Ngày Giỗ Tổ

Forgotten Past, National Geographic, Vol... Vua Hùng dân t c mang tính khai phóng va dung hóa trong giao l u qua l ng kính nhân ch và dân ch... Tr ng ch ng may sa vào tay gi c Mông C...

Ngày Gi T

Tháng giêng n T t nhà, Tháng hai c b c, tháng bà “h i hè”

Dù ai đi ng c v xuôi,

Nh ngày Gi T mùng 10 tháng 3

đi c a ti n nhân, nh ng suy ngh và phong cách c ng nh cách ng x c a ti n nhân,

đ ng th i giúp chúng ta th y rõ đâu là h ng đi lâu dài và b n v ng c a dân t c

bang (15 b ), trên n n t ng c a xã thôn t tr mang tính dân ch : phép vua thua l làng

hài hòa gi a thân tâm, v i n p s ng hòa thu n (thu n v thu n ch ng t t Bi n ông tát

s ng xã h i và cùng v tr

đ c gói ghém trong các huy n tho i và ca dao t c ng ti ng nói tâm th c c a dân t c,

th hi n trong n p s ng hài hòa (hòa c làng) n i thôn dã s soi sáng vi c th c hi n con

đ ng s ng c a dân t c (= Nhân o), xây d ng n n v n minh nhân b n, xu h ng t t

I S Hình Thành N c V n Lang

:

b ng đá

Vi t Nam) là m t trong nh ng trung tâm phát sinh ra ngh nông s m trên th gi i

Forgotten Past, National Geographic, Vol 139, No 3, March 1971) N i ti p

v n hóa Hòa Bình là v n hóa B c S n

vùng Tay B c, Vi t B c, Vi t B c) nhi u thành qu tuy t v i Thành qu l n c a

gi i N i ti p v n hóa B c S n là v n hóa Phùng Nguyên

đ n mi n h i đ o (H Long)

m nh, các b l c g n g i ràng bu c v i nhau b i quan h máu m , quan h xóm gi ng có xu

Trong l c th các con s (hay trong chín chòm sao-các vì sao) c ng theo hàng ngang,

chi n tranh r t lâu dài g n 500 n m su t th i Xuân Thu – Chi n Qu c

ph i b ng chi n tranh gi a các b l c, b t c g n nhau Vua Hùng th ng nh t V n Lang b ng

t nguy n

Vi t ch còn nhánh L c Vi t – t tiên dân t c Vi t Nam Các nhóm Bách Vi t khác tr i dài t

dân t c ta

II Vua Hùng

dân t c mang tính khai phóng va dung hóa trong giao l u qua l ng kính nhân ch và dân ch

n, cách m c, cách ng x …hay nói cách khác b i t t c m i sinh ho t v t ch t c ng nh tinh

th n

Nam

ông c ng c n) hòa m c trong xã h i thôn tr mang tính dân ch (phép vua thua l làng) và d ng

Tinh Th n Nhân B n: L y con Ng i Làm G c cho m i sinh ho t v t ch t và tinh th n

qu n c là s ng v i tha nhân, hàng xóm láng gi ng

đ ng ru ng m i t t t i Th ng xuyên s ng bên nhau, t ng thân t ng tr nhau trên đ ng

làng: hòa c làng

đình phân công là n n t ng c a xã h i, trong tinh th n hòa thu n và quan ni m xem con ng i là

tri n m t cách h n nhiên trong sáng:

“Ng i trong m t n c ph i th ng nhau cùng”

“th ng ng i ng i l i th ng t ”

D n d n s hi u nghi m sâu s c c a n p s ng qu n c hài hòa trong xã h i giúp t tiên ta

“Th ng ng i nh th th ng thân” (không phân bi t mình ng i)

“tháy ng i đói khát thì nh ng mi ng n.”

“th ng ng i b t mi ng mà cho.”

“may thay ch n bình yên, tháy ng i ho n n n n quên sao đành.”

bình” Nh ng l ch s cho th y dân t c Vi t thà ch t ch không ch u s ng trong nô l : Tr n Bình

Tr ng ch ng may sa vào tay gi c Mông C Chúng d d làm v ng đ t B c, Tr n Bình Tr ng

đã qu c m t vào m t gi c: Thà làm qu n c Nam còn h n làm v ng đ t B c

sinh ho t và t duy R i ý ni m nh n ti n nhân, n n t ng c a t c th cúng t tiên b t ngu n

nhân tính – thì còn gì nhân b n h n

đ c

v.v…

c

Tinh Th n Th c Ti n: Th c t i là tiêu chu n c a chân lý

không có v n đ v i nó H hóa gi i mâu thu n b ng t ng nh ng, thích nghi, hài hòa, ch không b ng m t chân lý c a m t tri t thuy t Nói cách khác h chú tr ng t i “chân th t” – mang

