2.NGUYEN LY CUA SIEU AM

November 1, 2014 8ĐỊNH NGHĨA Sóng siêu âm là những rung động cơ học có cùng bản chất với âm thanh nhưng có tần số cao mà tai người không nghe được... Sóng âm chỉ truyền được trong môi tr

Trang 1

NGUYÊN LÝ & ỨNG DỤNG CỦA SIÊU ÂM CHẨN ĐOÁN

TRONG Y HỌC

BS.NGUYỄN QUÝ KHOÁNG BS.NGUYỄN QUANG TRỌNG

Trang 2

November 1, 2014 2

DÀN BÀI

I LỊCH SỬ

II ĐỊNH NGHĨA

III VẬT LÝ HỌC

IV CẤÂU TẠO MÁY SIÊU ÂM

V CÁC MODE SIÊU ÂM

VI KỸ THUẬT

VII CÁC LOẠI HỒI ÂM

VIII KHẢ NĂNG CỦA SIÊU ÂM

Trang 3

LỊCH SỬ

1880: Jacques Curie tìm ra hiện tượng

áp điện (piezoelectric effect)

1917: Paul Langevin ứng dụng sóng siêu âm vào việc phát hiện tàu ngầm

1942: Theodore Dussik lần đầu tiên ứng dụng vào Y học để thấy rãnh liên bán

cầu đại não

1958: Ian Donald ứng dụng siêu âm vào

Trang 4

November 1, 2014 4

LỊCH SỬ

PIERRE CURIE (1859-1906)

Trang 5

LỊCH SỬ

Trang 6

November 1, 2014 6

LỊCH SỬ

Trang 7

LỊCH SỬ

Trang 8

November 1, 2014 8

ĐỊNH NGHĨA

Sóng siêu âm là những rung động cơ

học có cùng bản chất với âm thanh

nhưng có tần số cao mà tai người không nghe được

Trang 9

ÑÒNH NGHÓA

Trang 10

November 1, 2014 10

VẬT LÝ HỌC

1 Hertz = 1 chu kỳ / giây

1kHz = 1000Hz = 1000 chu kỳ / giây

1MHz = 1 triệu chu kỳ / giây

Sóng âm chỉ truyền được trong môi

trường vật chất chứ không truyền được trong chân không (khác với ánh sáng,tia

X và tia Laser)

Trang 11

VẬT LÝ HỌC

Mật độ phân tử càng dày đặc thì sóng âm càng lan truyền nhanh.Do vậy sóng âm lan truyền tốt nhất trong chất rắn và kém nhất trong chất khí

Trang 12

November 1, 2014 12

VẬT LÝ HỌC

Trong môi trường nước,sóng âm lan

truyền với vận tốc 1540m/giây

Hầu hết các mô của cơ thể có vận tốc truyền âm tương đương với môi trường nước ngoại trừ mô phổi có vận tốc

truyền âm kém và mô xương có vận tốc truyền âm khá cao

Trang 13

VẬT LÝ HỌC

Trang 14

November 1, 2014 14

VẬT LÝ HỌC

Siêu âm là các sóng hình sin tạo bởi

những rung động cơ học trong môi

trường vật chất (có thể đàn hồi,thay đổi hình dạng được)

Siêu âm truyền năng lượng cơ học cho môi trường nhưng không ion hóa nó

Sóng siêu âm dùng trong Y học có tần số từ 1-20MHz

Trang 15

VẬT LÝ HỌC

Công thức cơ bản liên hệ đến tần số

sóng: C = F x λ

C: vận tốc truyền âm (tùy môi trường).

F: tần số (số chu kỳ trong một giây).

λ : độ dài bước sóng.

F tăng λ giảm độ phân giải tốt hình ảnh tốt.

F tăng độ suy giảm của sóng âm tăng

Trang 16

November 1, 2014 16

VẬT LÝ HỌC

Trang 17

VẬT LÝ HỌC

Trang 18

November 1, 2014 18

VẬT LÝ HỌC

Trang 19

VẬT LÝ HỌC

CẤU TẠO MÁY SIÊU ÂM

Trang 20

November 1, 2014 20

VẬT LÝ HỌC

CẤU TẠO ĐẦU DÒ

Trang 21

VẬT LÝ HỌC

HIỆN TƯỢNG ÁP ĐIỆN

Hiện tượng áp điện (piezoelectric effect): là hiện tượng chuyển đổi một tác dụng

cơ học ra điện và ngược lại

Tinh thể áp điện được làm bằng thạch

anh (quartz) hoặc chất gốm (céramique) như TZP (titanate zirconate de plomb)

nhạy cảm với nhiệt độ

Trang 22

November 1, 2014 22

VẬT LÝ HỌC

Trang 23

VẬT LÝ HỌC

Hiện tượng áp điện thuận: Khi ta tác

động một lực cơ học (nén hoặc kéo giãn) lên tinh thể áp điện thì trên mặt giới hạn tinh thể xuất hiện những điện tích trái

dấu có một hiệu số điện thế giữa hai bề mặt

Trang 24

November 1, 2014 24

VẬT LÝ HỌC

Hiện tượng áp điện nghịch: Khi ta tạo

trên tinh thể áp điện một hiệu số điện thế thì tinh thể áp điện sẽ giãn ra hay

nén lại Do đó,khi ta tạo trên tinh thể

áp điện một hiệu số điện thế xoay

chiều thì tinh thể áp điện sẽ nén-giãn

liên tục và dao động theo tần số của

hiệu số điện thế xoay chiều tạo ra

sóng âm

Trang 25

VẬT LÝ HỌC

Đầu dò vừa phát vừa thu sóng

Sóng siêu âm dội lại theo định luật phản chiếu của ánh sáng

Sự dội lại nhiều hay ít tùy khác biệt trở âm của hai môi trường vật chất

Z = p x C

Z: trở âm của môi trường.

p: tỷ trọng của môi trường.

