TÔ NGỌC VÂN

• Phương pháp tạo hình mới, đặc biệt là chất liệu sơn dầu, có sức cuốn hút mạnh mẽ, bởi ông nhận thức nghệ thuật của môn này đã giúp diễn đạt được những tình cảm rạo rực, xao xuyến trong

TIỂU SỬ

• Tô Ngọc Vân (1906-1954) là một họa sĩ Việt Nam nổi

tiếng, tác giả bức Thiếu nữ bên hoa huệ Ông còn có

những bút danh Tô Tử, Ái Mỹ.

• Tô Ngọc Vân sinh ngày 15 tháng 12 1908 tại làng Xuân Cầu, huyện Văn Giang, Hưng Yên, nhưng lớn lên tại Hà Nội Một vài tài liệu viết ông sinh năm 1906

• Hà Nội là chiếc nôi của cuộc đời và nghệ thuật Tô Ngọc Vân Đi nhiều nơi trong nước và sang cả Cam-pu-chia

dạy học, nhưng Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội vẫn là nơi ông chứng kiến nhiều nhất nỗi đau, niềm vui trong đời sống Nơi ấy đã nuôi ông lớn lên để gắn mình với những

SỰ NGHIỆP

• Thuở còn là một cậu bé con nhà nghèo Tô Ngọc Vân

phải đến sống nhờ nhà bà cô, quá tuổi mới được đến

trường học chữ Tuổi thơ khắc nghiệt đã sớm tạo cho

ông ý chí tự lập, sống một mình trong ý nghĩ, tình cảm Đôi lúc rảnh rang, ông đến rạp cải lương xem hát và rất

mê các bậc anh hùng, nghĩa hiệp được tái hiện trên sân khấu Về đến nhà là cậu bé ấy cầm gạch non vẽ đến mê mãi hình các nhân vật sân khấu đã in đậm vào tâm trí

• Đang học trung học năm thứ ba, ông bỏ học đi theo con đường nghệ thuật Năm 1926, ông trúng tuyển vào

Trường cao đẳng mỹ thuật Đông Dương với tất cả lòng nhiệt thành và ham yêu cái đẹp

• Phương pháp tạo hình mới, đặc biệt là chất liệu sơn dầu,

có sức cuốn hút mạnh mẽ, bởi ông nhận thức nghệ thuật của môn này đã giúp diễn đạt được những tình cảm rạo rực, xao xuyến trong tâm hồn của nghệ sĩ đứng trước

cảnh vật

• Với Bức thư (1931), Tô Ngọc Vân đã tỏ thiện cảm với

những cô gái lao động nền nã bên khung cửi qua những tình cảm kín đáo, đoan trang Đó là sự dè dặt của một

khuynh hướng

• Sau này Tô Ngọc Vân thể hiện sâu đậm hơn người phụ

nữ với sự đồng cảm trân trọng Đây là lúc họa sĩ vẽ nhiều

về phong cảnh đẹp bằng sơn dầu như Aánh Mặt trời, Bụi chuối ngoài nắng, Trời dịu Thành công của họa sĩ

không chỉ ở trong nước mà còn góp phần mang tiếng nói của nghệ thuật Việt Nam đến với nhiều nước Năm 1931, tranh sơn dầu Bức thư được tặng bằng danh dự ở Triển lãm hội họa Pháp và được thưởng huy chương vàng ở

• Họa sĩ Tô Ngọc Vân tốt nghiệp Trường cao đẳng mỹ

thuật năm 1931 Dù nhiều người biết tiếng, ông vẫn

không tìm được chỗ làm, phải sống thiếu thốn bằng nghề dạy học, vẽ tranh thuê, trình bày và minh họa cho một số tòa báo ở Hà Nội Năm 1935 ông mới được Pháp bổ

nhiệm đi dạy vẽ ở trường Xi-xô-vát (Phnôm Pênh)

• Năm 1938, Tô Ngọc Vân trở về Hà Nội dạy ở Trường

trung học Bưởi Đến năm 1939, ông là giảng viên Trường cao đẳng mỹ thuật Đông Dương Đề tài chủ yếu trong

những sáng tác trước cách mạng của Tô Ngọc Vân là

người đàn bà thành thị Từ tác phẩm Dưới bóng nắng vẽ người thiếu nữ mơ màng, với cái nhìn lơ đãng dưới hoa, nắng bên bờ ao, đến người thiếu nữ bâng khuâng - tranh

