tài LIỆU ôn THI, dạy THÊM VĂN 9

Mặc dù là con nhà nghèo lấy chồng nhà giàu lại đa nghi, ít học nhưng do hiền dịu, nết na, khéo cư xử nàng đã san bằng được khoảng cách về môn đăng hộ đối, một quan niệm nặng nề của lễ gi

BỘ ĐỀ LUYỆN HSG VÀ TÀI LIỆU DẠY THÊM.

1 Bốn bộ tài liệu ôn thi, dạy thêm 9

2 Tất cả đều bản word, thoải mái chỉnh sửa, in ấn khi lấy trọn bộ.

Phí 500k.

3 Bộ đề luyện thi HSG 6,7,8,9 bản word chỉnh sửa – phí 300k

4 Tham khảo tohair mái trước khi lấy trọn bộ Tài liệu không như giới thiệu xin trả lại phí.

5 Ngoài ra xin tặng thêm giáo án dạy thêm, giáo án 5 HĐ, bí quyết viết

mở bài gián tiếp nhanh, dễ và hấp dẫn.

6 tặng Bộ 30 điểm tựa viết mwor bài gián tiếp kèm mở bài mẫu.

7 Bộ Bài văn HSG làm từ hoàn chỉnh lớp 8.

Nguyễn Văn Thọ

ĐT, zalo 0833703100 (Kết bạn và gửi gmail mình gửi tham khảo)

BỘ SỐ 1 – Phương pháp phân tích – nghị luận văn học.

Vẻ đẹp nhân vật Vũ Nương trong “Chuyện người con gái Nam Xương”

GỢI Ý LÀM BÀI

Nguyễn Dữ là một trong những nhà văn xuất sắc của nền văn học VN thế kỉ XVI,

sự nghiệp văn chương của ông không thật sự đồ sộ nhưng có những tác phẩm lay động trái tim bao bạn đọc Chuyện người con gái Nam Xương rút trong tập truyện Truyền kì mạn lục là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông Tác phẩm đã thể hiện thành công nhân vật Vũ Nương - một người phụ nữ có phẩm chất tốt đẹp nhưng lại phải chịu số phận bất hạnh (mở bài theo cách đơn giản nhất mà đúng yêu cầu)

A Phẩm chất tốt đẹp

+ Luận điểm 1: Trước hết, Vũ Nương là người phụ nữ có nhan sắc, đức hạnh và hết lòng yêu thương thuỷ chung với chồng Mở đầu trang truyện, tác giả đã giới thiệu

Vũ Nương là người phụ nữ "thuỳ mị, nết na lại thêm tư dung tốt đẹp" Mặc dù là con nhà nghèo lấy chồng nhà giàu lại đa nghi, ít học nhưng do hiền dịu, nết na, khéo cư xử nàng đã san bằng được khoảng cách về môn đăng hộ đối, một quan niệm nặng nề của lễ giáo phong kiến và giữ được không khí trong gia đình luôn yên ấm, hạnh phúc thế

nhưng hạnh phúc êm ấm tưởng bền lâu, không ngờ đất nước xảy ra binh biến, Trương

Sinh phải đầu quân ra trận ở biên ải xa xôi trong buổi tiễn đưa nàng rót chén rượu đầy

tiễn chồng bằng những lời lẽ dịu dàng, tha thiết và cảm động: Dẫn chứng 1 "Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám đeo được ấn phong hầu, mặc áo gấm trở về quê cũ, chỉ mong ngày về mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Ước mong của nàng thật bình dị, lời lẽ dịu dàng ấy, chứng tỏ nàng luôn

coi trọng hạnh phúc gia đình mà xem thường mọi công danh phú quý Đằng sau niềm

khao khát, ước mơ ấy là cả một tấm lòng yêu thương chân thành, đằm thắm vượt ra ngoài cả sự cám dỗ của vật chất đời thường và vinh hoa phú quý Vinh hoa phú quý cõ

lẽ là niềm khao khát của nhiều người nhưng với Vũ Nương, hạnh phúc gia đình mới là trên hết " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Chưa hết, trong câu nói của nàng còn thể

hiện sự cảm thông, lo lắng trước những nỗi vất vả gian lao và an nguy mà chồng sẽ phải đối mặt : Dẫn chứng 2  “chỉ e việc quân khó liệu, thế giặc khôn lường…nhìn

trăng soi thành cũ lại sửa soạn áo rét trong liễu rũ bãi hoang lại thổn thức tâm tình…’ 

