Nuôi tôm hùm lồng biển

Tôm hùm bông Panulirus ornatus có giá tr cao nh t Vi t Nam và tr thành loài phát tri n ph!. bi n Khánh Hoà và Phú Yên... V/ trí nuôi và các quy ho ch phát trin Vùng nuôi ch y u các t#n

2.3 Nuôi tôm hùm l ng bi(n

2.3.1 Tình hình m t hàng và mô t h th ng

T0ng quan

Ngh nuôi tôm hùm kh i u m t cách tình c vào n m 1988-1990 khi ng dân ánh b"t nh ng con tôm hùm nh+ t#nh Phú Yên, sau ó phát tri n vào n m 1992 t#nh Khánh Hoà Nh ng con tôm hùm ó c nh t trong l ng, sau ó s ng và l n lên Ngh nuôi tôm hùm phát tri n nhanh chóng t n m 1992 Ví d(, ã có hàng ch(c l ng nuôi huy n Sông C u, t#nh Phú Yên vào n m

1992, s l ng t ng lên n 3.500 l ng vào n m 1999 và 7.500 chi c vào n m 2000

Trên c n c có 7.289 l ng vào n m 1999, n n m 2000 t ng h n g p 2 l n là 17.216 l ng và t ng

g n 6 l n vào n m 2005 v i 43.516 l ng T!ng s n l ng là 425 t n vào n m 1999 và t ng lên 1.795 t n vào n m 2005, x p x# g p 4 l n Khánh Hoà và Phú Yên là nh ng t#nh nuôi tôm hùm l n

nh t Vi t Nam

Theo l ch s', tôm hùm Vi t Nam có th c coi là loài b n a v i nh ng loài chính là tôm hùm

bông (Panulirus ornatus), tôm hùm xanh (Panulirus homarus) và tôm hùm Trung Qu c (Panulirus stimpsoni) Tôm hùm bông (Panulirus ornatus) có giá tr cao nh t Vi t Nam và tr thành loài

phát tri n ph! bi n Khánh Hoà và Phú Yên N m 2005, tôm hùm c nuôi Qu ng Ninh v i 30

l ng và s n l ng 0,3 t n Bình ) nh có kh i l ng thu ho ch gi ng t nhiên l n nh t Ho t ng nuôi tôm ây t&p trung vào giai o n ng v i s n l ng là 600.000-800.000 con gi ng m i n m dành cho nuôi th ng ph m

Tôm hùm bông s ng sâu 25-30m các mép d i san hô ng m, núi ã ng m d c theo b bi n

mi n Trung Vi t Nam Kích th c trung bình c a tôm hùm là dài 20-25cm; con l n dài 50cm và

n ng 4kg

Tôm hùm xanh s ng sâu t 1-90m, th ng t ng n c sâu 5m có cát tr n bùn, m n !n

nh Kích th c ph! bi n là dài 20-25 cm, con l n nh t dài 31 cm

S n l ng nuôi tôm hùm s- t ng lên do giá cao và ít r i ro v d ch b nh h n nuôi tôm sú M t s t#nh ã l&p k ho ch nuôi tôm hùm c$ng nh xây d ng khung v th ch và các chính sách khuy n khích Do gi ng t nhiên có s5n d c theo b bi n Qu ng Ngãi n Bình ) nh, ngh nuôi tôm hùm

v n có tri n v ng phát tri n l n

Các k ho ch phát tri(n

“Quy ho ch t!ng th Phát tri n kinh t xã h i ngành thu s n n n m 2010”, VIFEP- 4/2002, ch#

ra r%ng ‘vi c nuôi tr ng thu s n n c m n và n c l s- c nhi u u tiên cho xu t kh u, c

bi t là nuôi tôm, cá và các nhuy n th Có m t k ch b n quy ho ch duy nh t i v i ngh nuôi tôm hùm, quy mô s n l ng vào n m 2010 là 2000 t n b%ng v i s n l ng n m 2000 và 2005 Không

có s thay !i hay m r ng trong quy ho ch t!ng th t n m 2000 n n m 2010 Th c t , s n

l ng ã không t m(c tiêu ra cho n m 2000; ngay c s n l ng n m 2005 c$ng ch# g n t m(c tiêu trong Quy ho ch t!ng th

