CT GAN benhly gan

Xơ gan với tăng quang không đồng nhất CTAP, dãn tĩnh mạch rốn, lách Các nốt tân sinh đậm độ cao/ gan nhiễm mỡ/ Tràøn dịch ổ bụng trong xơ gan... Bệnh nguyên: Không rõ 66%, thuyên tắc d

CT Giải Phẫu GAN

Bệnh lý gan

Bs Nguyễn Trí Dũng Khoa CĐHA BV Chợ Rẫy

*Dựa vào 3 tĩnh mạch trên gan

-Tĩnh mạch trên gan giữa: phân gan thành thuỳ gan (P) và (T)

-Tĩnh mạch trên gan trái: phân gan (T) thành các phân thùy giữa (IV )và bên (II,III).

-Tĩnh mạch trên gan phải: phân gan (P) thành các phân thùy trước (VIII, V) và sau (VII,VI).

*Dựa vào tĩnh mạch cữa

-Theo đường nằm ngang của tĩnh mạch cữa (P) và (T) phân thêm thành các hạ phân thùy trên và dưới

*Dựa vào các rãnh gan (Vd: Rãnh dây chằng tròn phân chia gan (T) phân thùy giữa và bên)

PHÂN THÙY GAN TRÊN CT

Anatomic segments of the liver and corresponding nomenclature

Nomenclature

andWoodburne

Soyer P Segmental anatomy of the liver: utility of a nomenclature accepted worldwide AJR 1993; 161:572-573

Tĩnh mạch trên gan (TMTG) (P) [1] TMTG giữa [2] TMTG (T) [3]

1

2

3

Tĩnh mạch trên gan (TMTG) (P) [1] TMTG giữa [2] TMTG (T) [3]

1

2

3

Tĩnh mạch trên gan (TMTG) (P) [1] TMTG giữa [2] TMTG (T) [3] Tĩnh mạch cữa (T) [4] và (P) [5]

Tĩnh mạch trên gan (TMTG) (P) [1] TMTG giữa [2] TMTG (T) [3]

1 2

3

-Hình CT

-Hình ảnh giảm đậm độ ở nhu mô gan

(mỡ)[-40 > +10HU]

-Bình thường gan cao hơn lách 6-12HU

-> Gan nhiễm mỡ: đậm độ thấp hơn

-Không có hiệu ứng chóan chổ

-Giảm đậm độ lan toả, khu trú

GAN NHIỄM MỠ

Gan nhiễm mỡ lan tỏa, đậm

độ thấp hơn lách

Gan tăng đậm độ trong lắng đọng sắt

-Nguyên nhân:

(1) Nhiễm độc: thuốc, rượu (2) Nhiễm trùng: viêm gan (3) Tắt nghẽn đường mật (4) Dinh dưởng (5) Di truyền (bệnh Wilson) -Vai trò CT: Đánh giá: (1) Kích thước gan (2) Hệ mạch máu gan (3) Các thay đổi của xơ gan (4) Phát hiện HCC

Dấu hiệu tại gan

- Thay đổi kích thước gan: lớn (giai đọan sớm), bình thường, teo (giai đọan sau)

- Thay đổi hình dáng: lớn thùy đuôi [tỉ số thuỳ đuôi/ gan (P) # 0.88+/-0.20 ], lớn phân thùy bên gan (T), teo gan (P) Bề mặt gan không đều.

XƠ GAN

-Đậm độ:

-Không đồng nhất/ Bình thường

-Giảm tăng quang sau tiêm cản

quang

-Nốt tái tạo (regenerating

nodules) : đồng đậm độ nhu mô

gan

-Thâm nhiễm mỡ

Dấu hiệu ngòai gan

-Tăng áp cữa, lách lớn, ascites

XƠ GAN

Xơ gan dạng nốt nhỏ với lớn gan (T), teo gan (P), bề mặt dạng nốt, lách lớn.

Xơ gan với tăng quang không

đồng nhất (CTAP), dãn tĩnh

mạch rốn, lách

Các nốt tân sinh đậm độ cao/ gan nhiễm mỡ/ Tràøn dịch ổ bụng trong xơ gan

AVM

AVM

Bệnh nguyên: Không rõ (66%), thuyên tắc do máu động [tình trạng dễ đông máu (đa hồng cầu, có thai, dùng thuốc tránh thai )]do u (K gan, thận, thượng thận) bất thường tim-mạch.

Hình ảnh CT

-Tăng quang dạng đám (mosaic pattern)

-Khó xác định các tĩnh mạch gan

- Không tăng quang hoặc tăng quang chậm ở ngọai biên

-Tăng đậm độ và lớn thùy đuôi

-Thấy cục thuyên tắc trong tĩnh mạch (18-53%)

Hội chứng BUDD- CHIARI

Tăng đậm độ nhu mô gan dạng đám rãi rác, Thuỳ đuôi lớn tăng

quang mạnh trong BuddChiari.

