Giáo án chủ đề văn 7 kì 2

Đọc hiểu: - Nêu được ấn tượng chung về văn bản - Nhận biết được ý kiến, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản; chỉ ra mối liên hệ giữa ý kiến, lí lẽ, bằng chứng - Xác định được mục đích và nội

- Yêu quý và tự hào về truyền thống của đất nước, kính trọng, biết ơn người

có công với đất nước; biết trân trọng và bảo vệ cái đẹp;

- Giới thiệu và gìn giữ các giá trị văn hóa, các di tích lịch sử, có lý tưởngsống và có ý thức sâu sắc về chủ quyền quốc gia và tương lai dân tộc

- Chăm đọc sách báo; thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ học tập, siêngnăng trong công việc gia đình, nhà trường; yêu lao động; có ý chí vượt khó;tích cực rèn luyện để chuẩn bị nghề nghiệp cho tương lai

2 Năng lực:

+ Năng lực chung: Tự học, giao tiếp, sáng tạo.

+ Năng lực chuyên biệt: đọc - hiểu văn bản, phân tích chi tiết, hình ảnh,nhận xét nghệ thuật, cảm thụ tác phẩm văn học

Qua bài học, HS biết:

a Đọc hiểu:

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản

- Nhận biết được ý kiến, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản; chỉ ra mối liên hệ giữa ý kiến, lí lẽ, bằng chứng

- Xác định được mục đích và nội dung chính của văn bản

- Nhận biết được đặc điểm của văn bản nghị luận đời sống và nghị luận phântích một tác phẩm văn học, chỉ ra được mối quan hệ giữa đặc điểm văn bản với mục đích của nó

- Nêu được những trải nghiệm trong cuộc sống đã giúp bản thân hiểu rõ hơn các ý tưởng hay các vấn đề đặt ra trong văn bản

b Viết :

- Biết viết bài văn đảm bảo các bước: chuẩn bị trước khi viết (xác định đề tài, mục đích, thu thập tư liệu); tìm ý và lập dàn ý; viết bài; xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

c Nói và nghe

- Trình bày được ý kiến cá nhân về các vấn đề phát sinh trong quá trình học

- Kể được một câu chuyện có yếu tố tưởng tượng

- Nắm bắt được nội dung chính mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó

- Nghe tóm tắt được nội dung thuyết trình của người khác và nhận biết được tính hấp dẫn của bài trình bày; chỉ ra được những hạn chế (nếu có) của bài

- Trình bày được ý kiến về một vấn đề đời sốn, nêu rõ ý kiến và các lí lẽ, bằng chứng thuyết phục Biết bảo vệ ý kiến của mình trước sự phản bác của người nghe

II PHƯƠNG TIỆN VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 Phương tiện dạy học:

- Máy tính, máy chiếu, bộ loa

- Bài soạn

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

- Hs xem phim tư liệu về Thánh Gióng, tìm đọc thêm trên sách báo, internet

2 Hình thức tổ chức dạy học:

- Dạy học cá nhân, nhóm, cả lớp;

- HS thuyết trình, giới thiệu, trao đổi thảo luận

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG CÁCH THỨC TỔ CHỨC

ĐỌC HIỂU ( TIẾT) ĐỌC HIỂU VĂN BẢN: ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ

I Tổ chức khởi động và tạo tâm

thế

* Dự kiến kết quả

- Nói về Bác Hồ- vị lãnh tụ vĩ đại của

dân tộc nhưng có lối sống

sự giản dị,đơn sơ, gần gũi

1.Tổ chức khởi động

Gv trình chiếu hình ảnh và hỏi Hs: Những hình ảnh sau nói về ai? Em cảm nhận đượcđiều gì đằng sau những hình ảnh ấy

2 Giáo viên phát cho học sinh Phiếu học

tập số 1 được thiết kế theo kĩ thuật KWL

và yêu cầu học sinh hoàn thành các cột K

và W trong khoảng thời gian 5 phút Sau

đó gọi một số học sinh trình bàyK

Điều tôi

đã biết về

Bác Hồ

WĐiều tôi

muốn biết Bác

Hồ

LĐiều tôi

đã học

được về Bác Hồ

3 Dẫn dắt vô bài

Bác Hồ - vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam, Người không chỉ là tấm gương

về đạo đức cách mạng, lòng ham học hỏi

mà Người còn để lại trong mỗi chúng ta một ấn tượng khó phai đó là đức tính giản

dị của mình Vậy đức tính giản dị ấy thể hiện như thế nào? Văn bản “Đức tính giản

dị của Bác Hồ” của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng sẽ cho ta rõ điều ấy