Việc hi sinh mất mát trong chiến tranh là điều khó tranh khỏi và không ai biết trước, lời nói dịu dàng, nàng cũng bộc lộ nỗi lo âu cho sự an nguy của chồng: Dẫn chứng 3 

“Nhìn trăng soi thành cũ, lại sửa soạn áo rét, gửi người ải xa, trông liễu rủ bãi hoang, lại thổn thức tâm tình, thương người đất thú! Dù có thư tín nghìn hàng,cũng sợ không có cánh hồng bay bổng” " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Đúng là lời nói, cách nói

của một người vợ hết mực thùy mị, dịu dàng Trái tim ấy giàu lòng yêu thương, biết chịu đựng những thử thách, biết đợi chờ để yên lòng người đi xa, thật đáng trân trọng biết bao Tất cả đã diễn tả tinh tế, chân thực nỗi niềm nhớ nhung, mong mỏi kín đáo,

âm thầm mà da diết của nàng Nếu không phải là người vợ hết mực yêu thương chồng

làm sao nàng có thể có được những tình cảm ấy, cảm xúc ấy? Dẫn chứng 4 Mỗi khi

đêm đến, để với đi bớt nỗi buồn và để đứa con không phải thiếu hình bóng người cha, nàng trỏ bóng mình trên vách nói là cha Đản " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Việc

làm ấy của nàng đâu phải đơn thuần là nói với con, mà còn là nói với chính lòng mình Nàng luôn tưởng tượng trong căn nhà nhỏ bé của hai mẹ con lúc nào cũng có hình bóng của Trương Sinh, phải chăng nàng đã nguyện gắn bó cuộc đời mình với Trường Sinh như hình với bóng ý nghĩ ấy đã làm vơi bớt nỗi cô đơn, trống vắng trong lòng.

Trong suốt 3 năm Trương Sinh đi vắng, nàng đã :"Tô son điểm phấn từng đã nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót", một dạ thuỷ chung, chờ đợi Liên hệ: Tâm trạng nhớ thương đau buồn ấy của Vũ Nương cũng là tâm trạng chung của những người chinh phụ trong mọi thời loạn lạc xưa nay:

"… Nhớ chàng đằng đẵng đường lên bằng trời

Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong…"

(Chinh phụ ngâm)

+ Luận điểm 2: Không chỉ là đẹp người đẹp nết, Vũ Nương còn là người con dâu hiếu thảo và trọng nhân phẩm

Dẫn chứng Trong thời gian Trương Sinh đi vắng, nàng đã một mình thay chồng

phụng dưỡng mẹ chồng, nuôi dạy con thơ không một lời kêu ca, phàn nàn Khi mẹ ốm, nàng thuốc thang và dùng lời lẽ ngọt ngào, khéo léo để động viên Khi mẹ mất, nàng hết lời thương xót và lo ma chay, tế lễ chu đáo " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng 

Nguyễn Dữ đã khéo léo đặt những lời ca ngợi đẹp đẽ nhất về Vũ Nương vào miệng của chính mẹ chồng khiến nó trở nên vô cùng ý nghĩa Dẫn chứng "Sau này, trời xét lòng

lành, ban cho phúc đức, con cháu đông đàn, xanh kia ắt chẳng phụ con, cũng như con đã chẳng phụ mẹ" Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Lời trối trăng của bà mẹ chồng

trước khi mất chính là một sự ghi nhận nhân cách và đánh giá cao công lao của nàng đối với gia đình nhà chồng " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Rõ ràng, cách cư xử

của nàng với mẹ chồng không chỉ xuất phát từ ý thức trách nhiệm mà còn từ tình cảm yêu thương chân thành của người con dâu hiếu thảo Trong thâm tâm, Vũ Nương không

hề phân biệt mẹ chồng hay mẹ đẻ Tiếc thay, tình cảm tốt đẹp đó TS- một con người thiếu học lại đa nghi không thể nhận ra.

