thiết kế kỹ thuật thiết bị nâng hạ lồng nuôi tôm hùm trên biển

Tình hình nuôi tôm hùm trên th gi i.. Tình hình nuôi tôm hi n nay ..... Ch làm vi c c*a máy nâng.. Nhóm ti tr$ng t/nh... Tình hình nuôi tôm hùm trên th gi i... ó là: Tôm hùm bông Panulir

L I C M N ! Trong su t th i gian h n 3 tháng k t khi nh n tài, n nay m i yêu c u

v tính toán thi t k k thu t thi t b nâng h l ng nuôi tôm hùm c b n ã hoàn thành

u tiên em xin c bày t lòng bi t n sâu s c t i th y Th.S Tr n Ng c Nhu n - Th y ã t n tình h ng d n, ch b o và giúp em th c hi n thành công tài này

Bên c nh ó em xin chân thành c m n t i toàn th các th y trong B Môn

Ch T o Máy ã nhi t tình giúp , ch b o cho em trong su t th i gian v a qua Xin c g i l i c m n t i các anh ch khoá tr c cùng t t c các b n ã óng góp nh ng ý ki n quý báu vào s thành công c a tài này

Em xin chân thành c m n!

L I NÓI U Trong th i k! h i nh p hi n nay, n n kinh t c a t n c ang phát tri n theo h ng a d ng hoá các l"nh v c nh : Công, Nông, Ng nghi p…

Trong s phát tri n chung hi n nay có th nói r#ng ngành nuôi tr ng thu$

s n ang chi m m t v trí quan tr ng trong n n kinh t Qu c dân Vì v y ng

và Nhà n c ã và ang %ng d&ng nhi u thành t u nghiên c%u khoa h c, nh#m ph&c v& cho s n xu t Trong ó có vi c %ng d&ng c gi i hóa vào ph&c v& cho phát tri n nuôi tr ng thu$ s n luôn là m&c tiêu hàng u, nh#m nâng cao hi u

qu trong khai thác thu$ s n

Tr c tình hình ó, Khoa C Khí tr ng i H c Nha Trang ã có nhi u tài t t nghi p có %ng d&ng th c t cao, l i g n li n v i quá trình s n xu t

c ng nh trong khai thác thu$ s n V i nh ng tài nh v y s' giúp sinh viên

cu i khoá trang b và c ng c c nhi u ki n th%c b( ích tr c khi ra tr ng

c s ng ý c a b môn Ch T o Máy – Khoa C Khí- Tr ng i

H c Nha Trang, em c nh n tài t t nghi p v i n i dung:

“Thi t k k thu t thi t b nâng h l ng nuôi tôm hùm ven bi n.” Qua th i gian tìm hi u và nghiên c%u em ã a ra ph ng án và ti n hành thi t k ch t o máy Toàn b công trình nghiên c%u c th hi n t ng i c&

th trong cu n lu n v)n này v i n i dung g m 6 ch ng:

Ch ng1 T ng quan v quy trình công ngh nuôi tôm hùm l ng ven bi n

Ch ng 2 L a ch n ph ng án thi t k

Ch ng 3 Thi t k k thu t thi t b

Ch ng 4 L p quy trình gia công chi ti t chính

Ch ng 5 Ho ch toán giá thành thi t b

Ch ng 6 K t lu n và xu t ý ki n

Do th i gian, s hi u bi t còn h n ch nên tài c a em tuy có nhi u c

g ng song không tránh kh i nh ng thi u sót Em r t mong c s óng góp ý

ki n c a các th y, cô và các b n tài c a em c hoàn thi n t t h n Xin chân thành c m n Th.S Tr n Ng c Nhu n ã giúp , h ng d n em hoàn thành án này