II Đọc và tìm hiểu chung về văn

- GV cho hs đọc toàn bộ văn bản

- Gv yêu cầu học sinh nêu ấn tượng nổi bật

về văn bản

- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu từ ngữ khó Trao đổi với các bạn bên cạnh về những từ ngữ mình không hiểu hoặc chưa hiểu bằng cách dự đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh, có thể tham khảo phần chú thíchtrong sách giáo khoa

2 Tìm hiểu chung về văn bản

- Gv hướng dẫn hs tìm hiểu những thông

dẫn người đọc bằng tư tưởng sâu sắc,

tình cảm sôi nổi, lời văn trong sáng

b Văn bản

- Xuất xứ: - Văn bản trích từ diễn văn

Chủ tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí

phách của dân tộc, lương tâm của thời

đại đọc tại Lễ kỉ niệm 80 năm ngày

- Luận điểm: Sự nhất quán giữa cuộc

đời hoạt động chính trị và cuộc sống

hàng ngày giản dị của Bác

III Đọc hiểu chi tiết văn bản

1 Nhận định chung về Bác

-Hs đọc đoạn văn mở đầu và thảo luậnnhóm bàn:

- Luận điểm chính của toàn bài được nêu

ra trong đoạn mở đầu là gì?

+ Đời hoạt động chính trị….

+ Đời sống bình thường giản dị,

khiêm tốn:

- Lập luận bằng cách nêu trực tiếp

vấn đề (bằng câu văn có 2 vế đối lập,

bổ sung cho nhau)

=> Khẳng định nét đặc trưng, tiêu

biểu, nổi bật trong nhân cách vĩ đại

của HCM Giúp ta hiểu BH vừa là

bậc vĩ nhân lỗi lạc, phi thường, vừa

là người bình thường, gần gũi, thân

thương với mọi người

- Đoạn 2: giải thích, nhấn mạnh “sự

nhất quán” trong cuộc đời, phẩm chất

và phong cách cao quý của Người:

trong sáng, thanh bạch, tuyệt đẹp

+ Tính từ, từ Hán Việt => Ngợi ca,

khẳng định phẩm chất vửa giải dị

vừa vĩ đại của Bác

+ Giọng văn sôi nổi, lôi cuốn, trang

trọng, ngôn từ chuẩn mực, lời văn

biểu cảm => thái độ trân trọng, ngợi

ca của tác giả

- Nhận xét cách nêu vấn đề của tác giả? Cách lập luận ấy nhằm khẳng định điều gì? Điều đó có ý nghĩa ntn?

- Đại diện nhóm trả lời

- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- GV chốt -> HS ghi

- Theo dõi tiếp đoạn văn thứ 2 và cho biết

vai trò của đoạn văn này đối với vấn đề được khẳng định ở đoạn 1?

- Hãy chỉ ra và phân tích ý nghĩa những từ ngữ biểu hiện phẩm chất cao quý của người?

- Từ đó em có nhận xét gì về giọng điệu, lời văn của tác giả trong 2 đoạn mở đầu? Qua đó em cảm nhận được tình cảm, thái

độ của tác giả bài viết như thế nào đối với Bác?

2 Những biểu hiện của đức tính

giản dị

- Giản dị trong đời sống:

+ Bữa ăn:

Chỉ vài ba món đơn giản

Lúc ăn không để rơi vãi một hột cơm

Ăn xong cái bát bao giờ cũng sạch

và thức ăn còn lại thì được sắp sế

-> Nhận xét: Bữa ăn đạm bạc; Bác

quý trọng biết bao kết quả sản xuất

2 Những biểu hiện của đức tính giản dị

Phiếu học tập số 4:

của con người và kính trọng người

phục vụ

+ Căn nhà: “Cái nhà sàn… lộng gió

và ánh sáng”

-> Nhận xét: Đơn sơ, gần gũi với

thiên nhiên nhưng thanh bạch và tao

- Giản dị trong lời nói, bài viết:

-> Đưa 2 dẫn chứng là 2 câu nói nổi

tiếng của Bác, câu nói ngắn gọn, dễ

nhớ, mọi người đều hiểu

2 Nội dung, ý nghĩa

- Nội dung: Bài văn cho thấy sự giản

dị trong lối sống, nói, viết là 1 vẻ đẹp

cao quý trong con người Hồ Chí

Nhữngđiều emcòn bănkhoăn Nội dung

+ Bài học về việc học tập, rèn luyện

noi theo tấm gương của Chủ tịch Hồ

Chí Minh

3 Ghi nhớ: (sgk 55)

Nghệthuật

- Giáo viên đọc nhanh phiếu để nắm bắt tình hình của học sinh, khắc sâu những kiến thức các em đã nắm được, cũng như định hướng thêm những nội dung hs chưa nắm chắc

