Tổng quan về thuế - Chương 6: Thuế thu nhập cá nhân

Tài liệu thông tin đến quý độc giả khái niệm, đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân; thuế thu nhập cá nhân hiện hành ở Việt Nam, đối tượng nộp thuế, thu nhập chịu thuế, thu nhập miễn thuế, kỳ tính thuế, căn cứ tính thuế, đăng ký kê khai nộp thuế, khấu trừ và quyết toán thuế thu nhập cá nhân.

CH NG 6 THU THU NH P CÁ NHỂN

M c tiêu c n đ t đ c

Sau khi h c xong ch ng này ng i h c c n:

- N m đ c đ c tr ng c b n c a thu thu nh p cá nhân

- Xác đ nh đ c th nào là cá nhân c trú và không c trú

- Hi u rõ đ c các kho n thu nh p ch u thu , thu nh p mi n thu

- Xác đ nh c n c và ph ng pháp tính thu cho t ng đ i t ng cá nhân c trú

và không c trú

- N m đ c các quy đ nh v đ ng ký, kê khai thu , quy t toán thu thu nh p cá

nhân

N i dung chính c a ch ng

- Khái ni m, đ c đi m c a thu thu nh p cá nhân

- N i dung c b n c a thu thu nh p cá nhân hi n hành Vi t nam, bao

g m: i t ng n p thu ; thu nh p ch u thu ; thu nh p mi n thu ; k tính thu ;

c n c tính thu ; gi m thu ; đ ng ký kê khai n p thu , kh u tr và quy t toán thu

6.1 KHÁI NI M, C I M C A THU THU NH P CÁ NHỂN

Thu thu nh p cá nhân là thu đánh vào thu nh p ch u thu c a cá nhân

phát sinh trong k tính thu

Khác v i các s c thu tiêu dùng đánh vào giá tr c a các giao d ch hay hàng hóa d ch v , thu thu nh p cá nhân đ c đánh tr c ti p vào thu nh p c a các cá nhân Tuy nhiên, không ph i t t c các cá nhân ph i n p lo i thu này mà

ch nh ng ng i có thu nh p và thu nh p thu c di n ch u thu m i ch u s đi u

ti t c a s c thu thu nh p cá nhân Thu nh p ch u thu c a các nhân phát sinh trong k tính thu là thu nh p mà cá nhân nh n đ c trong k sau khi đã gi m

tr các kho n chi phí liên quan đ t o ra thu nh p, các kho n gi m tr mang tính

ch t xã h i và các kho n gi m tr khác

S ra đ i và t n t i c a thu thu nh p cá nhân b t ngu n t nh ng lỦ do c

b n sau:

Th nh t, thu thu nh p cá nhân ra đ i xu t phát t yêu c u đ m b o s

công b ng trong phân ph i thu nh p i u này đ c bi t c n thi t trong đi u ki n kinh t th tr ng khi mà s phân hoá giàu nghèo là đi u khó tránh kh i Trong hoàn c nh đó, thu thu nh p s là m t bi n pháp t t đ rút ng n kho ng cách giàu nghèo trong xã h i

Th hai, do nhu c u chi tiêu c a nhà n c ngày càng t ng trong đi u ki n

ch c n ng c a nhà n c ngày càng m r ng Trong khi đó, ti n trình t do hoá

th ng m i trong nh ng th p k g n đây đã làm cho ngu n thu t thu xu t nh p

kh u b s t gi m đáng k i u đó đ t ra nhu c u t ng c ng các ngu n thu n i

đ a đ bù đ p thi u h t ngân sách Thu thu nh p cá nhân đ c coi là ngu n thu quan tr ng trong t ng thu ngân sách nhà n c c a m i qu c gia

Th ba, thu thu nh p đ c s d ng nh m t công c đi u ti t v mô, kích

thích ti t ki m và đ u t theo h ng nâng cao n ng l c hi u qu xã h i M t trong nh ng lỦ thuy t c n b n c a J M Kenyes là lỦ thuy t v tính h u d ng

gi m d n c a thu nh p (m c thu nh p càng cao thì tính h u d ng c a nó càng

th p) Do v y, đ t ng phúc l i xã h i c n thi t ph i đi u ti t b t thu nh p c a

nh ng đ i t ng có thu nh p cao và phân ph i l i cho nh ng đ i t ng có thu

nh p th p h n Bên c nh đó, thông qua chính sách mi n gi m, u đãi thu thu

nh p có th có tác đ ng tr c ti p đ n đ nh h ng tiêu dùng và đ u t theo h ng

có l i, th c hi n m c tiêu đi u ch nh kinh t c a nhà n c

Th t , thu thu nh p cá nhân lu ti n còn có tác d ng bù l i s lu thoái

c a các lo i thu tiêu dùng Vì v y, thu thu nh p cá nhân đ c coi là s c thu

Thu thu nh p cá nhân có nh ng đ c đi m c b n sau:

M t là, thu thu nh p cá nhân là thu tr c thu, đánh tr c ti p trên thu nh p

c a ng i n p thu , do đó ng i n p thu c ng chính là ng i ch u thu và khó

có th chuy n gánh n ng thu sang cho ch th khác Khác v i các s c thu tiêu dùng, thu thu nh p cá nhân đ c đánh d a vào nguyên t c kh n ng tr thu nên trong m t s tr ng h p, nó không khuy n khích ng i n p thu làm vi c vì làm càng nhi u, thu nh p cao h n thì s thu ph i n p c ng nhi u h n

Hai là, thu thu nh p cá nhân là lo i thu có đ nh y c m cao so v i các

s c thu khác Thu thu nh p cá nhân liên quan tr c ti p đ n l i ích c th c a

ng i n p thu và liên quan đ n h u h t m i cá nhân trong xã h i Nó đ c coi

là m t ph n trong l i ích c a ng i n p thu , làm gi m thu nh p c a ng i n p thu B t k s thay đ i nào trong chính sách thu thu nh p cá nhân nh thu

su t, thu nh p mi n thu đ u có nh ng tác đ ng tr c ti p và t c th i đ n ng i

n p thu Bên c nh đó, thu thu nh p cá nhân đ c coi nh là m t công c đ c các nhà chính tr trên th gi i s d ng đ thu hút s ng h c a dân chúng trong các cu c b u c Vì v y, c n ph i có s cân nh c ch t ch và k càng khi ban hành Lu t thu thu nh p cá nhân c ng nh khi s a đ i Lu t thu thu nh p cá

nhân

Ba là, thu thu nh p cá nhân th ng mang tính ch t lu ti n cao M c tiêu

c a thu thu nh p cá nhân là đ m b o công b ng xã h i – c công b ng theo chi u ngang và công b ng theo chi u d c – t c là nh ng ng i có kh n ng nh nhau thì n p thu nh nhau và nh ng ng i có kh n ng tr thu cao h n ph i

n p thu nhi u h n Thu thu nh p cá nhân c ng đ c đánh theo nguyên t c kh

n ng tr thu Theo nguyên t c này gánh n ng thu mà ng i n p thu ch u

không liên quan đ n nh ng gì mà h nh n đ c t chính ph mà ch y u là d a trên kh n ng tr thu c a h Vì v y thu su t c a thu thu nh p cá nhân

th ng đ c thi t k theo bi u lu ti n t ng ph n nh m đ m b o tính công b ng

gi a các đ i t ng tr thu

Thu thu nh p cá nhân đ c đ a ra và áp d ng l n đ u tiên vào n m

1799 V ng qu c Anh nh m t o ra ngu n thu tài tr cho cu c chi n ch ng Naponeong n n m 1803 thu này đ c m r ng ra cho t t c các thu nh p mà

cá nhân nh n đ c Thu thu nh p cá nhân hoàn ch nh đ c chính th c ban hành Anh vào n m 1842, sau đó đ c các n c t b n phát tri n áp d ng: Nh t (1887), M (1913), Pháp (1914) và đ n nay h u h t các n c trên th gi i đ u áp

d ng thu này Tuy nhiên, m t s n c không áp d ng thu thu nh p cá nhân

nh : Brunei, Saudi Arabia, Bahamas, Bahrain, Bermud ei,

Thu thu nh p cá nhân là ngu n thu chi m t tr ng cao các n c phát tri n N m 2016, thu thu nh p cá nhân các n c trong kh i OECD chi m t

tr ng bình quân 8,34% GDP, kho ng 23,84% trong t ng thu ngân sách M , con s này là 10,44% và 40,34%; Anh : 8,97% và 27,40%, New Zealand :

11,62% và 36,85% Th p nh t trong kh i là Chi Lê: 1,77% và 8.76% và cao

nh t là an M ch: 24,7% và 53,47% các n c đang phát tri n, ngu n thu t thu thu nh p cá nhân th ng chi m t tr ng th p h n Trong s các n c đang phát tri n trên th gi i, s thu v thu thu nh p cá nhân ch chi m kho ng 1- 2% GDP và kho ng 11,2% t ng s thu t thu Tuy nhiên, ngu n thu thu thu nh p

cá nhân các n c này có xu h ng ngày càng t ng trong nh ng n m tr l i đây.1

K t n m 1986 đ n nay, s c i cách thu thu nh p cá nhân các n c trên th gi i ngày càng m nh m S c i cách này g n li n v i s gi m thu su t biên cao nh t, gi m d n s l ng thu su t và m r ng c s thu nh p ch u thu

n c ta, t n m 1991 đ n n m 2008 áp d ng chính sách Thu thu nh p

đ i v i ng i có thu nh p cao Qua nhi u l n b sung, s a đ i cho phù h p v i

b i c nh m i và th c ti n th ng xuyên bi n đ ng Lu t Thu thu nh p cá nhân

đã đ c Qu c h i khóa 12 thông ngày 21 tháng 11 n m 2007 và hi u l c áp

vi c th c hi n các Lu t nêu trên N i dung c a Thu thu nh p cá nhân hi n hành

Vi t nam đ c trình bày d i đây d a trên n i dung c a m t s Ngh đ nh và Thông t c b n sau:

