BÀI TIỂU LUẬN TRIẾT học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINHTRIẾT HỌC DÀNH CHO KHỐI NGÀNH TN&CN Họ và tên học viên: Lê Hoàng Công Quốc Bình Lớp: Triết học 28.1_21 BÀI TIỂU LUẬN “VÔ THƯỜNG”, “VÔ NGÔ THEO QUAN NIỆM PHẬT GIÁO NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRIẾT HỌC DÀNH CHO KHỐI NGÀNH TN&CN

Họ và tên học viên: Lê Hoàng Công Quốc Bình

Lớp: Triết học (28).1_21

BÀI TIỂU LUẬN

“VÔ THƯỜNG”, “VÔ NGÔ THEO QUAN NIỆM PHẬT GIÁO NỘI DUNG

Đạo phật là một hệ thống tư tưởng thống nhất quy tụ về Nhất Thừa Phật pháp: Tất cả giáo lý phật là nền tảng cho việc xây dựng con người vị tha và coi cuộc sống vị tha là lý tưởng cao quý nhất của đời mình, tiến tới con người từ, bi, hỷ, xả, con người Phật

Thế giới quan của Phật giáo chịu ảnh hưởng của hai luận điểm, thể hiện qua bốn luận thuyết cơ bản, trong

đó có thuyết “vô thường”, thuyết “vô ngã”.

1 Thuyết vô thường

Vô thường là không thường, còn là chuyển biến thay đổi Luật vô thường chi phối vũ trụ, vạn vật, thần và tâm ta Sự vật luôn luôn biến đổi không có gì là thường trụ, bất biến Với ngũ quan thô thiển của ta, ta lầm tưởng

sự vật là yên tĩnh, là bất động nhưng thật ra là nó luôn luôn ở thể động, nó chuyển biến không ngừng Sự chuyển biến ấy diễn ra dưới hai hình thức

a Một là Satna (Kshana) vô thường: là một sự chuyển biến rất nhanh, trong một thời gian hết sức ngắn,

ngắn hơn cả một nháy mắt, một hơi thở, một niệm, một sự chuyển biến vừa khởi lên đã chấm dứt Phật dùng danh từ Satna để chỉ một khoảng thời gian hết sức ngắn

b Hai là Nhất kỳ vô thường Là sự chuyển biến trong từng giai đoạn Sự vô thường thứ nhất là trạng thái

chuyển biến nhanh chóng, liên tiếp, ngắn ngủi, thường là ta không nhận ra mà kết quả là gây ra sự vô thường thứ hai Nhất kỳ vô thường là trạng thái chuyển biến rõ rệt, kết thúc một trạng thái cũ, chuyển sang một trạng thái mới Vạn vật trong vũ trụ đều tuân theo luật: Thành – Trụ - Hoại – Không

Vạn vật được cấu thành, trụ một thời gian, sau đó chuyển đến diệt, thành, hoại, không

Các sinh vật đều tuân theo luật: Sinh, trụ, di, diệt

Một hành tinh, một ngôi sao có thời kỳ vũ trụ kéo dài hàng triệu năm, một cây có thể trụ hàng ngàn năm, một sinh vật có thể trụ được hàng trăm năm, bông hoa phù dung chỉ trụ trong một ngày – sớm nở, chiều tàn Xung quanh ta sự vật chuyển biến không ngừng Theo luật vô thường, không phải khi sinh ra mới gọi là sinh, khi vạn vật diệt mới gọi là diệt mà từng phút, từng giây, từng satna, vạn vật sống để mà chết và chết để mà sống Sống, chết tiếp diễn liên tục với nhau bất tận như một vòng tròn Không những thân, tâm ta chuyển biến không ngừng mà các hình thái xã hội theo thời gian cũng chuyển biến

Thuyết vô thường là một trong những thuyết cơ bản trong giáo lý phật, có những nhận thức sai lầm là thường còn, là không thay đổi, không chuyển biến Nhận thức sai lầm như thế phật giáo gọi là ảo giác hay huyễn

giác Vì nhận thức thân ta là thường còn nên nảy ra ảo giác muốn kéo dài sự sống để hưởng thụ, để thỏa mãn mọi dục vọng Khi luật vô thường tác động đến bản thân thì sinh ra phiền não đau khổ

2 Thuyết vô ngã

Từ thuyết vô thường, phật nói sang vô ngã Vô ngã là không có cái ta Thực ra làm gì cũng có cái ta trường tồn, vĩnh cữu vì các ta nó biến đổi không ngừng, biến chuyển từng phút, từng giờ, từng satna

Một câu hỏi đặt ra vậy cái ta ở giây phút nào là cái ta chân thực, cái ta bất biến ? Cái ta mà Phật nói trong thuyết vô ngã gồm có hai phần:

+ Cái ta sinh tức thân

+ Cái ta tâm lý tức tâm

Theo kinh Trung Quốc, cái ta sinh lý chỉ là sự kết hợp của bốn yếu tố của bốn đại là : địa, thủy, hỏa, phong

Địa đại là cái đặc cứng như : tóc, răng, móng chân, móng tay, da, thịt, các cơ, xương……

Thủy đại là những chất lỏng như : mật ở trong gan, máu, mồ hôi, nước mắt……

Hỏa đại là những rung động của cơ thể như : hơi thở, chất hơi ở trong dạ dày, ở ruột

……

Những thứ đó không phải là ta, không thuộc về ta, ta không phải là những thứ đó Cái mà ta gọi là cái ta sinh lý chỉ là một khoảng không gian giới hạn bởi sự kết hợp của da thịt, cũng như cái mà ta gọi là túp lều chỉ khoảng không gian giới hạn bởi gỗ, tranh, bùn để trát vách mà thôi

Tứ đại (địa, thủy, hỏa, phong) nêu trên thoáng là của ngoại cảnh, thoáng là của ta Vậy thực sự nó là của

ai ? Cho nên cái mà ta gọi là cái ta sinh lý chỉ là một giả tưởng, một nhất hợp sinh lý mà thôi

Còn cái ta tâm lý gồm : thụ, tưởng, hành, thức Bốn ấm này cùng với sắc ấm che lấp trí tuệ làm cho ta không nhận thấy được cái ta chân thực, cái ta phật tính, cái chân ngã của chúng ta Cái chân lý gồm những nhận thức, cảm giác, suy tưởng, là sự kết hợp của thất tinh : Hỷ, nộ, ai, lạc, ái, nổ, dục

Thuyết vô ngã làm cho người ta không còn ai tin là có một linh hồn vĩnh cửu, tồn tại kiếp này sang kiếp khác, đời này qua đời khác Sự tin có một linh hồn dẫn dắt đến sự cúng tế linh hồn là hành động của sự mê tín

Quan niệm có một linh hồn bất tử, một cái ta vĩnh cửu là nguồn gốc sinh ra những tình cảm, những tư tưởng ích kỷ, những tham dục vô bờ của những kẻ dựa vào sức mạnh phi nghĩa để làm lợi cho mình, tức là cho cái ta mà họ cho là thường còn, bất biến Còn đối với những người bị hà hiếp, bị bóc lột thì sự mê tín có cái ta vĩnh cửu dẫn đến tư tưởng tiêu cực, chán đời, phó mặc cho số mệnh, hy vọng làm lại cuộc đời ở kiếp sau

Hai thuyết vô thường, vô ngã là hai thuyết cơ bản trong giáo lý phật Chấp ngã chấp có cái ta thường còn

là nguồn gốc của vô minh mà vô minh là đầu mối của luân hồi sinh tử sinh ra đau khổ cho con người Căn cứ trên hai thuyết vô thường và vô ngã phật đã xây dựng cho đệ tử một phương thức sống, một triết lý sống lấy vị tha làm lý tưởng cao cả cho cuộc sống của mình, hay nói một cách khác một cuộc sống một người vì mọi người, mọi người vì một người