V Hướng dẫn cách đọc hiểu văn

bản nghị luận hiện đại

- Nắm được thông tin về tác giả, tác

phẩm ( quê quán, sự nghiệp, con

người, thể loại, phương thức biểu

đạt, xác định được nội dung, mục

Giản dị là đặc điểm trong lối sống

của con người Việt Nam Đây là

cách sống đẹp, đáng được gìn giữ và

phát huy lâu dài trong xã hội chúng

ta, đặc biệt là ngày nay với xu

hướng sống hưởng thụ, đua đòi, ăn

chơi “sành điệu”, sính ngoại nói

năng lai căng khó hiểu

 Chính vì vậy mà giản dị là sự cần

thiết

VI Liên hệ, mở rộng

Em hiểu như thế nào về đức tính giản dị

và ý nghĩa của nó trong cuộc sống?

- Tìm đọc câu chuyện liên quan đến" Vị tổng thống nghèo nhất thế giới" và chỉ ra điểm chung giữa Bác Hồ và vị tổng thống này.

VII Thực hành đọc hiểu Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG

1 Hoạt động khởi động 1 Hoạt động khởi động

a Khởi động

Gv hỏi học sinh: Hãy chia sẻ về một cuốnsách văn học hay một tác phẩm đã để lạitrong em nhiều suy nghĩ, cảm xúc

Hs chia sẻ suy nghĩ của mình

b Dẫn dắt vào bài

Gv dẫn dắt vào bài:

Ngay từ nhỏ, chúng ta được nghe bà kểchuyện cổ tích, nghe mẹ hát ru bằng nhữngđiệu dân ca ngọt ngào Lớn lên, chúng tađược học những bài thơ, những truyệnngắn, được đọc những cuốn tiểu thuyếtdài… Cổ tích, ca dao, những bài thơ,những tác phẩm truyện ấy chính là nhữngáng văn chương Nhưng chúng ta có baogiờ tự hỏi văn chương có nguồn gốc từđâu? Nhiệm vụ của văn chương là gì? Vàcông dụng của nó như thế nào chưa? Đểtrả lời cho những câu hỏi đó, hôm nay côtrò chúng ta sẽ tìm hiểu tác phẩm “Ý nghĩavăn chương”

2 Đọc và tìm hiểu chung về văn

- Hoài Thanh (Nguyễn Đức Nguyên)

2 Đọc và tìm hiểu chung về văn bản

a Đọc- chú thích

- GV cho hs đọc toàn bộ văn bản

- Gv yêu cầu học sinh nêu ấn tượng nổi bật

về văn bản

- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu từ ngữ khó Trao đổi với các bạn bên cạnh về những từ ngữ mình không hiểu hoặc chưa hiểu bằng cách dự đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh, có thể tham khảo phần chú thíchtrong sách giáo khoa

b Tìm hiểu chung về văn bản

Gv phát phiếu học tập số 6 để hs tìm hiểu

về tác giả và tác phẩm

1909-1982, quê Nghi Lộc- Nghệ An.

- Nhà văn, nhà phê bình văn học xuất

sắc được phong tặng giải thưởng

HCM về văn hoá - nghệ thuật

3 Đọc hiểu chi tết văn bản 3 Đọc hiểu chi tết văn bản

3.1 Nguồn gốc cốt yếu của văn

chương

- Cách vào đề: Gián tiếp, dẫn chứng

“Câu chuyện về con chim bị thương

và tiếng khóc của Thi Sĩ”

-> bất ngờ, tự nhiên, hấp dẫn và xúc

động

- Cách lập luận

3.1 Nguồn gốc cốt yếu của văn chương

Đọc thầm 2 đoạn văn mở đầu văn bản

Gv chia lớp thành các nhóm để thảo luận

Nhóm 1,3: Tác giả đã vào bài như thế nào

(trực tiếp hay gián tiếp)? Nhận xét cáchvào bài?