 Ngh đ nh s 65/2013/N -CP ngày 27 tháng 6 n m 2013 c a Chính

ph quy đ nh chi ti t m t s đi u c a Lu t Thu thu nh p cá nhân và Lu t s a

đ i b sung m t s đi u c a Luât thu thu nh p cá nhân

 Ngh đ nh 91/2014/N -CP c a Chính Ph s a đ i các Ngh đ nh quy đ nh v thu

 Thông t 151/2014/TT-BTC h ng d n thi hành Ngh đ nh 91/2014/N -CP s a đ i, b sung m t s đi u t i Ngh đ nh quy đ nh v thu

do B tr ng B Tài chính ban hành

 Thông t 119/2014/TT-BTC s a đ i Thông t 156/2013/TT-BTC,

111/2013/TT-BTC, 219/2013/TT-BTC, 08/2013/TT-BTC, 85/2011/TT-BTC, 39/2014/TT-BTC và 78/2014/TT-BTC đ c i cách, đ n gi n th t c hành chính v thu do B tr ng B Tài chính ban hành

 Thông t 92/2015/TT-BTC h ng d n th c hi n thu giá tr gia

t ng và thu thu nh p cá nhân đ i v i cá nhân c trú có ho t đ ng kinh doanh; h ng d n th c hi n m t s n i dung s a đ i, b sung v thu thu

nh p cá nhân quy đ nh t i Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a các Lu t v thu 71/2014/QH13 và Ngh đ nh 12/2015/N -CP quy đ nh chi ti t thi hành

Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a các Lu t v thu và s a đ i, b sung

m t s đi u c a các Ngh đ nh v thu do B tr ng B Tài chính ban hành

6.2.1 i t ng n p thu :

i t ng n p thu thu nh p cá nhân bao g m cá nhân c trú và cá nhân không c trú có thu nh p ch u thu Trong đó, đ i v i cá nhân c trú, thu nh p

ch u thu là thu nh p phát sinh trong và ngoài lãnh th Vi t Nam, không phân

bi t n i tr và nh n thu nh p; đ i v i cá nhân không c trú, thu nh p ch u thu

ch tính trên ph n thu nh p phát sinh t i Vi t Nam, không phân bi t n i tr và

nh n thu nh p

Cá nhân c trú là ng i đáp ng m t trong các đi u ki n sau đây:

- Có m t t i Vi t nam t 183 ngày tr lên tính trong m t n m d ng l ch

ho c trong 12 tháng liên t c k t ngày đ u tiên có m t t i Vi t nam

- Có n i th ng xuyên t i Vi t nam theo m t trong hai tr ng h p: Có n i

Vi t nam theo qui đ nh c a pháp lu t v nhà , v i th i h n c a các h p đ ng thuê t 183 ngày tr lên trong n m tính thu

Cá nhân không đáp ng m t trong các đi u ki n trên đ c xem là không c

trú

Cá nhân kinh doanh có doanh thu t 100 tri u đ ng/n m tr xu ng không

ph i n p thu thu nh p cá nhân

6.2.2 Thu nh p ch u thu

Thu nh p ch u thu c a cá nhân đ c phân chia thành các nhóm, xu t phát

t ngu n phát sinh thu nh p mà cá nhân nh n đ c Theo quy đ nh hi n hành, thu nh p ch u thu TNCN bao g m 10 nhóm: thu nh p t kinh doanh; thu nh p

t ti n l ng ti n công; thu nh p t đ u t v n; thu nh p t chuy n nh ng

v n; Thu nh p t chuy n nh ng b t đ ng s n; Thu nh p t trúng th ng; Thu

nh p t b n quy n; Thu nh p t nh ng quy n th ng m i; Thu nh p t th a k

và thu nh p t nh n quà t ng

Các kho n thu nh p ch u thu c th nh sau:

a) Thu nh p t ho t đ ng s n xu t kinh doanh

- Thu nh p t ho t đ ng s n xu t, kinh doanh hàng hóa d ch v theo qui

đ nh c a pháp lu t

- Thu nh p t ho t đ ng hành ngh đ c l p c a cá nhân có gi y phép ho c

ch ng ch hành ngh theo qui đ nh c a pháp lu t

- Thu nh p t ho t đ ng s n xu t, kinh doanh nông nghi p, lâm nghi p, làm

mu i, nuôi tr ng, đánh b t th y s n không đ đi u ki n mi n thu

t ng thu nh p ch u thu (ch a bao g m ti n thuê nhà) t i đ n v trong tr ng h p kho n ti n thuê nhà do đ n v s d ng lao đ ng tr h ); Ti n mua b o hi m mà pháp lu t không qui đ nh b t bu c ng i s d ng lao đ ng ph i mua cho ng i lao đ ng; Phí h i viên và các kho n chi d ch v khác ph c v cho cá nhân theo yêu c u nh : ch m sóc s c kh e, vui ch i, th thao, gi i trí, th m m ; Các kho n

