Pháp luật về quản lý thuế thu nhập cá nhân ở việt nam thực trạng và giải pháp

Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Để đảm bảo phát triển kinh tế xã hội ổn định, bền vững và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn hiện nay, việc hoàn thiện các chính

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THỊ THU HUYỀN

PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP

CÁ NHÂN

Ở VIỆT NAM - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THỊ THU HUYỀN

PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP

CÁ NHÂN

Ở VIỆT NAM - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ THỊ THU THỦY

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi

có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Trần Thị Thu Huyền

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ PHÁP LUẬT QUẢN LÝ THUẾ THU

NHẬP CÁ NHÂN Error! Bookmark not defined

1.1 Khái quát về quản lý thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm thuế thu nhập cá nhân Error! Bookmark not defined

1.1.2 Khái niệm quản lý thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động quản lý thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined 1.2 Khái niệm, nội dung của pháp luật quản lý thuế thu nhập

cá nhân Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

1.2.2 Nội dung cơ bản của pháp luật về quản lý thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined 1.3 Kinh nghiệm pháp luật nước ngoài về quản lý thuế thu

nhập cá nhân Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ

THU NHẬP CÁ NHÂN Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined

2.1 Quản lý đối tượng nộp thuế Error! Bookmark not defined

2.1.1 Xác định đối tượng nộp thuế Error! Bookmark not defined

2.1.2 Quản lý thông tin người nộp thuế Error! Bookmark not defined

2.1.3 Đăng ký và cấp mã số thuế Error! Bookmark not defined

2.2 Quản lý thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

2.3 Quản lý kê khai và quyết toán thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

2.3.1 Quản lý kê khai thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

2.3.2 Quản lý quyết toán thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

2.4 Quản lý việc miễn thuế, giảm thuế và hoàn thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined 2.4.1 Quản lý việc miễn thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

2.4.2 Quản lý việc giảm thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

2.4.3 Quản lý việc hoàn thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

2.5 Quản lý việc kiểm tra, thanh tra thuế thu nhập cá nhân và

xử lý vi phạm Error! Bookmark not defined

2.6 Quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tinError! Bookmark not defined

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN

LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Error! Bookmark not defined

3.1 Giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý

thuế thu nhập cá nhân Error! Bookmark not defined

3.1.1 Quản lý thu nhập chịu thuế Error! Bookmark not defined

3.1.2 Đơn giản hóa biểu suất thuế lũy tiến Error! Bookmark not defined

3.1.3 Quản lý miễn, giảm thuế TNCN, hoàn thuế TNCNError! Bookmark not defined

3.1.4 Về các mẫu biểu, tờ khai thuế, quyết toán thuếError! Bookmark not defined

3.2 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined

3.2.1 Tăng cường các biện pháp quản lý thông tin người nộp thuếError! Bookmark not defined

3.2.2 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và hoàn thiện quy

định pháp luật về nộp thuế điện tử Error! Bookmark not defined

3.2.3 Tích cực tăng cường hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế và xử lý

vi phạm pháp luật thuế TNCN Error! Bookmark not defined

3.2.4 Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về luật thuế

TNCN và nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ nghiệp vụ của

đội ngũ cán bộ thuế Error! Bookmark not defined

3.2.5 Phối hợp đồng bộ giữa các ngành trong công tác quản lý thuế

thu nhập cá nhân Error! Bookmark not defined

3.2.6 Tăng cường sự hỗ trợ của các cơ quan trung gian trong quản lý

thuế thu nhập cá nhân Error! Bookmark not defined Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TTKDTM : Thanh toán không dùng tiền mặt

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Để đảm bảo phát triển kinh tế xã hội ổn định, bền vững và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn hiện nay, việc hoàn thiện các chính sách tài chính trong đó có hệ thống chính sách thuế nói chung, thuế TNCN nói riêng là việc hết sức cần thiết, nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ phân bổ nguồn lực đồng thời giải quyết tốt các mối quan hệ giữa tiết kiệm, đầu tư và tiêu dùng, giữa tăng trưởng với công bằng xã hội và xoá đói giảm nghèo