Nha Trang, tháng 11- 2007 SVTH: ng V n D ng

M C L C

L I C M N 1

L I NÓI U 2

M C L C 3

DANH M C CÁC B NG 8

DANH M C CÁC HÌNH 9

CH NG 1: T NG QUAN V QUY TRÌNH CÔNG NGH NUÔI TÔM HÙM L NG VEN BI N 11

1.1.T ng quan v công ngh nuôi tôm hùm 11

1.1.1 Tình hình nuôi tôm hùm trên th gi i 11

1.1.2 Tình hình nuôi tôm hùm l ng t i Vi t Nam 13

1.1.2.1 L ch s phát tri n 13

1.1.2.2 Tình hình nuôi tôm hi n nay 13

1.1.3 Tình hình nuôi tôm hùm l ng t i Phú Yên 15

1.2 T ng quan v thi t b nuôi tôm hùm 16

1.2.1 Các lo i l ng nuôi tôm hùm 16

1.2.1.1 L ng c nh (hay l ng ng) 16

1.2.1.2 L ng di ng (l ng kín ): 18

CH NG 2: L A CH N PH NG ÁN THI T K CHO THI T B NÂNG H! L NG NUÔI TÔM 21

2.1 M c ích và yêu c"u k thu t: 21

2.1.1 M c ích 21

2.1.2 Yêu c"u k thu t 21

2.2 L#a ch$n ph%&ng án thi t k : 21

2.2.1 Phân tích các ph%&ng án hi n hành: 21

2.2.2 Xây d#ng ph%&ng án thi t k : 22

2.2.2.1.Ph%&ng án 1: C"n tr c c t quay 22

2.2.2.2.Ph%&ng án 2: C"n tr c c t c nh 23

CH NG 3: THI T K K' THU(T THI T B NÂNG 25

3.1 Các thông s k thu t c& b)n v tàu cá khai thác l ng tôm hùm 25

3.1.1 Ph m vi ho t ng: 25

3.1.2 Các thông s c& b)n c*a tàu thi t k 25

3.1.3 Thông s c& b)n v máy: 25

3.2 Các thông s k thu t c*a máy nâng 26

3.2.1 Tr$ng l%+ng c*a l ng: 26

3.2.1.1 Tr$ng l%+ng c*a khung 26

3.2.1.2 Tr$ng l%+ng c*a tôm: 27

3.2.1.3 T)i tr$ng c*a gió 28

3.2.2 V n t c nâng l ng: 29

3.2.3 Chi u cao nâng l ng: 29

3.2.4 nh h%,ng c*a vi c nâng l ng tôm n tính n nh c*a tàu cá 31

3.2.5 Ch làm vi c c*a máy nâng 32

3.2.5.1 C%-ng làm vi c c*a c& c.u: 33

3.2.5.2 H s s d ng c& c.u trong ngày: 33

3.2.5.3 H s s d ng c& c.u trong n m 33

3.2.5.4 H s s d ng c& c.u theo t)i tr$ng 34

3.3 Tính toán c t, c"n 34

3.3.1 T)i tr$ng tính toán: 34

3.3.1.1 Nhóm t)i tr$ng t/nh 34

3.3.1.2 Nhóm t)i tr$ng ng 35

3.3.2.T)i tr$ng tác d ng lên c t và c"n: 36

3.3.2.1.T)i tr$ng tác d ng lên c"n 36

3.3.2.2 T)i tr$ng tác d ng lên c t 38

3.3.3 Ch$n ch c uôi c"n và mã treo "u c"n 40

3.3.3.1 Ch c uôi c"n 40

3.3.3.2 Mã treo "u c"n 41

3.3.4 Ch$n g i 0 c"n 42

3.3.4 Xác nh l#c c"n thi t quay c"n 43

3.4 Tính toán c& c.u nâng 43

3.4.1.T ng quan v c& c.u nâng 43

3.4.1.1 C& c.u nâng d1n ng b2ng tay 44

3.4.1.2 C& c.u nâng truy n c l p 46

3.4.1.3 C& c.u truy n ng nhóm 47

3.4.2 Ch$n ch làm vi c 48

3.4.2.1 Các s li u ban "u: 48

3.4.3 Móc câu 49

3.4.3.1 Khái ni m: 49

3.4.3.2 Phân lo i: 49

3.4.3.3 V t li u ch t o móc 50

3.4.3.4 Ch$n móc 50

3.4.3.5 Tính toán b n cho móc: 50

3.4.4 B ph n treo móc 54

3.4.4.1 Khái ni m 54

3.4.4.2 Phân lo i 54

3.4.4.3 Tính toán cho các b ph n treo móc: 54

3.4.5 Cáp thép 58

3.4.5.1 nh ngh/a 58

3.4.5.2 Phân lo i cáp thép: 58

3.4.5.3 C.u t o cáp thép 60

3.4.5.4 Lõi cáp 61

3.4.5.5 Tính kích th% c và dung l%+ng cáp: 62

3.4.6 Tang 63

3.4.6.1 Khái ni m 63

3.4.6.2 Công d ng 63

3.4.6.3 Phân lo i 63

3.4.6.4 V t li u k t c.u tang 63

3.4.6.5 Tính toán tang 64

3.4.6.6 Ph%&ng pháp g3n cáp lên tang: 68

3.4.6.7 Tính toán tr c tang: 70

3.4.6.8 nh k t c.u tr c tang 73

3.4.6.9 Ki m nghi m then 73

3.4.6.10 Tính toán 0 tr c tang: 77

3.4.7 Puly 79

3.4.7.1 Công d ng: 79

3.4.7.2 Yêu c"u: 79

3.4.7.3 Phân lo i: 79

3.4.7.4 K t c.u Puly: 79

3.4.7.5 Tính toán Puly: 80

3.4.8 Tính ch$n ng c& 83

3.4.8.1 Gi i thi u chung v ng c& D12: 83

3.4.8.2 c tính k thu t c*a ng c& D12: 83

3.4.9 Thi t k h p gi)m t c 86

3.4.9.1 C.u t o và nguyên t3c ho t ng: 86

3.4.9.2 Phân ph i t4 s truy n: 86

3.4.9.3.Thi t k b truy n bánh r ng c.p nhanh: 88

3.4.9.4 Thi t k b truy n bánh r ng c.p ch m: 91

3.4.9.5 Thi t k tr c và then 94

3.4.9.6 Thi t k g i 0 tr c: 102

3.4.10 Phanh c*a c& c.u nâng v t 105

3.4.10.1 Công d ng c*a phanh: 105

3.4.10.2 Yêu c"u: 105

3.4.10.3 Phân lo i: 105

3.4.10.4 Tính ch$n phanh: 107

3.4.11 Kh p n i tr c 107

3.4.11.1 Kh p n i tr c gi5a h p gi)m t c v i tang: 107

3.4.11.2 Kh p n i tr c gi5a ng c& và h p gi)m t c: 108

CH NG 4: QUY TRÌNH CÔNG NGH GIA CÔNG CHI TI T 110

4.1 nh d ng s)n xu.t: 110

4.1.1 S)n l%+ng N: 110

4.1.2 Kh i l%+ng Q c*a chi ti t: 110

4.2 Phân tích chi ti t gia công: 110

4.2.1 Xác nh d ng chi ti t 110

4.2.2 V t li u ch t o chi ti t: 111

4.2.3 Xác nh ph%&ng pháp ch t o phôi: 111

4.3 Thi t k quy trình công ngh gia công tr c: 112

4.3.1 Ch$n ti n trình gia công các b m t c*a phôi 112

4.3.1.1 Ch$n chu6n công ngh 112

4.3.1.2 Ch$n ti n trình gia công các b m t c*a phôi 112

4.4 Thi t k các nguyên công công ngh 114

4.4.1 Nguyên công 1: 114

4.4.2 Nguyên công 2: 116

4.4.3 Nguyên công 3: 119

4.4.4 Nguyên công 4 121

4.4.5 Nguyên công 5: 122

4.5 Xác nh l%+ng d% và kích th% c trung gian 121

4.5.1 Xác nh l%+ng d% và kích th% c trung gian b2ng ph%&ng 121

4.5.2 Xác nh l%+ng d% và kích th% c trung gian b2ng ph%&ng 123

4.5.3 Xác nh l%+ng d% trung gian cho b m t tr Ø45h7 124

4.5.4.Xác nh l%+ng d% trung gian cho b m t tr Ø43h7 126

4.5.5 Xác nh l%+ng d% cho 2 m t "u 128

4.5.6 Xác nh l%+ng d% cho nguyên công phay rãnh then 128

4.6 Xác nh ch c3t 128

4.6.1 Xác nh ch c3t b2ng ph%&ng pháp tính toán 128

4.6.2 Xác nh ch c3t b2ng ph%&ng pháp tra b)ng: 132

4.6.2.1 B m t s 8 (Ø50h8) 132

4.6.2.2 B m t s tr ngoài (Ø47h8) 133

4.6.2.3 B m t tr ngoài (Ø43h7): 134

4.6.2.4 Ch c3t khi phay rãnh then: 135

4.6.2.5 Xác nh ch c3t khi ti n m t "u 136

4.6.2.6 Xác nh ch c3t khoan l7 tâm 137

CH NG 5: HO!CH TOÁN GIÁ THÀNH THI T B - L(P PH NG ÁN B O D 8NG, AN TOÀN TRONG QUÁ TRÌNH S9 D NG 139

5.1 Tính toán giá thành thi t b 139

5.1.1 M c ích: 139

5.1.2 Ph%&ng pháp tính giá thành: 139

5.2 Ph%&ng án b)o d%0ng thi t b 141

5.2.1 Ý ngh/a và t"m quan tr$ng i v i công tác ch m sóc 141

5.2.2 Ph%&ng pháp b)o d%0ng 141

1 Ki m tra máy và thi t b tr% c khi ho t ng 141

2 Ki m tra trong quá trình ho t ng 141

3 Ki m tra và b)o d%0ng sau m t ngày làm vi c 141

5.3 L p ph%&ng án )m b)o an toàn trong quá trình s d ng thi t b 142

5.3.1 Nguyên nhân s# c , tai n n lao ng khi s d ng thi t b nâng 142 5.3.1.1.Nguyên nhân v k thu t: 142

5.3.1.2.Nguyên nhân do t ch:c qu)n lý: 142

5.3.1.3.Do i u ki n v sinh môi tr%-ng: 143

5.3.1.4.Nguyên nhân do b)n thân: 143

5.3.2 Bi n pháp phòng ng;a s# c tai n n khi s d ng thi t b nâng 143 5.3.2.1 Bi n pháp v k thu t 143

5.3.2.2 Bi n pháp trong t ch:c, qu)n lý 143

CH NG 6: K T LU(N VÀ Ý KI N XU<T 144

6.1 K t lu n: 144

6.2 xu.t: 144

TÀI LI U THAM KH O 145

DANH M C CÁC B NG