- Các kho n ph c p tr c p có tính ch t bù đ p, bao g m: kho n ph c p,

tr c p v u đãi ng i có công, ph c p qu c phòng, an ninh, ph c p đ c h i, nguy hi m, ph c p thu hút, ph c p khu v c theo qui đ nh c a pháp lu t,ph

c p ph c v đ i v i lãnh đ o c p cao; ph c p ph c v đ i v i lãnh đ o c p cao,

ph c p đ i v i nhân viên y t thôn, b n; ph c p đ c thù ngành ngh ; tr c p khó kh n đ t xu t, tr c p tai n n lao đ ng, b nh ngh nghi p, tr c p m t l n khi sinh con ho c nh n nuôi con nuôi, tr c p do suy gi m kh n ng lao đ ng,

tr c p h u trí m t l n, ti n tu t hàng tháng, tr c p thôi vi c, tr c p m t vi c

h i chi tr , tr c p đ i v i các đ i t ng đ c b o tr xã h i theo quy đ nh c a pháp lu t

- Kho n l i ích v nhà do ng i s d ng lao đ ng xây d ng, cung c p

mi n phí cho ng i lao đ ng làm vi c t i khu công nghi p; nhà do ng i s

d ng lao đ ng xây d ng t i khu kinh t , đ a bàn có đi u ki n kinh t xã h i khó

kh n, đ a bàn có đi u ki n kinh t xã h i đ c bi t khó kh n cung c p mi n phí cho ng i lao đ ng

- Các kho n ti n th ng: Ti n th ng kèm theo các danh hi u Nhà n c

phong t ng; Ti n th ng kèm theo các gi i th ng qu c gia, qu c t đ c Nhà

n c Vi t nam th a nh n; Ti n th ng v c i ti n k thu t, sáng ch , phát minh

đ c c quan nhà n c có th m quy n công nh n; Ti n th ng v vi c phát

hi n, khai báo hành vi vi ph m pháp lu t v i c quan nhà n c có th m quy n

- Kho n h tr c a ng i s d ng lao đ ng cho vi c khám ch a b nh hi m nghèo cho b n thân ng i lao đ ng và thân nhân (b , m , v / ch ng, con) c a

ng i lao đ ng;

- Kho n ti n nh n đ c theo ch đ liên quan đ n s d ng ph ng ti n đi

l i trong c quan nhà n c, đ n v s nghi p công l p, t ch c đ ng, đoàn th ;

- Kho n ti n nh n đ c theo ch đ nhà công v theo quy đ nh c a pháp

lu t;

- Các kho n nh n đ c ngoài ti n l ng, ti n công do tham gia, ph c v

ho t đ ng đ ng, đoàn, Qu c h i ho c xây d ng v n b n quy ph m pháp lu t c a Nhà n c;

- Kho n ti n n gi a ca, n tr a do ng i s d ng lao đ ng t ch c b a n

gi a ca, n tr a cho ng i lao đ ng d i các hình th c nh tr c ti p n u n, mua

su t n, c p phi u n ho c chi ti n không v t quá m c quy đ nh c a B Lao

đ ng - Th ng binh và Xã h i

- Kho n ti n mua vé máy bay kh h i do ng i s d ng lao đ ng tr h (ho c thanh toán) cho ng i lao đ ng là ng i n c ngoài, ng i lao đ ng là

t b ng hi n v t, danh ti ng, quy n s d ng đ t, phát minh, sáng ch

Thu nh p t đ u t v n không ch u thu : thu nh p nh n đ c t lãi trái phi u Chính ph

d) Thu nh p t chuy n nh ng v n, bao g m: Thu nh p t chuy n nh ng

ph n v n trong các t ch c kinh t ; Thu nh p t chuy n nh ng ch ng khoán; Thu nh p t chuy n nh ng v n d i các hình th c khác

đ) Thu nh p t chuy n nh ng b t đ ng s n, bao g m: Thu nh p t chuy n

nh ng quy n s d ng đ t và tài s n g n li n v i đ t; Thu nh p t chuy n

nh ng quy n s h u ho c s d ng nhà ; Thu nh p t chuy n nh ng quy n thuê đ t, thuê m t n c; Các kho n thu nh p khác nh n đ c t chuy n nh ng

b t đ ng s n

e) Thu nh p t trúng th ng b ng ti n ho c hi n v t , bao g m: Trúng

th ng x s ; Trúng th ng khuy n m i d i các hình th c; Trúng th ng trong các hình th c cá c c, casino; Trúng th ng trong các trò ch i, cu c thi có

th ng và các hình th c trúng th ng khác

f) Thu nh p t b n quy n, bao g m:

