33-de-thi-hoc-sinh-gioi-GDCD-lop-9

Ví dụ: Vịnh Hạ Long, Phong Nha Kẻ Bàng; Cao nguyên đá Đồng văn; Quần thể di tích Cố đô Huế; Phố cổ Hội An; Nhã nhạc cung đình Huế; Hội Gióng ở phù Đổng-Sóc Sơn; Văn hóa Công Chiêng Tây N

Trang 1

33 BỘ ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN

Đề số 1

ĐỀ BÀI Câu 1 (2.0điểm): Em hãy điền những từ còn thiếu vào chỗ trống(…) để hoàn thành nội dung các

điều luật sau:

(Luật giao thông đường bộ năm 2008)

Điều 30 Người điều khiển, người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy.

2 Người điều khiển, người ngồi trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũbảo hiểm …………(A)………… đúng quy cách

Điều 31 Người điều khiển, người ngồi trên xe đạp, người điều khiển xe thô sơ khác.

1 Người điều khiển xe đạp chỉ được chở một người, trừ trường hợp chở thêm một trẻ em…………(B)……… thì được chở tối đa hai người

4 Hàng hóa xếp trên xe thô sơ phải đảm bảo an toàn, không gây……(C)…… giao thông và chekhuất tầm nhìn của người điều khiển

Điều 32 Người đi bộ.

2 Người đi bộ chỉ được qua đường ở những nơi có đèn tín hiệu, có vạch kẻ đường hoặc có ………(D)…… , hầm dành cho người đi bộ và phải tuân thủ tín hiệu chỉ dẫn

Câu 2.(5.0điểm):

Di sản văn hóa là gì? Hãy kể tên một số di sản văn hóa ở Thanh Hóa mà em biết? Việc bảo

vệ di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa có ý nghĩa như thế nào đối với ViệtNam và thế giới? Nêu trách nhiệm của công dân học sinh trong việc bảo vệ di sản văn hóa?

Câu 3.(4.0 điểm):

Pháp luật là gì? Em hãy nêu đặc điểm, vai trò của pháp luật trong quản lý Nhà nước, quản lý

xã hội? Hãy so sánh sự giống nhau và khác nhau giữa đạo đức và pháp luật về cơ sở hình thành,hình thức thể hiện và các biện pháp đảm bảo thực hiện?

Câu 4 (3.5 điểm):

Thế nào là năng động, sáng tạo? Nêu ý nghĩa của sống năng động, sáng tạo? Chúng ta cầnrèn luyện như thế nào để trở thành người năng động, sáng tạo?

Câu 5.(3.5 điểm):

Em hiểu thế nào là kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc? Vì sao chúng ta phải kế thừa

và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc? Theo em, công dân nói chung, học sinh nói riêng cần làm

gì để kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc?

Câu 6.(2.0 điểm):Tình huống:

Ông Q gửi đơn tới Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện tố cáo một cán bộ của văn phòng Ủy

ban nhân dân huyện đã có hành vi nhận hối lộ Trong đơn tố cáo có ghi rõ tên mình và cung cấp cácchứng cứ liên quan tới việc nhận hối lộ này

a Ông Q tố cáo là đúng hay sai theo quy định của pháp luật?

b Đơn tố cáo trên gửi đúng người có thẩm quyền xem xét tố cáo hay chưa?

Trang 2

Họ và tên thí sinh: ……….Số báo danh: ………

Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Đáp án

Câu 1 (2,0 điểm):

Lần lượt điền các từ hoặc cụm từ vào ( điền đúng một từ, cụm từ cho 0,5đ) 1,0đ

Câu 2 (5.0 điểm):

- Khái niệm:Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật

thể là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học được lưu truyền

từ thế hệ này sang thế hệ khác

0,5đ

- HS kể đúng được 4 di sản văn hóa ở Thanh Hóa (bao gồm cả DSVH vật thể, DSVH

phi vật thể, các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa Kể đúng mỗi di sản cho

Đối với Việt Nam:

+ DSVH, di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh là cảnh đẹp của đất nước, là

tài sản của dân tộc, nói lên truyền thống của dân tộc, thể hiện công đức của các thế hệ tổ

tiên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thể hiện kinh nghiệm của dân tộc

trên các lĩnh vực

+ Những di sản, di tích và cảnh đẹp cần được giữ gìn, phát huy trong sự nghiệp xây

dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Đối với thế giới:

DSVH Việt Nam đóng góp vào kho tàng văn hóa thế giới Một số DSVH việt Nam

được công nhận là DSVH thế giới để được tôn vinh, giữ gìn như những tài sản quý giá

của nhân loại

Ví dụ: Vịnh Hạ Long, Phong Nha Kẻ Bàng; Cao nguyên đá Đồng văn; Quần thể di tích

Cố đô Huế; Phố cổ Hội An; Nhã nhạc cung đình Huế; Hội Gióng ở phù Đổng-Sóc Sơn;

Văn hóa Công Chiêng Tây Nguyên; khu di tích trung tâm hoàng thành Thăng Long –

Hà Nội; Mộc bản triều Nguyễn; 82 bia tiến sĩ văn miếu Quốc tử giám…

0,5đ

0,5 đ

0,5đ

- Trách nhiệm của công dân HS trong việc bảo vệ các DSVH: 1,5đ

+ Giữ gìn sạch đẹp các DSVH ở địa phương

+ Đi tham quan tìm hiểu di tích lịch sử văn hóa

+ Không vứt rác bừa bãi và có hành vi làm ô nhiễm môi trường ở các khu di tích

0,25đ0,25đ

Trang 3

+ Tố giác những kẻ ăn cắp di vật, cổ vật, bảo vật, xâm phạm trái phép đất đai ở các khu

di tích

+ Tích cực tham gia các lễ hội truyền thống ở địa phương

+ Tôn trọng, học hỏi tinh hoa, văn hóa của các dân tộc khác trên thế giới để làm phong

phú cho bản sắc văn hóa dân tộc mình, giới thiệu, quảng bá văn hóa Việt Nam đến với

bạn bè quốc tế

0,25đ0,25đ0,25đ

0,25đ

Câu 3 (4.0 điểm):

- Khái niệm:

Pháp luật là những quy tắc xử sự chung, có tính bắt buộc, do Nhà nước ban hành, được

Nhà nước đảm bảo thực hiện bằng các biện pháp giáo dục, thuyết phục, cưỡng chế 0,5 đ

+ Tính quy phạm phổ biến: Các quy định của pháp luật là thước đo hành vi của mọi

người trong xã hội, quy định khuôn mẫu, những qui tắc xử sự chung mang tính phổ biến 0,5đ

+ Tính xác định chặt chẽ: Các điều luật được quy định rõ ràng, chính xác, chặt chẽ, thể

+ Tính bắt buộc (cưỡng chế): Pháp luật do Nhà nước ban hành mang tính quyền lực Nhà

nước, bắt buộc mọi người phải tuân theo, ai vi phạm sẽ bị Nhà nước xử lí theo quy định 0,5đ

+ Pháp luật là công cụ để thực hiện quản lí Nhà nước, quản lí xã hội, quản lí kinh tế; giữ

+ Là phương tiện để phát huy quyền làm chủ của công dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp

- Giống nhau: Đạo đức và Pháp luật có quan hệ chặt chẽ với nhau, cùng thực hiện các

quy tắc chung của xã hội; thực hiện chức năng điều chỉnh hành vi của con người, làm cho

và nguyện vọng của nhân dân

Hình thức thể hiện Thông qua các câu ca dao, tục ngữ, danh ngôn, châm ngôn. Các văn bản pháp luật, luật và các điều luật 0,5đ

Trang 4

Biện pháp thực hiện

Tự giác, thông qua tác động của

dư luận xã hội lên án, khuyến khích, khen, chê…

Bằng tác động của Nhà nước thông qua giáo dục, thuyết

Câu 4 (3,5 điểm):

+ Sáng tạo: là say mê nghiên cứu, tìm tòi để tạo ra những giá trị mới về vật chất và tinh

thần hoặc tìm ra cái mới cách giải quyết mới mà không bị gò bó, phụ thuộc vào những

cái đã có

0,5đ

+ Năng động, sáng tạo là phẩm chất cần thiết của người lao động trong xã hội hiện đại

Nó giúp con người có thể vượt qua khó khăn thử thách, những ràng buộc của hoàn cảnh,

rút ngắn thời gian để đạt được mục đích đã đề ra một cách nhanh chóng và tốt đẹp 0,5 đ+ Nhờ năng động, sáng tạo mà con người làm nên được những kì tích vẻ vang, mang lại

- Cách rèn luyện: (HS có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau Giám khảo có thể linh