B ng 1.1: S n l ng và giá tr c a ngh nuôi tôm c a các n c trên th gi i 12

B ng 1.2: Tình hình nuôi tôm hùm l ng t i m t s a ph ng 15

B ng 3.1: Tr ng thái c a gió khi không làm vi c 28

B ng 3.2: Gía tr h s n 28

B ng 3.3: Di n tích h%ng gió c a v t nâng 29

B ng 3.4 : Kích th c c b n c a ch c uôi c n 0

B ng 3.5 : Kích th c c a mã treo hàng 441

B ng 3.6 : Thông s c a g i c n 42

B ng 3.7: B ng thông s c a c c u d n ng b#ng tay 45

B ng 3.8: Các s li u v ch làm vi c c a c c u máy tr&c 48

B ng 3.9: Th i gian làm vi c c a các thi t b 49

B ng 3.10: Thông s c b n c a móc n có s hi u 8 50

B ng 3.11 : Các thông s v kích th c then (mm) 73

B ng 3.12: Các thông s k thu t c a ( bi m t dãy 78

B ng 3.13: Các thông s k thu t c a ( bi m t dãy 82

B ng 3.14: Thông s k thu t c a ng c D12 84

B ng 3.15: Các s li u tính toán b truy n h p gi m t c 87

B ng 3.16: Các thông s k thu t c a then có ng kính tr&c 97

B ng 3.17: Các thông s k thu t c a then có ng kính 100

B ng 3.18: Các thông s k thu t c a then có ng kính 101

B ng 3.19: C u t o v h p và các chi ti t máy khác 104

B ng 3.20: Kích th c phanh TKT- 300/200 107

B ng 3.21: Các kích th c ch y u c a n i tr&c r)ng M3 108

B ng 3.22: Các thông s k thu t c a kh p n i 109

B ng 3.23: Các thông s c a kh p n i vòng àn h i : 109

B ng 4.1: *c tính c a thép C45 111

B ng: Ph ng án 1: 112

B ng: Ph ng án 2 113

B ng 4.2: Thông s c a dao ti n ngoài thân cong 116

B ng 4.3: Thông s c a m+i khoan tâm 116

B ng 4.4: Thông s dao vai có g n m nh h p kim c%ng 119

B ng 4.5: Thông s dao phay ngón uôi tr& 120

B ng 4.6: Xác nh các thông s l ng d cho m*t tr& ngoài 123

B ng 4.7: xác nh l ng d b#ng ph ng pháp tra b ng 124

B ng 4.8: xác nh l ng d b#ng ph ng pháp tra b ng 126

B ng 4.9: xác nh l ng d b#ng ph ng pháp tra b ng 127

B ng 5.1: Th ng kê tính toán giá thành c a t ng trang thi t b 140

DANH M C CÁC HÌNH

Hình1.1: nh v tôm hùm 11

Hình1.2: Mô hình l ng nuôi 19

Hình1.3: Hình nh v bè nuôi tôm hùm l ng 20

Hình1.4: S c u t o l ng di ng b ng s t 20

Hình1.5: Hình nh l ng nuôi sau khi thu 20

Hình2.1: C n c t quay có t m v i không i 22

Hình2.2: S c n tr c c t c nh c n quay 23

Hình3.1: Chi u cao nâng l ng H 30

Hình3.2: K t c u nghiêng thân tàu 31

Hình3.3: K t c u l c tác d ng lên c t và c n 37

Hình3.4: Ti t di n c n 38

Hình3.5: S tính toán n i l c c a c n 38

Hình3.6: M t c t t i 2-2 39

Hình3.7: M t c t 3-3 40

Hình3.8: S phân tích n i l c c a c t 40

Hình3.9: Ch c uôi c n 41

Hình3.10: Mã treo hàng u c n 41

Hình3.11: G i c n nh 42

Hình3.12: S c c u nâng d n ng b ng tay 44

Hình3.13: S c c u nâng truy n ng máy 46

Hình3.14: C c u gi i h n chi u cao 46

Hình3.15: S c c u nâng truy n ng nhóm 47

Hình3.16a: Móc n 49

Hình3.16b: Móc kép 49

Hình3.17: Móc câu n có s hi u 8 50

Hình3.18: S tính toán móc câu n 51

Hình3.19a: Qu n dây thép 55

Hình3.19b: thi c ho c babít 55

Hình3.19c: Dùng cóc cáp 55

Hình3.19d: Khuyên h mi ng và kích th c tiêu chu n 55

Hình3.20 : Treo móc ph c t p ki u dài 56

Hình3.21 : Hình dáng và c u t o cáp thép 58

Hình3.22: Cáp n ( Tao cáp ) 60

Hình3.23: Cáp b n ôi ( Cáp ôi ) 60

Hình3.24: Cáp b n ba (Cáp ba ) 61

Hình3.25: Các h ng b n c a cáp 61

Hình3.26: M t c t rãnh cáp c a tang 63

Hình3.27: Tang nhi u l p cáp 64

Hình3.28: C u t o v chi u dài tang 65

Hình3.29: S tính ng su t nén 66

Hình3.30: S tính toán tr c tang 70

Hình3.31: Phác th o k t c u kích th c c a tr c tang 73

Hình3.32: M t c t c a then trên tr c 74

Hình3.33: M t c t tr c 75

Hình3.34: C u t o bi m t dãy ký hi u 1509 78

Hình3.35: K t c u puly cáp 80

Hình3.36: th gia t i c a c c u nâng làm vi c ch trung bình 81

Hình3.37: C u t o bi m t dãy ký hi u 104 83

Các kích th c ph bì c a ng c Diesel D12 83

Hình3.39: S ng c a h p gi m t c 86

Hình3.40: S phân b l c tác d ng lên các bánh 95

Hình3.41: Bi u mômen tr c I 96

Hình3.42: Bi u mômen tr c II 98

Hình3.43: Bi u mômen tr c III 100

Hình3.44: S ch n cho tr c I 102

Hình3.45: S ch n cho tr c II 103

Hình3.47: C u t o c a phanh hai má b c 106

Hình3.48: K t c u tr c 108

Hình3.49: K t c u kh p n i vòng àn h i 109

Hình4.1: B n v! phôi 112

Hình4.2: B n v! ánh s b m t gia công: 112

Hình4-3: S gá khoan tâm (1) 114

Hình4.4: S gá khoan tâm (17) 115

Hình4.5: Mâm c p 3 ch u t nh tâm 115

Hình4.6: Dao ti n ngoài thân cong 116

Hình 4.7: M"i khoan tâm 116

Hình 4.8 Ti n thô và bán tinh 117

Hình 4.9: Ti n thô và bán tinh các m t còn l i 117

Hình 4.10: Ti n tinh m t: 4, 6 117

Hình 4-11: Ti n tinh b m t 10, 12, 14 117

Hình 4.12: Ti n m#ng m t 4 118

Hình 4.13: Ti n m#ng m t 12 118

Hình 4.14: Vát mép m t 3 118

Hình 4.15: Vát mép m t 18 118

Hình 4.16: T c k p 119

Hình 4.17 Dao ti n m t ngoài 119

Hình 4.18: S gá phay rãnh then 120

Hình 4.19: Dao phay ngón 120

CH NG 1

T NG QUAN V QUY TRÌNH CÔNG NGH NUÔI TÔM HÙM

L NG VEN BI N

1.1.T ng quan v công ngh nuôi tôm hùm

1.1.1 Tình hình nuôi tôm hùm trên th gi i

Hi n nay theo th ng kê c a t ch c PAO (2002) có ít nh t là có t i 46 loài giáp xác nói chung trong ó có ngh nuôi tôm nói riêng, có giá tr th ng ph m ang $c nuôi 70 qu c gia trên th gi i Trong

nh%ng n&m g n ây ngh nuôi tôm hùm ang có

Qu c gia này hi n ang ng u th gi i v

s n l $ng tôm nuôi nh( hai y u t :

Thiên nhiên phong phú và ngu n nhân công nhi u h ch u khó và r t gi#i trong l)nh v c này

Hi n nay s n l $ng thu nh'p h ng n&m t* ngu n nuôi tôm chi m vào kho ng 707.095 (t n), em l i giá tr l n v kinh t vào kho ng 3.370.098 (nghìn USA)

+ Thái Lan:

V i s n l $ng bình quân h ng n&m chi m 303.430 (t n ) thì hi n nay Thái Lan ang $c x p vào v trí th hai trong nh%ng n c s n xu t tôm trên th

gi i M c dù không có nhi u tài nguyên thiên nhiên nh Vi t Nam nh ng chính

ph Thái Lan r t chú tr ng trong vi c phát tri n ngành này b ng vi c cho ng dân vay v n s n xu t, giúp dân trong v n k+ thu't, t o u ra cho ng (i nuôi

Hi n nay giá tr kinh t mang l i t* ngu n ch&n nuôi h ng n&m chi m kho ng 2.137.615 (nghìn USA )

Hình1.1: nh v tôm hùm

+ Indonesia:

V i các u i m mà khí h'u mang l i cho Qu c gia này nh sau:

Có b( bi n dài và khí h'u nóng quanh n&m cùng v i vi c cung c p gi ng t t l i

có h th ng ao h $c qu n lý t t, $c s y m tr$ t* phía chính ph cùng v i ngu n v n d i dào t* phía Nh't B n

S n l $ng h ng n&m thu ho ch $c là 146.823 (t n), em l i t ng giá tr

v m t kinh t chi m: 861.799 (nghìn USA )

+ <n :

