Bài 19: Tuần hoàn máu (tiếp)

Tâm nhĩTâm thất Vớ dụ: Một chu kỳ tim của người trưởng thành = 0,8 S BÀI 19: TUẦN HOÀN MÁU Tiếp theo - Tại sao tim Thời gian làm việc tâm nhĩ, tâm thất đều ngắn hơn thời gian dãn nghỉ.

SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HÀ GIANG

- -SINH HỌC 11 Thực hiện: Nông Thế Huân

Hệ tuần hoàn được cấu tạo chủ yếu bởi các bộ phận sau:

Hệ thống mạch máu Tim

Dịch tuần hoàn

Trình bày cấu tạo chung của hệ tuần hoàn?

KIỂM BÀI CŨ

KIỂM BÀI CŨ

Quan sát hình và cho biết, vai trò của tim trong hệ tuần hoàn?

Đẩy máu chảy trong mạch máu

đến các cơ quan, tế bào trong cơ thể.

- Tại sao tim người và động vật hoạt động suốt

cả cuộc đời mà không mệt mỏi? đời mà không mệt mỏi?

- Huyết áp là gì? Tại sao người có bệnh huyết

áp không nên ăn mặn?

(Tiếp theo)

Hãy quan sát thí nghiệm và cho

biết hoạt động của tim ếch và cơ

bắp chân sau khi được cắt rời

khỏi cơ thể cho vào dung dịch

sinh lý?

Dung dịch sinh lý

Dung dịch sinh lý

- Khả năng này của tim

ếch được gọi là gì?

- Thế nào là tính tự động của tim? do cấu trúc nào của tim quy định? - Tim có khả năng hoạt động tự động là do cấu trúc nào của tim quy định?

- Khái niệm:

- Hệ dẫn truyền tim:

Khả năng co dãn tự động theo chu kì của tim

được gọi là tính tự động của tim

- Hệ dẫn truyền tim gồm những thành phần nào?

hoạt động của hệ dẫn truyền tim?

- Khái niệm:

- Hệ dẫn truyền tim:

- Hoạt động hệ dẫn truyền tim:

Nút xoang nhĩ

Mạng Puôckin

Bó His

Nút nhĩ thất

Nút xoang nhĩ phát xung điện Cơ tâm nhĩ Tâm

nhĩ co

Tâm thất co

Cơ tâm thất

Mạng lưới Puôckin Bó Hiss

Nút nhĩ thất

- Tại sao tim hoạt động suốt đời mà không mệt mỏi?

Tâm nhĩ

Tâm thất

Vớ dụ: Một chu kỳ tim của người trưởng thành = 0,8 S

BÀI 19: TUẦN HOÀN MÁU (Tiếp theo)

- Tại sao tim

Thời gian làm việc tâm nhĩ, tâm thất đều ngắn hơn thời gian dãn nghỉ.

Tớnh chung: Thời gian hoạt động = 0,4 S Thời gian nghỉ = 0,4 S

T im hoạt

động suốt đời mà khụng mệt mỏi?

- Đọc số liệu sau và cho biết mối tương quan giữa nhịp tim với khối lượng cơ thể?

- Tại sao lại có sự khác nhau về nhịp tim giữa các loài động vật?

BÀI 19: TUẦN HOÀN MÁU (Tiếp theo)

III HOẠT

ĐỘNG CỦA

TIM

+ Động vật càng nhỏ tim đập càng nhanh

- Hãy quan sát hình và cho biết hệ mạch được cấu trúc gồm những loại mạch nào?

BÀI 19: TUẦN HOÀN MÁU (Tiếp theo)

Động mạch chủ

Tĩnh mạch phổi

BÀI 19: TUẦN HOÀN MÁU (Tiếp theo)

- Nhận xét tiết diện các loại mạch phù hợp với chức năng của chúng như thế nào?

TÜnh m¹ch

Sơ đồ tổng tiết diện mạch

BÀI 19 TUẦN HOÀN MÁU (Tiếp theo)

BÀI 19 TUẦN HOÀN MÁU (Tiếp theo)

1 Cấu trúc hệ mạch:

2 Huyết áp (HA)

- Là áp Là áp lực máu tác dụng lên thành mạch Đơn vị (mmHg)

70-80 mmHg (HA tối thiểu)Người Việt nam trưởng thành bình thường

có HA: 110 - 70

Nhóm 2: Tại sao cơ thể bị mất máu thì huyết

áp giảm?

Nhóm 1: Tại sao tim đập nhanh và mạnh làm huyết áp tăng và ngược lại?

huyết áp tâm thu?

Nội dung so sánh Huyết áp tâm thu (HA tối đa) Huyết áp tâm trương (HA tối thiểu) Hoạt động của tim

Ví dụ HA ở người

sự biến động huyết áp trong hệ mạch như

thế nào và giải thích tại sao có sự biến

Đáp án

Nhóm 1: Tại sao tim đập nhanh và mạnh làm huyết áp tăng và ngược lại?