Thực hiện chủ trương đổi mới của Đại hội Đảng lần thứ X về chính sách thuế theo hướng “Áp dụng thuế TNCN thống nhất và thuận lợi cho mọi đối tượng chịu thuế, bảo đảm công bằng xã hội và tạo động lực phát triển…”, Quốc hội đã thông qua Luật thuế TNCN ngày 21 tháng 11 năm 2007 và Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật thuế TNCN năm 2012 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm

2013 nhằm mục đích đảm bảo công bằng trong điều tiết thu nhập của các tầng lớp dân cư, góp phần hạn chế khoảng cách về thu nhập trong xã hội và khuyến khích mọi cá nhân lao động, sản xuất kinh doanh, gia tăng thu nhập để làm giàu chính đáng Tuy nhiên để luật thuế TNCN phát huy tính hiệu quả và mục tiêu ban đầu đã được đặt ra thì yếu tố quyết định chính là công tác quản lý thuế TNCN Hiện nay, khi nền kinh tế của nước ta đang ngày càng phát triển, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng thì nhu cầu chi tiêu của Nhà nước để giải quyết các vấn

đề an ninh, quốc phòng, an sinh xã hội, phát triển sự nghiệp giáo dục, y tế,… cũng ngày càng gia tăng; thêm vào đó, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế dẫn đến việc thu ngân sách cũng thay đổi theo hướng nguồn thu từ tích luỹ trong nước được tăng dần

và chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong tổng thu NSNN Thuế TNCN cũng như các sắc thuế khác đều góp phần ổn định thu cho NSNN trong quá trình hội nhập Vì vậy, việc quản lý thuế TNCN cần phải từng bước thực hiện được việc quản lý các đối tượng nộp thuế, các khâu trong quá trình thực hiện việc thu thuế, tiến tới kiểm soát được thu nhập nhưng vẫn phải đảm bảo tính công bằng, minh bạch và công

khai, nhằm hướng tới mục tiêu phục vụ cho công tác hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước trong từng thời kỳ, mà cụ thể là Chiến lược cải cách và hiện đại hoá hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020

Trên thực tế, luật thuế TNCN đã được triển khai thực hiện trong hơn sáu năm qua, với rất nhiều những quy định mới về đối tượng nộp thuế, hay thu nhập chịu thuế TNCN, được cụ thể hoá trong luật theo hướng hoàn thiện hơn, đáp ứng được nhu cầu của xã hội Vậy là, ứng với những điểm mới của luật thuế TNCN, cũng cần phải có những quy định mới trong việc quản lý thuế TNCN, sao cho việc quản lý đạt được hiệu quả tốt nhất, tránh tình trạng “thất thu thuế” đã và đang diễn ra trong thực tiễn Vấn đề đặt ra ở đây là: việc cụ thể hoá công tác quản lý thuế TNCN trong các văn bản quy phạm pháp luật được thể hiện như thế nào? Thực trạng của pháp luật về quản lý thuế TNCN ra sao? Và đâu là giải pháp để khắc phục phần nào những thực trạng đó?

Xuất phát từ sự cần thiết của pháp luật trong công tác quản lý thuế TNCN, cũng như từ những vấn đề phát sinh thực tế trong việc thực thi pháp luật về quản lý

thuế TNCN ở trên, nên tôi đã chọn đề tài “Pháp luật về quản lý thuế thu nhập cá

nhân ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp” làm đề tài nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong thời gian qua, các công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý thuế và các chính sách thuế ở Việt Nam khá đa dạng Có thể nêu lên một số công trình nghiên cứu như:

Đề tài luận án tiến sĩ luật học: “Pháp luật quản lý thuế trong nền kinh tế thị

trường – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” năm 2012 của tác giả Vũ Văn Cương;

