Đề cương chi tiết học phần: Phương pháp tiếp cận khoa học

Học phần giúp sinh viên nắm được các nguyên tắc thực hiện nghiên cứu khoa học, các kiến thức cơ bản về lựa chọn vấn đề nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, tổ chức thực hiện nghiên cứu để tham gia nghiên cứu khoa học. Mời các bạn cùng tham khảo đề cương chi tiết học phần để biết thêm các thông tin về môn học.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y

ĐỀ CƯƠNG HỌC PHẦN PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN KHOA HỌC

(Dùng chung cho các ngành đào tào)

Thái Nguyên, năm 2017

TRƯỜNG ĐH NÔNG LÂM TN ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Bộ môn: Cây trồng

1.Tên học phần: Phương pháp tiếp cận khoa học

- Tính chất của học phần: Bắt buộc

- Trình độ Dành cho sinh viên năm thứ 3

- Ngành (chuyên ngành) đào tạo: Tất cả các ngành học trong trường

2 Phân bổ thời gian học tập:

- Số tiết học lý thuyết: 24 tiết

- Số tiết làm bài tập, thảo luận: 12 tiết

3 Đánh giá học phần

- Điểm chuyên cần: trọng số 0,2

- Điểm kiểm tra giữa kỳ: trọng số 0,3

- Điểm thi kết thúc học phần: trọng số 0,5

4 Điều kiện học

- Học phần học trước: Xã hội học đại cương, Triết học

5 Mục tiêu đạt được sau khi kết thúc học phần

5.1 Về kiến thức

Sinh viên nắm được các nguyên tắc thực hiện nghiên cứu khoa học, các kiến thức cơ bản về lựa chọn vấn đề nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, tổ chức thực hiện nghiên cứu để tham gia nghiên cứu khoa học

5.2 Về kĩ năng

Xác định được 1 vấn đề nghiên cứu và đề xuất được tên đề tài NCKH; xây dựng được 1 bản đề cương NCKH

5.3.Thái độ

Có thái độ nghiêm túc trong NCKH

6 Nội dung kiến thức và phương thức giảng dạy

tiết

Phương pháp GD PHẦN 1 : LÍ THUYẾT

Chương 1 ĐẠI CƯƠNG VỀ KHOA HỌC

VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

7,0

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

1.1.1.1 Khoa học là một hệ thống tri thức

1.1.1.2 Khoa học là một hình thái ý thức xã hội

1.1.1.3 Khoa học là một thiết chế xã hội

1.1.1.4 Khoa học là một hoạt động xã hội

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

1.1.2.1 Mục đích của phân loại khoa học

1.2.2.2 Các phương pháp phân loại khoa học

Phân loại theo cách hình thành

Phân loại theo chức năng nghiên cứu

Phân loại theo cấu trúc của hệ thống tri thức

Phân loại theo đối tượng nghiên cứu

1.1.3 Các cuộc cách mạng khoa học và vai trò của

khoa học

0,5 Thuyết

trình, phát

1.1.3.1 Các cuộc cách mạng khoa học vấn, tự

nghiên cứu 1.1.3.2 Vai trò của khoa học

Khoa học thúc đẩy sự phát triển xã hội

Khoa học thay đổi nhận thức của con người

Khoa học nâng cao chất lượng cuộc sống

1.2 Đại cương về nghiên cứu khoa học 4,5 Thuyết

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

1.2.2 Đặc điểm của nghiên cứu khoa học

1.2.2.1 Tính mới

1.2.2.2 Tính tin cậy

1.2.2.3 Tính thông tin

1.2.2.4 Tính khách quan

1.2.2.5 Tính rủi ro

1.2.2.6 Tính kế thừa

1.2.2.7 Tính cá nhân

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

1.2.3.1 Phân loại theo chức năng nghiên cứu

Nghiên cứu mô tả

Nghiên cứu giải thích

Nghiên cứu dự báo

Nghiên cứu sáng tạo

1.2.3.2 Phân loại theo phương thức thu thập thông tin

Nghiên cứu tài liệu (thư viện)

Nghiên cứu phi thực nghiệm (điền dã)

Nghiên cứu thực nghiệm (la-bô)