Dẫn dắt, chuyển ý: Ngày Trương Sinh trở về tưởng chừng như hạnh phúc đã mỉm

cười với nàng, tưởng chừng như ông trời đã xót thương, cảm động trước tấm lòng hiếu nghĩa, thủy chung của nàng, tưởng rằng mong ước năm xưa của nàng đã thành hiện thực…nhưng ai ngờ cái ngày Trương Sinh về cũng là khởi đầu cho những khổ đau bất hạnh và dẫn đến cái chết oan khiêm, tức tưởi của Vũ Nương Tất cả chỉ vì câu nói ngây

ngô, hồn nhiên của đứa trẻ khi nói với cha : “có một người đàn ông đêm nào cũng đến,

mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả” đã khiến lòng ghen tuông, sự đa nghi vốn có sẵn trong lòng Trương Sinh trỗi dậy Từ đó TS mắng

nhiếc, chửi bới, đánh đập và đuổi nàng đi Dẫu biết mình bị oan nhưng Vũ Nương đã cư

xử thật khéo léo, tế nhị và nhẹ nhàng Nàng đã tha thiết thanh minh, thề nguyền nhưng không được, nhân phẩm bị xúc phạm nặng nề, nàng đã tìm đến cái chết để minh chứng cho tấm lòng trong sáng, thuỷ chung của mình " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng 

Dù khao khát được sống nhưng với nàng nhân phẩm và danh dự con người vẫn lớn hơn tất cả Nàng thà chết chứ quyết không chịu mang tiếc nhuốc nhơ, người đời phỉ nhổ Hành động tự vẫn là sự phản kháng quyết liệt cuối cùng của nàng bởi VN đâu cò có sự lựa chọn nào khác, bởi nàng đã tuyệt vọng “nay đã bình rơi trâm gãy, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió…” Nhận xét, đánh giá về nghệ Thuật  cái tài của nguyễn Dữ là tạo ra một tình huống có vấn đề, thắt nút câu chuyện để đẩy câu chuyện lên một kịch tính cao nhất Có thể xem đây là chi tiết tí hon nhưng mang sứ mệnh của người khổng lồ.

+ Luận điểm 3: Ở Vũ Nương, người đọc còn nhận ra đức tính nhân hậu và lòng bao dung Ở dưới thuỷ cung, dù được sống đầy đủ, sung sướng, quan hệ giữa người với

người tốt đẹp nhưng lúc nào nàng cũng đau đáu nhớ về quê hương, gia đình, chồng con.

" Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Khi nhắc đến quê hương, mộ phần nàng đã rưng

rưng nước mắt Câu nói của nàng với Phan Lang khiến người đọc nghẹn ngào xúc động: dẫn chứng  "ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam, tôi tất phải tìm về

có ngày"." Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Lẽ ra, nàng có quyền căm thù nơi trần

thế, căm thù cái xã hội đã đẩy nàng đến cái chết oan khuất, nhưng trái tim nàng vẫn không vẩn một chút oán hờn mà vẫn sáng trong như ngọc Mị Nương, tươi tốt như cỏ

Ngu mĩ, nàng thật nhân hậu, thật bao dung " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Có thể

nói Vũ Nương là người phụ nữ lí tưởng theo quan niệm của lễ giáo phong kiến ngày xưa và càng tuyệt với hơn trong xã hội hiện đại Ở cương vị nào nàng cũng thể hiện vẻ đẹp cao quý.

B.Số phận bi kịch:

(câu chuyển luận điểm) Người phụ nữ dịu dàng, hiếu nghĩa, tận tuỵ và chung tình đó

đáng ra phải được đền bù xứng đáng bằng một gia đình êm ấm, hạnh phúc Bao nhiêu năm tháng chờ chồng, khi Trương Sinh trở về tưởng chừng như hạnh phúc đang mỉm cười với nàng, tưởng chừng như từ nay mẹ con nàng không phải sống trong cảnh cô đơn, buồn tủi nhưng khi Trương Sinh trở về cũng là lúc tai hoạ ập xuống đầu nàng, nỗi oan khuất và bất hạnh bắt đầu vây bủa và khiến Vũ Nương phải tìm đến cái chết.