Luận án tiến sĩ kinh tế “Quản lý thuế ở Việt Nam trong điều kiện HNKTQT” năm

2011 của tác giả Nguyễn Thị Thùy Dương; Luận án tiến sĩ kinh tế “Quản lý thuế

TNCN ở Việt Nam trong điều kiện HNKTQT” năm 2010 của tác giả Lý Phương

Duyên; Luận văn thạc sĩ luật học “Pháp luật về quản lý thuế TNCN ở Việt Nam, thực

trạng và giải pháp” năm 2013 của tác giả Tạ Minh Hảo; Luận văn thạc sĩ luật học

“Pháp luật quản lý thuế thu nhập ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc

3

tế” năm 2015 của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Anh; Khóa luận tốt nghiệp “Pháp luật về quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam hiện nay” năm 2010 của tác giả Đoàn

Quang Thành; Khóa luận tốt nghiệp “Những bất cập trong hệ thống thuế thu nhập tại

Việt Nam và giải pháp hoàn thiện” năm 2010 của tác giả Nguyễn Thị Thơm;

Các nghiên cứu ở trên không còn mang tính cập nhật, không phản ánh được những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn hiện nay Hệ thống pháp luật về quản lý thuế nói chung và quản lý thuế TNCN nói riêng đã có những thay đổi để phù hợp với tình hình phát triển của đất nước Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật quản lý thuế

số 21/2012/QH13; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TNCN số 26/2012/QH13; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế số 71/2014/QH13 đã mang đến nhiều điểm mới trong quy định của pháp luật về các chính sách thuế cũng như công tác quản lý thuế Do đó, các công trình nghiên cứu trước đây đã không còn “tính thời sự” Hơn nữa, không có nhiều công trình nghiên cứu sâu về lĩnh vực pháp luật quản lý thuế TNCN từ khi có Luật số 71/2014/QH13

Trên cơ sở kế thừa những đóng góp của các công trình nghiên cứu trước về pháp luật quản lý thuế TNCN, luận văn tiếp tục giải quyết những vấn đề về mặt pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật quản lý thuế TNCN ở thời điểm hiện tại, từ

đó đưa ra những giải pháp góp phần đảm bảo thực hiện hiệu quả công tác quản lý thuế nói chung và quản lý thuế TNCN nói riêng ở Việt Nam

3 Mục tiêu nghiên cứu

Với việc nghiên cứu đề tài “Pháp luật về quản lý thuế TNCN ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp”, tác giả mong muốn, trước hết là tìm hiểu các quy định của pháp luật về vấn đề này và thực tế, các quy định đó đã và đang được áp dụng như thế nào? Sau khi đã có một cách nhìn tổng quát về quản lý thuế TNCN, cùng với việc đưa ra những kiến nghị giải pháp để hoàn thiện các vấn đề pháp lý; luận văn sẽ mang đến “cách nhìn chân thực nhất”, qua đó, cơ quan Nhà nước sẽ có những định hướng cũng như có thể khắc phục được những mặt hạn chế của pháp luật thuế TNCN, giúp cho việc quản lý các đối tượng nộp thuế được tốt hơn, góp phần ổn định nguồn thu lâu dài cho NSNN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tài liệu tiếng Việt

1 La Thị Tuyết Anh (2011), “Thực tiễn thi hành pháp luật thuế thu nhập cá

nhân ở Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội,

Hà Nội

2 Nguyễn Thị Ngọc Anh (2015), “Pháp luật quản lý thuế thu nhập ở Việt Nam

trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế”, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường

Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội

3 Nguyễn Đình Ân (2011), “Nên thu hẹp phạm vi quyết toán thuế TNCN”, Tạp

chí thuế Nhà nước, (31), (341), kỳ 3 tháng 8, tr.5

4 Bộ tài chính (2013), Thông tư số 111/2013/TT-BTC ngày 15/8/2013 về việc hướng

dẫn thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định 65/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Hà Nội

