TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤMI-Dấu ngoặc đơn: Vi dú ̣: Đọc cỏc đoạn trớch sau: a/ Đùng một cái, họ nh ng người b ữ ản xứ được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo
Trang 1GIÁO VIÊN THỰC HIỆN:TRẦN THỊ LÂM ĐƠN VỊ:TRƯỜNG THCS TRƯỜNG CHINH
Trang 2KiÓm tra bµi cò
Giữa các vế của câu ghép thường có những quan hệ ý nghĩa nào?
Cho ví dụ-Nêu mối quan hệ ý nghĩa giữa 2 vế của câu đó?
Trang 3TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn: Vi dú ̣:
Đọc cỏc đoạn trớch sau:
a/ Đùng một cái, họ (nh ng người b ữ ản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”
(Nguyễn Ái Quốc - Thuế máu)
b/ Gọi là kênh Ba Khía vỡ đó hai bên bờ tập trung toàn nh ng con ba ở ữ khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon).
(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam) c/ Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình
về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên)
(Ngữ văn 7,tập 1)Cụm từ trong cỏc dấu ngoặc đơn làm thành phần gỡ trong cõu?
-Làm thành phần chỳ thớch và dấu ngoặc đơn dựng để đỏnh dấu thành phần chỳ thớch
Dấu ngoặc đơn trong những đoạn trớch được dựng để chỳ thớch điều gỡ?
a Đỏnh dấu cho phần giải thớch về từ “họ”
b Đỏnh dấu cho phần thuyết minh về loài “ba khớa”
c Đỏnh dấu cho phần bổ sung về “Lớ Bạch”và địa danh”Miờn Chõu”
Trang 4TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn: Đọc nh ng đoạn trích sau : ữ
Vi dú ̣ a/ Đùng một cái, họ (nh ng người b ữ ản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”
(Nguyễn Ái Quốc - Thuế máu) b/ Gọi là kênh Ba Khía v ỡ ở đó hai bên bờ tập trung toàn nh ng con ba khía, ữ chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon).
(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam) c/ Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình
về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên)
(Ngữ văn 7,tập 1)
Nếu bỏ phần trong dấu ngoặc đơn thỡ ý nghĩa cơ bản của những đoạn trớch này cú thay đổi khụng?
Khụng thay đổi,vỡ đú là phần chỳ thớch kốm thờm khụng thuộc phần nghĩa cơ bản
Qua cỏc vớ dụ trờn cho biết cụng dụng của dấu ngoặc đơn là gỡ?
Dấu ngoặc đơn dựng để
đỏnh dấu phần chỳ
thớch(giải thớch,thuyết
minh,bổ sung thờm)
Đặt cõu cú dấu ngoặc đơn,nờu cụng dụng của dấu ngoặc đơn của cõu đú?
Vớ dụ:
Bạn An (lớp 8D)quờ ở
Thanh Hoỏ.
Dấu ngoặc đơn
đỏnh dấu cho phần giải
thớch về bạn An
II-Dấu hai chấm:
Trang 5TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn:
Dấu ngoặc đơn dựng để
đỏnh dấu phần chỳ
thớch(giải thớch,thuyết
minh,bổ sung thờm)
Vớ dụ:
Bạn An (lớp 8D)quờ ở
Thanh Hoỏ.
Dấu ngoặc đơn đỏnh
dấu cho phần giải thớch về
bạn An
II-Dấu hai chấm:
Vi dú ̣
a/ Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo:
- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.
Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:
- Anh đ nghĩ thương em như thế th ã ì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu ký) b/ Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất.
Người xưa có câu: "Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng" Tre là thẳng thắn, bất khuất !
(Thép Mới, Cây tre Việt Nam) c/ Con đường này tôi đ quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy ã lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
Dấu hai chấm được dựng trong cỏc vớ dụ trờn dựng để làm gỡ?
a Đỏnh dấu(bỏo trước)lời đối thoại.
b Đỏnh dấu(bỏo trước) lời dẫn trực tiếp.
c Đỏnh dấu(bỏo trước)phần giải thớch
Từ cỏc VD trờn em hiểu cụng dụng dấu hai chấm là gỡ?
Dấu hai chấm dựng để :
-Đỏnh dấu(bỏo trước)phần
giải thớch,thuyết minh cho
một phần trước đú.
-Đỏnh dấu(bỏo trước)lời
dẫn trực tiếp hay lời đối
thoại.
-Đỏnh dấu (bỏo trước)
phần liệt kờ.
Trang 6TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn:
II-Dấu hai chấm:
III-Luyện tập:
Bài tập 1:
Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn trong những đoạn trích sau:
a.Qua các cụm từ”tiệt nhiên”(rõ ràng,dứt khoát như thế ,không thể khác),” định phận tại thiên thư”(định phận tại sách trời),”hành khan thủ bại hư”(chắc chắn sẽ nhận lấy thất bại),hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ (Ngữ văn 7,tập một)
b.Chiều dài của cầu là 2290m(kể cả phần cầu dẫn với chín nhịp dài và mười nhịp ngắn)
(Thuý Lan,Cầu Long Biên-chứng nhân lịch sử)
c Để văn bản có tính liên kết,người viết,(người nói)phải làm cho nội dung của các câu,các đoạn thống nhát và gắn
bó chặt chẽ với nhau; đồng thời, phải biết kết nối các câu,các đoạn đó bằng những phương tiện ngôn
ngữ(từ,câu,…)thích hợp
1.Dấu ngoặc đơn dùng để đánh
dấu các phần:
a Đánh dấu phần giải thích các
cụm từ:”tiệt nhiên”," định
phận tại thiên thư”,”hành
khan thủ bại hư”.
b Đánh dấu phần thuyết minh
chiều dài của cầu.
c Đánh dấu phần bổ sung,
thuyết minh về người viết và
phương tiện ngôn ngữ
Bài tập 1
Trang 7TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn:
II-Dấu hai chấm:
Bài tập 2
Bài tập 2:
Giải thích công dụng của dấu hai chấm trong những đoạn trích sau:
a.Nhưng họ thách nặng quá :nguyên thiền mặt phải một trăm đồng bạc,lại còn cau,còn rượu…cả cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm bạc.