Một lần vô tình bé Đản đã nói là: “thế ông cũng là cha tôi ư? trước đây, thường có một người đàn ông đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả” lời nói thơ ngây đó của con trẻ đã khiến Trương Sinh đinh ninh là vợ hư rồi mắng nhiếc, đánh đập và đuổi nàng đi bất chấp sự can ngăn của xóm giềng và lời than rớm máu của người vợ trẻ Không có cơ hội để thanh minh, trái tim tan nát, tuyệt vọng bởi “bình rơi, trâm gãy, mây tạnh, mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió ” " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Những câu văn ước lệ tượng trưng

như thể hiện tình cảm hạnh phúc gia đình không thể giữ, phẩm hạnh của nàng cũng mất Với nàng ,cái chết là hành động quyết liệt cuối cùng để bảo toàn danh dự và nhân phẩm Nhận xét, đánh giá về nghệ Thuật  Nhịp văn dồn dập, lời văn thống thiết như

cực tả nỗi niềm đồng cảm, xót thương của tác giả đối với người thiếu phụ chung tình

mà bạc mệnh! Sau khi VN chết, Nguyễn Dữ đã sáng tạo ra một thế giới thần tiên êm đềm trong chốn làng mây cung nước để Vũ Nương được sống như một nàng tiên Phải chăng đó cũng chính là dụng ý của tác giả:người tốt sẽ được được đền bù xứng đáng, ở hiền ắt sẽ gặp lành?

Luận điểm 4: Điều gì đã khiến người phụ nữ đẹp người,đẹp nết đó phải tìm đến cái chết bi thảm? Họ là nạn nhân của chiến tranh phong kiến phi nghĩa đã làm cho gia đình phải li tán Đó là thói đa nghi, hồ đồ, ghen tuông mù quáng của người chồng ít học Trương Sinh và có lẽ nguyên nhân sâu xa của nó vẫn là là lễ giáo phong kiến hà khắc với tư tưởng nam quyền độc đoán đã biến Trương Sinh thành một bạo chúa gia đình… Để ngàn đời trên bến Hoàng Giang khắc khoải niềm thương và nỗi ám ảnh dai dẳng về một người thiếu phụ trẻ trung, xinh đẹp, hiếu nghĩa, chung tình mà bạc mệnh !

Số phận của nàng là một tấn bi kịch đau thương Cái chết oan khuất, tức tưởi của nàng

đã là lời tố cáo đanh thép chế độ phong kiến bất công, vô lí đã cướp đi mất quyền sống, quyền hưởng hạnh phúc chính đáng của con người Đó cũng là số phận chung cho người phụ nữ dưới chế độ phong kiến Cho nên trong bài thơ “Lại bài viếng Vũ Thị” nhà vua Lê Thánh Tông có viết:

Qua đây bàn bạc mà chơi vậy, Khá trách chàng Trương khéo phũ phàng.

Kết luận: Bằng cách kể chuyện đầy sức li kì, hấp dẫn, cách miêu tả tâm lí nhân

vật độc đáo, tạo tình huống thắt nút căng thẳng, đan xen yếu tố kì ảo…Nguyễn Dữ đã xây dựng thành công nhân vật Vũ Nương tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến: có phẩm chất cao đẹp, đáng trân trọng nhưng phải chịu số phận bất hạnh Đúng như Nguyễn Du đã từng khái quát.

“Đau đớn thay phận đàn bà lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”…

Câu chuyện về nàng Vũ Nương khép lại nhưng dư âm về sự bất bình, căm ghét xã hội phong kiến bất lương, vô nhân đạo thì còn mãi Có lẽ vì thế mà em càng yêu mến, trân trọng xã hội tốt đẹp mà em đang sống hôm nay Câu chuyện còn cho thấy tấm lòng thương cảm của nhà văn với người phụ nữ cũng như tiếng nói tố cáo xã hội phong kiến.