Quy ho ch t!ng th không có quy ho ch riêng và v trí nuôi c$ng nh phát tri n ti m n ng i v i ngh nuôi tôm hùm )i u này có th do quy mô s n l ng th p so v i s n l ng qu c gia m c dù

m t hàng này em l i nhi u l i ích cho ng i dân các t#nh mi n Nam Trung b Trong quá kh , ngh nuôi tôm hùm ã phát tri n t phát Phú Yên và Khánh Hoà d n n s phát tri n không có

k ho ch các t#nh này H&u qu là s ô nhi m và d ch b nh ã x y ra v nh Nha Trang và bu c

UBND t#nh Khánh Hoà ph i thông báo và r i t t c các l ng nuôi tôm hùm n v nh V n Phong vào cu i n m 2004 nh%m b o v môi tr ng v nh Nha Trang ph(c v( cho phát tri n du l ch Vào lúc ó, Quy ho ch t!ng th phát tri n nuôi tr ng thu s n c a t#nh Khánh Hoà c$ng ã tri n khai Qua ph+ng v n S Thu s n Khánh Hoà, c bi t quy ho ch chi ti t cho phát tri n nuôi tôm hùm t#nh Khánh Hoà ã và ang c tri n khai ) qu n lý t t h n, S Thu s n Khánh Hoà ang d th o m t Quy nh v B o v ngu n l i thu s n và môi tr ng i v i ngh nuôi tôm hùm t n m 2005

V/ trí nuôi và các quy ho ch phát tri(n

Vùng nuôi ch y u các t#nh Nam Trung b bao g m Khánh Hoà, Phú Yên, Ninh Thu&n, Bình )nh và Qu ng Ngãi Trong ó, các t#nh Khánh Hoà và Phú Yên ang nuôi tôm hùm th ng ph m Các t#nh khác thu ho ch và ng tôm hùm con thành tôm hùm l n h n và bán cho Khánh Hoà và Phú Yên

Quy mô s n l ng n m 2005 th hi n b ng d i ây:

B ng 32 S n l ng c a nuôi tôm hùm vào n m 2005

Ghi chú: Bình nh và Qu ng Ngãi ng gi ng, do ó không tính s n l ng

T!ng s l ng nuôi tôm hùm Khánh Hoà vào n m 2005 là 26.600 l ng t ng ng v i 260.000

m2 di n tích n c, bao g m c l ng ng (S Thu s n Khánh Hoà, 2005)

N m 2005 có 30 l ng nuôi t#nh Qu ng Ninh v i s n l ng th' nghi m là 10 kg/l ng, th p h n nhi u so v i các t#nh mi n Trung

Tôm hùm b ch t m t s l ng nuôi vào n m 2001-2002 và v a qua là tháng 3/2006 v nh V n Phong và t#nh Phú Yên mà không rõ nguyên nhân Theo phán oán chung thì nguyên nhân có th

do ch t l ng n c kém và các th c hành qu n lý trong nuôi Không có d ch b nh th c s i v i ngh nuôi tôm hùm Khánh Hoà và Phú Yên, m c dù th#nh tho ng tôm b ch t m t s n i Các b c b o v d i san hô ng m ã c th c hi n các n i nh Khánh Hoà, Hòn Mun v nh Nha Trang, R n Trào t i v nh V n Phong Khánh Hoà, và các khu v c b o v d i san hô ng m t#nh Ninh Thu&n, nh%m m(c ích b o v các ngu n l i thu s n N u các hành ng này giúp phát tri n các tiêu chu n b trí tr i nuôi g n khu v c d i san hô ng m, i u này có th t o ra s ti n b

quan tr ng trong vi c b o v môi tr ng và s' d(ng b n v ng cho ngh nuôi tôm hùm cá t#nh

mi n Trung

M c dù Quy ho ch t!ng th ngành Thu s n ch a xác nh rõ các khu v c riêng cho nuôi tôm hùm, các i u ki n sinh thái các t#nh mi n Trung có th ch# ra r%ng các t#nh này có th là khu v c ch

y u nuôi tôm hùm trong t ng lai M(c tiêu s n l ng là 2000 t n m i n m n n m 2010 Vi c

m r ng ngh nuôi tôm hùm các t#nh mi n Trung là có th do l i nhu&n cao trong khi nuôi tôm

sú ang g p ph i nh ng v n v d ch b nh (70-80% ao tôm Khánh Hoà b b+ hoang trong n m nay) Dù v&y, s c ép l n nh t i v i vi c phát tri n ngh nuôi tôm hùm các t#nh Khánh Hoà và Phú Yên s- là kh n ng cung c p gi ng, mà i u này ph( thu c nhi u vào t nhiên

Thi t k h th ng nuôi và ho t ng nuôi

Nuôi tôm hùm ang phát tri n và c t nh ng vùng s ch không có n c th i công nghi p và

ô th Tôm hùm c nuôi trong l ng t i các v trí có c ng thu tri u là 1,5-2 m g n v nh có ít sóng và gió ) sâu t i thi u c a n c là 2,5 m khi tri u xu ng D i áy th ng là cát, cát bùn và/ho c cát, cát bùn v i san hô ch t tr n v i v+ nhuy n th ch t

Có 3 ki u thi t k h th ng nuôi, bao g m l ng c nh, l ng chìm và l ng n!i Các ki u l ng ph!

bi n là l ng c nh và l ng n!i Kích th c l ng thay !i tu0 theo ch tr i nuôi, kích th c thông

th ng là 4m x 4m ; 3m x 4 m và 4m x 5 m Tr i nh+ nh t có 4 l ng

Ki u 1 L ng c nh

Ki u l ng này c t v trí n c sâu 5-6 m lúc tri u c ng

Ki u này có th gây h i cho tôm khi nhi t cao và khó di

B n v- l ng c nh dùng cho nuôi tôm hùm

Ngu n:H s nuôi tr ng th y s n ( MOFI/SUMA)

L ng c làm t :

• C c g : thanh g n%m d c có ng kính 15-20 cm ho c 2x10 cm d ng c c, dài c a

c c ph( thu c vào sâu c a n c c a a i m t tr i C c g ph i cao h n sâu

c a n c là 0,5 m vào lúc thu tri u m nh nh t C c g c t ch m áy bi n

M c n c th p nh t

M c n c cao nh t

M c n c th p nh t

M c n c cao nh t

Kho ng cách gi a 2 c c là 1.5 – 2m C c n%m ngang có ng kính 12-15 cm ho c 4x6 cm d ng c c C c n%m ngang t o thành khung l ng

• L i: L i có th là 1 ho c 2 l p L i c làm t PE v i c 25-35 mm tu0 theo c

gi ng c th L i d i áy bao g m c l p khác gi con gi ng L ng ng có

c l i nh+ h n, d i 5 mm

Ki u 2: L ng chìm

L ng chìm c thi t k nh m t hình tam giác kh i v i khung kim lo i ∅ 14-14mm Khung kim

lo i c b c b%ng nh a ng và l p ni-lông b n lâu c$ng nh tránh vi khu n bám vào Kích

th c ph! bi n là 3 x 2 x 2m ho c 3 x 3 x 2m V+ ngoài c làm t ng nh a có ng kính

10-15 cm cho n L ng c t chìm v trí cách áy bi n 30-40 mà không có c c c nh Có th

d dàng di chuy n l ng n v trí khác và có th c nh b%ng cách th neo n u n%m n i có gió và