Tô Ngọc Vân không gợi lên một chân dung nhân vật cụ thể, chỉ như biểu tượng về sự trong trắng, cao quý của người phụ nữ Người phụ nữ được ông thể hiện với lòng

• Cách mạng tháng Tám bùng nổ và thắng lợi, rồi cuộc

kháng chiến chống xâm lược Pháp đã lay động Tô Ngọc Vân đoạn tuyệt với đề tài cũ, bắt đầu giai đoạn sáng tác mới, mở đầu là bức tranh thể hiện hình tượng Chủ tịch

Hồ Chí Minh, lãnh tụ dân tộc Sự trăn trở trong quá trình sáng tác đã bộc lộ khi ông viết những dòng xúc động:

"Cuộc kháng chiến đã làm xiêu đổ nhiều giá trị tư tưởng

cũ Chúng tôi muốn đổ máu, chúng tôi muốn đoạn tuyệt với cái dĩ vãng nghệ thuật mà giờ nghĩ tới sự chuyển

hướng đó, chúng tôi cảm thấy khó khăn nặng nề như

chuyển một trái núi "

• Tô Ngọc Vân đi vào cuộc sống kháng chiến với tất cả

những băn khoăn, day dứt của người nghệ sĩ cũ, đồng thời lại được thực tế vừa cụ thể, vừa nghiêm khắc đòi hỏi ông nhận thức chỗ đứng của mình trong sự nghiệp của dân tộc

• Ông tham gia cải cách ruộng đất, rồi đi chiến dịch, làm nhiệm vụ của người chiến sĩ Một thời kỳ sáng tác khỏe khoản lạc quan bắt đầu Họa sĩ đã phát hiện trong những con người bình dị, mộc mạc một vẻ đẹp cao quý, thiêng liêng Từ tình cảm cách mạng, Tô Ngọc Vân đã xây dựng nên những con người mới, thành công rõ rệt của hiện

thực cách mạng mang dáng nét của thời đại Đó là điều ông đã đi trước các đồng nghiệp của mình

• Tô Ngọc Vân cũng là một trong số rất ít hoạ sĩ Việt Nam

đã sớm vẽ tem ngay từ thời Pháp thuộc (Postes

Indochine) Mẫu tem Apsara được ông thiết kế từ nguồn

tư liệu của những chuyến đi vẽ, sáng tác ở khu đền

Angkor Wat, Angkor Thom của Campuchia Hình tượng chính của con tem là nữ thần Apsara, một trong hàng

ngàn tượng vũ nữ điêu khắc nổi trên những vách đền đài

của nền văn hoá cổ Khmer Tem Apsara của hoạ sĩ Tô

• Sáng tác của ông sẽ còn phong phú biết bao nếu ông

không bị bom địch giết hại vào buổi trưa ngày 17 tháng 6 năm 1954 ở chân đèo Lũng Lô Toàn bộ tác phẩm của

ông được tặng giải nhất tại Triển lãm mỹ thuật toàn quốc năm 1954

• Cái mốc cuối cùng của Tô Ngọc Vân thật rực rỡ trong

sáng và kiêu hãnh, tự hào Một họa sĩ bậc thầy, một trí

thức Việt Nam đi theo cách mạng đã hy sinh cho Tổ quốc, cho nghệ thuật, một cách vinh quang, trọn vẹn

TÁC PHẨM TIÊU BIỂU

TRƯỚC 1945

• Thiếu nữ bên hoa sen (1944)

• Thiếu nữ bên hoa huệ (1943)

TÁC PHẨM TIÊU BIỂU

SAU 1945

• Hồ Chủ tịch làm việc tại Bắc Bộ phủ

(1946-sơn dầu)

• Nghỉ đêm bên đường (sơn mài - 1948)

• Con trâu quả thực (ký hoạ màu nước -

1954)

• Hai chiến sĩ (màu nước - 1949)

• Ngoài ra ông còn để lại nhiều ký họa được

vẽ trong thời kỳ kháng chiến.

• Thiếu nữ

bên hoa

sen

(1944)

• Thiếu nữ

bên hoa

huệ (1943)

• Hai thiếu nữ

và em bé

(1944)

• Thiếu phụ ngồi bên tranh tam

đa (1942)

• Buổi trưa

(1936)

• chiến sĩ

(màu nước -

1949)

• Bức thư

(1931)