1.2.3.3 Phân loại theo tính chất của sản phẩm nghiên cứu

Nghiên cứu cơ bản

Nghiên cứu ứng dụng

Nghiên cứu triển khai

1.2.4 Sản phẩm đặc trưng của các loại hình nghiên cứu

khoa học

1,0 Thuyết trình, phát vấn, tự nghiên cứu

1.2.4.1 Phát minh

1.2.4.2 Phát hiện

1.2.4.3 Sáng chế

1.2.4.4 Sự khác nhau giữa phát minh, phát hiện, sáng chế

Chương 2 TRÌNH TỰ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

11,0 Thuyết

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

2.1 Phát hiện vấn đề khoa học 2,0

2.1.1 Khái niệm và vai trò của vấn đề khoa học

2.1.2 Phương pháp phát hiện vấn đề khoa học

2.1.2.1 Nhận dạng những bất đồng trong tranh luận khoa

học

2.1.2.2 Nghĩ ngược lại quan niệm thông thường

2.1.2.3 Nhận dạng những vướng mắc trong hoạt động

thực tế

2.1.2.4 Lắng nghe lời phàn nàn của những người không

am hiểu

2.1.2.5 Phát hiện mặt mạnh, mặt yếu trong nghiên cứu

của đồng nghiệp

2.1.2.6 Những câu hỏi xuất hiện bất chợt

2.2 Xây dựng giả thuyết khoa học 0,5 Thuyết

2.2.1 Khái niệm và vai trò của giả thuyết khoa học trình, phát

vấn, tự nghiên cứu

2.2.2 Mối liên hệ giữa giả thuyết khoa học với vấn đề

khoa học

2.2.3 Thuộc tính cơ bản của giả thuyết khoa học

2.2.3.1 Tính giả định

2.2.3.2 Tính đa phương án

2.2.3.3 Tính dị biến

2.3 Xác định phương pháp nghiên cứu 1,0

2.3.1 Khái niệm và vai trò của phương pháp nghiên

cứu khoa học

Thuyết trình, phát vấn, tự nghiên cứu

Khái niệm

Vai trò của phương pháp trong nghiên cứu khoa

học

2.3.2 Cơ sở xác định phương pháp nghiên cứu khoa

học

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

2.3.3.1 Nhóm nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát khách quan

Phương pháp điều tra

Phương pháp chuyên gia

Phương pháp thực nghiệm

2.3.3.2 Nhóm nghiên cứu lý thuyết

Phương pháp quy nạp

Phương pháp suy diễn

2.4 Xây dựng cơ sở lý luận của nghiên cứu (luận

cứ lý thuyết)

2,0 Thuyết

trình, phát

2.4.1 Khái niệm và vai trò của luận cứ lý thuyết vấn, tự

nghiên cứu

2.4.2 Nội dung của luận cứ lý thuyết

2.4.2.1 Khái niệm

2.4.2.2 Phạm trù

2.4.2.3 Quy luật

2.5.1 Vai trò của thông tin trong nghiên cứu khoa học

2.5.2 Các cách tiếp cận thu thập thông tin

Tiếp cận hệ thống có cấu trúc

Tiếp cận định tính, định lượng

Tiếp cận lịch sử và logic

Tiếp cận cá biệt và so sánh

Tiếp cận phân tích và tổng hợp

2.5.3 Các cách thu thập thông tin

Nghiên cứu tài liệu

Nghiên cứu phi thực nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm

2.6 Xử lý và phân tích thông tin 0,5

Xử lý thông tin định tính

Xử lý thông tin định lượng

Khái quát về kết quả nghiên cứu

Kết luận về bản chất của sự vật hiện tượng nghiên

cứu

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 3.1 Khái niệm và phân loại đề tài nghiên cứu khoa

học

1,0 Thuyết

trình, phát vấn, tự nghiên cứu cøu

3.1.1 Khái niệm đề tài khoa học

3.1.2 Phân loại đề tài khoa học

3.1.2.1 Phân loại theo cách thức tổ chức

3.1.2.2 Phân loại theo cấp quản lí

3.1.2.3 Phân loại theo các loại hình nghiên cứu

3.1.2.4 Phân loại theo trình độ đào tạo

3.2 Căn cứ lựa chọn và cách đặt tên đề tài 0,5

3.2.1 Căn cứ lựa chọn đề tài

3.2.2 Cách đặt tên đề tài

3.3 Xây dựng đề cương và kế hoạch nghiên cứu 1,5 Thuyết

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

3.3.1 Xây dựng đề cương nghiên cứu

3.3.1.1 Lí do chọn đề tài (đặt vấn đề)

Sơ lược lịch sử vấn đề nghiên cứu

Giải thích lý do lựa chọn đề tài

3.3.1.2 Mục đích và mục tiêu của đề tài

Mục đích của đề tài

Mục tiêu của đề tài

3.3.1.3 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Các khái niệm liên quan đến đề tài

Sơ lược những nghiên cứu liên quan đến đề tài

3.3.1.4 Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Thời gian và địa điểm nghiên cứu của đề tài (phạm

vi nghiên cứu)

Nội dung nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu

Cách thực hiện nghiên cứu

Cách thu thập các thông tin

3.3.1.5 Dự kiến kết quả đạt được của đề tài

3.3.2 Xây dựng kế hoạch nghiên cứu khoa học

Kế hoạch về thời gian

Kế hoạch về nhân lực

Kế hoạch về tài chính

Kế hoạch về vật tư

3.4 Triển khai thực hiện đề tài nghiên cứu khoa

học

0,5 Thuyết trình, phát vấn, tự nghiên cứu

3.4.1 Phân công nhiệm vụ trong nhóm nghiên cứu

3.4.2 Thực hiện thu thập thông tin

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

3.5.1 Xây dựng hệ thống bảng biểu

3.5.2 Viết báo cáo khoa học

3.5.2.1 Văn phong, ngôn ngữ sử dụng viết báo cáo

Văn phong

Ngôn ngữ toán học

Sơ đồ, hình ảnh

3.5.2.2 Bố cục của một báo cáo khoa học

Phần khai tập : Bìa chính, bìa phụ

Phần thủ tục : Lời cảm ơn, mục lục

Hướng dẫn : Các cụm từ viết tắt, danh mục bảng,

hình

Phần bài chính :