Thảo luận theo nhóm bàn và cử đại diệnphát biểu

- HS các nhóm lắng nghe và nhận xét, bổsung

Nhóm 2,4: Nêu cách lập luận của tác giả

theo gợi ý sau

- Nguồn gốc cốt yếu của văn chương

là lòng thương người và muôn vật,

muôn loài -> lòng nhân ái

=> quan niệm rất đúng đắn và sâu

sắc nhưng chưa đầy đủ

* Bình: Đó là một trong những cách vào

đề trở thành phong cách khá độc đáo củanhà văn, nhà văn, nhà phê bình văn học

HT Học văn nghị luận chúng ta học tậpphong cách mở bài nhẹ nhàng, gợi cảm,thấm thía, xúc động mà đầy sức lôi cuốncủa tác giả Có thể nói cảm hứng thơ vănxuất phát từ tình thương

- Từ nội dung câu chuyện kể, theo HT nguồn gốc cốt yếu của văn chương là gì?

Em hãy kể một vài câu chuyện về tình thương, lòng nhân ái và hiện thực cuộc sống để thấy rõ nguồn gốc của văn chương?

Thảo luận cả lớp bằng câu hỏi có vấn đề:

Có ý kiến cho rằng: “Quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc văn chương là chưa đầy đủ” Em có đồng ý không? Vì sao? Tìm dẫn chứng.

- HS suy nghĩ, trình bày ý kiến cá nhân, hskhác nhận xét, bổ sung, phản biện

* Khái quát:

+ Quan niệm của HT về nguồn gốc củavăn chương là rất đúng đắn và sâu sắc vídụ: Đặng Trần Côn viết chinh phụ ngâmkhúc; Nguyễn Đình Chiểu viết Văn tếnghĩa….; Hồ Xuân Hương viết Bánhtrôi…

+ Tuy nhiên quan niệm đó chưa hoàn toànđầy đủ vì còn có quan niệm khác ví dụ:Văn chương bắt nguồn từ cuộc sống laođộng của con người, hoặc từ nhu cầu giảithoát con người trong cuộc sống vd HCMviết trong NKTT: Ngâm thơ ta vốn khôngham tự do Các quan niệm trên khác nhaunhưng không loại trừ nhau mà có thể bổsung cho nhau Quan niệm của HT đượcchứng minh trong thực tế văn chươngĐông Tây Kim Cổ Nguyễn Du: Đau đớnthay chung Đặng Trần Côn “Chinh ”,HXH

-> ngày nay quan niệm chưa thống nhất.-> quan niệm của HT là một trong nhữngquan niệm về nguồn gốc văn chương có ýnghĩa đúng đắn, sâu sắc

Vậy theo Hoài Thanh, văn chương có ý nghĩa như thế nào -> tiết 2

3.2 Ý nghĩa và công dụng của văn

trưng, đặc thù của văn chương nghệ

thuật Đối tượng của văn chương

chính là TN, vạn vật và chủ yếu là

cuộc sống con người

3.2 Ý nghĩa và công dụng của văn chương.

GV tóm tắt nội dung tiết 1 -> chuyển t2.Gọi HS đọc đoạn văn tiếp theo

* Ý nghĩa của văn chương:

Điền từ còn thiếu vào chỗ trống trong câuvăn dưới đây để tìm ra hai ý nghĩa của vănchương:

“Văn chương sẽ là…………muôn hìnhvạn trạng Chẳng những thế, văn chươngcòn ”

Ví dụ:

1 Văn chương ghi lại cuộc sống lao động;Văn chương ghi lại cuộc sống chiến đấu

TruyệnThạch sanh Truyện Cây bút thần

4 Bài cảnh khuya ( tiếng suối trong

…… hát xa ) ta đã hình dung ra

được bức tranh phong cảnh Việt Bắc

giới nghệ thuật trong tác phẩm của

nhà văn cũng sống động, linh hoạt,

phức tạp với những đặc điểm riêng

không hoàn toàn giống cuộc sống

hiện thực (văn chương dựng lên

những hình ảnh, đưa ra những ý

tưởng mà cuộc sống hiện tại chưa có

đủ mức cần để mọi người phấn đấu

xây dựng, biến chúng thành hiện

thực tốt đẹp trong tương lai)

Vd: Sáng tạo ra sự sống mới: Thế

giới loài vật trong Dế mèn Của Tô

Hoài, thế giới loài chim trong Lao

xao, thế giới kì ảo trong Cây bút

+ Văn chương làm cho ta biết vui,

buồn, hờn, giận vì những chuyện

không đâu, những người không quen

biết ( Tắt đèn, Truyện Kiều, Chiếc lá

nhở ta tình cảm đối với ông bà, cha,

mẹ… Văn chương giáo dục lòng

biết ơn đối với con người (Ca dao,

Nhóm 3+4: Giải thích + tìm dẫn chứng

chứng minh ý nghĩa "sáng tạo ra sự sống" của văn chương

* Công dụng của văn chương

Giáo viên phát phiếu học tập số 8, học

sinh làm việc cặp đôi

- Em hiểu thế nào là công dụng "gây những tình cảm không có" của văn chương? Lấy ví dụ để chứng minh

- Em hiểu thế nào là công dụng " Luyện những tình cảm sẵn có" của văn chương? Lấy ví dụ để chứng minh

Quê hương, Nói với con )

4 Hướng dẫn đánh giá khái quát

- Cách nêu dẫn chứng đa dạng: khi

trước, khi sau, khi hòa luận điểm, khi

Văn bản thể hiện quan niệm sâu sác

của nhà văn về văn chương

Nhữngđiều emcòn bănkhoăn Nội dung

Nghệthuật

- Giáo viên đọc nhanh phiếu để nắm bắt tình hình của học sinh, khắc sâu những kiến thức các em đã nắm được, cũng như định hướng thêm những nội dung hs chưa nắm chắc

5 Liên hệ, mở rộng

* Dự kiến kết quả

a Giả sử em được tham gia buổi tọa đàm "

Văn chương và đời sống" và được hỏi hai câu hỏi:

+ Văn chương ảnh hưởng như thế nào đến bản thân em?

b Hiện nay có rất nhiều bộ phim, sản

phẩm âm nhạc chuyển thể hoặc lấy cảm hứng từ các tác phẩm văn học như Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Bánh trôi nước, Tấm Cám đã tạo ra sự thích thú cho các bạn trẻ Tuy nhiên cũng có ý kiến khác

cho rằng: Giới trẻ hiện nay thích xem phim, xem ti vi hơn đọc tác phẩm văn học.Các bạn ấy cho rằng đọc sách mất nhiều thời gian, lại phải tưởng tượng mới hình dung ra được thế giới trong tác phẩm Em

sẽ nói thế nào để bạn có hứng thú với tác phẩm văn học hơn? Quan điểm của em về vấn đề trên?

VIII Tích hợp tập làm văn A LUYỆN TẬP LẬP LUẬN CHỨNG

MINH

1 Khởi động

* Dự kiến sản phẩm

1 Khởi động a.Khởi động

Gv phát phiếu học tập số 10 Sắp xếp các bước làm bài văn lập luận chứng minh theo một trình tự hợp lí:

a.Từ luận điểm chính, xác định các luận điểm phụ để làm rõ luận điểm chính; rồi tiếp tục xác định những luận cứ (lí lẽ và dẫn chứng) để làm rõ từng luận điểm phụ

b.Sắp xếp luận điểm chính, các luận điểm phụ với luận cứ đầy đủ thành dàn bài theo bố cục ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài

c.Xác định vấn đề cần chứng minh (luận điểm chính, tổng quát của bài)

d.Đọc lại và sửa lỗi (nếu có trong bài văn)

e.Viết bài văn lập luận chứng minh với những đoạn văn, câu văn mạch lạc, liên kết chặt chẽ với nhau

g.Đọc kĩ đề bài để hiểu các yêu cầu của đề

Trật tự sắp xếp:

b.Dẫn dắt vào bài: Chúng ta vừa nhắc lại

các bước làm một bài văn lập luận chứng minh Tiết học hôm nay chúng ta sẽ áp dụng lí thuyết này vào bài tập cụ thể

2 Luyện tập

Nhóm 1: Chứng minh sự giản dị của

Bác Hồ qua văn bản " Đức tính giản

dị của bác Hồ"

Nhóm 2: Viết bài văn chứng minh

cho nhận định sau: " Văn chương gây

+ Đề 2: Chứng minh " Văn chương

gây cho ta những tình cảm không có,

Gv chia lớp thành hai nhóm, mỗi nhóm

tiến hành làm một đề, làm vào phiếu học

tập số Nhóm 1: Chứng minh sự giản dị của Bác

Hồ qua văn bản " Đức tính giản dị của bác

Hồ" (phiếu học tập số 11)

Nhóm 2: Viết bài văn chứng minh cho

nhận định sau: " Văn chương gây cho ta những tình cảm không có, luyện những

tình cảm ta sẵn có" (phiếu học tập số 12)

Bước 1:Tìm hiểu đề, tìm ý

* Tìm hiểu đề

- Đề đưa ra thuộc kiểu bài nào?

- Đề yêu cầu chứng minh vấn đề gì