Lắp ráp máy tính

Lắp ráp máy tính

Lắp máy tính

Nếu mớ dây nối loằng ngoằng, các bản mạch trông như mê cung khiến người chưa biết nhiều về máy tính bối rối, hãy thử tự lắp ráp chúng Chủ đề này bắt đầu bằng việc tìm hiểu các bộ phận cấu thành nên chiếc PC

Về tổng thể, một bộ PC bao gồm 2 phần chính là màn hình và bộ xử lý trung tâm CPU Màn hình là nơi hiển thị kết quả xử lý và quá trình thao tác với máy tính Còn bộ xử lý trung tâm nằm trong một hộp kim loại (gọi là case), bao gồm nhiều vi mạch điện tử, ổ lưu trữ, quạt gió bên trong và các cổng giao tiếp (để cắm các đầu dây, ổ nhớ rời ) ở bên ngoài

• Phần màn hình

- Màn hình: Hiện có 2 loại CRT và LCD với kích thước từ 14 inch trở lên Màn CRT loại cong có hại cho mắt vì các tia cathode phóng trực tiếp về phía trước; màn CRT phẳng và LCD hạn chế tác hại hơn

do các tia này bị phân tán Nếu chỉ có CRT cong, người dùng có thể mua thêm tấm kính chắn với giá chỉ 2-3 chục nghìn

- Chuột: Đây là thiết bị ngoại vi dùng để thao tác trên màn hình máy tính Hiện có các loại chuột bi, chuột quang, chuột không dây có gắn Bluetooth với giá dao động từ vài chục nghìn đến hơn một triệu đồng

- Bàn phím: Đây cũng là thiết bị ngoại vi dùng để nhập dữ liệu Bàn phím có nhiều loại, từ loại thường giá chưa đến một trăm nghìn tới bàn phím không dây hoặc loại có thiết kế đặc biệt giá hơn một triệu đồng

• Phần case

- Bộ vi xử lý: là trung tâm tính toán, xử lý dữ liệu của máy tính với hàng triệu phép tính/giây Gần đây, nhiều người nhắc đến sức mạnh của vi xử lý lõi kép với 2 nhân trên một chip, giúp tốc độ tính toán nhanh hơn và do đó, giá cả cũng đắt hơn

- Bo mạch chủ (mainboard): là nơi để gắn các thiết bị như chip, card đồ họa, card âm thanh, ổ cứng Nó đóng vai trò là một "trung tâm điều phối", giúp cho mọi thiết bị máy tính hoạt động nhịp nhàng

và ổn định Giá cả của bo mạch chủ tùy biến theo số thiết bị đã được tích hợp sẵn (trong các báo giá có từ

"on-board")

- Ổ cứng: là nơi lưu trữ dữ liệu Dung lượng ổ cứng càng lớn thì càng lưu được nhiều dữ liệu và giúp cho máy chạy êm khi có nhiều không gian trống

- RAM: bộ nhớ trong tạm thời là nơi lưu mọi hoạt động của các chương trình chạy trên máy tính Khi RAM càng lớn, các chương trình vận hành trơn tru và nhanh hơn

- Card đồ họa: là thiết bị xử lý hình ảnh, video Khi card đồ họa mạnh, hình ảnh hiển thị trên máy tính sẽ sắc nét và có nhiều hiệu ứng thật hơn Những người chơi game "nặng" và hay làm việc với đồ họa

sẽ yêu cầu cầu cao đối với thiết bị này Chú ý một số mainboard đã tích hợp sẵn card đồ họa

- Card âm thanh: là thiết bị xử lý âm thanh, giúp cho người dùng nghe được tiếng trên máy tính Một số mainboard cũng tích hợp sẵn card này

- Card mạng: là thiết bị hỗ trợ nối mạng Internet hay mạng nội bộ Có loại card mạng tích hợp sẵn trên bo mạch chủ, có loại card mạng rời phải mua riêng

- Ổ đa phương tiện: các loại ổ CD trước đây hiện đang bị DVD "qua mặt" vì chúng có khả năng đọc

cả CD lẫn DVD Ngoài ra, nếu có nhu cầu, người dùng có thể mua loại ổ DVD đọc-ghi DVD hay đọc DVD, ghi được CD

- Ổ mềm: loại ổ lưu trữ này hiện đang "mất giá" vì bản thân đĩa mềm lưu dữ liệu không nhiều và hay hỏng Nếu có USB gắn ngoài, bạn không cần đến loại ổ này