+ Nhận thức được phẩm chất năng động, sáng tạo không phải tự nhiên mà có, mà cần

phải rèn luyện tính siêng năng, kiên trì trong cuộc sống 0,5 đ+ Học sinh phải có ý thức học tập tốt, có phương pháp học tập phù hợp và tích cực áp

dụng những kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn cuộc sống; khắc phục thói quen ỷ lại,

+ Luôn đặt ra câu hỏi trước khi hành động là làm thế nào là tốt hơn; có cách nào làm tốt

hơn không; tập thói quen đánh giá hiệu quả công việc của mình và đề ra những yêu cầu

cao hơn; kiên nhẫn, say mê, có nghị lực vượt qua hoàn cảnh để đạt mục đích

0,5đ

Câu 5 (3,5 điểm):

- Khái niệm: Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc là trân trọng, bảo vệ,

giữ gìn để các truyền thống đó không bị phai nhạt theo thời gian, mà ngày càng phát

triển phong phú hơn, sâu đậm hơn

0.5 đ

- Chúng ta phải kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc vì: 1.5đ

+ Truyền thống tốt đẹp của dân tộc là tài sản vô cùng quý giá, góp phần tích cực vào

quá trình phát triển của dân tộc và của mỗi cá nhân Vì vậy chúng ta phải bảo vệ, kế

thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc để góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc

Việt Nam

1,0đ

+ Đối với mỗi cá nhân, việc kế thừa, phát huy truyền thống giúp ta dễ dàng hòa nhập

cộng đồng dân tộc, phát triển nhân cách của mình trên cơ sở tiếp thu các giá trị truyền

thống và giá trị hiện đại

0,5đ

+ Tìm hiểu về các truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong mọi lĩnh vực Tự hào, trân

trọng, bảo vệ, giữ gìn các truyền thống tốt đẹp của dân tộc 0,25đ+ Lên án, ngăn chặn những hành vi làm tổn hại đến truyền thống dân tộc 0,25đ+ Học tập, làm theo những truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước 0,25đ+ Bồi dưỡng niềm say mê học tập để phát huy truyền thống hiếu học, kính trọng, lễ

Trang 5

+ Yờu lao động, khụng ngừng tỡm hiểu những truyền thống tốt đẹp của quờ hương, đất

+ Sống và ứng xử phự hợp với cỏc giỏ trị đạo đức, văn húa truyền thống 0,25đ

Cõu 6.(2.0điểm):

- Vỡ ụng đó thực hiện quyền tố cỏo của cụng dõn là: Bỏo cho cơ quan, tổ chức, cỏ nhõn

cú thẩm quyền biết về hành vi vi phạm phỏp luật của cỏn bộ Ủy ban nhõn dõn huyện 1.0đ

- Đơn tố cỏo của ụng Q đó được gửi đến đỳng địa chỉ, đỳng người cú thẩm quyền giải

ĐỀ SỐ 2

Câu 1 : ( 2 điểm )

Em hãy cho biết những nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông Nguyên nhân nào là chủ yếu?

Trả lời:

* Những nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông

Các phơng tiện tham gia giao thông ngày một nhiều

Nhiều phơng tiện tham gia giao thông trên cùng một tuyến đờng

Hệ thống đờng sá h hỏng xuống cấp

Quản lý giao thông của nhà nớc còn hạn chế

ý thức chấp hành pháp luật giao thông của ngời điều khiển cha tốt, còn thiếu hiểu biết

( 0,5 điểm ) * Do ý thức của ngời tham gia giao thông: Coi thờng pháp luật hoặc thiếu hiểu biết pháp luật về trật tự an toàn giao thông

Câu 2 : ( 3 điểm )

Vì sao phải bảo vệ môi trờng và tài nguyên thiên nhiên? Là công dân học sinh em phải làm gì

để góp phần bảo vệ môi trờng?

Trả lời:

* Phải bảo vệ môi trờng, tài nguyên thiên nhiên:

- Môi trờng và tài nguyên thiên nhiên có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con ngời, tạo cơ

sở vật chất để phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, tạo cho con ngời phơng tiện sinh sống, phát triển trí tuệ, đạo đức, tinh thần

- Hiện nay môi trờng và tài nguyên đang bị ô nhiễm, bị khai thác bừa bãi…điều đó ảnh hởng lớn đến điều kiện sống, sức khoẻ, tính mạng con ngời

- Bảo vệ môi trờng tốt con ngời mới có thể tạo ra một cuộc sống tốt đẹp, bền vững, lâu dài.( 1,5 điểm ) * Trách nhiệm của công dân học sinh:

- Tuyên truyền, nhắc nhở mọi ngời cùng thực hiện qui định của pháp luật về bảo vệ tài nguyên, môi trờng

- Nếu thấy các hiện tợng làm ô nhiễm môi trờng phải nhắc nhở, hoặc báo cho cơ quan có thẩm quyền trừng trị nghiêm khắc kẻ cố tình huỷ hoại môi trờng

- Hởng ứng tết trồng cây, tham gia các cuộc thi, các phong trào bảo vệ môi trờng…

Câu 3 : ( 2 điểm )

Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh các khái niệm sau:

Trang 6

a, Cộng đồng dân c là toàn thể những ngời cùng…… ( 1 )……trong một khu vực lãnh thổ hoặc

đơn vị hành chính……( 2 ) …thành một khối, giữa họ có sự ……( 3 ) và……( 4 )……với nhau

để cùng……( 5 )……lợi ích của mình và lợi ích chung

b, Xây dựng nếp sống văn hoá ở cộng đồng dân c là làm cho đời sống văn hoá…….(1)……ngày càng ……( 2 )……phong phú nh giữ gìn trật tự an ninh,vệ sinh nơi ở; bảo vệ cảnh quan mổi tr-ờng sạch đẹp; xây dựng tình ……(3)…; xóm giềng; bài trừ……( 4 )……tập quán lạc hậu, mê tín dị đoan và tích cực phòng, chống các ……( 5 )……xã hội

Trả lời:

a, Điền theo thứ tự:

( 1 ) Sinh sống; ( 2 ) gắn bó; ( 3 ) liên kết; ( 4 ) hợp tác ; ( 5 ) thực hiện

b, ( 1 )Tinh thần; ( 2 ) lành mạnh; (3 ) đoàn kết; ( 4 ) phong tục; (5 ) tệ nạn

Câu 4 : (4 điểm )

Bằng kiến thức đã học và hiểu biết thực tế của mình, em hãy làm rõ :

a, Vì sao phải phòng chống tệ nạn xã hội?

b, Pháp luật có những qui định nh thế nào về phòng chống tệ nạn xã hội?

c, Là công dân học sinh, em cần phải làm gì để phòng chống tệ nạn xã hội?

Trả lời:

- Tệ nạn xã hội là hiện tợng xã hội bao gồm những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội vi phạm đạo

đức, pháp luật …có nhiều tệ nạn xã hội,nhng nguy hiểm nhất là các tệ nạn cờ bạc, ma tuý, mại dâm ( 0,25 điểm )

- Tệ nạn xã hội ảnh hởng xấu đến sức khoẻ, tinh thần và đạo đức con ngời làm tan vỡ hạnh phúc gia đình, rối loạn trật tự xã hội suy thoái giống nòi dân tộc ( 0,5 điểm )

- Các tệ nạn xã hội luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Cái nọ dẫn đến cái kia, hoặc cùng một lúc đối với mỗi ngời và đối với xã hội Ma tuý, mại dâm là con đờng ngắn nhất làm lây truyền HIV/DIDS Một căn bệnh vô cùng nguy hiểm ( 0,25 điểm )

b, Để phòng chống tệ nạn xã hội, pháp luật nớc ta qui định: ( 2 điểm )

( SGK trang 35 )

- Cấm đánh bạc dới bất kỳ hình thức nào………….( 0,25 điểm )

- Nghiêm cấm sản xuất, tàng trữ, vận chuyển……… ( 0,5 điểm )

- Nghiêm cấm hành vi mại dâm……… ( 0,25 điểm )

- Trẻ em không đợc đánh bạc……… ( 1 điểm )

c, Nhiệm vụ của công dân học sinh : ( 1 điểm )

Chúng ta phải sống giản dị, lành mạnh,biết giữ mình và giúp nhau để không sa vào tệ nạn xã hội Cần tuân theo qui định của pháp luật và tích cực tham gia các hoạt động phòng chống tệ nạn xã hội trong nhà trờng và địa phơng

Câu 5 : ( 6 điểm )

a, Vì sao cần phải hợp tác quốc tế? Hãy nêu các ví dụ về hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực bảo

vệ môi trờng, chống đói nghèo, phòng chống HIV/AIDS

b, Có ý kiến cho rằng ngoài truyền thống đánh giặc ra dân tộc ta có truyền thống gì đáng tự hào đâu vả lại trong thời đại mở cửa và hội nhập hiện nay, truyền thống dân tộc không còn quantrọng nữa

Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?