- Thu nh p t chuy n giao, chuy n quy n s d ng các đ i t ng c a quy n

s h u trí tu , quy n tác gi và quy n liên quan đ n quy n tác gi , quy n s h u công nghi p, quy n đ i v i gi ng cây tr ng

- Thu nh p t chuy n giao công ngh , bí quy t k thu t, ki n th c k thu t, các gi i pháp h p lỦ hóa s n xu t, đ i m i công ngh

g) Thu nh p t nh ng quy n th ng m i theo qui đ nh c a Lu t Th ng

m i

h) Thu nh p t th a k là ch ng khoán, ph n v n trong các t ch c kinh t ,

c s kinh doanh b t đ ng s n và tài s n khác ph i đ ng kỦ s h u ho c đ ng kỦ

- Thu nh p t chuy n nh ng b t đ ng s n gi a v ch ng; cha đ , m đ

v i con đ ; cha nuôi, m nuôi v i con nuôi; cha ch ng, m ch ng v i con dâu; cha v , m v v i con r ; ông n i, bà n i v i cháu n i; ông ngo i, bà ngo i v i cháu ngo i; anh, ch em ru t v i nhau

- Thu nh p t chuy n nh ng nhà , quy n s d ng đ t và tài s n g n

li n v i đ t c a cá nhân trong tr ng h p ng i chuy n nh ng ch có duy

nh t m t nhà , quy n s d ng đ t t i Vi t nam

Cá nhân chuy n nh ng nhà , quy n s d ng đ t đ c mi n thu ph i

đ ng th i đáp ng các đi u ki n sau:

+ Ch có duy nh t quy n s h u m t nhà ho c quy n s d ng m t th a

đ t (bao g m c tr ng h p có nhà ho c công trình xây d ng g n li n v i

th a đ t đ t

+ Có quy n s h u nhà , quy n s d ng đ t tính đ n th i đi m chuy n

nh ng t i thi u là 183 ngày

+ Chuy n nh ng toàn b nhà , đ t

- Thu nh p t giá tr quy n s d ng đ t c a cá nhân đ c Nhà n c giao

đ t không ph i tr ti n ho c đ c gi m ti n s d ng đ t theo qui đ nh c a pháp

lu t

- Thu nh p t nh n th a k , quà t ng là b t đ ng s n gi a v v i ch ng;

cha đ , m đ v i con đ ; cha nuôi, m nuôi v i con nuôi; cha ch ng, m ch ng

v i con dâu; cha v , m v v i con r ; ông n i, bà n i v i cháu n i, ông ngo i,

bà ngo i v i cháu ngo i; anh ch em ru t v i nhau

- Thu nh p c a h gia đình, cá nhân tr c ti p tham gia vào ho t đ ng s n

xu t nông nghi p, lâm nghi p, làm mu i, nuôi tr ng, đánh b t th y s n ch a qua

- Ph n ti n l ng, ti n công làm vi c ban đêm, làm thêm gi đ c tr cao

h n so v i ti n l ng, ti n công làm vi c ban ngày, làm trong gi theo qui đ nh

c a pháp lu t

- Ti n l ng h u do b o hi m xã h i chi tr theo qui đ nh c a Lu t B o

hi m xã h i; ti n l ng h u nh n đ c hàng tháng t Qu h u trí t nguy n Cá

nhân sinh s ng t i Vi t nam đ c mi n thu đ i v i ti n l ng h u do n c ngoài tr

- Thu nh p t h c b ng, bao g m: H c b ng nh n đ c t ngân sách nhà

n c; H c b ng nh n đ c t t ch c trong n c và ngoài n c theo ch ng trình h tr khuy n h c c a t ch c đó

- Thu nh p t b i th ng h p đ ng b o hi m nhân th , phi nhân th , ti n

b i th ng tai n n lao đ ng, các kho n b i th ng nhà n c và các kho n b i

th ng khác theo qui đ nh c a pháp lu t

- Thu nh p nh n đ c t các qu t thi n đ c c quan nhà n c có th m quy n cho phép thành l p ho c công nh n, ho t đ ng vì m c đích t thi n, nhân

đ o, không nh m m c đích thu l i nhu n

- Thu nh p nh n đ c t ngu n vi n tr n c ngoài vì m c đích t thi n, nhân đ o d i hình th c Chính ph và phi Chính ph đ c c quan nhà n c có

th m quy n phê duy t

- Thu nh p t ti n l ng, ti n công c a thuy n viên là ng i Vi t Nam làm

vi c cho các hãng tàu n c ngoài ho c các hãng tàu Vi t Nam v n t i qu c t

- Thu nh p c a cá nhân là ch tàu, cá nhân có quy n s d ng tàu và cá nhân làm vi c trên tàu t ho t đ ng cung c p hàng hóa, d ch v tr c ti p ph c v ho t