- Quạt gió: là thiết bị nhỏ nhưng rất cần thiết để làm mát những bộ phận tạo nhiệt trong quá trình hoạt động Trục trặc ở quạt gió dễ làm thiết bị nóng quá mức và hỏng hẳn Nhiều hãng để chỗ gắn quạt gió

ở khắp mọi nơi như chip, nguồn, ổ cứng Tuy nhiên, một quạt đường kính 120 mm ở case rộng rãi cũng có thể đảm bảo an toàn cho máy tính Xem thêm bài này

- Nguồn điện: là nơi chuyển điện từ ngoài vào trong máy Nguồn điện là thiết bị quan trọng trong việc giữ cho điện áp ổn định, giúp các thiết bị trong case được an toàn khi có sự cố Nguồn điện có công

Một trong các loại bo mạch chủ Ảnh: Cdrinfo

suất lớn phù hợp với những máy gắn nhiều thiết bị tiêu tốn điện năng như quạt làm mát bằng nước, ổ cứng

có tốc độ quay cao, ổ DVD nhiều chức năng

Bạn cũng có thể mua thêm loa ngoài, webcam, ổ USB, ổ cứng ngoài để phục vụ nhu cầu giải trí

và làm việc của mình Chú ý khi tự chọn mua linh kiện lắp ráp, người dùng cần xem chúng có tương thích với nhau hay không Bạn có thể tìm thông tin trên mạng về những dòng sản phẩm này để quyết định chính xác

• Chuẩn bị lắp ráp

- Dụng cụ cần dùng là một tuốc-nơ-vít 4 cạnh

- Nơi để máy tính cần khô và thoáng, ít bụi bẩn Bề mặt để máy tính cần phẳng và vững chắc

Lắp máy tính (2): Gắn linh kiện trên bo mạch chủ

Bo mạch (mainboard) là trung tâm kết nối và điều phối mọi hoạt động của các thiết bị trong máy tính Lắp ráp linh kiện vào bảng mạch này cần sự cẩn thận và một số mẹo nhỏ

Chú ý trước khi lắp

- Mặc dù bo mạch chủ đã được gắn ở

vị trí cố định bên trong hộp máy, vị trí của các card tích hợp sẵn và các loại ổ (cứng, mềm, CD) trong khoang có thể thay đổi đến một giới hạn nào đó Tuy nhiên, tốt hơn hết

là đặt chúng cách xa nhau vì dây cáp nối bị chùng một đoạn khá lớn Để các thiết bị xa nhau cũng tạo khoảng không gian thoáng đãng, tránh tương tác điện từ gây hại

- Bo mạch chủ chứa các bộ phận nhạy cảm, dễ bị "đột quỵ" vì tĩnh điện Do

đó, bảng mạch này cần được giữ trong trạng thái chống tĩnh điện nguyên vẹn trước khi lắp ráp Sản phẩm được bọc trong một bao nhựa đặc biệt, trên đó có quét các vệt kim loại Vì vậy, trước khi lắp linh kiện, không nên để bảng mạch hở ra khỏi bao nhựa trong thời gian dài Trong quá trình lắp ráp, bạn cần đeo một vòng kim loại vào cổ tay có dây nối đất Loại vòng này có bán ở các cửa hàng tin học hoặc bạn tự chế bằng cách quấn một đoạn dây đồng nhiều lõi vào cổ tay và nối tiếp đất Đây cũng là yêu cầu khi lắp các loại card

- Cần thao tác cẩn thận với các linh kiện Nếu một vật như tô-vít rơi vào bo mạch chủ, nó có thể làm hỏng những mạch điện nhỏ, khiến cả thiết bị này trở nên vô dụng

Quy trình lắp ráp

Bạn cần xác định xem case này có gắn đệm phủ hợp để đặt bảng mạch không Miếng đệm này có tác dụng tránh cho bo mạch chủ chạm vào bề mặt kim loại của case sau khi lắp đặt, tránh chập mạch hoặc hỏng hóc khi máy tính bị va đập

Bất kỳ case mới nào cũng có loại đệm bằng nhựa hay kim loại Chúng có thể được lắp sẵn vào case hoặc không