n c tri u m nh Ki u thi t k này hi n nay không ph! bi n v nh V n Phong

Ki u l ng này th ng c t n i có bùn d i áy, m c dù nó c$ng có th c t n i có cát

ho c t tr c ti p xu ng áy bi n Bên c nh ó, l ng này có th t b t c sâu nào c a n c

và có th thay !i theo nhi t n c, c bi t vào nh ng ngày nóng

B ng 33 Di n tích m t n c s' d(ng cho nuôi tôm hùm ph! bi n

Di n tích m t n c c s d ng trên m!i ha L ng c nh L ng chìm L ng n!i

Nuôi tôm hùm PL/l ng/ 80-100-120 80-100

M&t th (tôm hùm con nh+) PL/m3 15-20

B ng 35 ) u ra chính cho nuôi tôm hùm

!0U RA CHO M1I HECTA n v/ L ng c /nh L ng chìm Các l ng

n0i

Kích c thu ho ch i n hình (lo i

1900 700-900 & trên 1.900 700-900 & trên 1.900

Giá c dao ng và ph( thu c vào mùa v( và tình hình cung - c u Lo i 1 là giá u b t t nh t vào

b t k0 mùa v( nào, s khác bi t v giá gi a lo i 1 và lo i 2 là kho ng 50.000 ng Th i k0 "t

nh t là d p Nô-en do ông khách du l ch c$ng nh nhu c u cao t )ài Loan và H ng Kông

B ng 36 Các v n liên quan n th c hành qu n lý và các y u t bên ngoài

B ng 37 Các thông s ho t ng s n xu t chính cho tôm hùm l ng (lo i l ng c nh) nuôi t i mi n Trung

Vi t Nam (SUMA, 2005) Phân tích i v i 20m3 l ng C n l u ý r%ng ây th ng là m t ph n c a m t c(m bao g m ít nh t 4 l ng

Ngh nuôi tôm hùm các t#nh Khánh Hoà và Phú Yên ang c coi là có m c r i ro v thua l trong s n xu t th p vì d ch b nh không x y ra nghiêm tr ng ngo i tr m t s l ng có tôm ch t lác

ác Song tôm hùm nuôi b ch t c coi là r i ro cao v m t kinh t do u t vào gi ng và th c

ng nuôi N c th i t các l ng nuôi i ra h u h t là qua dòng ch y c a n c bi n qua l ng Ch t

th i c a th c n x th8ng ra n c bi n ho c môi tr ng xung quanh mà không có b t k0 s ki m soát và qu n lý nào

Vi c quan tr"c môi tr ng ã và ang c th c hi n Khánh Hoà và Phú Yên v i nhi u m(c ích khác nhau và do các c quan và các bên liên quan khác nhau th c hi n Th nh t, Ch ng trình Quan tr"c môi tr ng qu c gia a c B Tài nguyên và môi tr ng (MONRE) ti n hành th c

hi n, th hai là vi c quan tr"c môi tr ng c S Tài nguyên và môi tr ng Khánh Hoà th' nghi m c p t#nh và các nghiên c u khác do ) i h c Thu s n Nha Trang, Vi n H i d ng h c Nha Trang và các d án th c hi n, m c dù các ho t ng quan tr"c này không th ng xuyên di n

ra

S phát tri n ngành du l ch Nha Trang và s phát tri n v công nghi p v nh V n Phong ang

t o áp l c lên các v n v môi tr ng i v i ch t l ng n c ven bi n5 Xu t hi n nh ng s mâu thu n gi a ngành du l ch và ngh nuôi tôm hùm v nh Nha Trang Các dòng n c th i có nhi u hoá ch t và thu c thú ý không qua x' lý t các ao nuôi tôm trên t li n gây ra khó kh n i

v i ngh nuôi tôm hùm6

5 Viet Nam Status of Environmental Report, 2005

6 Khánh Hoà DOFI report, 2005

Nghiên c u do SUMA và RIA3 th c hi n n m 2003 ã ch# ra r%ng ch t l ng n c ang tr nên

x u i t i nh ng khu v c nuôi tôm hùm do n ng H2S và NH3 cao t&p trung trong bùn áy và

n c bi n7 )ây là nh ng ch# báo cho th y ch t h u c tích t( trong i u ki n y m khí áy l ng nuôi tôm