Hi n nay Qu c gia này ang ng hàng th 5 v s n xu t tôm xu t kh u sau

Vi t Nam T ng s n l $ng tôm h ng n&m s n xu t $c: 52.771 (t n) em l i 393.938 (nghìn USA) t* ngu n thu nh'p

+ Ecuado:

Là Qu c gia $c t ch c PAO x p hàng th 6 trong s các qu c gia s n

xu t tôm mang tính th ng ph m V i l$i th l n nh t t* qu c gia này là có t i kho ng h n 145.000 ha ao h và s n l $ng s n xu t $c 50.940 (t n) h ng n&m

Xu t c ng và em l i l$i nhu'n kinh t 302.960 (nghìn USA ) h ng n&m

+ Mexico:

V i nhi u c i thi n m i trong ngành nuôi tôm và $c s giúp t i a c a chính ph thu hút t i a ngu n ngo i t t* qu c gia láng gi ng Hoa K,, t

n c này ang t*ng b c phát tri n m nh

B ng 1.1: S n l ng và giá tr c a ngh nuôi tôm c a các n c trên th gi i

ho ch (t n )

Giá tr (nghìn USA)

1.1.2 Tình hình nuôi tôm hùm l ng t i Vi t Nam

T* nh%ng n&m 1960, ngh nuôi tôm hùm l ng t i Vi t Nam ã phát tri n

ch y u t i ng B ng Sông C.u Long S phát tri n c a ngh nuôi tôm hùm

l ng ã tr i qua các giai o n th&ng tr m và ph thu c vào tình hình kinh t , chính tr c a t n c

Vào n&m 1974 ng B ng Sông C.u Long có 10000 l ng, nh ng n kho ng th(i gian 1975 – 1985 s l $ng l ng nuôi ch/ còn d i 1000 cái

n n&m 1986 $c ph c h i và n n&m 1992 m i th c s phát tri n, n&m

1996 c n c có kho ng 12000 l ng nuôi c tôm và cá. [4] Trong ó có th nói l ng nuôi bi n b t u phát tri n vào u nh%ng n&m

1980, khi s thu0 s n Bình Tr Thiên (nay thu c Th*a Thiên Hu ) phát ng phong trào nuôi tôm hùm trong &ng ch n phá Tam Giang Tuy Tuy nhiên theo

k t qu i u tra c a H Th Cúc ( HTS ), cho bi t nuôi l ng bi n phát tri n

u tiên Khánh Hoà d i hình th c nuôi tôm hùm l ng, trong s ph i h$p v i

s thu0 s n Khánh Hoà [4]

N&m 1998 c n c có 6000 l ng nuôi tôm hùm bi n[4]

N&m 2001, t ng s l ng nuôi trên bi n là 23.989 chi c, trong ó s l ng nuôi tôm hùm là 19.912 chi c, nuôi cá bi n là 4.077 chi c

N&m 2004 t ng s l ng bè nuôi tôm, cá trên bi n ã t&ng n 38.965 l ng, trong ó s l ng nuôi tôm hùm là 30.115 l ng, nuôi cá là 8.850 l ng [4]

1.1.2.2 Tình hình nuôi tôm hi n nay [2]

Hi n nay, tôm hùm $c nuôi h u kh p Vi t Nam, c bi t t'p trung nhi u các t/nh vùng Duyên H i Nam Trung B , t* Qu ng Bình n Bình Thu'n

S a d ng c a các m phá, v nh v"ng ven bi n là m t trong nh%ng i u

ki n thu'n l$i phát tri n ngh nuôi bi n nói chung và ngh nuôi tôm hùm nói riêng D a vào nh%ng c i m phân b c a (ng b( và a hình áy bi n,

mi n trung có th phân chia thành 3 vùng khác nhau rõ r t:

Vùng 1: Bao g m bi n ven b( M"i Ròn (phía b c Qu ng Bình) n m"i An

L ng (phía b c Qu ng Ngãi) a hình áy ây n gi n, b ng ph1ng tho i

u, ít b chia c t và không có bi n i t ng t Riêng t i các khu v c xung quanh o C n C#, bán o S n Trà, qu n o Cù Lao Chàm và o Lý S n có

a hình thay i khá ph c t p

Vùng 2: T* m"i An L ng (Qu ng Ngãi) n m"i S*ng Trâu (Ninh Thu'n) ây là vùng có a hình áy bi n ph c t p nh t trong d i ven bi n Vi t Nam c bi t là t* khu v c i Lãnh xu ng t i m"i Vách á, m c ph c t p

c a a hình t&ng d n Trong vùng này hình thành nh%ng v"ng v nh l n nh : V"ng Rô, V nh V&n Phong, B n G#i, V nh Bình Can, Nha Trang, V nh Cam Ranh

Vùng 3: T* m"i S*ng Trâu (Ninh Thu'n) n Phan Thi t (Bình Thu'n); trong vùng này có th phân bi t 2 khu v c có c i m a hình r t khác nhau (1) khu v c sát b( ra t i sâu 25-30 m có a hình áy bi n t ng i b ng ph1ng, tho i u, ôi n i b phân c t b i các rãnh ng m ch y song song v i (ng b(; (2) khu v c quanh o Phú Quý có a hình áy b chia c t ph c t p

h n v i s hi n di n c a các i ng m, bãi c n và các h tr"ng an xen nhau

V h th ng v"ng, v nh ven b( bi n Mi n Trung, do ch u nh h ng c a các quá trình ti n hóa a ch t vùng b( và khu v c l c a li n k ã quy nh s hình thành và phát tri n c a các ki u d ng v"ng, v nh trên các o n b( bi n khác nhau, $c bi u hi n b ng c i m hình thái và m't phân b , c th nh sau: T* m"i Ròn n m"i i Lãnh, phát tri n và phân b các ki u m phá, v"ng kín

nh : phá Tam Giang, m C u Hai, v"ng Chân Mây ông (Hu ), v"ng à N2ng, v"ng Dung Qu t (Qu ng Ngãi), m Tr (ng Giang, m Quy Nh n (Bình nh),

m Cù Mông, v"ng Xuân ài, m Ô Loan (Phú Yên)

3 ph n phía Nam m"i i Lãnh g m nhi u v"ng, v nh có kích th c l n v i c

i m hình thái là v nh n.a kín ho c v nh h nh v nh V&n Phong- B n G#i, v nh Bình Can-Nha Trang, v nh Cam Ranh (Khánh Hòa), v nh Phan Rang (Ninh Thu'n), v nh Phan Thi t (Bình Thu'n)

Trong s các loài tôm hùm, khu v c này có 3 loài có t c sinh tr ng nhanh, kích c l n, màu s c t i sáng và giá tr xu t kh u cao ó là: Tôm hùm bông (Panulirus ornatus ), tôm hùm á (Panulirus hormarus ) và tôm hùm s#i (Panulirus stipsoni ) Ngoài ra, tôm hùm l.a (Panulirus longipes ) c"ng $c nuôi

v i s l $ng nh# Nhìn chung, m4i loài tôm hùm có m t vùng phân b riêng, ch1ng h n, tôm hùm bông ch y u vùng bi n Khánh Hòa, Ninh Thu'n, tôm hùm s#i ch y u vùng Qu ng Bình- Qu ng Tr

B ng 1.2: Tình hình nuôi tôm hùm l ng t i m t s a ph ng , vùng duyên h i Nam Trung B trong n)m 2002

V n Khánh Hòa

Ninh-Cam Khánh Hòa

Ranh-Sông

C u- Phú Yên

V)nh Hy-Ninh

H i- Ninh Thu'n

3 vùng bi n mi n Trung có hai mùa: mùa xuân vào tháng t và mùa thu vào tháng chín là /nh cao nh t c a mùa sinh s n c a tôm hùm

Bãi 5 c a tôm hùm Vi t Nam ch y u d c theo gi i bi n ven b(, n i có

gh nh á t* cù lao Lý S n (Qu ng Ngãi) n o Phú Quý (Bình Thu'n)