- Đặt tấm vỏ máy rời trên mặt bàn

và gắn bo mạch lên một cách nhẹ nhàng rồi siết chặt đinh ốc

- Nhẹ nhàng đưa vi xử lý vào khe ZIF (viết tắt của từ Zero Insertion Force), không cần dùng sức Nếu được đặt đúng,

nó sẽ trôi vào khe Chú ý chân răm số 1 phải được đặt chính xác Nếu không thể đặt bản chip thăng bằng, chú ý không được ấn Khi lắp vi xử lý xong, khóa khe này bằng cái lẫy

Các cửa hàng có bán chip đã gắn sẵn

cùng quạt gió ngay trên bo mạch chủ Nếu

muốn "tận hưởng" cảm giác của dân tự lắp

máy, bạn có thể mua loại chip rời Tùy theo

kiểu khe cắm slot (cắm đứng) hay socket

(đặt nằm ngang) trên các hệ máy khác nhau,

việc lắp chip có khác nhau đôi chút

Bôi một lớp keo IC mỏng (hoặc dán giấy dẫn nhiệt) lên đáy quạt chip Vật liệu này giúp hơi nóng trong quá trình vi xử lý được dẫn lên quạt gió Sau khi bôi keo, đặt quạt gió lên vi xử

lý và khóa các lẫy tương ứng Chú ý, cần làm sạch bề mặt trước khi bôi keo, có thể dùng cồn

- Lắp RAM

Đặt bản RAM vào khe slot và nhấn xuống, hai miếng nhựa màu trắng hai bên sẽ tự động "quặp" chặt khi thanh RAM vào khe vừa vặn Trên bo mạch có chỗ đặt vài thanh và dung lượng của chúng sẽ được cộng với nhau Trong trường hợp RAM hỏng, bạn chỉ cần nhấc ra khỏi khe và cắm lại RAM mới Cách cắm SDRAM, DDRAM, RDRAM có đôi chút khác biệt

Thanh RAM được đưa vào khe slot Ảnh: Pcstats.

Các kết nối từ bo mạch chủ

Các dây cáp để nối đến ổ và khe cắm bằng chân răm

có vẻ loằng ngoằng khiến bạn rối trí Chú ý cắm chính xác để không làm hỏng các chân răm này Chân số 1 ở cáp nằm về phía vạch đỏ trên dây

Floppy IDE Ổ mềm 34

Cáp nguồn Từ bộ nguồn SMPS đến bo mạch chủ 6x2 đối với dòng AT và 20 với ATX Đèn báo Loa, Đèn báo ổ cứng, đèn báo nguồn, đèn khởi động lại Khác nhau ở từng kiểu.

Các cổng sau case PS/2, USB, LPT, COM 1, COM 2 Khác nhau ở từng kiểu.

Nối card Cáp tiếng ở CD-ROM Khác nhau ở từng kiểu.

Ngoài ra, còn có các loại cáp khác như nguồn điện cho ổ cứng, ổ mềm, CD-ROM, không kết nối vào bo mạch chủ, nguồn điện cho quạt gió

Cấu hình chân răm trên bo mạch chủ

Có nhiều vị trí để cắm cáp trên bo mạch chủ Sau đây là danh sách:

Tên thiết bị/slot Số chân răm

Lúc này, đặt bo mạch chủ vào case và vặn chặt các đinh ốc (một số loại dùng chân nhựa)

Lắp máy tính (3): Cắm các loại ổ

Các ổ lưu trữ (cứng, mềm) và đa phương tiện đều dùng cáp dữ liệu IDE để kết nối với bo mạch chủ Một dây cáp có thể nối với 2 ổ cùng loại một lúc, tạo ra sự tiện lợi cho người sử dụng

Lắp ổ cứng

Ở phía mặt sau ổ cứng có 2 chỗ để cắm Một là phần dành để cắm nguồn (có 4 chân), nằm về phía bên tay phải Phần chân cắm dài hơn phái bên trái dùng để cắm cáp dữ liệu

Dây cáp IDE có 3 đầu cắm, 1 dành

để cắm vào khe trên bo mạch chủ (gọi là IDE 0), 2 dành để nối vào ổ cứng Khi chỉ dùng một ổ cứng duy nhất, người ta thường dùng đầu cáp còn lại (IDE1)

Một đầu của cáp IDE được cắm vào khe slot trên bo mạch chủ

Dây nguồn đã có một đầu cắm sẵn vào nguồn điện của máy tính, phần còn lại có

3 đầu, 2 đầu to dùng để cắm ổ cứng/ổ CD, 1 đầu nhỏ (cũng 4 chân) dành để cắm vào ổ mềm

Một dây nguồn có 3 đầu nối Ảnh: T.H.