đ ng khai thác, đánh b t th y s n xa b

6.2.4 K tính thu

6.2.4.1 i v i cá nhân c trú

a) K tính thu theo n m: áp d ng đ i v i thu nh p t ti n l ng, ti n công

Tr ng h p trong n m d ng l ch, cá nhân có m t t i Vi t Nam t 183 ngày tr lên thì n m tính thu đ c tính theo n m d ng l ch

Tr ng h p trong n m d ng l ch, cá nhân có m t t i Vi t Nam d i 183 ngày, nh ng tính trong 12 tháng liên t c k t ngày đ u tiên có m t t i Vi t Nam

là t 183 ngày tr lên thì n m tính thu đ u tiên đ c xác đ nh là 12 tháng liên

t c k t ngày đ u tiên có m t t i Vi t Nam T n m th hai, n m tính thu c n

c theo n m d ng l ch

Ví d 6.1

Ông B có qu c t ch Nh t B n l n đ u tiên đ n Vi t Nam t ngày

15/6/2018 Trong n m 2018 tính đ n ngày 31/12/2018, ông B có m t t i Vi t Nam t ng c ng 130 ngày Trong n m 2019, tính đ n 15/6/2019 ông B có m t t i

Vi t Nam t ng c ng 65 ngày

K tính thu đ u tiên c a ông B đ c xác đ nh t ngày 15/6/2018 đ n h t

ngày 14/6/2019 K tính thu th hai đ c xác đ nh t ngày 01/01/2019 đ n h t

ngày 31/12/2019

b) K tính thu theo t ng l n phát sinh thu nh p: áp d ng đ i v i thu nh p

t đ u t v n; thu nh p t chuy n nh ng v n; thu nh p t chuy n nh ng b t

đ ng s n; thu nh p t trúng th ng; thu nh p t b n quy n; thu nh p t nh ng quy n th ng m i; thu nh p t th a k ; thu nh p t quà t ng

c) K tính thu theo t ng l n phát sinh ho c theo n m đ i v i thu nh p t kinh doanh và thu nh p t chuy n nh ng ch ng khoán

6.2.5 C n c tính thu vƠ cách xác đ nh thu thu nh p cá nhơn

C n c tính thu thu nh p cá nhân là thu nh p tính thu và thu su t

Công th c:

Thu thu nh p cá nhân ph i n p = Thu nh p tính thu X Thu su t

Tuy nhiên, v i m i lo i thu nh p khác nhau thì cách xác đ nh thu nh p tính thu và thu su t c ng khác nhau ng th i, vi c xác đ nh thu thu nh p cá nhân c ng có s phân bi t đ i v i cá nhân c trú và không c trú Thu thu nh p

cá nhân mà m t đ i t ng n p thu ph i n p là t ng s thu thu nh p cá nhân xác đ nh đ c t các lo i thu nh p ch u thu mà cá nhân đó nh n đ c C th

Th nh t: Cá nhân kinh doanh n p thu theo ph ng pháp khoán

Th hai: cá nhân kinh doanh n p thu theo t ng l n phát sinh thu nh p

Th ba: cá nhân cho thuê tài s n

Th t : cá nhân tr c ti p kỦ h p đ ng làm đ i lỦ x s , đ i lỦ b o hi m, bán hàng đa c p

i v i cá nhân kinh doanh n p thu theo ph ng pháp khoán

Cá nhân kinh doanh n p thu theo ph ng pháp khoán (sau đây g i là cá nhân n p thu khoán) là cá nhân kinh doanh có phát sinh doanh thu t kinh doanh hàng hóa, d ch v thu c t t c các l nh v c, ngành ngh s n xu t, kinh

doanh tr cá nhân kinh doanh n p thu theo t ng l n phát sinh thu nh p, cá nhân cho thuê tài s n và cá nhân tr c ti p kỦ h p đ ng làm đ i lỦ x s , đ i lỦ b o

hi m, bán hàng đa c p

Thu nh p tính thu (doanh thu tính thu TNCN) là doanh thu bao g m thu

(tr ng h p thu c di n ch u thu ) c a toàn b ti n bán hàng, ti n gia công, ti n hoa h ng, ti n cung ng d ch v phát sinh trong k tính thu t các ho t đ ng

s n xu t, kinh doanh hàng hoá, d ch v ho c doanh thu n đ nh

Tr ng h p cá nhân n p thu khoán có s d ng hoá đ n c a c quan thu

thì doanh thu tính thu đ c c n c theo doanh thu khoán và doanh thu trên hoá

đ n

Th i đi m xác đ nh thu nh p tính thu

Th i đi m xác đ nh thu nh p tính thu chính là th i đi m xác đ nh doanh

thu tính thu C th :

 i v i doanh thu tính thu khoán thì th i đi m th c hi n

vi c xác đ nh doanh thu là t ngày 20/11 đ n ngày 15/12 c a n m tr c

đ u kinh doanh ho c ngày thay đ i quy mô, ngành ngh kinh doanh

i v i doanh thu theo hoá đ n thì th i đi m xác đ nh doanh thu tính là

th i đi m chuy n giao quy n s h u, quy n s d ng hàng hóa; hoàn thành vi c cung ng d ch v cho ng i mua ho c th i đi m l p hóa đ n bán hàng n u th i