(Nam Cao,Lão Hạc) b.Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:
-Thôi,tôi ốm yếu quá rồi,chết cũng được.Nhưng trước khi nhắm mắt,tôi khuyên anh:ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ,sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.
(Tô Hoài,Dế Mèn phiêu lưu kí) c.Rồi một ngày mưa rào Mưa giăng giăng bốn phía.Có quãng nắng xuyên xuống biển,óng ánh đủ màu:xanh lá mạ,tím
phớt,hồng ,xanh biếc…
(Vũ Tú Nam,Biển đẹp)
2-Dấu hai chấm dùng để :
a Đánh dấu phần giải
thích việc thách cưới.
b Đánh dấu lời đối thoại
giữa nhân vật “tôi” với
Dế Choắt.
c Đánh dấu phần thuyết
minh về màu sắc nước
biển
Bài tập 1
Trang 8TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn:
II-Dấu hai chấm:
III-Luyện tập
Bài tập 2
Bài tập 1
Bài tập thêm:
Điền dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm cho thích hợp trong đoạn văn sau:
Ngô Tất Tố 1893-1954 ) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn
tỉnh Bắc Ninh nay thuộc Đông Anh,ngoại thành Hà Nội Tác phẩm chính tiểu thuyết Tắt Đèn 1939 ,Lều chõng 1940 ,Việc làng 1940 …
(
: ( ) ( ) ( )
Trang 9TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn:
II-Dấu hai chấm:
III-Luyện tập
Bài tập 3:
Có thể bỏ dấu hai chấm trong đoạn trích sau được không? Trong đoạn trích này,tác giả dùng dấu hai chấm nhằm mục đích gì?
Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp,một thứ tiếng hay.Nói thế có nghĩa là nói rằng:Tiếng Việt là một thứ tiếng hài hoà về mặt âm hưởng ,thanh điệu mà cũng rất tế nhị,uyển chuyển trong cách đặt câu.
(Đặng Thai Mai Tiếng Việt,một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc)
Có thể bỏ dấu hai chấm
nhưng làm nghĩa của phần
sau không được nhấn mạnh.
Bài tập 4: Quan sát câu sau : Phong Nha gồm hai bộ phận: Động khô,và Động nước.
(Trần Hoàng, Động Phong Nha)
Có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được không?Nếu thay thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi?
Ta có thể thay dấu hai
chấm bằng dấu ngoặc
đơn.Lúc này,phần trong
ngoặc sẽ là phần chú thích.
Nếu viết lại là Phong Nha gồm:Động khô và Động nước thì
có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được không?Vì sao?
Bài tập 1:
Bài tập 2:
Bài tập 3:
Bài tập 4:
-Không thể thay dấu hai
chấm bằng dấu ngoặc đơn
được.Vì đây là phần nghiã
cơ bản.
Trang 10TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn:
II-Dấu hai chấm:
III-Luyện tập
Bài tập 3:
Bài tập 4:
Bài tập 1:
Bài tập 2:
Bài tập thêm:
Có bạn viết:
Cá lóc(còn gọi là cá tràu sống ở vùng nước ngọt).
Em hãy chữa lại dấu ngoặc đơn trong câu trên?
Cá lóc(còn gọi là cá tràu)sống ở vùng nước ngọt.
Trang 11TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn:
II-Dấu hai chấm:
III-Luyện tập:
Bài tập 1:
Bài tập 2:
Bài tập 3:
Bài tập 4:
Trang 12
-TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
I-Dấu ngoặc đơn :
II-Dấu hai chấm:
III-Luyện tập:
Bài tập 1:
Bài tập 2:
Bài tập 3:
Bài tập 4:
Bài tập 6:
Dựa vào nội dung đã học ở văn bản Bài toán dân số ,hãy
viết một đoạn văn ngắn về sự cần thiết phải hạn chế việc gia tăng dân số;trong đoạn văn có dùng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.
Ta đã biết :nếu dân số tăng
nhanh thì sẽ dẫn đến xã hội
nghèo nàn,lạc hậu, đói
kém.Do vậy, để gia đình hạnh
phúc và xã hội phát triển,mọi
người hãy cùng nhau thực
hiện kế hoạch hoá gia
đình:mỗi cặp vợ chồng chỉ
được sinh từ một đến hai
con(không kể con trai hay con
Bài tập 6:
Trang 13TIẾT 50: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM
CỦNG CỐ:
Dấu ngoặc đơn có công dụng gì?
Nêu công dụng của dấu hai chấm?
Trang 14HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
1-Bài vừa học: Nắm được:
-Công dụng của dấu ngoặc đơn ? Đặt câu có dùng dấu ngoặc đơn.
-Dấu hai chấm có công dụng gì? Đặt câu có dùng dấu hai chấm.
*Bài tập về nhà:Tiếp tục viết đoạn văn ngắn(tuỳ em chọn nội
dung)trong đó có dùng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.
-Tìm văn bản có chứa dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.
2-Bài sắp học:
Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh.
-Đọc các đề văn thuyết minh nhận xét về phạm vi và yêu cầu về nội dung của từng đề văn.
-Tự tìm hiểu về cách làm bài văn thuyết minh qua bài văn mẫu:Xe đạp.