Mở đầu

Tổng quan tài liệu

Phương pháp nghiên cứu

Kết quả và thảo luận

Kết luận và kiến nghị

Chương 4 ĐÁNH GIÁ NGHIỆM THU

VÀ CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

2,0

4.1 Đánh giá, nghiệm thu kết quả nghiên cứu khoa

học

1,0 Thuyết

trình, phát vấn, tự nghiên cứu

4.1.1 Mục đích và tiêu chí đánh giá kết quả nghiên

cứu

4.1.1.1 Mục đích đánh giá

4.1.1.2 Tiêu chí đánh giá

Tính mới

Tính đúng đắn về phương pháp

Tính ứng dụng

4.1.1.3 Phương pháp đánh giá

Phương pháp chuyên gia

Phương pháp hội đồng

4.2 Công bố kết quả nghiên cứu khoa học 1,0 Thuyết

trình, phát

4.2.1 Bài báo và báo cáo hội nghị khoa học

4.2.2 Thông báo khoa học vấn, tự

nghiên cứu

4.2.3 Tổng luận khoa học

4.2.4 Kỷ yếu khoa học

4.2.5 Tác phẩm khoa học

4.2.6 Chuyên khảo khoa học

PHẦN 2 THẢO LUẬN Bài 1 : Hãy quan sát các sự vật hiện tượng xung

quanh phát hiện một vấn đề khoa học, phân tích

và trình bày theo cây vấn đề, xác định giả thuyết

và xây dựng các đề tài nghiên cứu

3,0 Hướng dẫn

thảo luận theo nhóm

Bài 2: Viết một luận cứ lý thuyết

Chủ đề: Các nhóm tự chọn

3,0 Hướng dẫn

viết theo nhóm

7 Tài liệu học tập

Phương pháp tiếp cận khoa học, Giáo trình nội bộ, Trường Đại học

Nông Lâm Thái Nguyên, 2016

8 Tài liệu tham khảo

1 Vũ Cao Đàm (2006), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Khoa

học và kỹ thuật, Hà Nội, 2006

http://thuvienso.vnuf2.edu.vn/components/com_booklibrary/ebooks/AA5

5ED4B-569A-123B-6740-57D62F13F09E_1999_-_Book_-_Vu_Cao_Dam_- Phuong_phap_luan_NCKH_(Vietnamese).pdf

2 Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Đăng Bình (2004), Phương pháp luận nghiên

cứu khoa học, NXB Thái Nguyên

3 Trần Hữu Quang (2013), “Phương pháp luận nghiên cứu khoa học xã hội”, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

http://www.academia.edu/30857230/T%C3%A0i_li%E1%BB%87u_gi%C3% A1o_tr%C3%ACnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_lu%E1%B A%ADn_nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_khoa_h%E1%BB%8Dc_x% C3%A3_h%E1%BB%99i_

4 Phương Kỳ Sơn (2001), Phương pháp nghiên cứu khoa học, Nxb Chính trị

Quốc gia

http://lib.tvu.edu.vn/index.php/logic-hoc-nghien-cuu-phuong-phap-thong-ke/1364-phuong-phap-nghien-c-u-khoa-h-c.html

5 Trịnh Đình Thắng, Đỗ Công Tuấn, Lê Hoài An (1994), Nghiên cứu khoa học

công nghệ (lý luận và thực tiễn), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1994

6 Nguyễn văn Tiển (2006), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa

học, Nxb Xây dựng, Hà Nội, 1994

http://sachviet.edu.vn/threads/giao-trinh-phuong-phap-luan-nghien-cuu-khoa-hoc-nxb-xay-dung-2006-duong-van-tien-158-trang.22576/

7 Nguyễn Bảo Vệ “Phương pháp nghiên cứu khoa học”

https://www.slideshare.net/duongnphs/ti-liu-gio-trnh-phng-php-nghin-cu-khoa-hc

9 Cán bộ giảng dạy

TT Họ và tên giảng viên Thuộc đơn vị quản lý Học vị, học hàm

4 Nguyễn Đức Thạnh Phòng Khảo thí& ĐBCL TS.GVC

6 Nguyễn Thu Quyên Khoa Chăn nuôi TY Tiến sĩ

9 Lưu Thị Thuỳ Linh Khoa Kinh tế và PTNT Thạc sĩ

Thái Nguyên, ngày 1 tháng 01 năm 2017

Trưởng khoa

Nguyễn Viết Hưng

Trưởng Bộ môn

Dương Trung Dũng

Giảng viên

Phan Thị Vân