho
thay tinh trang tieu dd thj ciia hat Dai Bac
dang tiin gin trung tam kinh te Dai Bac
Tuy nhien, md hinh ciia Dai Bac trong viec
di chuyin tir thanh phd tdi hat la ddc nhlt
khdng the ap dung cho nhimg khu vuc cd cap ddi hat-thanh phd khac, tham chi khdng the dugc vdi ca tmng tam kinh te Cao
Hiing
4 O Cao Himg, mdt viing cdng nghiep tmyen thdng, chiing tdi quan sat thay md hinh hat - hudng ra - va - thanh phd - hudng vao, tuang tvr nhu vay vdi khu vyc Dai Nam, Gia NghTa, va Dai Tmng Xu hudng
di cu tir ndng thdn ra thanh thj khac biet gi&a hai thanh phd trung tam Dai Bac va Cao Hiing rat dang dugc thao luan them Ddi vdi thanh phd trung tam phia bac Dai Bae, dan sd xuat cu hudng tdi hat Dai Bac lan can va mdt phan tdi hat Dao Vien Trai lai, d thanh phd trung tam phia nam Cao Hung, dan sd tiep tuc tang vi mgi ngudi di chuyen tir hat Cao Hiing vao thanh phd Nd khdng chi ham y xu hudng di chuyen chung cua Dai Loan (tir Nam sang Bae), ma cdn bieu thj rang mirc do phat trien khac nhau cua nhirng tmng tam kinh te ldn se dan tdi
md hinh di cu tir ndng thdn ra thanh thj khac nhau Nd chi ra rang tieu dd thj hoa rd ret da dugc thiic day bdi su bao hoa trong cac trung tam kinh te ldn va gia dat dd thj tang len Cac thanh phd tmng tam cang phat trien tdi do trudng thanh, thi cang cd nhieu ngudi rdi khdi cac khu kinh doanh trung tam (CBD) khi gia dat tang
Trang 8Nghien citu khoa hgc
Hinh 2 Cac dang di cu- ciia 23 Hat d* Dai Loan
TP Dai Bai
Hat Dao Vien Hat Tan True
TP, Tan True
•4
Hat Mieu Lat
Hat Dai Trung
TP Dai Trung Hat Chuong Hoa Hat Van Lam
ghi Lan
Nam Dau
TP Gia NghTa
Hat Gia NghTa Hat Dai Nam
TP Dai Nlam Hat Cao Hiing
TP Cao Hiing
Hat Binh Dong
a Lien
i Done
/ ' ' W V-s \bieu thj hat xuat cir thuan
""-' bieu thi hat nhap cir thuan
4 Chenh lech giu'a cac viing nhap cu"
va xuat cir
Bay gid chiing tdi so sanh dac diem giUa
cac viing, dac biet la giira viing nhap cu
thuan va viing xuat cu thuan Ba khia canh
se dugc so sanh giira 23 viing cho muc dich
nay dd la: (i) sy phan bd dan cu, (ii) ty le
that nghiep, va (iii) ty le phu thudc
4.1 Phdn bo ddn cu vd do thi hod
Ddi vdi mdi hat, dd thj hoa cho thly qu^ trinh tien trien cua viec ngay cang nhieu ngudi di chuyen hudng den khu budn ban Chiing ta se chiing kien sy phan bd dan cu trd nen ngay cang tap trung ban vao mdt vai khu vyc thanh phd Do vay, mdt hat hay thanh phd dugc dd thj hoa han se cd su phan bd dan cu tap trung han D I do dugc miic do tap trung dan cu, chimg tdi sir dung chi sd Hirschman - Herfindahl thdng dung
Trang 9Nghien citu khoa hgc
(sau day ggi la ehi sd HH) Gia sii P^ la dan
sd ciia h^t /, thi chi sd HH duge xac djnh
nhu sau:
trong dd ^' ;^> '''^ '•'-
;• biSu thj phan dSn cu thudng trii d quan k
cua hat / Theo toan hgc, neu hat / gdm K^
quan hay thj tran, thi pham vi eua chi sd HH
la \/K, <HH,<1 Chi sd HH cao hon dai
dien cho sy phan bd dan cu ciia mdt viing
t^p trung nhieu han va chi sd HH nhd hon
cd nghia su phan bd dan cu cua mdt viing
tap tmng it hon
Bdng 2 tdm tat cae chi sd HH gan day
ciia 23 viing d Dai Loan tir nam 1996 den
2007 Chi sd HH trung binh cua cac vimg
xuat cu nhd hon mirc trung binh chung ciia
tat ca cac viing Dieu nay ham y rang phan
bd dan cu tap trung han d cac viing nhap cu
(thanh thj) so vdi cac vimg xuat cu (ndng
thdn) Rd rang phat hien nay phii hgp vdi ly
thuyet, dd la, dd thj hoa ndi chung xay ra
ddi vdi viing nhap cu va cd nhieu ngudi ban
tap trung gan khu budn ban hay nhiing noi
cd khu vyc che tao hien dai
Ngoai ra, ddng lyc ciia chi sd HH cd the
dugc quan sat tir tdc do tang trudng trung