đi m l p hoá đ n tr c th i đi m chuy n giao quy n s h u, quy n s d ng

hàng hoá hay hoàn thành vi c cung ng d ch v i v i ho t đ ng xây d ng,

l p đ t là th i đi m nghi m thu, bàn giao công trình, h ng m c công trình, kh i

l ng xây d ng, l p đ t hoàn thành

i v i cá nhân n p thu theo t ng l n phát sinh thu nh p:

Cá nhân kinh doanh n p thu theo t ng l n phát sinh g m: cá nhân c trú

không th ng xuyên và không có đ a đi m kinh doanh c đ nh; cá nhân h p tác kinh doanh v i t ch c theo hình th c xác đ nh đ c doanh thu kinh doanh c a

cá nhân

Doanh thu tính thu là doanh thu bao g m thu (tr ng h p thu c di n ch u thu ) c a toàn b ti n bán hàng, ti n gia công, ti n hoa h ng, ti n cung ng d ch

v đ c xác đ nh theo h p đ ng bán hàng, gia công, hoa h ng, d ch v bao g m

c kho n tr giá, ph thu, ph tr i; các kho n b i th ng, ph t vi ph m h p đ ng (đ i v i doanh thu tính thu thu nh p cá nhân) mà cá nhân kinh doanh đ c

h ng không phân bi t đã thu đ c ti n hay ch a thu đ c ti n

Doanh thu tính thu trong m t s tr ng h p nh sau:

- i v i hàng hóa bán theo ph ng th c tr góp đ c xác đ nh theo giá bán hàng hóa tr ti n m t l n không bao g m ti n lãi tr ch m;

- i v i hàng hóa, d ch v dùng đ trao đ i, bi u t ng đ c xác đ nh theo giá bán c a s n ph m, hàng hóa, d ch v cùng lo i ho c t ng đ ng t i th i

đi m trao đ i, bi u t ng;

- i v i ho t đ ng gia công hàng hóa là ti n thu t ho t đ ng gia công bao

g m c ti n công, nhiên li u, đ ng l c, v t li u ph và chi phí khác ph c v cho

vi c gia công hàng hóa;

- i v i ho t đ ng v n t i là toàn b doanh thu c c v n chuy n hành khách, hàng hóa, hành lỦ phát sinh trong k tính thu ;

- i v i ho t đ ng xây d ng, l p đ t là giá tr công trình, h ng m c công trình ho c kh i l ng công trình xây d ng, l p đ t đ c nghi m thu, bàn giao công trình, h ng m c công trình, kh i l ng xây d ng, l p đ t hoàn thành trong

n m d ng l ch Tr ng h p xây d ng, l p đ t không bao th u nguyên v t li u, máy móc, thi t b thì doanh thu tính thu không bao g m giá tr nguyên v t li u, máy móc, thi t b

Th i đi m xác đ nh doanh thu tính thu đ c xác đ nh nh đ i v i cá nhân

n p thu theo ph ng pháp khoán

i v i cá nhân cho thuê tài s n:

Cá nhân cho thuê tài s n là cá nhân có phát sinh doanh thu t cho thuê tài

s n bao g m: cho thuê nhà, m t b ng, c a hàng, nhà x ng, kho bãi không bao

g m d ch v l u trú; cho thuê ph ng ti n v n t i, máy móc thi t b không kèm theo ng i đi u khi n; cho thuê tài s n khác không kèm theo d ch v

D ch v l u trú không tính vào ho t đ ng cho thuê tài s n theo h ng d n

t i đi m này g m: cung c p c s l u trú ng n h n cho khách du l ch, khách

vãng lai khác; cung c p c s l u trú dài h n cho sinh viên, công nhân và nh ng

đ i t ng t ng t ; cung c p c s l u trú cùng d ch v n u ng và/ho c các

ph ng ti n gi i trí

Doanh thu tính thu thu nh p cá nhân đ i v i ho t đ ng cho thuê tài s n là

doanh thu bao g m thu (tr ng h p thu c di n ch u thu ) c a s ti n bên thuê

tr t ng k theo h p đ ng thuê và các kho n thu khác bao g m kho n ti n ph t,

b i th ng mà bên cho thuê nh n đ c theo th a thu n t i h p đ ng thuê

Tr ng h p bên thuê tr ti n thuê tài s n tr c cho nhi u n m thì doanh thu tính thu giá tr gia t ng và thu thu nh p cá nhân xác đ nh theo doanh thu tr

ti n m t l n

Th i đi m xác đ nh doanh thu tính thu : là th i đi m b t đ u c a t ng k

h n thanh toán trên h p đ ng thuê tài s n

i v i cá nhân tr c ti p ký h p đ ng làm đ i lý x s , đ i lý b o hi m, bán hàng đa c p