Các y u t u vào chính - cung c3p gi ng

K t th i i m b"t u ngh nuôi tôm hùm Vi t Nam, vi c cung c p con gi ng cho nuôi tôm hùm d a vào ánh b"t trong t nhiên Vùng ánh b"t con gi ng ch y u là các khu v c ven bi n Khánh Hoà, Phú Yên, Bình ) nh, Qu ng Nam và Ninh Thu&n Gi ng t nhiên c thu ho ch b%ng b y r i v&n chuy n n các l ng ng trong vòng 5-12 gi trên thuy n và 3 gi trên xe có thùng kín Khó có th xác nh ng ranh gi i c a các khu v c b o t n bi n các t#nh mi n Trung, m c dù các d i san hô ng m ã c khoanh vùng b o v Khánh Hoà và Ninh Thu&n

Vì các con gi ng có s5n các vùng ven bi n các t#nh này nên vi c p tr ng tôm hùm không phát tri n Vi t Nam m c dù các nhà khoa h c ã chú tr ng nhi u n vi c này S khan hi m gi ng t nhiên ang t ng lên do giá gi ng t ng trong nh ng n m g n ây Giá tôm hùm gi ng cao h n do

ho t ng nuôi tôm t ng lên Ngày càng có nhi u ng i tham gia vào ngh này khi ngh nuôi tôm

sú b th t b i do d ch b nh và suy thoái môi tr ng t#nh Khánh Hoà

Công ngh ng gi ng tôm hùm v n là m t câu h+i c n c gi i áp cho ngh này S khan hi m

c a tôm gi ng t nhiên có th c d báo và nhìn th y tr c trong t ng lai g n Gi ng c nh&p v t Phi-lip-pin t n m ngoái v i 1000 con gi ng và h n 1,500 con trong 4 tháng u n m nay T t c gi ng ã c ki m tra và ki m d ch do NADAREP c a t#nh và v n phòng chi nhánh

c a NAFIQAVED t i sân bay Tân Son Nh t th c hi n

t p trong giai o n ng gi ng Vi c th' nghi m k t thúc sau 150 ngày và c th c hi n v i s

c ng tác c a RIA 3 và công ty Thu s n Bi n )ông vào n m 2003 Tuy nhiên các k t qu nghiên

c u này không h tr vi c y m nh vi c s' d(ng th c n viên cho tôm hùm n T# l s ng c a tôm hùm là 97.67% trong tháng u tiên v i th c n viên nh ng chúng ã ch t sau ngày th 75

7 Ch t l ng n c has c theo dõi trong n m 2001 và 2002

Các u vào khác/s7 d)ng ngu n l c

Bên c nh các u vào chính nh gi ng và th c n, nhân l c là m t y u t u vào khác c a nuôi tôm hùm Nhân l c c s' d(ng trong vi c chu n b th c n, cho n và b o d ng l ng Nhân l c bao g m nhân công th ng xuyên và nhân công theo th i v( Chi phí nhân công chi m 16-17% t!ng chi phí s n xu t8

Các r i ro

V i cách th c nuôi nh trên, nuôi tôm hùm Vi t Nam ang có nhi u r i ro v m t môi tr ng và

d ch b nh M c dù không th c s có d ch bênh, vi c tôm hùm ch t r i rác các t#nh Phú Yên và Khánh Hoà k t n m 2001 là m t d u hi u c nh báo u tiên v r i ro M t nguy c ti m n không rõ tác nhân gây ra m t s l ng nuôi, ví d(, tôm ch t c phát hi n 16 l ng nuôi vào tháng 4/2006 Phú Yên và m t s khác Khánh Hoà

Th c t , tôm hùm ang ph i ng u v i các lo i b nh khác nhau nh tôm sú Chúng bao g m các b nh: en mang, m tr"ng trên v+, + thân, b ph&n sinh d(c b nhi m khu n, phân tr"ng và r(ng u