Hi n nay, n i cung c p nhi u tôm hùm gi ng nh t Nam Trung B là: Xuân T , V)nh L ng (Khánh Hòa)

Th (ng th 15÷20 con/m³ l ng, th vào tháng hai và thu ho ch tr c mùa

m a (kho ng tháng chín)

1.1.3 Tình hình nuôi tôm hùm l ng t i Phú Yên [3]

V i b( bi n dài 80 km, trong ó có trên 15.700 km2 di n tích m t n c, huy n Sông C u (Phú Yên) có th m nh v nuôi tr ng thu0 s n, cho giá tr h ng n&m t i 80% t ng giá tr s n xu t nông - lâm - ng nghi p M t trong nh%ng th

T* u n&m n nay, ng dân t/nh Phú Yên thu ho ch h n 500 t n tôm hùm

th ng ph m, v i giá bán 650-700 nghìn ng/kg Chính vì v'y ngh nuôi tôm

hùm Phú Yên có s c h p d n k, l , giúp nhi u ng dân các xã ven bi n, v n

T* n&m 2000, ngh nuôi tôm hùm Phú Yên phát tri n m nh khi giá tôm hùm th ng ph m bán trên th tr (ng t&ng cao S n l $ng tôm hùm c a t/nh không áp ng nhu c u tiêu dùng trong n c và xu t kh u N u n&m 1992, huy n Sông C u có vài ch c l ng nuôi tôm hùm thì n n&m 2000 t&ng lên 7.500

l ng Ngh nuôi tôm hùm n nay phát tri n 8/11 xã, th tr n c a huy n Ð n nay, t/nh có 18.360 l ng nuôi tôm hùm th ng ph m; trong ó, huy n Sông C u

có 16 nghìn l ng và có kho ng trên 10 nghìn l ng nuôi tôm th ng ph m S n

l $ng tôm hùm th ng ph m t 600-700 t n/n&m N u nh tr c ây, ng (i dân nuôi tôm hùm ch y u b ng l ng ch t o t* tre, n a thì nh%ng n&m g n ây chuy n sang nuôi bè v i nhi u l ng $c ch t o t* s t kiên c

Theo ch t ch UBND xã Xuân Th nh (Sông C u) Lâm Duy D"ng cho bi t thêm: Hi n xã có 2.014 h dân thì s h nuôi tôm hùm chi m 95% t ng s h 1.2 T ng quan v thi t b nuôi tôm hùm

1.2.1 Các lo i l ng nuôi tôm hùm

Qua i u tra và nghiên c u ta th y: Có nhi u hình th c nuôi tôm hùm: Nuôi

ao, nuôi l ng, nuôi bè

Nuôi trong ao t tôm ch'm l n, còn nuôi bè chi phí s n xu t l n mà vi c

qu n lý l i r t khó kh&n Do v'y hai ph ng th c này không mang tính kh thi nên ít $c ng (i nuôi ch p nh'n Trong ó nuôi l ng có hi u qu h n c nên

ph ng th c này $c s d ng r ng rãi h n

Hi n nay, qua i u tra ta th y: L ng nuôi có hai lo i $c s d ng ph bi n nh t

ó là: + L ng nuôi c nh (hay còn g i là l ng &ng )

1.2.1.1 L ng c nh (hay l ng ng)

a L ng g m: Th (ng $c s d ng nh%ng vùng nông, m c n c t* 3÷5m + Kích th c khung l ng: Có kích th c t $c theo yêu c u sau:

3x2x2m, 3x3x2m, 4x5x5m, 5x5x5.5m, 3x4x5m, 5x5x6m, 6x6x5m

Do v'y khung l ng $c t o nên b i các c c chính và c c ph

+ Các c c chính s d ng nguyên li u g4 t t (ké, b ch àn, keo lá tràm,…),

có (ng kính t*: ∅15÷20 cm, chi u dài t* 8÷10 m ch u $c m n cao, ch u

l c t t à ngang b ng g4 có (ng kính 6 ÷ 10 cm, có chi u dài 4÷ 5m

Nh m t&ng tu i th cho khung l ng, g4 $c b c bên ngoài b ng l p nylon

và $c c nh b ng dây c c ho c s n nh m ch ng h u, hà bám vào thân tr

+ L i l ng: L i l ng có nhi u kích c khác nhau, ph thu c vào giai

o n nuôi mà l i l ng có m t l i và kích th c khác nhau.Trong quá trình nuôi, l i l ng th (ng b các ng v't th y s n nh : Cua bi n, cá nóc, cá chình,… c n rách, làm th t thoát tôm.Vì v'y, trong quá trình thi t k l ng, ngoài

l p l i bên trong, ng (i ta còn b sung thêm l p l i th a bên ngoài ch ng

l $ng các thanh g4 trong kho ng 6÷8 thanh/1 ô bè

+ Thùng phuy $c s d ng giúp cho bè có th n i trên m t n c

- Khi g p ph i th(i ti t b t l$i không th di chuy n l ng i n i khác $c

- Chi phí cho vi c làm l ng nuôi cao

i v i l ng m gi ng v i kh i l $ng tôm t* < 50g lên gi ng 100÷200g: 1,5 x 1,5x 1(m)

i v i l ng nuôi v i kh i l $ng tôm t* 100 ÷ 500g lên c th ng ph m 1÷ 1,5 kg: 2,0 x 2,0x 1,5(m) ho c 3,0 x 3,0 x 1,5(m) ho c 4x3x1,5(m)

Do khung c u t o b ng s t nên r t d7 b &n mòn do n c bi n gây ra

T t c các lo i hình l ng nuôi u có ng cho &n t gi%a l ng 8ng cho &n dài kho ng 3÷5,5 m, (ng kính 90÷120 mm 8ng th th c &n này $c n i c

Hình nh th c t m t s bè, l ng nuôi tôm hùm hi n nay:

Hình 1.4: S c u t o l ng di ng b ng s t

Hình 1.5: Hình nh l ng nuôi sau khi thu Hình 1.3: Hình nh v bè nuôi tôm hùm l ng

b máy móc vào công vi c khai thác Vì th ã không em l i hi u qu kinh t cao trong s n xu t.Vì th mà m t yêu c u c n thi t là ph i có m t thi t b nâng h

l ng nuôi tôm hùm nh m:

- Rút ng n v th(i gian c ng nh gi m b t i công s c mà ng (i dân ph i b# ra dùng nâng h l ng nuôi theo ph ng pháp th công

- Nâng cao hi u qu v kinh t cho ng (i ch&n nuôi

- m b o $c an toàn cho trong quá trình nâng h

2.1.2 Yêu c"u k thu t

- m b o y các yêu c u c a m t thi t b nâng chuy n

- K t c u n gi n, d7 ch t o, tháo l p, v'n chuy n d7 dàng

- Thu'n ti n trong s d ng, ki m tra và s%a ch%a

- Kh n&ng ch u ng $c t i tr ng l n, ch u ng $c va 'p t t

- Chi phí u t ít

- Th(i gian s d ng lâu dài

Yêu c u thi t b nâng ph i có c u t o n gi n, v'n chuy n d7 dàng và em

l i hi u qu kinh t cao cho ng (i dân s d ng

2.2 L#a ch$n ph%&ng án thi t k :

2.2.1 Phân tích các ph%&ng án hi n hành:

Hi n nay, trong ngành nuôi trông th y s n nói chung và ngh nuôi tôm hùm l ng nói riêng thì v n ch a có thi t b nào có th nâng h l ng tôm,

nh t là m4i khi t i mùa thu ho ch Trong khi ó ng (i nuôi v n còn s d ng

bi n pháp th công theo truy n th ng V i ph ng pháp này ã không em l i

hi u qu kinh t cao cho ng (i ch&n nuôi Do v'y, v i vi c ng d ng thi t b nâng h l ng nuôi tôm, nh m gi i quy t nh%ng v ng m c cho ng (i nuôi