- Tim đập nhanh và mạnh sẽ bơm 1 lượng máu lớn lên ĐM gây ra

áp lực mạch do đó huyết áp tăng … Ngược lại

áp lực mạch do đó huyết áp tăng … Ngược lại

dụng lên thành mạch giảm do đó huyết áp giảm

Nội dung so

sánh Huyết áp tâm thu ết áp tâm thu (HA tối đa)

Huyết áp tâm trương (HA tối

Nhóm 4: Hãy quan sát hình và Hãy quan sát hình và

cho biết: sự biến động huyết áp

trong hệ mạch như thế nào và

giải thích tại sao có sự biến

động đó?

- Trong hệ mạch huyết áp giảm dần từ động mạch → tiểu động mạch → mao mạch → tiểu tĩnh mạch → tĩnh mạch do:

do:

- Sự ma sát của máu với thành mạch

- Sự ma sát của các phân tử máu khi vận chuyển.

hãy chọn câu trả lời đúng cho các câu hỏi sau:

3 Tại sao ở những ng ời bị huyết áp

cao khi bị xuất huyết não có thể dẫn

b) Giảm protêin trong khẩu phần ăn, tăng

c ờng ăn rau, hoa quả, ăn mỡ thực vật, sống thanh thản và tránh street.

c) Do mạch máu bị sơ cứng, tính đàn hồi kém, sức cản tăng, đặc biệt là mạch máu não  gây tăng huyết áp.

d) Khi cơ thể bị mất máu, l ợng máu trong mạch giảm nên áp lực tác dụng lên thành

e) Huyết áp thấp do tim đập yếu, chậm không cung cấp đủ máu cho não, dễ bị choáng váng và ngất.

Đáp án: 1 - d 2 - c

3 - a 4 - e

5 - b

Huyết áp động mạch của người đo ở cánh tay;

huyết áp ở trâu, bò đo ở đuôi

Quả bóp Van khí

Bao tay cao su

Đồng hồ

- Huyết áp thay đổi do những yếu tố nào?

Yếu tố làm thay đổi HA: Lực co

tim, nhịp tim, khối lượng máu, độ

quánh của máu, sự đàn hồi của

Động mạch bình thường

Động mạch bị hẹp do tụ mỡ và

xơ vữa

Máu lưu thông qua chỗ hẹp

BÀI 19 TUẦN HOÀN MÁU (Tiếp theo)

- Vận tốc máu phụ thuộc vào tổng tiết diện mạch

và chênh lệch huyết áp giữa 2 đầu đoạn mạch

- Vận tốc máu trong hệ mạch giảm theo chiều: động mạch → tĩnh mạch → mao mạch

- Vận tốc mỏu biến động như

Mao mạch

a) Vận tốc máu b) Tổng tiết diện mạch

Biến động của vận tốc máu trong hệ mạch

- Vận tốc mỏu trong hệ mạch giảm

theo chiều: ĐM chủ -> tiểu ĐM, thấp

nhất trong MM, tăng dần từ tiểu TM->

tĩnh mạch

- Tốc độ mỏu trong hệ mạch tỉ lệ nghịch với tổng tiết diện của mạch

+ Trong hệ thống ĐM tổng tiết diện tăng dần nờn tốc độ mỏu giảm dần

+ M.mạch cú tổng tiết diện l Ớ n nhất nờn mỏu chảy với tốc độ chậm nhất

VD: ở người

Tổng tiết diện Tốc độ máu Huyết áp Động mạch

Câu 1: Hãy chú thích các số tương ứng vào hình

Hệ dẫn truyền tim:

3 2 1

4

CỦNG CỐ

Câu 2: Thứ

Câu 2: Thứ tự nào dưới đây đúng với chu kỳ hoạt động của tim ?

a Pha co tâm thất  pha dãn chung  pha co tâm nhĩ

b Pha co tâm thất  pha co taâm nhó  pha dãn chung

c Pha co tâm nhĩ  pha co tâm thất  pha dãn chung

d Pha co tâm nhĩ  pha dãn chung  pha co tâm thất

CỦNG CỐ

3 Độ quánh của máu

Câu 3: Huyết áp thay đổi do những yếu tố nào?

1 Lực co tim

2 Nhịp tim

4 Khối lượng máu

6 Sự đàn hồi của mạch máu

Câu 4: Huyết áp là gì?

a Là áp lực dòng máu khi tâm thất co

b Là áp lực dòng máu khi tâm thất dãn

c Là áp lực dòng máu tác dụng lên thành mạch

d Do sự ma sát giữa máu và thành mạch

CỦNG CỐ

Về nhà

- Học bài, trả lời các câu hỏi SGK trang 85.

- Chuẩn bị bài thực hành đo một số chỉ tiêu sinh lý ở người:

- Đọc trước cách đếm nhịp tim, cách đo huyết áp.

- Kẻ bảng 21 SGK trang 93 vào bài thu hoạch thực hành