Cá nhân tr c ti p ký h p đ ng làm đ i lý x s , đ i lý b o hi m, bán hàng

đa c p là cá nhân tr c ti p kỦ h p đ ng v i công ty x s ki n thi t, doanh

nghi p b o hi m, doanh nghi p bán hàng đa c p theo hình th c đ i lỦ bán đúng

giá

Doanh thu tính thu là doanh thu bao g m thu (tr ng h p thu c di n ch u

thu ) c a t ng s ti n hoa h ng, các kho n th ng d i m i hình th c, các kho n h tr và các kho n thukhác mà cá nhân nh n đ c t công ty x s ki n thi t, doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p bán hàng đa c p (sau đây g i là ti n hoa h ng)

Th i đi m xác đ nh doanh thu tính thu là th i đi m công ty x s ki n

thi t,doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p bán hàng đa c p tr ti n hoa h ng

D ch v , xây d ng không bao th u nguyên v t li u

Riêng ho t đ ng cho thuê tài s n, đ i lỦ b o hi m, đ i lỦ x s , đ i lỦ

- Các kho n đóng góp b o hi m b t

bu c, qu h u trí

t nguy n

- Các

kho n đóng góp

t thi n

Thu nh p tính thu :

Thu nh p ch u thu t ti n l ng, ti n công đ c xác đ nh b ng t ng s

ti n l ng, ti n công, ti n thù lao, các kho n thu nh p khác có tính ch t ti n

l ng, ti n công mà đ i t ng n p thu nh n đ c trong k tính thu

Th i đi m xác đ nh thu nh p ch u thu đ i v i thu nh p t ti n l ng, ti n

công là th i đi m t ch c, cá nhân tr thu nh p cho đ i t ng n p thu

+ i v i đ i t ng n p thu là 9 tri u đ ng/tháng, 108 tri u đ ng/n m

M c 9 tri u đ ng/tháng là m c tính bình quân cho c n m, không phân bi t m t

s tháng trong n m tính thu không có thu nh p ho c thu nh p d i 9 tri u

đ ng/tháng

+ i v i m i ng i ph thu c mà ng i n p thu có trách nhi m nuôi

d ng là 3,6 tri u đ ng/tháng k t tháng phát sinh ngh a v nuôi d ng

- Nguyên t c tính gi m tr gia c nh cho ng i ph thu c

+ i t ng n p thu ch đ c tính gi m tr gia c nh cho ng i ph thu c

n u đ i t ng n p thu đã đ ng kỦ thu và đ c c p mã s thu

+ Vi c gi m tr gia c nh cho ng i ph thu c th c hi n theo nguyên t c

m i ng i ph thu c ch đ c tính gi m tr m t l n vào m t đ i t ng n p thu trong n m tính thu Ng i ph thu c mà đ i t ng n p thu có trách nhi m nuôi d ng phát sinh tháng nào thì đ c tính gi m tr tháng đó

Ng i ph thu c bao g m các đ i t ng sau:

 Con ( bao g m: con đ , con nuôi, con ngoài giá thú, con riêng c a

v ho c ch ng ) ch a thành niên; con b tàn t t, không có kh n ng lao

đ ng; con đang theo h c b c h c đ i h c, cao đ ng, trung h c chuyên nghi p, d y ngh , k c con t 18 tu i tr lên đang h c b c h c ph thông (tính c trong th i gian ch k t qu thi đ i h c t tháng 6 đ n tháng 9 n m

l p 12) không có thu nh p ho c có thu nh p bình quân tháng trong n m t

t t c các ngu n thu nh p không v t quá 1.000.000 đ ng

 V ho c ch ng c a đ i t ng n p thu ngoài đ tu i lao đ ng ho c trong đ tu i lao đ ng theo quy đ nh c a pháp lu t nh ng b tàn t t, không

có kh n ng lao đ ng, không có thu nh p ho c có thu nh p bình quân tháng trong n m t t t c các ngu n thu nh p không v t quá 1.000.000

đ ng

 Cha đ , m đ , cha v , m v (ho c cha ch ng, m ch ng) c a đ i

t ng n p thu ngoài đ tu i lao đ ng ho c trong đ tu i lao đ ng theo quy đ nh c a pháp lu t nh ng b tàn t t, không có kh n ng lao đ ng, không có thu nh p ho c có thu nh p nh ng không v t quá m c 1.000.000đ ng; Các cá nhân khác là ng i ngoài đ tu i lao đ ng ho c trong đ tu i lao đ ng theo quy đ nh c a pháp lu t nh ng b tàn t t, không

có kh n ng lao đ ng, không n i n ng t a, không có thu nh p ho c có thu nh p nh ng không v t quá m c 1.000.000 đ ng;

* Gi m tr các kho n đóng b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p, b o hi m trách nhi m ngh nghi p đ i v i m t s ngành, ngh ph i tham gia b o hi m b t bu c, Qu h u trí t nguy n