Hình 2.1: C n c t quay có t m v i không i

tôm là m t trong nh%ng ph ng pháp thi t th c và c n thi t nâng cao hi u

qu nuôi tôm hùm l ng hi n nay Do v'y c n ph i có m t thi t b nâng ra (i

là t t y u

2.2.2 Xây d#ng ph%&ng án thi t k :

Hi n nay trên th tr (ng có r t nhi u thi t b nâng thông d ng i n hình

nh : Kích, t(i, pal&ng, thang máy, c u tr c, c ng tr c, c n tr c quay t)nh t i, c n

tr c t hành, c n tr c c t bu m và c n tr c c t quay…T t c nh%ng thi t b nâng trên u mang l i hi u qu kinh t cao Nh ng m4i m t công vi c, yêu c u c n

ph i có m t thi t b phù h$p nh t ch n $c thi t b nâng thích h$p trong

vi c s n xu t nh# nh nâng chuy n l ng nuôi tôm hùm ven bi n ta có th s

d ng c n nâng ki u “c n tr c c t bu m” vì ph ng pháp này $c s d ng r ng rãi trên tàu cá Ngoài ch c n&ng c b n là hoàn thành các thao tác nâng h , mà

c n c t bu m còn tham gia tr c ti p vào quá trình ánh b t cá

D a vào tình hình làm vi c c a thi t b c n tr c c t bu m mà $c phân làm hai lo i:

Hình 2.2: S c n tr c c t c nh c n quay

quay

• Nguyên lý ho t ng:

Khi mà pal&ng(4) mang v't, thì c n tr c c t quay(5) s! có t m v i thay i

nh m ph c v cho vi c nâng h và v'n chuy n hàng trên m t cung tròn có bán kính b ng t m v i c a c n tr c Và c n tr c c t quay có t m v i thay i do pal&ng i n(4) có c c u di chuy n ch y trên dây treo ch% I g n trên c n th c

- C u t o c n tr c c t quay n gi n, có th dùng pal&ng xích kéo tay và c

c u quay c ng d n ng b ng tay ho c không có c c u quay

- N u không có c c u quay thì công nhân tác ng tr c ti p lên v't ho c kéo dây bu c u c n

- Các g i t a có c u t o n gi n th (ng là các hay ch n

• Nh c i m:

- Thi t b ch/ có th nâng chuy n v't trong ph m vi bán kính cho phép

- V't nâng ch/ có th chuy n ng theo m t ph ng n m ngang nh t nh theo s thay i c a c n

- Các g i t a c a c n tr c c t quay ph i $c t ng tâm theo ph ng th1ng ng vì n u có l ch l n thì mômen c n quay s! r t l n

- Thi t b này có c u t o n gi n h n so v i c n tr c quay Có th thay i

$c v trí t v't c a c n thông qua c c u quay ph n d i c a chân c n

- Thông qua c c u quay c a c n thì công nhân tác ng tr c ti p m t l c lên v't ho c vào dây kéo có bu c phía u c n

• Nh c i m:

- Do c t c quay c nh nên trong quá trình nâng v't yêu c u c n ph i có

i tr ng cân b ng tr ng l $ng k t c u thép c a v't nâng, nh m gi m mômen tác d ng lên ph n không quay c a c n tr c

V i các ph ng án ã phân tích nh trên, thì nh'n th y r ng c hai ph ng

án u có s d ng c c u quay di chuy n v't nâng n v trí b t k, Trong ó nh'n th y ph ng án 2 lá ph ng án phù h$p v i nh%ng yêu c u k+ thu't a ra

Vì thi t b nâng l ng tôm $c t trên tàu cá, n u s d ng ph ng án 1 thì ph i

t n thêm m t l c tác d ng quay thêm c c t Do v'y so sánh gi%a hai ph ng

án thì s d ng ph ng án th 2 là h$p lý nh t và phù h$p v i nh%ng yêu c u a

ra

V'y nên ch n ph ng án 2 thi t k thi t b nâng chuy n l ng nuôi tôm hùm

CH NG 3 THI T K K' THU(T THI T B NÂNG.

3.1 Các thông s k thu t c& b)n v tàu cá khai thác l ng tôm hùm

3.1.1 Ph m vi ho t ng:

- Tàu có kh n&ng ho t ng, i l i trong i u ki n sóng gió c p 6, 7 và có

kh n&ng khai thác trong i u ki n sóng gió c p 4, 5

- Ph m vi ho t ng: Tàu có kh n&ng ho t ng trong ph m vi c a vùng

bi n Phú Yên (Khánh Hoà)

- B trí bu ng máy: $c t phía d i sau thuy n

- Th(i gian ho t ng trên bi n: 10 ÷15 ngày

- Biên ch thu0 th trên bi n trong quá trình khai thác: 10 ng (i

3.1.2 Các thông s c& b)n c*a tàu thi t k

- Chi u cao t* m t n c tr lên (m n n c): T = 1,7m

- H s di n tích m t (ng n c: α= 0,84

- H s di n tích m t c t ngang: β = 0,9

3.1.3 Thông s c& b)n v máy:

- Máy chính mã hi u: 6KDGG-HTE có công su t c a máy là: 240 (HP)

- S vòng quay chân v t: nv = 442 (v/p)

- Hãng s n xu t: YANMAR - Nh't

3.2 Các thông s k thu t c*a máy nâng

3.2.1 Tr$ng l%+ng c*a l ng: Q (kg). [7-tr14]

T i tr ng nâng Q $c g i là t i tr ng danh ngh)a hay là t i tr ng l n nh t

c a v't nâng mà máy có th nâng $c Trong thi t b nâng c n ph i tính toán

ây, thì thi t b có c n tr c không mang t i nh : G u ngo m hay nam châm i n nên nó không mang tr ng l $ng c a thi t b mang t i này Nh ng trong các c n

tr c có tay c n, ph n l n các t i tr ng nâng thay i theo t m v i, song t i tr ng nâng danh ngh)a v n l y theo tr s l n nh t

Trong ó: Qm - Tr ng l $ng c a thi t b mang;

QH - Tr ng l $ng danh ngh)a c a v't nâng, t c là tr ng l $ng

l n nh t c a v't mà máy có th nâng $c

Qg - T i tr ng c a gió tác d ng lên l ng nuôi

Tr ng l $ng c a thi t b mang t i có th $c tra b ng ng v i tr ng l $ng nâng danh ngh)a c a QH ho c tính theo công th c kinh nghi m

Theo phân lo i v l ng nâng, thì chúng ta ã lo i b# $c m t tr (ng h$p

l ng nâng theo ki u c nh mà ch/ i tính toán cho ki u l ng di ng

Trong ph ng án thi t k l ng nâng theo ki u di ng, thì có 3 tr (ng h$p

mà thi t b nâng c n ph i t yêu c u:

• Tr (ng h$p 1: L ng nâng $c c u t o b ng g4

• Tr (ng h$p 2: L ng nâng $c c u t o b ng s t

• Tr (ng h$p 3: L ng nâng $c c u t o b ng g4 và s t

M c tiêu mà chúng ta c n ph i tìm và tính toán ây là ph i tính toán cho

l ng nâng n ng nh t mà thi t b nâng có th t $c Trong s 3 ph ng án nêu trên ta th y l ng nâng $c c u t o b ng s t là l ng nâng có tr ng l $ng l n nh t

mà thi t b c n ph i nâng

Nh v'y ta i tìm tr ng l $ng mà l ng s t có $c, khi này ta s! có nh sau: Qk = Qs = δs.S.L (kg)

Qk = Qs = δs.S.L = 7,86.3,14.18.103 = 444 (kg) 3.2.1.2 Tr$ng l%+ng c*a tôm: Qt (kg )

Sau khi ã qua giai o n ng tôm con thì lúc này chuy n tôm sang giai

o n nuôi tôm th ng ph m 3 giai o n này m't nuôi $c xác nh nh sau:

3.2.1.3 T)i tr$ng c*a gió

i v i các máy làm vi c ngoài tr(i c n ph i tính n t i tr ng do gió gây

ra T i tr ng gió thay i m t cách ng u nhiên, tr s ph thu c vào th(i ti t, khí h'u c a t*ng vùng

Toàn b t i tr ng gió $c xem là tác d ng theo ph ng ngang và $c tính theo công th c