Ai đã d y h tr ng tr t? Ph i ch ng m i tr ng s ng và đ i s ng th c ti n là ông th y

c a h ? Th ng ngày h hái l m qu chín trong r ng sâu, đêm v hang đ ng, n xong, v t

h t xu ng đ t m, h t n y m m, m c lên cây, sinh hoa k t trái

tr ng rau d a, b u, bí, khoai v.v…

Hòa Bình, B c S n, ti n thân c a dân t c Vi t Nam

đ n đâu h c đ n đó Bi t đ n đâu s ng và làm đ n đ n đó Bi t r i b o nhau cùng bi t đ th ng

V sau, mãi v sau, nhi u ngàn n m sau, cái tri th c th c nghi m “S ng – Làm – Bi t” và

cha ch n làm thái t co th là h c u, là huy n tho i nh ng t c th cúng ông bà và tri th c nghi m “s ng – làm – bi t” và “bi t – làm – s ng” t c tinh th n th c ti n l i là hi n th c?

đ ng và h c h i b ng óc: suy tu, nhân xét, sáng t o Ng i nông dân tr ng lúa n c ph i quan

quy t các khó kh n trong cu c s ng thì ph i nhìn th ng vào s th t trong hi n t i (th c t i) V

“Trông c tr i đ t li u th i làm n”

ti t:

Ng i ta đi c y l y công Tôi đây đi c y còn trông nhi u b

Trông tr i tr ng đ t trông mây

Trông m a, trông gió, trông ngày, trông đêm

tr ng, én bay th p hay cao, qu t m hay sáo t m… t c là quan sát th c t i

C m, khám phá, th y ra và thu th p nh ng nguyên lý bi n d ch v n hành c a thiên nhiên,

đ i s ng con ng i

theo chi u dài c a l ch s dân t c

“Qu t m thì ráo (n ng) Sáo t m thì mua”

“Én bay th p m a ng p b ao

Én bay cao m a rào l i t nh”

“Tr ng qu n thì h n, tr ng tán thì m a”

“Th m đông thì m a, th m d a thì khú, th m vú thì ch a, v.v… và v.v…

Nói theo ngôn ng tri t h c ngày nay t tiên ta đã s m ý th c th c t i là tiêu chu n c a

chân lý

qua”

Tinh Th n Nhân Ch :

Trông tr i, trông đ t, trông mây Trông m a, trông gió, trông ngày, trông đêm

Trông cho chân c ng đá m m,

Tr i trong b l ng m i yên t m lòng

Nói g n m t câu:

Trông c tr i đ t li u th i làm n

tr t, làm mùa màng v.v… N u m a to, gió l n, gi ng t n i lên nông dân không d i gì mà cày

con ng i t quy t đ nh và tao l p l y, ch không ph i do ý mu n c a th n linh hay b t c

g i là tình th n nhân ch

B n), làm ch tâm t tình c m và d c v ng (làm ch b n thân) ch p nh n d bi t, hài hòa v i

ng i, và đ t đai là ba y u t hài hòa trong tri t lý s ng thái hòa: đó là minh tri t đ i s ng, ch

nha và lâu d n hình thành tinh th n nhân b n và nhân ch

cùng m t th mà Hán nho sau này ch ph n nh cái th và c tình bóp méo cái d ng v i tri t lý

Tr i t sinh Ta có ý không,

Ch a sinh Tr i t có Ta trong

Ta cùng Tr i t ba ngôi sánh,

Tr i t in Ta m t ch đ ng

t n t Ta ra Tr i chuy n đ ng

Ta thay Tr i m t mênh mông

Tr i che t ch Ta thong th

Tr i t Ta đây đ hóa công

ph c t p Và c ng vì nhu c u đó mà có nhi u con cái đ c xem là l c Tr i cho, vai trò c a

t tiên c ng nh phát tri n hoa m u hi n có

n n v n hóa du m c khi h ph i s ng bám vào s c l c c a ng i nam T đó ng i n trong xã

h i nông nghi p đ c đ i x bình đ ng h n (4)

Tinh th n bình đ ng trong n p s ng Vi t đ c huy n tho i hóa qua bóc tr m tr ng v i hình nh n tr m con cùng m t lúc, và trong truy n Ch

ng T và Tiên Dung

dân t c v n đã nhen nhúm trong s g n bó c a nông dân v i ru ng đ t và làng m c, c ng nh

m i liên h thiêng liêng n i li n các th h qua t c th cú t tiên(5)

Y Ni m Luân H i, Tái Sinh

ngày Vì th , cu c s ng c a nông dân g n li n v i cu c s ng c a th o m c và thiên nhiên ây

là m i liên h m t thi t, t ng thông t ng c m đã ph n nh sâu đ m trong nhân sinh quan c a

nông dân Vi t Liên h nhân qu qua quán chi u t gi ng t t t o nên nhánh lúa tr u h t Ý

Tâm Linh Vi t

Ý ni m tri ân ti n nhân, n n t ng c a t c th cúng t tiên, b t ngu n t vi c “u ng m t

