Anh nói với em như rìu chém xuống đá Như rạ chém xuống đất, Như mật rót vào tai Bây giờ anh đã nghe ai Bỏ em ở chốn non đoài bơ vơ.” Anh tiếc cho ai nuôi dạy mong chờ Một hai ba bố
Trang 1Ca dao Việt Nam về chủ đề than thân
Trang 2 Ai về đợi với em cùng
Thân em nay bắc mai đông một mình
Chi bằng ruộng tốt rừng xanh
Vui cha, vui mẹ, vui anh em nhà!
Anh nói với em như rìu chém xuống đá
Như rạ chém xuống đất,
Như mật rót vào tai Bây giờ anh đã nghe ai Bỏ em ở chốn non đoài bơ vơ.”
Anh tiếc cho ai nuôi dạy mong chờ
Một hai ba bốn tuổi đến bây giờ em lớn khôn
Cái vành khăn em vấn đã tròn
Câu cười tiếng nói đã giòn em lại ngoan
Sợi tơ hồng đã buộc với nhân duyên
Sao em không chịu khó vác giang san cho chồng
Nỡ dang tay em dứt tơ hồng
Đứng đầu núi nọ mà trông bên non nầy
Ánh phong lưu son phấn đọa ày
Thay đen đổi trắng ai rày yêu thương
Trang 3Dẫu may ra tán tía tàn vàng
Mười phương thiên hạ xem thường có vào đâu Tấm thân em chẳng nghĩ mặc dầu
Bọn đàn bà còn để tiếng xấu về sau muôn đời Chị em ơi thế cũng kiếp người
Anh có thương thì thương cho chắc
Có trục trặc thì trục trặc cho luôn
Đừng như con thỏ nọ đứng đầu truông
Khi vui giỡn bóng, khi buồn giỡn trăng
Bướm vàng đậu đọt mù u,
Lấy chồng càng sớm tiếng ru càng buồn
Buồn riêng rồi lại tủi thầm,
Hai tay áo vải ướt đẫm cả hai
Biết chừng nào con cá ra khỏi vực,
Biết chừng nào hết khổ cực thân em ?
Bởi vì con heo nên phải đèo khúc chuối,
Bởi vì con muỗi nên phải thả màn loan
Bởi vì chàng nên thiếp phải chịu đòn oan,
Trang 4Phụ mẫu nhà đay nghiến, thế gian chê cười
Bữa cơm múc nước rửa râu
Hầu cơm, hầu rượu, hầu trầu, hầu tăm Đêm đêm dắt cụ đi nằm
Than thân phận gái ôm lưng lão già
Ông ơi ông buông tôi ra
Kẻo người ta thấy, người ta chê cười
Con cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng, tiếng khóc nỉ non, Nàng về nuôi cái cùng con,
Để anh đi trẩy nước non Cao Bằng,
Chân đi đá lại dùng dằng,
Nửa nhớ Cao Bằng, nửa nhớ vợ con
Con cò mà đi ăn đêm,
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao, Ông ơi ông vớt tôi nao,
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong,
Đừng xáo nước đục đau lòng cò con
Chồng chị chị để trên bàn
Trang 5Phòng khi đi chợ mua màn về che
Thân em như cái chổi để đầu hè
Phòng khi mưa gió đi về chùi chân
Đường xa muôn dặm sơn hà,
Thân em trôi nổi biết là về đâu
Nao nao mặt nước gợn sầu
Gẫm câu nhân thế ruột đau như chín
Lênh đênh ba bốn thuyền kề,
Chiếc ra Hà Nội, chiếc về sông Dâu
Vì tằm em phải hái dâu,
Vì người lịch sự em ngồi rầu bên nong Lênh đênh chiếc bách giữa dòng,
Thương thân góa bụa phòng không lỡ thì Gió đưa cây trúc ngã quỳ
Ba năm trực tiết còn gì là xuân?
Mẹ em tham thúng xôi rền
Tham con lợn béo, tham tiền Cảnh Hưng
Em đã bảo mẹ rằng đừng
Trang 6Mẹ hấm mẹ hứ mẹ bưng ngay vào
Bây giờ chồng thấp vợ cao
Như đôi đũa lệch so sao cho bằng
Nước non lận đận một mình,
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
Ai làm cho bể kia đầy,
Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?