Trong ó:

- q: Áp l c gió (N/m2), $c l y ph thu c vào t*ng tr (ng h$p tính toán:

Áp l c gió trung bình tr ng thái làm vi c qg1 $c l y là 150 N/m2,

v i c n tr c c ng và n i là 250 N/m2

Áp l c gió l n nh t tr ng thái làm vi c qgII $c l y là 250 N/m2,

v i c n tr c c ng và n i là 400 N/m2

Áp l c gió tr ng thái không làm vi c qgIII $c tính ph thu c vào

t c gió và cao d i 10m $c xác nh theo b ng(3.1) nh sau:

B ng 3.1: Tr ng thái c a gió khi không làm vi c

Áp l c gió, N/m2 280 350 450 560 700 850 1000 Nh'n th y trong quá trình làm vi c c a thi t b nâng thì nên ch n:

+q = 250 N/m2, Áp l c gió trung bình tr ng thái làm vi c

+q = 280 N/m2, Áp l c gió trung bình tr ng không thái làm vi c

- n - H s k n s t&ng áp l c gió theo chi u cao, $c l y theo

-β: H s ng l c h c k n c tính xung ng c a t i tr ng gió Ta

ch n cho v't nâng là: β = 1,25

- A: Di n tích h ng gió tính toán c a k t c u ho c c a v't nâng, (m2) Di n tích h ng gió $c l y theo b ng(3.3) ph thu c tr ng l $ng c a v't nâng

Q = Qm + QH + Wg = 58,2 + 1164 + 150 = 1372,2 (kg)

3.2.2 V n t c nâng l ng: V (m/phút)

C&n c vào thi t b và môi tr (ng làm vi c, òi h#i thi t b nâng c n ph i

t $c t c nâng sao cho h$p lý nh t

Thi t b nâng có k t c u n gi n, d7 dàng v'n chuy n c ng nh nâng h Thi t b làm vi c trong môi tr (ng bi n nên g p nhi u tr ng i v s c c n

do sóng và gió gây lên

Do v'y nên ch n v'n t c thi t k h$p lý nh t cho thi t b là:

Ch n: V = 2 (m/phút)

3.2.3 Chi u cao nâng l ng: H (m)

H = H1 + H2 + H3 (m) + H (m): Chi u cao nâng l ng, $c xác nh t* v trí m t trên c a l ng nuôi nâng lên t i v trí cao nh t c a c n ang th c hi n nhi m v nâng chuy n + H1(m): Chi u cao t* m t n c xu ng m t trên c a l ng nâng, thông

Hình 3.1: Chi u cao nâng l ng H

Theo B.A Iasúcdin a ra công th c xác nh chi u dài c n nâng m b o

s làm vi c bình th (ng

Lc ≥

β

α sin cos

1

b

b +

[11 – Tr133] Trong ó: Lc - Chi u dài c n

b - Kho ng cách t* móc nâng n mép b n tàu

b1- Kho ng cách t* v trí gót c n n mép tàu

α - Góc nghiêng c a c n so v i ph ng ngang

β- Góc h$p b i hai ph ng th1ng ng v i dây treo u c n

i v i nh%ng c n c u c t bu m l p trên tàu cá, thì b1 = 0,5B trong ó B là chi u r ng c a tàu Theo các thông s v tàu cá ch n trên ta có: Btk = 4,83(m) Mà: b1 = 0,5B Khi góc θ không nh# h n 200 – 250 lúc này s! có:

Ch n: Hc = 3 m

3.2.4 nh h%,ng c*a vi c nâng l ng tôm n tính n nh c*a tàu cá

[11-Tr183]

Khi tàu thu ho ch l ng tôm, lúc

này tàu ch u tác d ng c a mômen

nghiêng, mà l n c a mômen ph

thu c vào l n c a t i tr ng ngoài,

kho ng cách t* máy t(i n ròng r c

h ng và m t vài y u t khác n%a

Khi máy t(i t v trí không thu'n

l$i và t i tr ng ngoài l n thì mômen

nghiêng c a tàu t giá tr l n có kh

n&ng gây l't tàu

i v i tàu thu ho ch tôm

hùm, thì trong quá trình nâng h

$c ti n hành bên m n tàu Lúc này

theo tính toán thì t i tr ng c a l ng

tôm khi nâng là: Q(Kg)

T i v trí i m A( yp, zp ) là v trí t ròng r c (puly ) trên c n nâng

G i α là góc h$p b i t i tr ng Q(kg) so v i ph ng th1ng ng

D i tác d ng c a l c th1ng ng Q thì s! làm cho tàu chìm thêm m t

o n, ngh)a là xu t hi n thêm m t l $ng chi m n c ∆V, do ó tr ng tâm c a tàu xu t hi n l c y ph theo ph ng th1ng ng F có giá tr b ng l n c a Q,

nh ng

ng $c chi u v i Q

Trong ó: γ : H s v't li u g4 có c ng trung bình, ch n: γ = 735 (kg/m3 )

Vì F và Q cùng ph ng nh ng ng $c chi u nên chúng t o thành c p ng u

l c nghiêng tàu, nói cách khác chúng t o ra mômen nghiêng M1:

Mn = Q.l (Nm ) xác nh M1 ta i xác nh cánh tay òn l T* hình v! ta xác nh $c:

l = AD (m ) Mà: AD = AO.cosα = 4,5.0,866 = 3,9 (m)

T* công th c trên, ta th y r ng l n mômen nghiêng tàu ng v i l c c&ng tác d ng Q s! ph thu c vào cánh tay òn l ó là kho ng cách t* tr ng tâm tàu

n i m t c a l c Q

m b o an toàn thì mômen nghiêng c a tàu ph i cân b ng v i mômen

ph c h i

Mn = Mθ ( Nm ) 9ng v i các giá tr c a góc nghiêng nh# thì:

θ

M = F.h0.θ (Nm ) Trong ó: F: L $ng ch m n c c a tàu

h0: Chi u cao n nh tâm c a tàu: h0 = 0,6D = 1,02m

l Q

=

02 , 1 3 , 67825

9 , 3 2 ,

1372 = 0,077 (Radian)

θ = 50

3.2.5 Ch làm vi c c*a máy nâng

Khi tính toán các chi ti t, cho nhóm chi ti t và các c c u c a máy nâng

ph i xét n ch làm vi c c a chúng Vi c ch n ng su t cho phép, ch n các

h s khác nhau, th(i gian ph c v v.v u ph thu c vào c tính c a ch làm vi c

Máy nâng làm vi c ch ng n h n l p l i liên t c ch này $c bi u

th b ng vi c thay phiên liên ti p các b c làm vi c và không làm vi c, th (ng thì nh%ng ch4 này $c phân cách ch4 d*ng T ng các b c làm vi c, không làm

vi c và ch4 d*ng gi%a các b c g i là chu k, làm vi c c a náy

Trong th(i gian b c làm vi c, m4i c c u u tham gia vào di chuy n v't, trong th(i gian b c không làm vi c thi t b m c v't v ch4 v't Trong th(i gian tháo v't và m c v't s! có các ch4 d*ng do không hoàn toàn ph i h$p các công vi c nh p nhàng

Th(i gian chuy n ng m4i c c u l i phân ra th(i gian chuy n ng không

n nh Khi ti n hành kh i ng và phanh (ch'm l i và d*ng l i ) c c u, th(i

gian này liên quan n kh i l $ng c a v't, máy và th(i k, chuy n ng n nh

c a máy Toàn b th(i gian công vi c c a máy (hay c c u ) trong m t chu k, tck

g m t ng thông s sau:

tck = tk + t0 + tpTrong ó: tk : Th(i gian chuy n ng

0

t : T ng th(i gian chuy n ng v i v'n t c không i

p

t : T ng th(i gian phanh

Trong th(i gian phanh ng c i n không làm vi c: Toàn b th(i gian công vi c c a ng c i n trong m t chu k,

Th(i gian m t chu k, làm vi c c a c c u:

tck = t1 - tk

Nh v'y máy nâng làm vi c ch : Ng n h n l p l i liên t c

3.2.5.1 C%-ng làm vi c c*a c& c.u:

T0 s th(i gian làm vi c c a c c u (th (ng là ng c i n ho c ng c diezel) trong th(i gian m t chu k, trên t t c th(i gian chu k, tck trong i u ki n

tck < 10 phút g i là: Th(i gian m máy liên t c t ng i, còn g i là c ng làm vi c, và ký hi u là: C %

C % =

ck

t

t1.100

i v i ng c i n có tr s C % nh# h n so v i c c u máy, s khác nhau c bi t áng k khi s d ng phanh th (ng m , t ng th(i gian phanh l n Th(i gian m máy t ng i C % c tr ng cho c (ng s d ng c c u máy ( ng c i n ) trong th(i gian chu k,

3.2.5.2 H s s d ng c& c.u trong ngày:

k ng = 24

nd

T

Trong ó: Tnd – S gi( làm vi c trong ngày

3.2.5.3 H s s d ng c& c.u trong n m

k n = 365

ng

T

Trong ó: Tng - S ngày làm vi c trong n&m

Vi c s d ng c c u máy theo th(i gian trong m t n&m ph thu c vào s gi( làm vi c c a c c u trong m t n&m Tn N u trong th(i gian m t ngày êm máy làm vi c Tnd gi(, và s ngày làm vi c trong n&m Tng

ng

T

3.2.5.4 H s s d ng c& c.u theo t)i tr$ng

Ngoài ra, vi c s d ng c c u máy theo t i tr ng $c c tr ng b ng h s

Trong ó: Qtb - Kh i l $ng trung bình c a v't nâng trong m t n&m, N

Qdm - T i tr ng nh m c N

⇔ Ngoài ra còn ph i m b o nh%ng ch/ tiêu khác:

- Thi t b làm vi c v i tin c'y và n nh cao, khi làm vi c ph i êm, không gây ti ng n v $t quá gi i h n cho phép

- Thi t b ph i m b o an toàn trong khi nâng chuy n c ng nh khi g p s

c : t dây cáp, c t i n, quá t i lúc này thi t b ph i d*ng ho t ng ngay 3.3 Tính toán c t, c"n

3.3.1 T)i tr$ng tính toán:

Trong quá trình tính toán thi t k máy nâng, khi tính toán b n cho chi ti t, cho c m máy và c c u máy, ph i c bi t chú ý n c tính làm vi c theo chu k, Do làmvi c theo chu k,, ngh)a là ph i luôn luôn kh i ng và d*ng máy (giai

o n này c c u và máy làm vi c có gia t c ) s! phát sinh t i tr ng ng

Ta có th chia t i tr ng tác d ng vào máy thành hai nhóm chính:

3.3.1.1 Nhóm t)i tr$ng t/nh Bao g m:

• T i tr ng danh ngh)a c a v't nâng Q và c a c c u mang v't Qm (g m h puly

di ng c a c c u nâng, móc câu, và thi t b mang v't khác)

• T i tr ng c a b n thân máy M

• T i tr ng gió tr ng thái làm vi c và không làm vi c c a máy Pg.

3.3.1.2 Nhóm t)i tr$ng ng Bao g m:

• Các t i tr ng ng phát sinh trong quá trình chuy n ng không n nh c a máy: ó là quá trình kh i ng và phanh c a c c u

• Các t i tr ng do v't m c trên cáp nâng và t i tr ng quán tính

xét m t cách y và h$p lý, trong quá trình tính toán máy nâng ng (i ta chia ra 3 tr (ng h$p t i tr ng, áp d ng t*ng tr (ng h$p cho t*ng tr ng thái làm

vi c khác nhau c a chúng:

a Tr%-ng h+p t)i tr$ng th: nh.t:

S d ng máy trong tr (ng h$p này tính cho tr ng thái làm vi c c a máy

3 ây các chi ti t c a máy $c tính theo s c b n t)nh (theo gi i h n ch y ho c

ki m tra b n sau khi chi ti t ã $c tính toán v i các t i tr ng tr (ng h$p

th nh t Tính toán s tr n tr $t c a các bánh xe trên ray, tính toán tr s mômen phanh l n nh t, tính toán chi ti t c a kh p n i mômen gi i h n (b ph'n an toàn

c a c c u)

S d ng các t i tr ng l n nh t tr ng thái làm vi c:

- Tr ng l $ng danh ngh)a c a v't nâng Q, và b ph'n v't mang Qm

- Tr ng l $ng c a b n thân máy M

- T i tr ng gió l n nh t tác d ng vào máy

- T i tr ng ng l n nh t P max khi m máy hay phanh t ng t ho c khi

m t i n hay có i n b t ng(

- T i tr ng do d c l n nh t c a (ng có th có

Các chi ti t ây c ng $c tính theo b n t)nh

c Tr%-ng h+p t)i tr$ng th: ba

Áp d ng tr ng thái không làm vi c c a máy, khi tr ng l $ng c a v't nâng

Q b ng không (Q = 0)

Dùng tr (n h$p t i tr ng này tính các chi ti t hãm gió, các thi t b phanh

và các chi ti t c a c c u thay i t m v i Tính toán kh n&ng ch ng l't c a máy nâng

S d ng các t i trong l n nh t tr ng thái không làm vi c:

- Tr ng l $ng b n thân c a máy M

- T i tr ng c a gió l n nh t tr ng thái không làm vi c Pgmax.

- T i tr ng do d c l n nh t c a (ng

Ngoài ba tr (ng h$p trên là ch y u, còn ph i ti n hành tính toán theo các

t i tr ng c bi t khi c n thi t: T i tr ng khi v'n chuy n, t i tr ng khi l p ráp, t i

tr ng khi ng t, tác d ng c a môi tr (ng và các t i tr ng khác

3.3.2.T)i tr$ng tác d ng lên c t và c"n:

Khi tính k t c u kim lo i c a c n ta ph i xác nh các t i tr ng không di

ng, t i tr ng t m th(i, l c quán tính và t i tr ng c a gió, ng th(i l c trong dây cáp treo v't tác d ng lên c n

T i tr ng không di ng do tr ng l $ng b n thân c a k t c u kim lo i và các thi t

b t lên nó gây ra

n gi n cho vi c tính toán, t i tr ng do tr ng l $ng b n thân c a k t

c u kim lo i, $c xem nh t t'p trung t i tr ng tâm c a c n và t i tr ng này thông qua c n gây tác d ng lên c t Nh v'y ph i tính toán t i tr ng tác d ng cho

R = Q1 = 11884 (N) + L c d c tr c có:

N = Q1 = 6861 (N) + Mômen u n gây tác d ng lên c n lúc này là:

MA = Q2.LC = 11884.450 = 534780 (N.cm) + Ki m nghi m b n c a c n theo thuy t b n ba t i v trí nguy hi m A có:

[ ]σ

σ = ≤

u max

W

u

M

(N/mm2) + Tính ti t di n cho c n lúc này có:

09 ,

≥

σπ

T BONG TÀU

T1 = T2 = Q.

βsin

Hình3.6: M t c t t i 2-2

T = Q

βtg

75,0 = 0,214 β = 12028’

V'y ta có: T1 = 38437

214,0

→

→

→

T R

→

→

→

R T P

Ta có: P - T + R2 = 0

P = T - R2 = 38437 – 10292 = 28145 (N)

+ Mômen u n do l c R2 gây ra là:

Mu1 = R2.a = 10292.30 = 308760 (N.cm) + Mômen u n do l c T gây ra là:

Mu2 = T.HC = 38437.300 = 12299840 (N.cm) + Do hai thành ph n l c tác d ng cùng chi u nên

t ng mômen u n tác d ng lên c t lúc này s! là:

Mu = Mu2 - Mu1 = 11991080 (N.cm) + Ki m nghi m b n c a c t theo thuy t b n ba ta có:

MTrong ó: Mu =11991080 (N.cm): Mômen u n

[σ ] = 21 (KN/cm): 9ng su t cho phép c a v't li u dùng làm c t

"" !