Bệnh nguyên : (1) Nguyên nhân: Escherichia coli, aerobic streptococci, anaerobes…(2) Đường vào: Viêm đường mật ngược dòng, sỏi mật, theo đường máu, chấn thương

-Hình CT:

-PL: Giảm đậm độ

-CE:

+Giai đọan sớm tăng quang không rõ Khi tạo thành asbcess, có tăng

quang viền, thành thường mỏng, không đều

+Dấu hiệu bia đôi (double target sign): giảm đậm độ vùng xung quanh thành tổn thương (có tăng quang)

+Chứa khí 30% hoặc mực dịch-khí (+++)

+Một hay nhiều ổ (tụ tập thành đám-cluster sign)

Vai trò CT: phát hiện tổn thương, đánh giá số lượng, kích thước, theo dõi, hướng dẫn thủ thuật can thiệp (chọc hút).

ABSCESS GAN DO VI TRÙNG

Abscess gan vi trùng với hình ảnh nhiều ổ, giảm đậm

độ, tăng quang thành abscess

-Tăng quang viền, không

tăng quang trung tâm

-Bờ không đều

-Có vách (30%)

ABSCESS GAN DO AMIB

Abscess do amib với thành mỏng, có tăng quang; vùng trung tâm không tăng quang

-Bệnh nguyên: Do Fasciola hepatica Lâm sàng không đặc hiệu (đau, sốt, sụt cân )

-Dịch tễ : Ở Việt nam thường gặp ở miền Trung.

-Hình ảnh CT

-Trên PL: Giảm đậm độ Bờ không rõ Thường nhiều ổ nhỏ, kích thước các ổ thường <3 cm, tạo thành đám, chùm Rãi rác nhiều nơi, nhiều ở thuỳ gan (P)

-Trên CE: Tăng quang viền, thành không dày, có vách

ABSCESS GAN DO SÁN LÁ GAN LỚN

(FASCIOLA HEPATICA)

Abscess gan do Sán lá gan lớn (Fasciola hepatica), gồm nhiều ổ nhỏ, kích thước khác nhau, tăng quang thành-vách, vùng trung

tâm không tăng quang-có đậm độ thấp (dịch)

Phát hiện tổn thương

• Sự khác biệt đậm độ giữa tổn thương và mô gan bình thường.

• NECT: u gan thường không thấy (độ tương phản giữa

mô u và mô gan bình thường xung quanh quá thấp)

• Một số ít u: đóng vôi, thành phần nang, mỡ, xuất huyết

 (+) NECT

 tiêm thuốc cản quang

• Mô gan: 80% TMC và 20% ĐMG  mô gan tăng quang trong thì TMC

• Phần lớn u gan được cấp máu bởi ĐMG  u gan tăng quang trong thì ĐMG

• Thì động mạch: các u giàu mạch máu tăng quang, mô gan bình thường chưa tăng quang (vì thuốc tương phản chưa qua hệ tĩnh mạch cửa)

Các u giàu mạch máu: tăng đậm độ so vơi nhu mô gan giảm đậm độ

• Thì tĩnh mạch cửa: các u nghèo mạch máu được phát hiện khi nhu

mô gan bình thường tăng quang tối đa (giảm đậm độ so với nhu mô gan tăng đậm độ)

• Thì cân bằng: các u gan được phát hiện (thải thuốc cản quang

chậm hơn hoặc nhanh hơn nhu mô gan  tăng đậm độ / giảm đậm

độ so với nhu mô gan)

ĐM TMC THÌ TRỄ

THÌ TĨNH MẠCH CỬA

• Tốt nhất # 75 giây (thì tĩnh mạch cửa trễ)

• Phát hiện u nghèo mạch máu

• Còn gọi thì gan (the hepatic phase) vì các tĩnh mạch gan thấy rõ,

nếu không thấy các TMG  quá sớm

• Nếu chỉ đánh giá các u nghèo mạch máu (di căn từ đại, trực

tràng…)  tốc độ bơm nhanh không cần thiết

THÌ TRỄ

• Thuốc cản quang đã đi xa gan và đậm độ nhu

mô gan giảm

• Thời gian: 3-4 phút sau tiêm, tốt nhất #10

U đường mật

HCC

Hemangioma

Tổn thương giàu mạch máu

HCC FNH ADENOMA HEMANGIOMA

Tổn thương nghèo mạch máu

• Thường gặp hơn tổn thương giàu mạch máu

• Đa phần là tổn thương ác tính

• 10% HCC nghèo mạch máu

U đường mật

Sẹo

• NECT: đôi khi thấy sẹo giảm đậm độ

• Bắt thuốc sẹo thì trễ

FNH

Vỏ Bao

• Thường gặp: HCC, Adenoma

• Bắt thuốc vỏ bao xơ thì trễ

Vỏ Bao

HCC

Vỏ Bao

HCC

Vỏ bao

ADENOMA

FLC

Xuất Huyết

• Gặp trong: Adenoma, HCC

Thường gặp nhất trong Adenoma

Xuất Huyết

ADENOMA

Di căn

NANG GAN

• Bẩm sinh: thường kết hợp bệnh lý xơ não củ,

thận đa nang, gan đa nang

• Mắc phải: chấn thương, nhiễm trùng…

• NECT:

– Bờ rõ, trơn láng, thành mỏng

– Đậm độ nước (<20 HU)

– Không vách, không nốt thành / đóng vôi thành

• CECT: không bắt thuốc cản quang.

• Biến chứng: nhiễm trùng, xuất huyết…

• CĐPB: di căn dạng nang, áp xe…

Gan đa nang

– 210cm : tăng quang mạnh ngoại vi dạng nốt nhỏ

hoặc nhiều nốt thì động mạch (viền ngoại vi không liên tục), sau đó tăng quang hướng vào trung tâm và lấp đầy ở thì muộn.

– >10cm (Hemangioma khổng lồ) tăng quang điển hình nhưng không lấp hết vùng trung tâm ở thì muộn do sẹo xơ trung tâm

• Luôn luôn bằng đậm độ mạch máu trên tất cả các thì

Post CE 30 ’’

Post CE 90 ’’

Post CE 180 ’’

U MÁ U GAN (HEMANGIOMA)

Khả o sá t động học CT

(Dynamic CT)

Khoa CĐHA-BV ChợRẫy

Hemangioma khổng lồ

U đường mật

( F ocal N odular H yperplasia )

NECT: đồng đậm độ hoặc giảm đậm độ

FNH

• Sẹo trung tâm (20% không thấy)

• NECT: giảm đậm độ hoặc cao không đồng nhất (xuất huyết,hoại

tử), có thể chứa mỡ hoặc đóng vôi, giới hạn rõ

• CECT: tăng quang mạnh không đồng nhất thì động mạch, đồng

hoặc giảm đậm độ so với nhu mô gan ở thì tĩnh mạch và thì muộn

Hepatocellular Carcinoma

• U gan ác tính nguyên phát thường gặp nhất

• Thường gặp ở các BN xơ gan, Viêm gan siêu vi B,C

• NECT:

– Đồng hoặc giảm đậm độ so với nhu mô gan

– Không đồng nhất (xuất huyết, mỡ hoặc đóng vôi)

• CECT:

– Thì động mạch:

• Bắt thuốc cản quang mạnh không đồng nhất

• Tăng đậm độ hình chêm phía ngoại vi (bất thường tưới máu

• CECT:

– Thì tĩnh mạch: giảm đậm độ so với nhu mô gan

– Thì muộn: giảm đậm độ so với nhu mô gan, bắt thuốc vỏ bao

• Huyết khối tĩnh mạch cửa (thường hay gặp trong thể thâm nhiễm lan tỏa)

HCC

• HCC

HCC thâm nhiễm lan tỏa

HCC – Huyết khối tĩnh mạch cửa

CARCINOMA TẾ BÀO GAN DẠNG LỚP SỢI

Fibrolamellar carcinoma

• Thường gặp ở BN trẻ tuổi: 5-35 tuổi

• Không kết hợp xơ gan, các bệnh lý gan kèm theo

• Kích thước lớn: 5-20cm

• AFP thường bình thường

• Tiên lượng tốt hơn HCC

CARCINOMA TẾ BÀO GAN DẠNG LỚP SỢI

Fibrolamellar carcinoma

• NECT: bờ rõ, phân múi, có thể đóng vôi (50%), đậm độ thấp, không

đồng nhất

• CECT: bắt thuốc cản quang mạnh, sẹo trung tâm (40%) thường

đóng vôi, bắt thuốc muộn

FLC

• NECT: giảm đậm độ, bờ không đều, đóng vôi (18%), có thể kèm

các nốt tổn thương vệ tinh giảm đậm độ

• CECT:

– Bắt thuốc cản quang nhẹ phía ngoại biên thì động mạch/tĩnh mạch, bắt thuốc trung tâm ở thì trễ

– Dãn đường mật phía ngoại vi của u

– Co kéo bao gan

CCC

DI CĂN

• Thường gặp hơn u gan nguyên phát 20 lần, đứng thứ 2 sau phổi

• Nguyên phát từ: Đại tràng (42%), dạ dày (23%), tụy (21%), vú

(14%), phổi (13%)

• Đa ổ (98%)

DI CĂN

– Đóng vôi: đại tràng, dạ dày, vú, osteosarcoma

– Dạng nang: buồng trứng, đại tràng, Sarcoma

DI CĂN

Di căn gan đa ổ có đóng vôi từ u đại tràng

Di căn gan đơn ổ tăng quang viền sau tiêm thuốc

Hết ! Xin cám ơn