Ngang lưng thì thắt bao vàng,
Đầu đội nón dấu, vai mang súng dài
Một tay thì cắp hỏa mai,
Một tay cắp giáo, quan sai xuống thuyền
Tùng tùng trống đánh ngũ liên,
Chân bước xuống thuyền nước mắt như mưa
Ngày xưa anh bủng anh xanh,
Tay tôi nâng chén thuốc, tay tôi đèo múi chanh
Bây giờ anh khỏi anh lành,
Anh mê nhan sắc, anh tình phụ tôi
Nhưng vì con cái họ lại một lần nữa cam chịu hẩm hiu Chàng ơi phụ thiếp làm chi,
Trang 7Thiếp như cơm nguội đỡ khi đói lòng
Người ta rượu sớm trà trưa,
Thân em đi sớm về trưa cả đời
Lạy trời ứng nghiệm một lời,
Cho em gặp được một người em thương
Người ta bán vạn mua ngàn,
Thân em buôn bán cơ hàn vẫn vui
Người ta đi đôi về đôi,
Thân em đi lẻ về côi một mình
Thân em như tấm lụa đào,
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Ai ơi, nếm thử mà xem
Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi
Thân em như củ ấu gai,
Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen
Ai ởi nếm thử mà xem,
Nếm rồi mới biết rằng em ngọt bùi
Thân em như hạt mưa rào,
Hạt rơi xuống giếng, hạt vào vườn hoa Thân em như hạt mưa sa,
Trang 8Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày
Thân em như hạt mưa sa,
Hạt xuống giếng ngọc, hạt ra ruộng cày
Thân em như trái bần trôi,
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu
Thân em như cá giữa rào,
Kẻ chài, người lưới biết vào tay ai?
Thân em như cam quýt bưởi bòng
Ngoài tuy cay đắng trong lòng ngọt ngon
Thân em như con hạc đầu đình,
Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay
Thân em như ớt chín cây,
Càng tươi ngoài vỏ càng cay trong lòng
Thân em như giếng giữa đàng,
Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân
Thân em như miếng cau khô,
Người thanh tham mỏng, kẻ thô tham dày
Thân em như cái cọc rào,
Mọt thì anh đổi, cớ sao anh phiền
Thân em như trái xoài trên cây,
Trang 9Gió đông, gió tây, gió nam, gió bắc,
Nó đánh lúc la lúc lắc trên cành,
Một mai rơi xuống biết đành vào tay ai?
Thân em như rau muống dưới hồ,
Nay chìm mai nổi biết ngày mô cho thành?
Thân em như đóa hoa rơi,
Phải chăng chàng thật là người yêu hoa?
Thân em như cánh hoa hồng,
Lấy phải thằng chồng như đống cỏ khô
Thân em như cá trong lờ,
Hết phương vùng vẫy biết nhờ nơi đâu
Thân em đi lấy chồng chung,
Khác nào như cái bung xung chui đầu
Thân em như quả dưa tây,
Lâu lâu anh bóp cho lây nỗi buồn
Thân em như thể cánh bèo,
Ngược xuôi xuôi ngược theo chiều nước trôi
Thân em vất vả trăm bề,
Sớm đi ruộng lúa, tối về ruộng dâu
Có lược chẳng kịp chải đầu,
Trang 10Có cau chẳng kịp têm trầu mà ăn
Thân em như cột đình trung,
Tay dơ cũng quẹt, tay phung cũng chùi
Thân em như cúc mọc bờ rào,
Kẻ qua ngắt nhụy, người vào bẻ bông
Thân em như miếng bánh xèo,
Nằm trong chạn bếp biết mèo nào tha
Thân em như tấm lụa điều,
Đã đông nơi chuộng lại nhiều nơi thương
Thân em như cá trong bồn,
Không ăn có chịu, tiếng đồn oan chưa!
Thân em như cái chuông vàng,
Để trong thành nội có ngàn quân canh Thân anh như thể cái chày,
Bỏ lăn bỏ lóc chờ ngày dộng chuông
Thân em chẳng đáng mấy tiền,
Vì tình em nặng, mấy nghìn cũng mua
Thân em như mấy củ khoai,
Sáng sáng anh đói, anh nhai đỡ lòng
Thân em như cỏ ngoài đồng,
Trang 11Buồn thì anh nhổ, anh trồng rau răm
Thân em như cánh chuồn chuồn, Khi vui nó đậu, khi buồn nó bay
Thân em như giọt nắng xuân,
Mơ vào cửa phủ thấm vần thơ anh
Từ ngày tôi ở với anh
Cha mẹ đánh mắng anh tình phụ tôi
Có thịt anh tình phụ xôi
Có cam phụ quýt, có người phụ ta
Có quán tình phụ cây đa
Ba năm quán đổ cây đa vẫn còn