Trang 27

VẬT LÝ HỌC

R (Z2-Z1)2

I0 (Z2+Z1)2

I0: tia tới.

R: tia phản xạ.

Rx: tia khúc xạ.

Trang 28

November 1, 2014 28

VẬT LÝ HỌC

Hệ quả của công thức:

Hình siêu âm chỉ rõ khi tia siêu âm

thẳng góc với mặt ngăn cách

Sự dội lại của tia siêu âm tùy thuộc

vào sự khác biệt về bản chất giữa hai môi trường chứ không tùy thuộc vào vật cản

Trang 29

VẬT LÝ HỌC

Trang 30

November 1, 2014 30

Trang 31

Trang 32

November 1, 2014 32

Trang 33

Trang 34

November 1, 2014 34

Trang 35

CÁC MODE SIÊU ÂM

Trang 36

November 1, 2014 36

CÁC MODE SIÊU ÂM

B MODE

Trang 37

CÁC MODE SIÊU ÂM

TIME-MOTION MODE

Trang 38

November 1, 2014 38

CÁC MODE SIÊU ÂM

TM MODE

Trang 39

KỸ THUẬT

Trang 40

November 1, 2014 40

KỸ THUẬT

Trang 41

KỸ THUẬT

Trang 42

November 1, 2014 42

KỸ THUẬT

Tần số đầu dò ở mức 20MHz chỉ dùng cho việc khảo sát thật nông (vài mm): siêu âm mắt,siêu âm trong lòng mạch (intravascular US)

Siêu âm vùng nông như tuyến giáp,

tuyến vú,bìu thì dùng đầu dò 7-10MHz là thích hợp

Trang 43

KỸ THUẬT

Bụng,tim và sản khoa thì tần số

3-5MHz là thích hợp

Với bụng người béo phì và siêu âm

xuyên thóp thì dùng tần số 1,5-2,5MHz

Trang 44

November 1, 2014 44

KỸ THUẬT

Trang 45

CÁC LỌAI HỒI ÂM

HỒI ÂM DÀY(ECHORICH,HYPERECHOIC,HYPERECHOGÈNE)

CÓ HỒI ÂM (ECHOGENIC,ECHOIC,ECHOGÈNE)

HỒI ÂM MỎNG

(HYPOECHOGENIC,HYPOECHOIC,HYPOECHOGÈNE)

HỒI ÂM TRỐNG (ECHO-FREE,ANECHOIC,ANECHOGÈNE)

HỒI ÂM HỖN HỢP(ECHOMIXTE)_

Trang 46

11/1/2014 46

Hơi trong ống tiêu hóa

Trang 47

SỎI TÚI MẬT + CẶN BÙN TÚI MẬT

Sỏi: hồi âm dày và có bóng lưng.

Trang 48

1 November 2014 48

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI

Trang 50

November 1, 2014 50

DI CĂN GAN

Trang 51

Khối đặc Khối dịch Khối viêm Khối hoại

tử

Đốm vôi hóa

Bệnh lý U GAN NANG VIÊM TỤY

Có bóng lưng

Bờ Viền rõ,

echo mỏng

Rõ trước sau, mờ 2 bên

Mờ Mờ Bờ trước rõ

Hình ảnh

Trang 52

November 1, 2014 52

NHỮNG KHẢ NĂNG CỦA SIÊU ÂM

SẢN KHOA

Trang 53

SẢN KHOA

Trang 54

November 1, 2014 54

SẢN KHOA

Trang 55

PHỤ KHOA

Trang 56

November 1, 2014 56

PHỤ KHOA

HEMATOCOLPOS

Trang 57

PHỤ KHOA

Trang 58

November 1, 2014 58

PHỤ KHOA

ENDOMETRIAL CARCINOMA

Trang 59

NHI KHOA

Trang 60

November 1, 2014 60

NHI KHOA-SIÊU ÂM XUYÊN THÓP

Trang 61

NHI KHOA-SIÊU ÂM XUYÊN THÓP

Trang 62

November 1, 2014 62

TIM MẠCH

TỨ CHỨNG FALLOT

Trang 63

NHỮNG KHẢ NĂNG CỦA SIÊU ÂMTIM MẠCH-SIÊU ÂM TRONG LÒNG MẠCH

Angiography: Hẹp đồng tâm lòng

SA trong lòng mạch:

Thành mạch chủ yếu là

Trang 64

November 1, 2014 64

SIÊU ÂM TIM QUA THỰC QUẢN

Trang 65

Trang 66

November 1, 2014 66

Trang 67

SIÊU ÂM QUA NGÃ HẬU MÔN

Trang 68

November 1, 2014 68

SIÊU ÂM KHỚP

SỤN KHỚP BÌNH THƯỜNG

Trang 69

SIÊU ÂM KHỚP

Trang 70

November 1, 2014 70

SIÊU ÂM BÌU

TESTICULAR TUMOR

Trang 71

SIÊU ÂM BÌU

Trang 72

November 1, 2014 72

SIÊU ÂM TUYẾN VÚ

FIBROADENOMA

Trang 73

SIÊU ÂM TUYẾN GIÁP

Trang 74

November 1, 2014 74

SIÊU ÂM MẮT

INTRAVITREOUS

HEMORRHAGE BÓC TÁCH VÕNG MẠC

Trang 75

CẢM ƠN SỰ CHÚ Ý THEO DÕI CỦA QUÝ BÁC SĨ

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	6,18 MB