Cả hai dây này chỉ vừa ổ theo chiều duy nhất Kinh nghiệm cắm đúng là viền màu đỏ/xanh trên cáp

dữ liệu IDE "úp mặt" về phía sợi dây màu đỏ của cáp nguồn

Viền màu đỏ trên cáp IDE quay về phía sợi dây màu đỏ trên cáp nguồn Ảnh: T.H.

Khi muốn cắm 2 ổ cứng trên cùng 1 máy, bạn chú ý đến phần chân răm nằm giữa và

sơ đồ trên mặt ổ Lúc này, bạn phải quy định ổ chính (master) và ổ phụ (slave) theo

sơ đồ này Chân răm màu trắng sẽ được kéo

ra khỏi chỗ để ban đầu của nhà sản xuất và cắm vào vị trí đúng (ví dụ cắm vào vị trí số

2 để làm ổ master, số 3 để làm ổ slave) Sau

đó, bạn sẽ phải thiết lập quy định này trong Bios

Sơ đồ gắn chân răm để làm ổ chính

hoặc phụ Ảnh: PCstats

Chân răm màu trắng thường được để ở đây Nếu ổ này được làm ổ chính/ phụ, nó sẽ được lấy ra để cắm vào vị trí khác (thường là số 2,3) Ảnh: PCstats.

Cuối cùng, đưa ổ cứng vào khoang và vít đinh chặt ở hai bên (thường là 4 đinh ốc cho mỗi ổ)

Lắp ổ đa phương tiện

Ổ đĩa quang như CD hay DVD đọc/ghi đều được nối với bo mạch chủ bằng cáp IDE và nguồn điện như ổ cứng

Tuy nhiên, ở những máy chưa có ổ CD/DVD, bạn phải mua thêm dây cáp khi muốn lắp thêm loại ổ này (cáp có giá vài nghìn đồng)

Phần chân răm quy định ổ chính/phụ nằm bên cạnh bộ chân cắm cáp IDE Thường thì sơ đồ cho chân răm này được in nổi hoặc dập chìm trên bề mặt ổ, tương ứng với vị trí của chân cắm M là viết tắt cho master, S là viết tắt cho slave

Phần khe cắm 4 chân bên cạnh đó dành để nối cáp tín hiệu analog từ CD-ROM vào card âm thanh Nếu ổ đa phương tiện của bạn có hỗ trợ Digital Audio thì cắm cáp vào khe tương ứng và nối đầu còn lại với card sound

Gỡ bỏ miếng nhựa ở khoang trên thùng máy và đưa ổ CD vào khoang, vít đinh ốc cẩn thận ở 2 bên Khi đẩy ổ CD nhô ra phía trước, chú ý để ổ không bị lệch, tránh tình trạng kẹt khay chứa đĩa

Dây nối từ khe cắm analog vào chip âm thanh tích hợp trên bo mạch chủ Ảnh: T.H.

Lắp máy tính (4): Cắm card và thiết bị ngoại vi

Nếu không muốn dùng bo mạch chủ tích hợp sẵn chip âm thanh, đồ họa , bạn có thể dùng card rời để dễ dàng nâng cấp về sau này Cách lắp card và các thiết bị ngoại vi cũng khá dễ dàng, chỉ cần người dùng biết khái niệm về chúng

Cắm các loại card

Trong máy tính, người ta dùng các loại card như sound (nhập vào và cho ra dữ liệu dạng âm thanh), video/graphics (nhập và xuất dữ liệu dạng hình ảnh), network (dành cho việc nối mạng LAN/Internet ) Hiện nay nhiều mainboard đã tích hợp sẵn các loại card này dưới dạng chip Nếu muốn nâng cấp chúng về sau này, người dùng có thể chọn loại bo mạch chủ chưa tích hợp và mua card rời

Vị trí cắm của các thiết bị cần đến sự đồng bộ của bo mạch chủ và case Ví dụ: mainboard có khe cắm card mạng ở dưới cùng nhưng vỏ máy không có lỗ để đặt cổng ở vị trí tương ứng sẽ khiến người dùng không thể cắm được dây mạng, ngoài cách tự khoan lấy Do đó, bạn cần tham khảo sơ đồ bo mạch chủ và case trước khi mua hàng tự lắp

Card âm thanh

Một loại card âm thanh với các đầu cắm Ảnh: Answer.

Phần lớn các sản phẩm loại này được sản xuất từ năm 1999 đến nay đều tuân theo chuẩn PC

99 của Microsoft Theo đó, màu sắc của đầu cắm

có ý nghĩa như sau:

Hồng Cắm microphone dạng tín hiệu analog

Xanh dương nhạt Cắm đầu line-in dạng analog (như ampli, đầu đĩa )

Xanh lá cây Cho ra tín hiệu stereo (ở loa trước hoặc tai nghe)

Da cam Cho ra tín hiệu kỹ thuật số giao diện S/PDIF

Ở các máy tính phổ thông thường chỉ có 2 đầu cắm màu hồng và xanh lá cây

Tùy theo chân của card thuộc dạng nào, bạn cắm vào khe tương ứng Có 3 loại slot là AGP, PCI và ISA AGP có màu nâu, PCI màu trắng và dài hơn AGP một chút, còn ISA là slot đen và dài

Chú ý phần đầu cắm (xanh, hồng ) hướng ra các lỗ nhỏ trên thân case Cắm nhẹ chân card vào khe và ấn xuống từ từ

Card đồ họa (còn gọi là card hình hoặc card video)

Thiết bị này có chứa vi xử lý đồ họa GPU Chip càng mạnh thì hình ảnh càng sắc nét và có hiệu ứng chân thực hơn Hiện nay, loại card dùng chân cắm AGP hay PCI Express tỏ ra ưu thế hơn

so với các loại khác

Cắm card đồ họa vào khe AGP Ảnh:

Cheap computer guide.

Khi đưa chân card vào khe, bạn cũng cần cắm nhẹ nhàng Phần nối với dây màn hình xoay

ra lỗ tương ứng trên case Chú ý, nếu muốn dùng

2 màn hình trên một máy tính, trước đó, bạn có thể mua card đồ họa 2 đầu và case phù hợp (tham khảo tại đây)

Card mạng

Thiết bị này có khả năng hỗ trợ các kết nối LAN, Ethernet,

Internet Cách cắm card mạng cũng tương tự như các loại khác

Một sản phẩm card mạng Ảnh: Putergeeks.

Card USB

Ngoài phần chân cắm USB sẵn có trên mainboard, bạn có

thể dùng khe PCI để đưa thêm một loạt ổ USB vào máy tính, phục

vụ nhu cầu của mình Hiện nay có khá nhiều card với 4, 5, 7 hay

10 ổ

Slot AGP màu nâu Ảnh: Hardwarezone.

Slot PCI màu trắng Ảnh: Hwlux.

Slot ISA màu đen Ảnh: Opc-marketing.

Một loại card USB 4 cổng Ảnh: ComputerGeeks.

Cắm các dây nối vào vỏ máy tính

Cắm dây nguồn

Thường thì bộ nguồn luôn được đặt ở vị trí trên cùng của case với cổng cho nguồn điện và cho màn hình

Dây màn hình

Dạng đầu dây này có 15 chân răm để cắm vào cổng của card đồ họa Hai bên thành của đầu dây có 2 ốc vít Sau khi đưa chân răm cắm ngập vào cổng, bạn vặn 2 con ốc này thật chặt theo chiều kim đồng hồ

Cắm dây màn hình vào cổng

của card đồ họa Ảnh: T.H.

Cắm dây chuột và bàn phím

Cổng để nhận các thiết bị này được gọi là PS/2 Nếu mua

đồng bộ, người dùng sẽ thấy cổng và đầu dây có màu tương ứng

với nhau để dễ nhận biết Các đầu dây được thiết kế theo dạng

hình tròn với 6 chân răm (loại cổ có 5 chân) Tuy nhiên, nếu dùng

chuột và bàn phím kiểu giao diện USB, bạn phải cắm vào cổng

hình chữ nhật

Cắm dây mạng

Đầu dây mạng thường được thiết kế dạng lẫy Người dùng chỉ cần bấm ép khóa nhựa xuống, đưa vào khe rồi thả tay ra

Đây là đầu dây cắm với nguồn máy tính, đầu

còn lại cắm vào ổ điện Ảnh: T.H.

Đầu dây nguồn của màn hình Ảnh: T.H.

Cắm đầu dây chuột và bàn

phím vào cổng tương ứng Ảnh: T.H.

Đầu dây mạng Ảnh: Utah.

Bộ cổng USB mở rộng

ComputerGeeks