BỘ SỐ 2: BÀI VĂN KHAI THÁC SÂU CÁC VĂN BẢN HIÊN ĐẠI

BÀI 10: SANG THU

1 Tác giả:

- Nguyễn Hữu Thỉnh sinh năm 1942 - quê ở Tam Dương - Vĩnh Phúc

- Là nhà thơ chiến sĩ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ

- Thơ Hữu Thỉnh ấm áp tình người và giàu sức gợi cảm.Ông viết nhiều và hay về con người,cuộc sống ở nông thôn về mùa thu

- Có nhiều tập thơ, trường ca nổi tiếng

- Hiện là Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác:

+ 1977, in lần đầu trên báo văn nghệ, in lại nhiều lần trong các tập thơ

+ Rút từ tập “Từ chiến hào đến thành phố”, NXB Văn học, Hà Nội, 1991

b Thể thơ: Năm tiếng - ngũ ngôn

c Phương thức biểu đạt: trữ tình kết hợp với miêu tả và biểu cảm

3 Phân tích bài thơ:

* Giới thiệu:

Mùa thu không chỉ làm rung động lòng thi nhân mà còn đem đến cho ta những xúc cảm nhẹnhàng, êm ái gợi nhiều thương nhớ bâng khuâng… Thường thường, các nhà thơ chỉ cảm nhận

về mùa thu ở một số hình ảnh tiêu biểu như sắc trời xanh ngắt, gió thu se lạnh và màu vàng

tượng trưng cho mùa thu Ở một số thi nhân có thêm những cảm nhận riêng: với Xuân Diệu

là : “Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang…, với Lưu Trọng Lư là tiếng lá kêu xào xạc và tiếngchân con nai vàng đạp trên lá vàng khô, với Nguyễn Đình Thi là hương cốm đầu mùa… Nétđặc biệt của Hữu Thỉnh trong bài thơ này là nhà thơ đã cảm nhận cái thời khắc sang thu bằng

cả một hệ thống hình ảnh thiên nhiên qua nhiều yếu tố và bằng nhiều giác quan với sự rungđộng thật tinh tế Mười hai câu thơ ngắn mà có đến mười hình ảnh thiên nhiên được nói đếnlúc đất trời chuyển sang thu: hương ổi, gió se, sương, sông, chim, mây, nắng, mưa, sấm và cuốicùng là hàng cây đứng tuổi Toàn là những hình ảnh gần gũi, quen thuộc đối với mỗi ngườichúng ta và điều này làm cho bài thơ dễ đến với người đọc Nhưng điều quan trọng nhất chính

là sự cảm nhận tinh tế của ông đối với từng hiện tượng thiên nhiên lúc giao mùa và những rungđộng ấy đã lan truyền sang ta như một tiếng nói đồng điệu.

* Khổ 1: Là những cảm nhận ban đầu của nhà thơ về cảnh sang thu của đất trời.

a.Thiên nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình (hương, gió), mờ ảo (sương chùng chình),

nhỏ hẹp và gần (ngõ) => Đó là những cảm nhận rất riêng của nhà thơ

- Đầu tiên là sự cảm nhận về hương vị Cái hương ổi chín thường khó đọng lại trong nhữngcơn gió nồm nam thổi mạnh của mùa hè, giờ đây bỗng “phả vào trong gió se”, đem đến hương

vị dịu ngọt, đằm thắm của mùa thu khiến nhà thơ ngạc nhiên đến ngỡ ngàng trước sự thay đổicủa thiên nhiên.Từ “phả” là động từ mạnh diễn tả mùi hương ổi thơm nồng nàn lan toả Gió se

là gió nhẹ, khô và hơi lạnh – gió của mùa thu, gió báo hiệu mùa thu đã đến Gió se mang theohương ổi của đồng quê Nhận ra trong gió có hương ổi là cảm nhận tinh tế của một người sốnggiữa đồng quê và nhà thơ đã đem đến cho ta một tín hiệu mùa thu dân dã mà thi vị, ông đã pháthiện ra một nét đẹp thật đáng yêu của mùa thu vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ

- Trong “Sang thu”, dấu hiệu đầu thu là hương ổi, làn gió và sương thu Nhưng không phải là

“sương thu man mác đầu ghềnh” của Tản Đà mà là : “Sương chùng chình qua ngõ”- một hìnhảnh lung linh huyền ảo Không còn là những hạt sương mà đã là một màn sương mỏng nhẹtrôi, đang chuyển động chầm chậm nơi đường thôn ngõ xóm “Chùng chình”là từ láy gợi hìnhdiễn tả hành động chậm chạp như là cố ý chậm lại Nhà thơ đã thổi hồn vào câu thơ khiến chomàn sương thu chứa đầy tâm trạng, như người đi còn vương vấn, ngập ngừng khi qua ngõ nhàai……

b Con ng êi( nhà thơ)

- Cảm nhận phút giao mùa sang thu là sự ngỡ ngàng Do ngỡ ngàng nên cả khứu giác, cả xúcgiác và thị giác đều như mách bảo thu về mà vẫn chưa thể tin, chưa dám chắc Từ “hình như”

là sự phỏng đoán nửa tin, nửa ngờ, là cái ngỡ ngàng, ngạc nhiên trong cái cảm xúc bângkhuâng, xao xuyến của thi sĩ Qua đó, ta hiểu tâm hồn nhà thơ nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêuhương thu với tình yêu tha thiết

*khổ 2: Nhưng rồi mùa thu dần dần đến và hiện ra ngày càng rõ hơn trước mắt nhà thơ

- Sự vận động của h/a thiên nhiên trong thời khắc chuyển mùa được cụ thể hoá bằng những đổi

thay của vạn vật Sông lúc sang thu không còn cuộn chảy dữ dội như những ngày hè mưa lũ,

mà êm ả dềnh dàng như đang lắng lại, đang trầm xuống Một chữ “dềnh dàng” mà nói lênđược cái dáng vẻ khoan thai, thong thả của con sông mùa thu, ngỡ như nó được nghỉ ngơithoải mái khi mùa nước lũ cuồn cuộn đã đi qua

- Đối lập với hình ảnh đó là hình ảnh đàn chim bắt đầu vội vã bay về tổ lúc hoàng hôn Từ bắt

đầu” trong ý thơ được dùng rất độc đáo “bắt đầu vội vã” chứ không phải là “đang vội vã” Phảitinh tế lắm, yêu và gần gũi với thiên nhiên lắm mới nhận ra được sự bắt đầu trong những cánhchim bay

- Cánh chim trời vội vã bay đi, “có đám mây mùa hạ” còn vương lại Và mây lưu luyến bắc

chiếc cầu:

“Vắt nửa mình sang thu”

Một liên tởng thú vị, một hình ảnh đầy chất thơ Người ta thường nói: khăn vắt vai, con đườngmòn vắt ngang sườn núi….Hữu Thỉnh điểm vào bức tranh thu của mình một hình ảnh mới mẻ,gợi cảm: hai nửa của một đám mây thuộc về hai mùa Không phải vẻ đẹp của mùa hạ cũngchưa hẳn là vẻ đẹp của mùa thu mà đó là vẻ đẹp của thời khắc giao mùa được sáng tạo từ mộthồn thơ tinh tế và nhạy cảm đang say thời khắc giao mùa này.Trong “chiều sông thương”, ông

cũng có một câu thơ tương tự về cách viết: Đám mây trên Việt Yên Rủ bóng về Bố Hạ.”

c Khúc giao mùa của không gian và thời gian khi sang thu còn được thể hiện ở chiều sâu suy ngẫm trong khổ cuối.

- Khổ cuối nói về những biến chuyển của nắng, mưa, sấm trong lúc giao mùa với những nhậnxét tinh tế của môộ người am hiểu tường tận các hiện tượng thời tiết này:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

+Lại thêm một sự đối lập: nắng vẫn còn nhưng mưa đã vơi dần Mùa thu nắng sẽ nhạt dần,

nhưng lúc giao mùa, nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn sáng Những ngày sang thu, đã ít đinhững cơn mưa rào ào ạt vàcũng bớt đi những tiếng sấm bất ngờ thường chỉ có trong mùa hạ.Các từ ngữ : “vẫn còn – đã vơi dần – cũng bớt bất ngờ” vừa cho thấy, vẫn còn đó dấu ấn, vẫncòn đó dư âm của mùa hạ Nhưng tất cả đã đi vào chừng mực, vào thế ổn định mang nét đặctrưng của mưa nắng phút giao mùa sang thu Những câu thơ vừa tả cảnh, vừa kín đáo bộc lộcảm xúc giao mùa của lòng người trong mối luyến giao thấm quyện với thiên nhiên