Trả lời:

a, ( 2,5 điểm )

* Trong bối cảnh thế giới đang đứng trớc những vấn đề bức xúc có tính toàn cầu ( bảo vệ môi trờng, hạn chế bùng nổ dân số, khắc phục tình trạng đói nghèo, phòng ngừa và đẩy lùi những

Trang 7

bệnh hiểm nghèo…) mà không một quốc gia, một dân tộc riêng lẻ nào có thể tự giải quyết thì sự hợp tác quốc tế là một vấn đề quan trọng và tất yếu (1 điểm )

* Ví dụ về sự hợp tác quốc tế :

- Bảo vệ môi trờng : Tham gia “ngày trái đất” tổ chức vào 22/4 hàng năm với nội dung thiết thực bảo vệ môi trờng ( 0,5 điểm )

- Chống đói nghèo : Chơng trình lơng thực thế giới WFP ( 0,5 điểm )

- Chống HIV/ AIDS : ( 0,5 điểm )

+ Chơng trình kiểm soát ma tuý của liên hợp quốc tại Việt Nam ( UNDCP )

+ Ngày 1 /12 hàng năm : Ngày thế giới phòng chống HIV/ AIDS

- Truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta là vô cùng quí giá, góp phần tích cực vào quá trình phát triển của dân tộc, và mỗi cá nhân

+ Mỗi dân tộc muốn phát triển cần có sự giao lu với các dân tộc khác Trong quá trình giao lu đó, dân tộc nào cũng cần tiếp thu tinh hoa của dân tộc khác mà vẫn giữ đợc bản sắc riêng của mình

Đó chính là yếu tố làm nên cái riêng của, cái bản sắc của dân tộc… Hiện nay nớc ta đang đổi mới, ở thời kì mở cửa và giao lu rộng rãi với thế giới, nếu chúng ta không chú ý giữ gìn truyền thống,bản sắc dân tộc, chạy theo cái mới lạ, coi thờng và xa rời những giá trị tốt đẹp bao đời nay, chúng ta sẽ có nguy cơ đánh mất bản sắc dân tộc ( 1,25 điểm )

+ Đối với cá nhân, kế thừa phát huy truyền thống dân tộc giúp ta dễ dàng hoà nhập với cộng

Em hãy : a, Nhận xét hành vi của An

b, Chỉ ra các vi phạm của An

c, Cho biết trách nhiệm của An, bố mẹ An ?

d, Từ đó, cho biết vì sao pháp luật phải có những qui định về trật tự an toàn giao thông

- Đi sai phần đờng qui định

- Đi xe với tốc độ không đúng qui định

c, * Trách nhiệm của An : ( 1,25 điểm )

+ Xin lỗi bác Ba và cùng bác tới bệnh viện+ Báo cho bố mẹ biết để chăm sóc, bồi thờng sức khoẻ cho bác Ba

Trang 8

* Trách nhiệm của bố mẹ An :

Phải chịu sử phạt hành chính về hành vi của con mình trớc cơ quan pháp luật Đồng thời

có trách nhiệm giáo dục An thực hiện đúng qui định của pháp luật khi tham gia giao thông

d, Pháp luật phải có những qui định về trật tự an toàn giao thông là nhằm mục đích bảo đảm

an toàn cho ngời và phơng tiện khi lu thông trên đờng Bởi vậy tất cả mọi ngời, dù đi bộ hay điềukhiển phơng tiện gì cũng cần tuân theo để tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra ( 0,5 điểm )

- Hôn nhân giữa công dân Việt Nam giữa các dân tộc, các tôn giáo, giữa ngời theo

tôn giáo với ngời không theo tôn giáo, giữa công dân Việt Nam với ngời nớc ngoài đợc

- Vợ chồng có nghĩa vụ thực hiện chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình 0,5

b.

- Những ngời cùng dòng máu về trực hệ là: Cha, mẹ đối với con; ông, bà đối với

- Những ngời có họ trong phạm vi 3 đời là: Những ngời cùng một gốc sinh ra: cha, mẹ

là đời thứ nhất; anh chị em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là

đời thứ hai; anh chị em con chú con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba 0,5

a Em có nhận xét gì về việc làm của Nam và sự từ chối của Tuấn? b

Nếu là Nam em sẽ ứng xử nh thế nào trong trờng hợp trên?

- Giải thích cho Tuấn hiểu ý nghĩa của việc tham gia hoạt động này (đối

Câu 3

Trong xu thế hội nhập hiện nay, hợp tác quốc tế là vấn đề tất yếu của mỗi quốc

gia, dân tộc trên thế giới Việt Nam là một ví dụ điển hình cho xu thế đó

Bằng vốn hiểu biết của mình, em hãy làm rõ nhận định trên 5,0

- Làm rõ đợc tính tất yếu: Bất cứ quốc gia dân tộc nào cũng phải tham gia nếu

- Lợi ích:

+ Cộng đồng thế giới: Giải quyết những vấn đề bức xúc có tính toàn cầu, làm 0,5

Trang 9

phong phú thêm nền văn hoá nhân loại

+ Việt Nam:

* Học hỏi kinh nghiệm, tiếp thu thành tựu khoa học – kĩ thuật… 0,5

- Thực tế chứng minh ở Việt Nam:

+ Đảng, nhà nớc ta đã coi trọng vấn đề này thể hiện bằng các chủ trơng,

+ Thành tựu:

* Việt Nam gia nhập các tổ chức quốc tế nh: ASEAN, WTO… 0,5

* Hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, giáo dục… 0,5

- Liên hệ bản thân: Ra sức học tập, hợp tác với mọi ngời trong học tập, lao

Câu 4

* Tình huống:

Năm nay An 12 tuổi, đang học lớp 6 Nhà An ở gần cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi gia súc do ông Tâm làm chủ Đã nhiều lần An chứng kiến cảnh cơ sở

này xả chất thải độc hại xuống dòng sông cạnh đó, gây ô nhiễm nặng nề Dù rất

bất bình với việc làm đó nhng An còn do dự không biết mình đã đủ tuổi để thực

hiện quyền tố cáo hay cha

- An có quyền tố cáo hành vi đó Vì pháp luật quy định tất cả mọi công

+ Trực tiếp: Báo cáo với cơ quan chức năng…

+ Gián tiếp: Gửi đơn th hoặc phản ảnh qua phơng tiện thông tin đại chúng

b

Quyền

- Ngời thực hiện Công dân từ 18 tuổi trở lên hoặc ngời đại diện Tất cả mọi ngời 0,5

- Đối tợng Các quyết định hành chínhvà hành vi hành chính Tất cả các hành vi vi phạm pháp luật 0,5

- Cơ sở Quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân bị xâm phạm

Các hành vi vi phạm phápluật gây thiệt hại hoặc

đe doạ gây thiệt hại

đến lợi ích của mọi ời

ng-0,5

- Mục đích Khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân

Xử lí , ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm

Trang 10

- Thể hiện nét đẹp văn hóa của con ngời Việt Nam 0,5

- Lấy đợc các dẫn chứng:

+ Trớc đây: Trong các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc… 0,5

- Nêu đợc giá trị của truyền thống: Tạo nên sức mạnh để vợt qua khó khăn… 0,5

- Lên án các biểu hiện tiêu cực nh: chia rẽ, cục bộ, bè phái lối sống ích kỉ 0,5

- Xác định đợc trách nhiệm của bản thân: Đoàn kết với bạn bè, quan tâm

- Phong trào “ Xây dựng trờng học thân thiên, học sinh tích cực” 1,5

- Nêu đợc một trong năm nội dung:

+ Xây dựng trờng, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn

+ Dạy và học có hiệu quả, phù hợp…

+ Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh

+ Tổ chức các hoạt động tập thể vui tơi, lành mạnh

+ Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích…

0,5

ĐỀ SỐ 4

1 Anh (chị) hóy cho biết để dạy tốt bài 13: Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ đúng

thuế (chương trỡnh mụn GDCD lớp 9) người giỏo viờn cần nắm vững những nội dung

Cần nắm được cỏc kiến thức:

- Kinh doanh là hoạt động sản xuất, dịch vụ và trao đổi hàng hoỏ nhằm mục đớch thu