Vi c thi t k và l a ch n v trí l ng nuôi ang g p ph i r i ro t nhiên, ch8ng h n m n xu ng

th p trong mùa m a và nhi t cao vào nh ng ngày nóng Bão c$ng có th gây r i ro cao cho ngh nuôi tôm hùm do các khu v c nuôi ch y u n%m Nam Trung b , n i có t n su t bão cao

R i ro v kinh t ang c xem là cao do u t nhi u vào gi ng và th c n Chi phí v gi ng chi m h n 43% và v th c n chi m 40% t!ng chi phí s n xu t bi n !i9 Chi phí t ng lên do giá

gi ng cao h n trong nh ng n m g n ây

Ngh! nuôi tôm hùm l thu c l n vào cá t p ( dùng làm th c 'n T2 l chuy(n hoá th c 'n là r3t cao ch2 ra hi u su3t s7 d)ng th c 'n th3p D oán giá cá t p sA t'ng do áp l c l n v! ngu n ánh b+t cá

và nhu c u cao v! m làm t1 b t cá (m t trong nh.ng ngành chính có c u cao v! b t cá là ngành nuôi tôm) i!u này ch+c ch+n sA làm cho giá cá t p cao h n trong t ng lai và tác ng c a nó có th( th3y trong các k/ch b n

B ng 38 Chi phí th c n t ng 20% s- làm gi m l i nhu&n ròng là 4% m i l ng m t n m )ây là tác ng t ng i khiêm t n ch# ra r%ng h th ng là linh ho t theo nh ng thay !i do lo i tác ng bên ngoài này

Chi phí v gi ng c coi là chi phí ho t ng l n nh t c a h th ng Do tôm hùm gi ng c ánh b"t trong t nhiên nên giá có th t ng vì ngu n cung c p ang tr nên ngày càng c n ki t V n này di n ra do áp l c ánh b"t l n i v i ngu n l i và c xem thông s gi i h n c nh t

m r ng nuôi tôm hùm h n n a Chi phí v gi ng t ng 20% s- làm l i nhu&n ròng gi m 15%, vì v&y y u t bên ngoài này có tác ng nhi u h n Nghiên c u và phát tri n nuôi tôm hùm gi ng là

c n thi t n u mu n chi phí v gi ng c gi nguyên ho c gi m và c$ng không ph i nh&p gi ng

t n c ngoài N u nh&p kh u thì s- g p ph i r i ro nh&p kh u các b nh không có b n a

8 SUMA aquaculture profile, 2005

9 SUMA aquaculture profile.2005

B ng 38 Phân tích nh y c a l ng c nh nuôi tôm hùm t i mi n Trung Vi t Nam theo nh ng k ch b n v

tác ng bên ngoài khác nhau Ph n u c a b ng miêu t m t tác ng bên ngoài duy nh t n l i nhu&n ròng hàng n m thí d( nh s gia t ng trong chi phí cho th c n và con gi ng Ph n th hai c a b ng miêu t

ng cùng m t lúc Giá th c 'n +20% Giá th c 'n +40% Giá th c 'n +60%

C s 2006 Giá con gi ng +20% Giá con gi ng +40% Giá con gi ng +60% n v/

L i nhu n ròng hàng n m (ANP) 9.590 7.782 5.974 4.166 *'000 ng/l ng/n m

T# l ph3n tr m tác ng n ANP -19% -38% -57%

Trong k ch b n có nhi u tác ng bên ngoài cùng m t lúc và h th ng g p ph i s thay !i v giá

th c n và con gi ng t ng n 60% thì h th ng v n có tính kh thi v m t kinh t )i u này cho

th y h th ng này r t co giãn v i các y u t bên ngoài và có th gi nh r%ng n ng su t là phù h p Nuôi tôm hùm là m t ho t ng kinh doanh có kh n ng sinh l i cao