5 Bộ tài chính (2013), Thông tư số 156/2013/TT-BTC ngày 6/11/2013 về việc

hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định 83/2013/NĐ-CP ngày 22/07/2013 của Chính phủ, Hà Nội

6 Bộ tài chính (2013), Thông tư số 35/2013/TT-BTC ngày 1/4/2013 về việc sửa

đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 180/2010/TT-BTC ngày 10/11/2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế, Hà Nội

7 Bộ tài chính (2014), Thông tư số 119/2014/TT-BTC ngày 25/8/2014 về việc sửa

đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 156/2013/TT-BTC ngày 06/11/2013, Thông tư 111/2013/TT-BTC ngày 15/08/2013, Thông tư 219/2013/TT-BTC ngày 31/12/2013, Thông tư 08/2013/TT-BTC ngày 10/01/2013, Thông tư 85/2011/TT-BTC ngày 17/06/2011, Thông tư 39/2014/TT-85/2011/TT-BTC ngày 31/03/2014 và Thông tư 78/2014/TT-BTC ngày 18/06/2014 của Bộ Tài chính để cải cách, đơn giản các thủ tục hành chính về thuế, Hà Nội

5

8 Bộ tài chính (2014), Thông tư số 128/2014/TT-BTC ngày 5/8/2014 hướng dẫn

về việc giảm thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân làm việc tại khu kinh tế,

Hà Nội

9 Bộ tài chính (2014), Thông tư số 151/2014/TT-BTC ngày 10/10/2014 về việc

hướng dẫn thi hành Nghị định 91/2014/NĐ-CP ngày 01/10/2014 của Chính phủ

về việc sửa đổi, bổ sung một số điều tại các nghị định quy định về thuế, Hà Nội

10 Cục thuế Hà Nội (2013), Báo cáo giao ban tháng 12/2012, Hà Nội

11 Vũ Văn Cương (2009), “Thông tin về NNT trong pháp luật về quản lý thuế ở

nước ta hiện nay”, Tạp chí luật học, (35), (316), kỳ 2 tháng 8, tr12

12 Vũ Văn Cương (2012), “Pháp luật quản lý thuế trong nền kinh tế thị trường –

Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Luận án tiến sĩ luật học, Trường Đại học

Luật Hà Nội, Hà Nội

13 Lê Nguyệt Châu (2011), Giáo trình Luật tài chính, Nxb Đại học Cần Thơ

14 Chính phủ (2013), Nghị định số 65/2013/NĐ-CP ngày 27/6/2013 về việc quy

định chi tiết một số điều của Luật thuế TNCN và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TNCN, Hà Nội

15 Chính phủ (2013), Nghị định số 83/2013/NĐ-CP ngày 22/7/2013 về việc quy

định chi tiết một số điều của Luật quản lý thuế và Luật sửa đổi, bổ sung một

số điều của Luật quản lý thuế, Hà Nội

16 Chính phủ (2014), Báo cáo Tổng kết đánh giá tình hình thực hiện Luật thuế

TNDN, Luật thuế GTGT, Luật thuế TNCN, Luật Thuế tài nguyên, Luật Quản lý thuế, Hà Nội

17 Dương Đăng Chính (2009), Giáo trình lý thuyết tài chính, Nxb Tài Chính

18 Nguyễn Văn Dũng (2011), “Thực trạng và giải pháp hoàn thiện các quy định

của pháp luật về thu nhập chịu thuế Thu nhập cá nhân”, Khóa luận tốt

nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội

19 Lý Phương Duyên (2010), “Quản lý thuế TNCN ở Việt Nam trong điều kiện

HNKTQT”, Luận án tiến sĩ kinh tế, Học viện tài chính, Hà Nội

20 Nguyễn Thị Thùy Dương (2011), “Quản lý thuế ở Việt Nam trong điều kiện

HNKTQT”, Luận án tiến sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội