Dấu ngoặc đơn dấu hai chấm

Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam  Đánh dấu phần thuyết minh về một loài động vật mà tên của nó là ba khía được dùng để gọi tên một con kênh... Ngữ văn 7, tập 1  Đánh dấu phần bổ s

Ngày 11 tháng 11 năm 2009

NguyÔn ThÞ Nhung

KIỂM TRA BÀI CŨ

- Thế nào là câu ghép? Cho một ví dụ.

- Câu ghép là những câu có hai hay nhiều cụm C-V, không bao chứa nhau tạo thành Mỗi cụm C-V này gọi là một vế câu.

Ví dụ: Vì nước rút chậm nên các vườn rau bị hư hại nặng

TIẾT 50

19-11-2009

I DẤU NGOẶC ĐƠN

a Đùng một cái, họ ( những người bản xứ ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến

sĩ bảo vệ công lý và tự do”.

 Đánh dấu phần giải thích để làm rõ

“ họ ” ngụ ý chỉ ai (những người bản xứ)

b Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

 Đánh dấu phần thuyết minh về một loài động vật mà tên của nó là ba khía được dùng

để gọi tên một con kênh.

c Lí Bạch ( 701-762 ) , nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường,

tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư

sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới n¨m tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu ( Tứ Xuyên )

(Ngữ văn 7, tập 1)

 Đánh dấu phần bổ sung thêm thông tin năm sinh, năm mất của nhà thơ và cho người đọc biết thêm Miên Châu thuộc tỉnh nào.

a Đánh dấu phần giải thích.

b Đánh dấu phần thuyết minh

c Đánh dấu phần bổ sung thêm

Nếu bỏ phần trong dấu ngoặc đơn thì nghĩa cơ bản của các đoạn trích vẫn không thay đổi vì phần trong dấu ngoặc đơn là phần chú thích nhằm cung cấp thông tin kèm thêm chứ nó không thuộc phần nghĩa cơ bản.

Dấu ngoặc đơn dùng để đánh dấu phần chú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sung thêm).

Ghi nhớ:

CHÚ Ý

Nam Cao sinh năm 1915 (?) – 1951 nh ng có tài ư

Nam Cao sinh năm 1915 (?) – 1951 nh ng có tài ư

li u ghi năm sinh c a ông là 1917 ệ ủ

li u ghi năm sinh c a ông là 1917 ệ ủ

* Dùng dấu ngoặc đơn với dấu chấm hỏi (?) tỏ ý hòai nghi

• Một thế kỉ văn minh, khai hóa (!) của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người.

Thép Mới, Cây tre Việt Nam

* Dùng dấu ngoặc đơn với dấu chấm than (!) tỏ ý mỉa mai

1 Giải thích công dụng dấu ngoặc đơn trong các đoạn trích:

a Đánh dấu phần giải thích ý nghĩa của các cụm

từ trong dấu ngoặc kép.

b Đánh dấu phần thuyết minh người đọc hiểu rõ trong chiều dài của cầu có tính cả phần cầu dẫn.

c (1) Đánh dấu phần bổ sung, phần này có quan

hệ lựa chọn.

(2) Đánh dấu phần thuyết minh làm rõ những phương tiện ngôn ngữ.

2 Phần nào trong các câu sau có thể cho vào trong dấu ngoặc đơn? tại sao?

a) Tuấn , lớp tr ởng lớp 8B , có một giọng hát rất tuyệt vời.

b) Mùa xuân , mùa đầu tiên trong một năm, cây cối xanh t ơi mát mắt.

( )

( )

=> Có thể cho vào trong dấu ngoặc đơn các phần nằm giữa hai dấu phẩy vì đó chỉ là phần có tác dụng giải thích thêm.

II DẤU HAI CHẤM

a.Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

 Đánh dấu lời đối thoại (Dế Mèn Dế Choắt)

b Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất

thẳng” Tre là thẳng thắn, bất khuất !

(Thép Mới, Cây tre Việt Nam)

Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp.

( Thép Mới dẫn lại lời của người xưa )

c Con đường này tôi đã quen đi lại

lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang

học. (Thanh Tịnh, Tôi đi học)

trạng của tác giả trong ngày đầu tiên đi học.

Dấu hai chấm dùng để:

-Đánh dấu (báo trước) phần giải thích,

thuyết minh cho một phần trước đó.

-Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp

(dùng với dấu ngoặc kép) hay lời đối thoại (dùng với dấu gạch ngang).

Ghi nhớ:

a Đánh dấu (báo trước) phần giải thích cho ý:

iii LuyÖn tËp

BµI tËp 3: Có thể bỏ dấu hai chấm trong đoạn trích Nhưng

bằng.

Thay được vì nghĩa cơ bản không thay đổi.

Phong Nha gồm: động

khô và động nước

Phong Nha gồm (động khô và động nước)

Không thay được, vì ý nghĩa cơ bản

BµI tËp 4:

* Bạn đó chép sai Dấu ngoặc đơn bao

giờ cũng được dùng thành cặp.

* Phần được đánh dấu bằng dấu ngoặc

đơn không phải là bộ phận của câu.

Thế là các em được vào lớp năm Các em phải gắng học

để thầy mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng Các em đã nghe chưa? (Các em đều nghe nhưng không em nào dám trả lời Cũng may đã có một tiếng dạ ran của phụ huynh đáp lại )

- Đọc kỹ và xác định các đối tượng trong 12 đề văn thuyết minh.

- Đọc bài văn mẫu thuyết minh: XE ĐẠP

+ Phân đoạn: Mở bài, Thân bài, Kết bài

Tổ 1, 4: cho biết nội dung phần Mở bài, Kết bài

Tổ 2, 3: cho biết nội dung phần Thân bài.