đình con ng i c m th y v ng tâm v i linh c m r ng mái m gia đinh c a mình luôn luôn có s

Lý i L p Th ng Nh t: i L p là B Sung

đó là m i s v t trên đ i h u h t h p thành t ng c p b túc và b ngh a cho nhau qua s t ng

Nói theo ngôn t tri t h c ngày

đ i l p th ng nh t đ c t tiên ta huy n tho i hóa qua bi u t ng th n t kép Tiên R ng

Phân Công H p Tác: Thu c Tính c a Lý L p Th ng Nh t

đ c y u tính c a n c và th nghi m chúng trong cu c s ng c a dân t c: linh đ ng, thích nghi

v i m i hoàn c nh, ( b u thì tròn ng thì dài; ao thì ng ng, sông thì ch y) bao dung, nh n

b t tranh, vô vi, t thành l c… khiêm cung m m m ng h n là t cao c ng r n, t nh l ng quân bình (giúp chúng ta nhìn th y s vi c rõ ràng h n…) S quán chi u quan tr ng nh t c a cha

2 T thân c a n c ch a đ ng các thu c tính mâu thu n ch th y các c p

đôi: c ng nhu, c ng nh c, t nh đ ng, m a thu n gió hòa (thi n) b o t (ác), v.v….(9)

n c thành N c ây là m t th hi n rõ r t s chuy n bi n t ý ni m nh nguyên sang nh t nguyên

tính c a xã h i công dân: Y u tính này là n n t ng rèn luy n tinh th n dân ch Ý

đ c tr ng t n v i b n s c cá bi t c a dân t c ta Chính ý th c dân t c sâu s c y

đã giúp cho dòng L c Vi t b o t n đ c b n s c tr c áp l c đ ng hóa kh ng khi p

và liên t c h n m t ngàn n m c a t c Hán Tr m dòng Vi t (Bách Vi t) tr i dài t

Quang Tây, ch còn t n t i m t dòng Vi t duy nh t – L c Vi t – ti n thân c a t tiên dân t c Vi t Nam

v n hóa Hòa Bình nhân b n dân t c mang tính khai phóng và dung hóa trong giao l u qua l ng kính nhân ch và dân ch

qua l ng kính nhân ch và dân ch , trên n n t ng c a xã thôn t tr - m t “c c u xã

c - làm trung tâm (làm g c) cho m i sinh ho t v v t ch t c ng nh tinh th n, mà

, ý th c h hay m t tri t thuy t kinh vi n

a Xóa s ch tính dâm ô, lo n luân, phi nhân b n trong các huy n tho i, truy n thuy t C nh con gái ng v i cha, anh em l y nhau, m gi t con, con gi t cha,

phát tri n v n hóa (Ti t Liêu) Ph i ch ng g i b huy n tho i Vi t Nam là b nhân tho i m i chính danh?

ra ghét mình, r i không còn phân bi t mình, ng i: th ng ng i nh th th ng thân

đ nh c nh chúng ta ph i làm gì ích l i c th cho dân t c và đ t n c đ tr n cho t tiên m t

t hào v dân t c mình Có th u hi u b n s c dân t c, chúng ta m i rèn luy n cho mình tr

“gi th m quê m ” trong tinh th n t giác M t ng i có ý th c dân t c kiên trì trong s m nh, phát huy nh ng giá tr tinh th n quí báu c a dân t c và “bi t cách b o t n” dòng sinh m nh v nh

Nhân ngày Gi T c a n m 2007

s ng thái hòa, qua n p s ng hài hòa (hòa c làng), l y tình ngh a làm đ u (m t b cái lý, không

th c, cùng nhau chung s ng yên vui trong thanh bình th nh v ng

(giàn dân t c – gian nhân lo i)

Th ng nhau c u c ng tr n (m t tr m ch l ch c ng kê cho b ng)

tr c khêu b i mình), t bi t mình xây d ng n p s ng t nh th c, qua quá trình h c n, h c nói,

V nh Nh & Th ng Nh c Th y

T Sách Vi t Th ng

www.tusachvietthuong.org

Ghi Chú:

2000

Ngày Nay n m 2000, Trang 34

No 3, March 1971

tòa thánh, c ng không c n các tri t lý, giáo lý ho c ch thuy t ph c t p T tâm ta, t c

đ i v i quy n l i và ph m cách c a h , cho dù h là ai và làm gì: c i cùng đó là t t c

k ta th h c, ho c tin theo tôn giáo nào khác ho c không tin theo gì c , m t khi ta có tâm

t bi cùng tha nhân và hành s gi i ch phát xu t t c m th c trách nhi m, không còn

ph i nghi ng n a v h nh phúc c a chúng ta (trang 278-279)

http://www.tusachvietthuong.org, N c: đ c tính g c c a n n minh tri t nhân b n Vi t –