- Nắm được Điều 3 Luật Doanh nghiệp: Kinh doanh là việc thực hiện một, một số

hoặc tất cả cỏc cụng đoạn của quỏ trỡnh đầu tư từ sản xuất đến tiờu thụ sản phẩm hoặc

cung ứng dịch vụ trờn thị trường nhằm mục đớch sinh lợi

0.5 đ

- Quyền tự do kinh doanh là quyền của cụng dõn được lựa chọn hỡnh thức tổ chức

- Ở nước ta hiện nay, quyền tự do kinh doanh cú ý nghĩa rất quan trọng: cú nhiều

thành phần kinh tế và hỡnh thức tổ chức kinh tế rất phong phỳ, đa dạng tạo điều kiện

cho cụng dõn cú khả năng lựa chọn thớch hợp để tự tổ chức sản xuất, kinh doanh,

tăng thu nhập, tạo việc làm, nõng cao đời sống

0.5 đ

- Người kinh doanh phải tuõn theo quy định của phỏp luật và sự quản lý của nhà nước

như phải kờ khai đỳng số vốn, kinh doanh đỳng ngành, mặt hàng ghi trong giấy phộp,

khụng kinh doanh những lĩnh vực mà Nhà nước cấm như thuốc nổ, vũ khớ, ma tuý,

mại dõm

0.5 đ

- Thuế là một phần trong thu nhập mà cụng dõn và tổ chức kinh tế cú nghĩa vụ nộp

vào ngõn sỏch nhà nước để chi tiờu cho những cụng việc chung như: an ninh, quốc

phũng

0.5 đ

- Cần nắm được một số loại thuế cơ bản hiện nay: thuế nhà đất, thuế giỏ trị gia tăng,

- í nghĩa, vai trũ của thuế trong nền kinh tế thị trường: ổn định thị trường, điều chỉnh 0.5 đ

Trang 11

cơ cấu kinh tế, góp phần phát triển kinh tế đất nước theo đúng định hướng của Nhà

nước

2

Sau tiết thao giảng của cô giáo A, một đồng nghiệp nhận xét: “Mặc dù giờ học đã

phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh nhưng giáo viên vẫn chưa đổi mới

phương pháp dạy học vì không sử dụng phương pháp thảo luận nhóm và phương tiện

dạy học hiện đại”

Anh (chị) hãy trình bày quan điểm của mình

5.0

Lý giải:

- Đổi mới PPDH là sử dụng các PPDH một cách tích cực và hiệu quả, phát huy được

tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm HS và từng

- Đổi mới PPDH không có nghĩa là phủ định hoàn toàn các PPDH truyền thống và

- Khi giờ học đã phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh có nghĩa là GV

- Không sử dụng phương pháp thảo luận nhóm và phương tiện dạy học hiện đại

- PP thảo luận nhóm là một PPDH hiện đại, có nhiều ưu điểm trong việc phát huy

tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh nhưng không phải là một PPDH vạn

năng

0.5 đ

- Chỉ sử dụng PPDH thảo luận nhóm nếu phù hợp nội dung bài dạy học, trình độ

- Phương tiện dạy học hiện đại không phải là PPDH chỉ là công cụ hỗ trợ cho GV

- Sử dụng PTDH như thế nào phải phù hợp nội dung bài dạy học , PTDH môn

GDCD hiện nay có nhiều loại, không chỉ sử dụng PTDH hiện đại mới là ĐMPPDH 0.5 đ

3

Đề thi học sinh giỏi lớp 7 huyện N năm học 2009 – 2010 có câu sau:

“Tình huống: Trong giờ học môn GDCD, khi cô giáo nêu vấn đề của bài học thì A

nói với H: Nói đến truyền thống gia đình, dòng họ là mình thấy mặc cảm Gia đình,

dòng họ mình chẳng có gì nổi bật để tự hào cả, dòng tộc chẳng có ai đỗ đạt cao hoặc

giữ chức vụ quan trọng trong cơ quan Nhà nước.

Em hãy dùng kiến thức bài: Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình,

dòng họ (chương trình môn GDCD lớp 7) để phân tích cho A hiểu”

Anh (chị) hãy làm đáp án cho câu hỏi trên

4.0

- Nhiều gia đình, dòng họ có truyền thống tốt đẹp về học tập, lao động, nghề nghiệp,

- Truyền thống của gia đình dòng họ không chỉ phụ thuộc vào việc có ai đỗ đạt cao

- Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình và dòng họ là tiếp nối, phát

- Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ giúp ta có thêm kinh

nghiệm và sức mạnh trong cuộc sống, góp phần làm phong phú truyền thống, bản sắc

dân tộc Việt Nam

0.5 đ

- Trân trọng, tự hào phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ không làm

tổn hại đến thanh danh của gia đình, dòng họ

0.5 đ

Trang 12

- Liên hệ bản thân… 0.5 đ

4

Tình huống: Anh B đi xe máy vượt đèn đỏ và đã đâm vào xe máy của chị D đang đi

đến từ đường có tín hiệu đèn xanh Xe máy của chị D bị hỏng nặng Sau khi thoả

thuận, anh B đã nhận lỗi thuộc về mình và đền bù thiệt hại cho chị D Ngoài ra anh B

còn bị cảnh sát giao thông xử phạt tiền vì vi phạm luật lệ an toàn giao thông

1 Anh (chị) hãy xác định vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý của anh B trong

tình huống trên

2 Nêu các dấu hiệu cơ bản của vi phạm pháp luật

2.0

1.

- Anh B đã vi phạm pháp luật hành chính vì vượt đèn đỏ và phải chịu trách nhiệm

hành chính, phải nộp phạt theo quy định xử phạt hành chính 0.5 đ

- Anh B đã vi phạm pháp luật dân sự vì làm thiệt hại tài sản của chị D, vì vậy phải

chịu trách nhiệm dân sự qua việc đền bù thiệt hại cho chị D 0.5 đ

2.

Nêu được 4 dấu hiệu cơ bản sau

- Người thực hiện hành vi phải là người có năng lực trách nhiệm pháp lý 0.25 đ

5

Hãy trình bày những hiểu biết của anh (chị) về pháp luật, kỷ luật? Là giáo viên dạy

học môn Giáo dục công dân, anh (chị) xác định trách nhiệm của bản thân như thế nào

trong việc giáo dục học sinh thực hiện đúng pháp luật và tôn trọng kỷ luật? 5.0

- Pháp luật là hệ thống những quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung, do Nhà nước xây

dựng, ban hành và bảo đảm thực hiện bằng quyền lực của nhà nước 0.5 đ

- Pháp luật bao gồm các quy định về: Những việc được làm; những việc phải làm;

- Kỷ luật là những quy định, quy ước của một cộng đồng (tập thể) về những hành vi

cần tuân theo nhằm đảm bảo sự phối hợp hành động thống nhất, chặt chẽ của mọi

- Pháp luật có tính bắt buộc chung ở phạm vi rộng, thống nhất trong cả nước, không

- Kỷ luật là những quy ước, quy định ở phạm vi hẹp trong một tập thể, một cộng

- Tuy nhiên, nhưng quy ước của kỷ luật không được trái quy định của pháp luật 0.5 đ

- Những quy định của PL và KL giúp cho mọi người có một chuẩn mực chung để rèn

- Xác định trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi của mọi người 0.5 đ

- Góp phần tạo điều kiện cho sự phát triển của cá nhân và xã hội 0.5 đ

Liên hệ bản thân trong dạy học:

- Dạy học đảm bảo các kiển thức chuẩn, nâng cao trình độ, nhận thức, kỹ năng sống

- Không ngừng nâng cao trình độ, gương mẫu thực hiện PL, KL 0.5 đ

ĐỀ SỐ 5

Trang 13

Câu 1: (2,5 điểm) Hiếp pháp là gì? Từ năm 1945 đến nay nớc ta đã ban hành mấy bản

Hiến pháp ? Đó là những bản Hiến pháp nào?