Th/ tr ng và chu;i th/ tr ng

Tôm hùm là m t hàng có giá cao T i Vi t Nam, tôm hùm c nuôi ch y u t i các l ng nuôi Khánh Hoà và Phú Yên Bên c nh ó còn có hàng tr m l ng nuôi tai Ninh Thu&n và Qu ng Ninh T!ng s l ng nuôi vào n m 2005 là 43,516 v i t!ng s n l ng là 1,795 t n10

L ng hàng xu t kh u h u nh thông qua ng ti u ng ch n các th tr ng nh Trung Qu c, )ài Loan và H ng Kông Ch8ng h n s n l ng xu t kh u chính th c vào n m 2005 ch# là 1.1 t n

T i th tr ng trong n c, tôm hùm c tiêu th( ch y u trong các nhà hàng h i s n

Giá tôm hùm thay !i tu0 theo th i v( và nhu c u th tr ng nh ng luôn gi m c cao )#nh i m trong n m th ng là các ngày l Nô-en và T t nguyên án

Có 2 chu i th tr ng t ng ng v i s tiêu dùng trong n c và xu t kh u:

(1) Nông dân < ng i thu mua/ng i trung gian mua bán < ng i tiêu dùng trong n c và, (2) Nông dân < ng i thu mua/ng i trung gian mua bán < nhà xu t kh u

Chênh l ch gi a giá u b v i giá th tr ng trong n c là kho ng 200.000 – 400.000 ng tu0 theo kích c và th i v(

V! kinh t và xã h i

Ngh nuôi tôm hùm ang phát tri n nhanh chóng các t#nh Khánh Hoà và Phú Yên do sinh l i cao, thu hút nhi u ng i m i tham gia vào ngh này Kh o sát c th c hi n b%ng cách ph+ng v n nông dân trong quá trình kh o sát th c a ã ch# ra r%ng chi phí ban u cho ngh nuôi tôm hùm bao g m d ng l ng, gi ng và th c n Chi phí làm l ng là 1.6 - 1.8 tri u ng m t l ng t ng ng

v i 16 – 18 tri u ng m i tr i trung bình có 10 l ng, chi phí gi ng là 6.6 – 7.2 tri u ng t ng

ng v i 66-72 tri u ng m t tr i, chi phí th c n là kho ng 60-65 tri u ng m t l ng Chi phí u

Nghè nuôi tôm hùm ã t o công n vi c làm áng k cho ng i nghèo L ng hàng tháng là 800.000 ng cho ng i làm công th ng xuyên và 35.000 ng m t ngày cho nhân công th i v( Bên c nh ó, các tác ng c a nuôi tôm hùm c$ng gián ti p c$ng t o ra công vi c và thu nh&p cho

c ng ng ng i nghèo chuyên ánh b"t cá t p và gi ng dùng cho ngh nuôi tôm hùm

B ng 41 Các ch# báo v lao ng trên m i 20m3 l ng tôm hùm c nh t i mi n Trung, Vi t Nam

CÁC CH& BÁO V' LAO !4NG L ng tôm hùm c /nh (20m 3 ) n v/

* Chi phí v v n c s' d(ng làm c s duy nh t so sánh các kho n u t

M i ng i làm vi c toàn th i gian có th qu n lý c kho ng 10 l ng nuôi H th ng không òi h+i nhi u nhân công Cho n và làm v sinh l ng là nhi m v( ch y u c n th c hi n Do tôm hùm

có giá tr l n, c n ph i có m t chòi canh cho c(m l ng tránh tr m

B ng 42 Các ch# báo ho t ng kinh t c a l ng c nh nuôi tôm hùm t i mi n Trung Vi t Nam gi thi t là

1 v( m i n m TVC= T!ng chi phí bi n !i; TFC=T!ng chi phí c nh; NR=L i nhu&n ròng; TOC=T!ng chi phí v&n hành; CC=Chi phí v v n

CÁC CH# BÁO KINH T L ng tôm hùm c /nh (20m 3 )

11 SUMA aquaculture profile, 2005