binh qua ca thdi ky eiia mdi hat PTinh 3
trinh bay su phat trien cua tat ca cac hat
theo tdc do tang trudng HH tuong iing (true
tung) va ty le di cu thuan^"*' (true hoanh)
''*' D8 v6 nho di s6 lugng di cu thuSn, ty le di cu thu§n
tuong img dugc sir dyng, no dugc djnh nghTa nhu la ty le
ciia s6 lugng di cu thuin cua mgt hat so voi t6ng s6
lugng di cu thuin tuyet d6i cua tit ca cac hat
Nhurng viing cd tdc do tang trudng HH duong ham y rang qua trinh dd thj hoa dang diin ra, dieit ma ve mSt ly thuylt -chiing ta mong dgi quan sat trong cac h^t hay thdnh pho nhap cu Dieu nay qua thuc dung vdi nhfjng viing nhap cu, chSflg hannhu hat Tan True, thanh phd Dai Tfung va hat Dao Vien, nhu dugc bieu thj d gdc tren ben phai
cua Hinh 3 Tuy nhien, cd the thay d gdc tren ben trai Hinh 3, tat ca nhirng viing xuat
cu (ty le di cu thuan am) deu cd mdt tdc do tang trudng HH duong, ham y rang sy phan
bd dan cu ngay cang trd nen tap trung hon tham chi ca trong nhirng hat xuat cu Dieu nay phan anh sy hinh thanh tieu dd thj hda dang dien ra trong cac khu vyc ndng thdn d Dai Loan Vi du, ngay cang nhieu lyc lugng lao ddng d hat Hoa Lien chuyen den thanh phd Hoa Lien Mat khac, cac chi sd HH trung binh cua cac viing nhap cu cua thanh phd Dai Nam, thanh phd Tan True, va thanh phd Cao Himg tuong ddi dn djnh (tang rat nhd) trong 12 nam qua Dieu nay chi ra rang, su phan bd dan cu trong nhiing viing nhap cu nay da trd nen dn djnh
Mdt trudng hgp cyc ky biet lap la hat Dai Bac, mdt hat nhap cu thuan dang ke nhung lai dac trung bdi chi sd HH dang giam xudng Trudng hgp nay dudng nhu trai nguge vdi ly thuyet dd thj hoa Tuy nhien, neu chiing la thira nhan sy that la hat Dai Bac dang nhan hau het ngudi di cu tir trung tam ciia thanh phd Dai Bac, va do dd hau hit cac quan cd mat do dan cu cao, bao gdm
ca nhirng quan cii va hinh thanh trong thap
ky trudc, md rdng dgc theo Idng chao Dai
Trang 10Nghien citu khoa hgc
Bac, thi hien tugng nay la rd rang Theo cd kha nang tao ra md hinh nay vl mat ly trye giac, mdt kieu mlu CBD phire hgp se thuylt
Hinh 3: Ty le di cu- thuan va toe do tang trudng HH d Dai Loan 1996-2007
II n,- XI , Hat Tan
Hat Dai Nam ^ * ^^^^ V/VAHU'V
Hat Dai Dong Hat Hoa Lien i :•:,., „,,
HatCaoHune Hat Mieu Lat ,
HatVanLam * • • • : •• - ' ' <•'• -'"^-^ •'• •
•
H a t N a r r v i D a u , : • , -
Hat Binh Done* * • Hat Nghi Hat Dao Vien
Hat Chircmg Hoa* Lan «, Hat Banh H6 TP, Dai Jrung ' • •
Toe dp TP Dai Hat Gia NghTa • TP Ca Long *
tang Bac* n ^ TP.CaoHiiria '- '''•'-' ' J ' ' •-!^
truang Hat Dai Trung " TP Tan Triic
HHl " - TP Gia NghTa 0 ' 0.0 0 O.I 0
0.15 0.1 0.05
TP Dai Nam
0.3
Hat Dai Bac
1
Ty le di cu thuin
• iV> yO I
Tdm lai, ket hgp tdc do tang trudng HH dan cu tap trung han, nhung thanh phd Cao
va ty le di cu thuin, chiing ta cd thi thly Hiing va thanh phd Gia NghTa cd tdc do lang dugc cac md hinh khac nhau cua 23 khu vyc trudng HH nhd nhlt (gin blng khdng) cd Ihl
d Dai Loan nhu trong Hinh 3 Chiing ta thly dai dien cho md hinh dd thj dn djnh va hoan
rang, tai ca nhung viing xult cu dlu tap thien, tire la dan sd nhap cu va su phan bl trung d giai doan III (tdc do lang trudng HH dan cu tap trung dn djnh Cd 3 viing rai vao duang va ty le di cu am) Diiu nay ham y su giai doan II (tdc do tang trudng HH am va ty phan bd dan cu da trd nen tap trung han Cd le di cu duong) Diiu nay ham y cho sy hinh
6 viing nlm d giai doan I (tdc do tang trudng thanh nhirng viing tiiu dd thj mdi phat trien
HH duong va ty le di cu duang) Sau viing dac biet la thanh phd Dai Nam, thanh pho nay md ta sy nhap cu va md hinh phan bd Tan True va hat Dai BIC