Trả lời:

(0,5 điểm) Hiến pháp là luật cơ bản của Nhà nớc, có hiệu lực pháp lý cao nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam

(0,5 điểm) Từ 1945 đến nay nớc ta đã ban hành 4 bản Hiến pháp

(1,0 điểm) Học sinh nêu đợc: HP 1946; HP 1959; HP 1980; HP 1992

(0,5 điểm) Nếu nêu đợc HP 1992 đã đợc sửa đổi, bổ sung năm 2001

Câu 2: (4,0 điểm) Tình huống: Tuấn và Lan cùng làm việc tại một công ty Họ yêu nhau và

quyết định đi đến hôn nhân Tuấn dẫn Lan về quê ra mắt họ hàng và gia đình Sau khi tìm hiểu, bố mẹ Tuấn phát hiện Lan là anh em con cô con cậu với Tuấn nhng đã

bị thất lạc nhiều năm

Hỏi: a Tuấn và Lan có thể kết hôn không? Vì sao?

b Hãy nêu các quy định về cấm kết hôn của Luật Hôn nhân và gia đình

Việt Nam năm 2000

Trả lời:

a (0,5 điểm) Lan và Tuấn không thể kết hôn

(0,5 điểm) nêu đợc: luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000 quy định: cấm kết hôn giữa những ngời có họ trong phạm vi 3 đời

b Quy định về cấm kết hôn của luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000 là:

(0,5 điểm) Ngời đang có vợ, có chồng;

(0,5 điểm) Ngời mất năng lực hành vi dân sự;

(0,5 điểm) Giữa những ngời cùng dòng máu về trực hệ;

(0,5 điểm) Giữa những ngời có họ trong phạm vi 3 đời;

(0,5 điểm) Giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dợng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;

(0,5 điểm) Giữa những ngời cùng giới tính

Câu 3: (4,0 điểm) Trong bức th của Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ IX diễn ra tại thủ đô

Hà Nội từ ngày 17- 21/12/ 2007 gửi thanh thiếu nhi cả nớc có đoạn viết:

“ Đối với tuổi trẻ, thời cơ, vận hội đang tạo ra điều kiện cho từng ngời học tập,

cống hiến, trởng thành; khó khăn thách thức lại là môi trờng cho mỗi ngời chúng ta rèn luyện ý chí, bản lĩnh để vơn lên tự khẳng định, tự hoàn thiện bản thân ”.

Từ nhận định trên em hãy làm rõ trách nhiệm của thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay

Trả lời:

Trong giai đoạn hiện nay tuổi trẻ đang đứng trớc những thời cơ, thách thức:

(0,5 điểm) Thời cơ: xu thế hội nhập , sự phát triển kinh tế - chính trị xã hội của đất nớc (0,5 điểm) Thách thức: trình độ ngoại ngữ , những cám dỗ , sự cạnh tranh ,

Trách nhiệm:

(0,5 điểm) Xác định lý tởng sống đúng đắn, chủ động vợt qua mọi khó khăn, thách thức

(0,5 điểm) Tận dụng những thời cơ mà đất nớc, xã hội đang tạo cho tất cả mỗi ngời đặc biệt là

đối với thanh thiếu nhi

(0,5 điểm) Ra sức học tập văn hoá, khoa học kỹ thuật, tu dỡng đạo đức, t tởng chính trị

(0,5 điểm) Có lối sống lành mạnh, rèn luyện các kỹ năng, phát triển các năng lực, có ý thức rèn luyện sức khoẻ,

Trang 14

(0,5 điểm) Tích cực tham gia các hoạt động chính trị – xã hội, lao động sản xuất, xây dựng nớc

ta thành một nớc công nghiệp hoá, hiện đại hoá,

(0,5 điểm) Liên hệ bản thân

Câu 4: (2,0 điểm) Bố Hà bị nhiễm HIV, Hà lo lắng và thơng bố nên việc học tập ngày

càng giảm sút Mai rủ Hồng đến động viên, giúp đỡ gia đình Hà nhng Hồng bảo:

Tất cả những ngời bị nhiễm HIV đều có lối sống buông thả, tham gia các tệ nạn xã

hội Nếu chúng mình gần gũi với họ thì sẽ bị lây nhiễm và ảnh hởng đạo đức.

Em có đồng ý với ý kiến của bạn Hồng trong tình huống trên không? Vì sao?

Trả lời:

(0,5 điểm) Không đồng ý với ý kiến của bạn Hồng

Vì:

(0,5 điểm) Không phải tất cả những ngời bị nhiễm HIV đều có lối sống buông thả, tham gia các

tệ nạn xã hội mà có thể do nhiều nguyên nhân nh: bác sĩ bị lây nhiễm từ bệnh nhân, chiến sĩcông an bị lây nhiễm từ tội phạm

(0,5 điểm) HIV/AIDS không lây nhiễm qua tiếp xúc thông thờng

(0,5 điểm) Mỗi ngời chúng ta cần có những hiểu biết đầy đủ về HIV/AIDS để chủ động phòng tránh cho bản thân và gia đình, không đợc phân biệt đối xử với ngời nhiễm HIV/AIDS

và gia đình của họ

Câu 5: (3,5 điểm) Tình huống:

Chị gái em là sinh viên đi du học ở nớc ngoài, trong dịp về quê đón tết cổ truyền códẫn theo một ngời bạn Nga tên là Natasa Khi gia đình em bày biện mâm cỗ để cúng tổ tiên vào chiều 30 Tết, chị Natasa rất ngạc nhiên

Em hãy giới thiệu để chị ấy hiểu về phong tục thờ cúng tổ tiên của dân tộc Việt Nam

Trả lời:

(0,5 điểm) Dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp

(0,5 điểm) Thờ cúng tổ tiên là một nét đẹp văn hoá đặc trng của dân tộc Việt Nam

(0,5 điểm) Thể hiện sự tởng nhớ, biết ơn, kính trọng của con cháu đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ

(0,5 điểm) Các gia đình bày biện mâm cỗ để cúng tổ tiên vào chiều 30 Tết là sự tiếp nối,

kế thừa, phát triển những nét đẹp văn hoá của dân tộc, của các dòng họ

(0,5 điểm) Giới thiệu đợc vài nét về một mâm cỗ ngày tết

(0,5 điểm) ở Việt Nam, tết cổ truyền là dịp để mọi ngời trong gia đình sum họp, thể hiện tình cảm của mình với ngời thân, họ hàng

(0,5 điểm) Tiếp thêm sức mạnh cho mỗi thành viên trong gia đình

Câu 6: (4, 0 điểm) Em hãy trình bày những hiểu biết của mình khi quan sát bức ảnh sau:

Trang 15

Trả lời:

(0,5 điểm) Bức ảnh phản ánh 1 hiện tợng của thiên tai đó là lũ lụt

(1,0 điểm) Những thiệt hại to lớn của nó đối với đời sống con ngời và xã hội: con ngời, tài sản, môi trờng và sự phát triển của xã hội

(1,0 điểm) Nêu đợc những nguyên nhân dẫn đến hậu quả trên: chủ quan; khách quan

(1,0 điểm) Nêu đợc một số biện pháp khắc phục: ý thức của con ngời; các chủ trơng chính sách của Nhà nớc (tuyên truyền, giáo dục; ban hành các quy định );

(0,5 điểm) Liên hệ

ĐỀ SỐ 6

UBND TỈNH BẮC NINH

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH

NĂM HỌC 2015 – 2016

Mụn: GDCD - Lớp 9

Thời gian làm bài: 150 phỳt (khụng kể thời gian giao đề)

Ngày thi: 24 thỏng 3 năm 2016

=================

Cõu 1 (6,0 điểm)

Em tỏn thành hay khụng tỏn thành với những quan điểm nào sau đõy? Vỡ sao?

a) Chỉ những người cú chức, cú quyền mới cần phải chớ cụng vụ tư;

b) Người sống chớ cụng vụ tư chỉ thiệt cho mỡnh;

c) Học sinh cũn nhỏ tuổi thỡ khụng thể rốn luyện được phẩm chất chớ cụng vụ tư;

d) Chớ cụng vụ tư là phẩm chất tốt đẹp của cụng dõn;

đ) Chớ cụng vụ tư phải thể hiện ở cả lời núi và việc làm.

Nờu 5 hành vi biểu hiện đức tớnh chớ cụng vụ tư và 5 hành vi biểu hiện đức tớnh thiếu chớcụng vụ tư

Cõu 2 (4,0 điểm)

ĐỀ CHÍNH THỨC

Trang 16

Em hãy kể tên 5 tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên (ghi rõ tên viết tắt của tổ chức

đó bằng tiếng Anh) Nêu một số công trình hợp tác giữa nước ta với các nước trên thế giới, trong đó

có công trình được thực hiện ở địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã đem lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần làmtăng trưởng nền kinh tế, xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân

b) Em hãy lập một kế hoạch hoạt động thể hiện tình hữu nghị với thiếu nhi các trường khác,

địa phương khác hoặc nước khác Kể một số kết quả cụ thể về những việc làm thể hiện tình hữunghị của học sinh trường em

* Tán thành với quan điểm (d) và (đ): (1,0 điểm)

* Không tán thành với các quan điểm ( a), (b) và (c): ( 1.0 điểm)

Trang 17

- Quan điểm (c): Phẩm chất chí công vô tư cần được rèn luyện ngay từ khi còn nhỏ thông qualời nói và việc làm hằng ngày, trong quan hệ đối xử với mọi người xung quanh ( trong gia đình, ởnhà trường và ngoài xã hội …).(0,5 điểm)

* Nêu được 5 hành vi biểu hiện đức tính chí công vô tư và 5 hành vi biểu hiện đức tính thiếu

chí công vô tư:

- Nêu được 5 hành vi biểu hiện đức tính chí công vô tư: (1,25 điểm)

- Nêu được 5 hành vi biểu hiện đức tính thiếu chí công vô tư :( 1,25 điểm)

Câu 2 (4,0 điểm)

* Kể được tên của 5 tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên (nói rõ cả tên viết tắt tiếng

Anh của tổ chức đó):

- Kể được tên 5 tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên: ( 1,25 điểm)

- Ghi rõ tên viết tắt tiếng Anh của tổ chức đó: (1,25 điểm)

Đáp án mở để học sinh tự lựa chọn Ví dụ một số tên tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thànhviên như: Liên hiệp quốc (UN), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Quỹ Nhi đồng Liên HiệpQuốc (UNICEF), Tổ chức Liên hiệp quốc về lương thực và nông nghiệp (FAO), Tổ chức Liên hiệp

(UNESCO), Tổ chức thương mại thế giới (WTO) …

* Kể tên một số công trình hợp tác giữa nước ta với các nước bạn, trong đó có công trình

được thực hiện ở địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã đem lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần làm tăng trưởngnền kinh tế, xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân: (1,5 điểm)

Lưu ý: Kể tối thiểu 3 công trình hợp tác giữa nước ta với các nước bạn

Trang 18

- Nội dung, biện phỏp hoạt động.

- Thời gian, địa điểm tiến hành

- Người phụ trỏch, người tham gia

* Nờu được một số kết quả cụ thể về những việc làm thể hiện tỡnh hữu nghị của học sinh

trong trường: (1,5 điểm)

Cõu 4 (2,0 điểm)

Đỏp ỏn mở, để học sinh phỏt triển tư duy, tự lựa chọn:

* Nờu được ý nghĩa của một truyền thống ở quờ hương: ( 1 điểm)

* Giới thiệu được những đặc điểm cơ bản của truyền thống tốt đẹp đú: (1 điểm)

Cõu 5 (2,0 điểm)

* Kể được tối thiểu là 04 tập quỏn lạc hậu, hủ tục và nờu tỏc hại của chỳng:

Lưu ý :- Kể được 4 tập quỏn lạc hậu, hủ tục: ( 1 điểm)

- Nờu tỏc hại của chỳng: ( 1 điểm)

ĐỀ SỐ 7

1, Chị An kinh doanh hàng điện tử Đến kì hạn đóng thuế nhng chị dây da

Trang 19

(4.5đ) không chịu đóng. a Hãy nhận xét về việc làm của chị An?

b Em hiểu gì về quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ đóng thuế?

a.

(0,5đ

)

b.

(4,0đ

)

- Kinh doanh là hoạt động sản xuất, dịch vụ và trao đổi hàng hóa nhằm mục đích

- Quyền tự do kinh doanh là quyền của công dân đợc lựa chọn hình thức tổ chức

- Tuy nhiên, ngời kinh doanh phải tuân theo quy định của pháp luật và sự quản lí

- Thuế là một phần trong thu nhập mà công dân và tổ chức kinh tế nộp vào ngân

sách nhà nớc để chi tiêu cho những công việc chung nh an ninh quốc phòng 0.50

- Thuế có tác dụng ổn định thị trờng, điều chỉnh cơ cấu kinh tế 0.50

- Góp phần đảm bảo phát triển kinh tế theo đúng định hớng của nhà nớc 0.50

- Công dân phải sử dụng đúng đắn quyền tự do kinh doanh và thực hiện đầy đủ

- Góp phần phát triển kinh tế đất nớc, làm cho dân giàu nớc mạnh 0.50

a Em có suy nghĩ gì về việc làm của Hoàng?

b Nếu là bạn của Hoàng, em sẽ làm gì?

+ vận động mọi ngời cùng động viên, giúp đỡ Hoàng và những ngời có hoàn cảnh

“Muốn sang thì bắc cầu kiều

Muốn con hay chữ thì yêu kính thầy”.

Đây là một truyền thống quý báu của dân tộc ta Bằng vốn hiểu biết của mình, em hãy làm nổi bật truyền thống đó.

Yêu cầu học sinh trình bày đợc các nội dung sau:

- Truyền thống là những giá trị tinh thần đợc hình thành trong quá trình lịch sử

lâu dài của dân tộc, đợc truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác 0.50

- Khẳng định: Việt Nam có nhiều truyền thống tốt đẹp 0.50

- Câu “Muốn sang thì ” nói đến truyền thống tôn s trọng đạo Đó là một truyền

- ý nghĩa: + Góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc 0.50

Trang 20

Việt Nam

- Phê phán một số biểu hiện làm mai một truyền thống: lãng quên, vô ơn 0.50

- Liên hệ bản thân: Thể hiện sự kính trọng và biết ơn thầy cô giáo; cố gắng học

- Các loại vi phạm pháp luật :

+ Vi phạm pháp luật hành chính Ví dụ: Đi xe máy không đội mũ bảo hiểm 0.50

+ Vi phạm pháp luật dân sự Ví dụ: Giao hàng không đúng hẹn, 0.50

+ Vi phạm kỉ luật Ví dụ: Nói chuyện riêng trong giờ học, 0.50

(Học sinh lấy ví dụ khác mà đúng thì vẫn tính điểm)

5,

(5.0đ)

Hãy trình bày hiểu biết của em khi quan sát bức ảnh sau:

Yêu cầu học sinh trình bày những nội dung sau:

- Đây là hành vi vi phạm luật giao thông đờng bộ: đi xe mô tô bằng một bánh,

- Hành vi này rất nguy hiểm đến tính mạng của bản thân và ngời tham gia giao

- Thực trạng: Tai nạn giao thông ở Việt Nam đang diễn biến phức tạp 0,50

- Nguyên nhân: Có nhiều nguyên nhân nhng nguyên nhân chủ yếu là do thiếu ý

- Hậu quả:

+ Tham gia tuyên truyền và vận động mọi ngời chấp hành tốt luật giao thông 0.50

ĐỀ 8

Câu 1 (5,0 điểm):

1) Hãy nêu sự cần thiết của đức tính năng động sáng tạo ? Em hiểu gì về câu nói: “Trẻ không năng động, già hối hận”

2) a/ Tạo sao để trở thành một công dân chân chính, mỗi ngời cần phải có lí tởng sống cao đẹp

? Lí tởng sống của thanh niên trong thời đại ngày nay là gì ?

b/ Trong bức th gửi học sinh nhân ngày khai trờng (9/1945) Bác Hồ viết: “Non sông Việt Nam có trở nên tơi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bớc tới đài vinh quang để sánh với các cờng quốc năm châu đợc hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”

Trang 21

- Câu nói trên có đề cập tới vấn đề thuộc về lí tởng không ?

- Tại sao học tập đợc coi là nội dung quan trọng để thực hiện lí tởng

- Cần hiểu đúng nghĩa câu nói:

+ Câu này ý nói tuổi trẻ không năng động sáng tạo, không tích cực dám nghĩ, dám làm, say mê tìm tòi tiếp thu nắm bắt những cái mới để vận dụng vào cuộc sống thì khi già có hối hận cũng

- Lí tởng sống của thanh niên trong thời đại ngày nay là : Phấn đấu thực hiện mục tiêu xây dựng nớc Việt Nam độc lập , dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh (0,5 điểm)b) 2,0 điểm

ý 1:1,0 điểm

- Câu nói trên có vấn đề thuộc về lí tởng là: Bác Hồ đã khẳng định vai trò to lớn của các cháu học sinh là phải phấn đấu học tập để đa đất nớc bớc tới đài vinh quang, sánh vai với các cờng quốc năm châu Đó chính là lí tởng cao đẹp của học sinh (1,0 điểm)

ý 2: (1,0 điểm)

Học tập là nội dung quan trọng để thực hiện lí tởng vì:

- Học tập là con đờng ngắn nhất để thực hiện lí tởng (0,25 điểm)

- Học tập giúp chúng ta tiếp thu tri thức nhân loại, thành tựu khoa học kỹ thuật, những tinh hoa văn hoá nhân loại để vận dụng vào điều kiện, hoàn cảnh của đất nớc nhằm phát triển đa đất nớc đi lên (0,5 điểm)

- Học tập và rèn luyện về mọi mặt để có đủ tri thức, phẩm chất và năng lực cần thiết nhằm thực hiện lí tởng sống cao đẹp (0,25 điểm)