+ Bài thơ khép lại bằng hai dòng thơ hàm chứa ý nghĩa:

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi

Hai dòng cuối bài có hai tầng ý nghĩa: tả thực và ẩn dụ - gợi ta liên tưởng đến một tầng ýnghĩa khác – ý nghĩa về con người và cuộc sống Những tiếng sấm bất ngờ của mùa hạ đã bớt

đi lúc sang thu (cũng có thể hiểu: hàng cây không còn bị bất ngờ, bị giật mình vì tiếng sấm

nữa), nhưng đó còn là những vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời Và hàng câyđứng tuổi ở đây vừa gợi lên hình ảnh những hàng cây không phải là còn non, vừa gợi tả nhữngcon người từng trải đã từng vượt qua những khó khăn, những thăng trầm của cuộc đời Qua đó,con người càng trở nên vững vàng.

Hai câu kết đã khép lại bài thơ vừa là hình ảnh thiên nhiên sang thu, vừa là suy nghĩ chiêmnghiệm về bản thân, về con người, về đât nước Nó vừa trang nghiêm chững chạc, vừa bângkhuâng khiêm nhường nhưng cũng đầy tự hào kiêu hãnh Chính nhà thơ Hữu Thỉnh tâm sự:với hình ảnh này, ông muốn gửi gắm suy nghĩ của mình: khi con người đã từng trải thì cũngvững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời (1) Bài thơ kếtthúc, nhưng dư vị vẫn còn để người đọc tiếp tục nghĩ suy thêm về cái điều nhà thơ tâm sự

B Câu hỏi luyện tập:

1.Bằng đoạn văn khoảng 8 câu, hãy phân tích sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ về biến chuyển

trong không gian lúc sang thu ở khổ thơ:

- Trạng thái cảm giác về mùa thu đến của nhà thơ được diễn tả ở các từ “bỗng, hình như” mởđầu và kết thúc khổ thơ, đó là sự ngạc nhiên thú vị như còn chưa tin hẳn, là tâm trạng ngỡngàng bâng khuâng, xao xuyến của một hồn thơ

2 Viết đoạn van khoảng 6 câu trình bày cách hiểu của em về hai câu thơ cuối bài “sang thu”

(Hữu Thỉnh):

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi”.

Gợi ý: Trong đoạn văn này người viết cần trình bày được cách hiểu hai câu thơ cả về nghĩa cụ

Vắt nửa mình sang thu”

Gợi ý: Đoạn văn có thể gồm các ý:

- HÌnh ảnh được cảm nhận tinh tế kết hợp trí tưởng tượng bay bổng của nhà thơ

- Diễn tả hình ảnh đám mây mùa hạ còn sót lại trên bầu trời thu trong xanh, mỏng, kéo dài nhẹtrôi rất hững hờ như còn vương vấn, lưu luyến không nỡ rời xa, cảnh có hồn

- Đó là hình ảnh gợi cảm giác giao mùa, hạ đã qua mà thu chưa đến hẳn

=============

PHẦN TẬP LÀM VĂN: Phân tích bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh.

Dàn ý 1:

A Mở bài:

- Giới thiệu đề tài mùa thu trong thi ca

- Dẫn vào bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh

- Bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ : nhịp nhàng, khoan thai, êm ái, trầm lắng và thoángchút suy tư… thể hiện một bức tranh thu trong sáng, đáng yêu ở vùng nông thôn đồng bằngBắc Bộ

B Thân bài.

Khổ 1: Những cảm nhận ban đầu của nhà thơ về cảnh sang thu của đất trời

a Thiên nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình:

+ Hương ổi phả trong gió se (se lạnh và hơi khô) “Hương ổi” là làn hương đặc biệt của mùathu miền Bắc được cảm nhận từ mùi ổi chín rộ