- Quyền định đoạt là quan trọng nhất vì chỉ có chủ sở hữu thực sự mới có quyền quyết định

số phận của tài sản nh đem bán, chuyển nhợng, cho thuê, cho mợn… (0,5 điểm)

b/ - Tài sản nhà nớc là tài sản thuộc sở hữu toàn dân giao cho các cơ quan nhà nớc trực tiếp quản

lý Ví dụ: Tài nguyên rừng, biển, khoáng sản, kho bạc nhà nớc, ngân hàng quốc gia (0,5 điểm)

Trang 22

-Tài sản tập thể là tài sản của các hợp tác xã hay các hình thức tổ chức kinh tế do ngời lao động lập ra, gồm vốn bằng tiền hoặc hiện vật mà xã viên, tổ viên góp và lợi tức tích luỹ đợc (0,5

điểm)

Câu 3 (1,0 điểm):

Hãy đánh dấu (x) vào câu trả lời đúng trong các câu sau đây:

Hiến pháp quy định công dân có quyền khiếu nại, tố cáo nhằm:

a/ Tạo cơ sở pháp lý cho công dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi bị xâm phạm ( )

b/ Tạo cơ sở pháp lý trừng trị các hành vi xâm phạm đến tài sản của công dân ( )

c/ Tạo cơ sở pháp lý để công dân phát huy quyền tự do ngôn luận ( )

d/ Tạo cơ sở pháp lý cho công dân giám sát các hoạt động của cơ quan và cán bộ, công chức nhà

n-ớc ( )

Trả lời:

Đánh dấu đúng vào câu a, d Mỗi câu đúng cho 0,5 điểm

Câu 4 (1,5 điểm): Bài tập tình huống:

Anh A và chị B cùng là cán bộ trong một cơ quan nhà nớc Do vô tình cả hai phát hiện ra

ông C, là cấp trên trực tiếp của họ, đã có hành vi tham ô tài sản của nhà nớc Anh A rất muốn tố cáo sự việc trên nhng vì phải nuôi gia đình đông con nên đành im lặng Còn chị B, do bất bình nên đã làm đơn tố cáo ông C, chị đã bị ông C cho nghỉ việc

Câu hỏi:

1 Hãy nêu nhận xét của em về hành động của anh A và chị B?

2 Trong trờng hợp này chị B phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình ?

Trả lời:

1 Nhận xét:- Sự im lặng của anh A thoạt nhìn có vẻ đúng vì nó gắn với trách nhiệm gia đình, nhng xét cho cùng đó là hành động cá nhân, hèn nhát và trái pháp luật Ngợc lại, việc tố cáo của chị B là hành động đúng pháp luật (0.5 điểm )

2 Trong trờng hợp này, chị B có thể làm đơn khiếu nại gửi tới cơ quan có thẩm quyền để giải quyết Pháp luật luôn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân cũng nh trừng trị đích đáng mọi hành động vi phạm lợi ích của nhà nớc, tập thể và của công dân (1.0 điểm)

Điều 11.Chấp hành bỏo hiệu đường bộ

3 Tại nơi cú biển bỏo hiệu……… lại cú bỏo hiệu tạm thời thỡ người tham gia giao thụng phải chấp hành………của bỏo hiệu tạm thời

4 Tại nơi cú vạch kẻ đường dành cho……… ………, người điều khiển phương tiện phải quan sỏt, giảm tốc độ và……….cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường

Cõu 2 (3.0 điểm)

Trỡnh bày bổn phận của trẻ em trong gia đỡnh, nhà trường và xó hội ? Gia đỡnh, nhà nước và

xó hội cú trỏch nhiệm gỡ trong việc chăm súc và giỏo dục trẻ em?

Cõu 3 (2.0 điểm)

Trang 23

Thế nào là tôn trọng người khác?Nêu những biểu hiện và tác dụng của sự tôn trọng ngườikhác Là người biết tôn trọng người khác em cần có cách cư xử như thế nào?

Câu 4 (4.0 điểm)

Thế nào là tài sản nhà nước và lợi ích công cộng ?Công dân có nghĩa vụ tôn trọng và bảo vệ

tài sản nhà nước và lợi ích công cộng như thế nào? Là công dân - học sinh, em cần làm gì để thựchiện tốt nghĩa vụ của mình?

Câu 7 (3.0 điểm)

Bài tập tình huống

Huy và Lê cùng làm việc trong một công ti Họ yêu nhau và quyết định đi đến hôn nhân Huy dẫn Lê về quê ra mắt họ hàng và gia đình Sau khi tìm hiểu, bố mẹ Huy phát hiện Lê là con cô con cậu với Huy nhưng đã bị thất lạc nhiều năm

Hỏi: a Huy và Lê có thể kết hôn được không? Vì sao?

b Hãy nêu các quy định về cấm kết hôn của luật hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000

Hết

- Giám thị không giải thích gì thêm

Lớp 9- THCS

Ngày thi: 25 tháng3 năm 2015

(Hướng dẫn gồm 07 câu 03 trang)

Câu 2

(3.0 )

- Bổn phận của trẻ em trong gia đình, nhà trường và xã hội:

+ Đối với gia đình: yêu quý, kính trọng, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, giúp

đỡ gia đình làm những việc vừa sức của mình

+ Đối với nhà trường: chăm chỉ học tập, kính trọng thầy cô giáo, đoàn kết

với bạn bè

+ Đối với xã hội: sống có đạo đức, tôn trọng pháp luật, tôn trọng và giữ

gìn bản sắc văn hóa dân tộc; yêu quê hương, đất nước, yêu đồng bào, có ý

thức xây dựng Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và đoàn kết quốc tế

- Trách nhiệm của gia đình, Nhà nước và xã hội trong việc chăm sóc và

giáo dục trẻ em:

+ Gia đình là người chịu trách nhiệm trước tiên trong việc tạo điều kiện tốt

nhất cho sự phát triển của trẻ em

+ Nhà nước và xã hội tạo mọi điều kiện tốt nhất để bảo vệ quyền lợi của

trẻ em, chăm sóc, giáo dục và bồi dưỡng các em trở thành người công dân

có ích cho đất nước

0.50.50.5

Tôn trọng người khác là sự đánh giá đúng mức, coi trọng danh dự, phẩm

giá và lợi ích của người khác; thể hiện lối sống có văn hóa của mỗi người 0.5

Trang 24

- Luôn luôn lắng nghe, chia sẻ với mọi người.

- Có thái độ tôn trọng mọi người ở mọi nơi, mọi lúc

0.250.25

Câu 4.

(4.0)

* Khái niệm:

- Tài sản của Nhà nước gồm đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước, tài

nguyên trong lòng đất, nguồn lợi ở vùng biển, thềm lục địa, vùng trời,

phần vốn và tài sản do Nhà nước đầu tư vào các xí nghiệp, công trình

thuộc các ngành kinh tế, văn hóa, xã hội cùng các tài sản mà pháp luật

quy định là của Nhà nước đều thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước chịu

trách nhiệm quản lí

- Lợi ích công cộng là những lợi ích chung dành cho mọi người và xã hội

Tài sản nhà nước và lợi ích công cộng là cơ sở vật chất của xã hội để phát

triển kinh tế đất nước, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân

dân

* Công dân có nghĩa vụ tôn trọng và bảo vệ tài sản nhà nước và lợi ích

công cộng:

- Không được xâm phạm ( lấn chiếm, phá hoại hoặc sử dụng vài mục đích

cá nhân) tài sản của Nhà nước và lợi ích công cộng

- Khi được Nhà nước giao quản lí, sử dụng tài sản nhà nước phải bảo quản,

giữ gìn, sử dụng tiết kiệm có hiệu quả, không tham ô, lãng phí

* Trách nhiệm:

- Hiểu, nhận thức đúng về tài sản của Nhà nước và lợi ích công cộng

- Có thái độ đúng đắn trong việc bảo vệ tài sản và lợi ích công cộng

- Tham gia quản lí và sử dụng tài sản Nhà nước và lợi ích công cộng, tiết

kiệm có hiệu quả

- Kiên quyết đấu tranh với những hành vi xâm phạm tài sản nhà nước và

lợi ích công cộng

1.0

0.50.5

0.250.250.250.25

Câu 5.

(2.0) - Làm việc có năng suất, chất lượng, hiệu quả là tạo ra được nhiều sảnphẩm có giá trị cao cả về nội dung và hình thức trong một thời gian nhất

định

- Ý nghĩa

+ Là yêu cầu đối với người lao động trong sự nghiệp công nghiệp hoá,

hiện đại hoá

+ Góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và

xã hội

- Người lao động: Tự học để nâng cao tay nghề, rèn luyện sức khoẻ, lao

động một cách tự giác, có kỉ luật và luôn năng động, sáng tạo

0.5

0.50.50.5

Câu 6. - Khái niệm: Quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội của công 1.0

Trang 25

(4.0) dân là quyền tham gia xây dựng bộ máy nhà nước và các tổ chức xã hội;

tham gia bàn bạc, tổ chức thực hiện, giám sát và đánh giá các hoạt động

của Nhà nước và xã hội

- Hình thức tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội của công dân:

+ Trực tiếp tham gia vào các công việc của Nhà nước; bàn bạc, đóng góp ý

kiến và giám sát hoạt động của các cơ quan và cán bộ công chức nhà nước

+ Gián tiếp tham gia thông qua đại biểu của nhân dân để họ kiến nghị lên

các cơ quan có thẩm quyền giải quyết

- Ý nghĩa: quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội của công dân

là quyền chính trị quan trọng nhất của công dân, đảm bảo cho công dân

thực hiện quyền làm chủ, thực hiện trách nhiệm của công dân đối với nhà

nước và xã hội

- Trách nhiệm:

+ Trách nhiệm của nhà nước là đảm bảo và tạo điều kiện để nhân dân phát

huy quyền làm chủ của mình trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

+ Trách nhiệm của công dân: thể hiện thông qua các hoạt động cụ thể như:

tham gia thảo luận các vấn đề chung của địa phương, của cả nước, kiến

nghị với cơ quan nhà nước, biểu quyết khi nhà nước tổ chức trưng cầu ý

dân; thực hiện quyền bầu cử và ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân

khi đến tuổi; thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan nhà nước có

thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ

chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang hoặc bất cứ cá nhân nào…

- Liên hệ trách nhiệm của bản thân:

+ Biết thực hiện quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội phù hợp

với lứa tuổi VD…

+ Tích cực tham gia công việc của trường, của lớp, của cộng đồng phù hợp

với khả năng VD…

HS phải lấy được VD, mỗi VD đúng cho 0.25 điểm

0.25

0.250.5

0.5

0.50.5

Câu 7

(3.0) Bài tập tình huốnga Huy và Lê không thể kết hôn được, vì theo luật Hôn nhân và gia đình

Việt Nam năm 2000 quy định: cấm kêt hôn giữa những người có họ phạm

vi ba đời Trong trường hợp này thì Huy và Lê là những người có họ ở

phạm vi đời thứ ba

b Quy định về cấm kết hôn của luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm

2000 là:

+ Người đang có vợ, có chồng

+ Người mất năng lực hành vi dân sự (bị bệnh tâm thần hoặc các bệnh

khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình)

+ Giữa những người cùng dòng máu về trực hệ;

+ Giữa những người có họ trong phạm vi 3 đời

+ Giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng với con dâu, mẹ vợ với con

rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng

+ Giữa những người cùng giới tính

1.5

* Chú ý: Giám khảo khi chấm bài cần căn cứ vào từng ý trả lời của thí sinh theo từng nội dung

câu hỏi để cho điểm phù hợp.

Trang 26

ĐỀ 10

1

Anh (chị) hãy cho biết để dạy tốt bài 13: Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ

đóng thuế (chương trình môn GDCD lớp 9) người giáo viên cần nắm vững

Cần nắm được các kiến thức:

- Kinh doanh là hoạt động sản xuất, dịch vụ và trao đổi hàng hoá nhằm mục đích thu

- Nắm được Điều 3 Luật Doanh nghiệp: Kinh doanh là việc thực hiện một, một số

hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc

cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi 0.5 đ

- Quyền tự do kinh doanh là quyền của công dân được lựa chọn hình thức tổ chức

- Ở nước ta hiện nay, quyền tự do kinh doanh có ý nghĩa rất quan trọng: có nhiều

thành phần kinh tế và hình thức tổ chức kinh tế rất phong phú, đa dạng tạo điều kiện

cho công dân có khả năng lựa chọn thích hợp để tự tổ chức sản xuất, kinh doanh,

tăng thu nhập, tạo việc làm, nâng cao đời sống

0.5 đ

- Người kinh doanh phải tuân theo quy định của pháp luật và sự quản lý của nhà nước

như phải kê khai đúng số vốn, kinh doanh đúng ngành, mặt hàng ghi trong giấy phép,

không kinh doanh những lĩnh vực mà Nhà nước cấm như thuốc nổ, vũ khí, ma tuý,

mại dâm

0.5 đ

- Thuế là một phần trong thu nhập mà công dân và tổ chức kinh tế có nghĩa vụ nộp

vào ngân sách nhà nước để chi tiêu cho những công việc chung như: an ninh, quốc

- Cần nắm được một số loại thuế cơ bản hiện nay: thuế nhà đất, thuế giá trị gia tăng,

- Ý nghĩa, vai trò của thuế trong nền kinh tế thị trường: ổn định thị trường, điều chỉnh

cơ cấu kinh tế, góp phần phát triển kinh tế đất nước theo đúng định hướng của Nhà

2 Sau tiết thao giảng của cô giáo A, một đồng nghiệp nhận xét: “Mặc dù giờ học

đã phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh nhưng giáo viên vẫn chưa

đổi mới phương pháp dạy học vì không sử dụng phương pháp thảo luận nhóm

và phương tiện dạy học hiện đại”.

Anh (chị) hãy trình bày quan điểm của mình

5.0

Lý giải:

- Đổi mới PPDH là sử dụng các PPDH một cách tích cực và hiệu quả, phát huy được

tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm HS và từng

- Đổi mới PPDH không có nghĩa là phủ định hoàn toàn các PPDH truyền thống và

- Khi giờ học đã phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh có nghĩa là GV

- Không sử dụng phương pháp thảo luận nhóm và phương tiện dạy học hiện đại 0.5 đ

Trang 27

không có nghĩa là chưa ĐMPPDH

- PP thảo luận nhóm là một PPDH hiện đại, có nhiều ưu điểm trong việc phát huy

tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh nhưng không phải là một PPDH vạn

- Chỉ sử dụng PPDH thảo luận nhóm nếu phù hợp nội dung bài dạy học, trình độ

- Phương tiện dạy học hiện đại không phải là PPDH chỉ là công cụ hỗ trợ cho GV

- Sử dụng PTDH như thế nào phải phù hợp nội dung bài dạy học , PTDH môn

GDCD hiện nay có nhiều loại, không chỉ sử dụng PTDH hiện đại mới là ĐMPPDH 0.5 đ

3

Đề thi học sinh giỏi lớp 7 huyện N năm học 2009 – 2010 có câu sau:

“Tình huống: Trong giờ học môn GDCD, khi cô giáo nêu vấn đề của bài học thì

A nói với H: Nói đến truyền thống gia đình, dòng họ là mình thấy mặc cảm Gia

đình, dòng họ mình chẳng có gì nổi bật để tự hào cả, dòng tộc chẳng có ai đỗ đạt

cao hoặc giữ chức vụ quan trọng trong cơ quan Nhà nước.

Em hãy dùng kiến thức bài: Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia

đình, dòng họ (chương trình môn GDCD lớp 7) để phân tích cho A hiểu”

Anh (chị) hãy làm đáp án cho câu hỏi trên.

4.0

- Nhiều gia đình, dòng họ có truyền thống tốt đẹp về học tập, lao động, nghề nghiệp,

- Truyền thống của gia đình dòng họ không chỉ phụ thuộc vào việc có ai đỗ đạt cao

- Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình và dòng họ là tiếp nối, phát

- Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ giúp ta có thêm kinh

nghiệm và sức mạnh trong cuộc sống, góp phần làm phong phú truyền thống, bản sắc

- Trân trọng, tự hào phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ không làm

4

Tình huống: Anh B đi xe máy vượt đèn đỏ và đã đâm vào xe máy của chị D

đang đi đến từ đường có tín hiệu đèn xanh Xe máy của chị D bị hỏng nặng Sau

khi thoả thuận, anh B đã nhận lỗi thuộc về mình và đền bù thiệt hại cho chị D

Ngoài ra anh B còn bị cảnh sát giao thông xử phạt tiền vì vi phạm luật lệ an toàn

giao thông.

1 Anh (chị) hãy xác định vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý của anh B

trong tình huống trên.

2 Nêu các dấu hiệu cơ bản của vi phạm pháp luật

2.0

1.

- Anh B đã vi phạm pháp luật hành chính vì vượt đèn đỏ và phải chịu trách nhiệm

hành chính, phải nộp phạt theo quy định xử phạt hành chính 0.5 đ

- Anh B đã vi phạm pháp luật dân sự vì làm thiệt hại tài sản của chị D, vì vậy phải

chịu trách nhiệm dân sự qua việc đền bù thiệt hại cho chị D 0.5 đ

2. Nêu được 4 dấu hiệu cơ bản sau

Trang 28