Đề cương chi tiết học phần: Khai thác lâm sản

Đề cương giúp người học nắm được các thông tin cơ bản về môn học Khai thác lâm sản. Thông qua học phần này người học có thể biết được: những khái niệm cơ bản về khai thác lâm sản, các phương pháp trong khai thác, vận chuyển lâm sản, các phương pháp trong bảo quản lâm sản, biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào thực tế việc khai thác, vận chuyển lâm sản và bảo quản lâm sản.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

KHOA LÂM NGHIỆP

BỘ MÔN NÔNG LÂM KẾT HỢP

THS NGUYỄN VIỆT HƯNG

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Học phần: KHAI THÁC LÂM SẢN

Số tín chỉ: 02

Mã số: FPE321

Thái Nguyên, 2017

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

1 Tên học phần: Khai thác lâm sản

- Mã số học phần: FPE321

- Số tín chỉ: 02

- Tính chất của học phần: Bắt buộc

- Học phần thay thế, tương đương:

- Ngành (chuyên ngành) đào tạo: Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng

2 Phân bổ thời gian học tập:

- Số tiết học lý thuyết trên lớp: 24 tiết

- Số tiết làm bài tập, thảo luận trên lớp: 6 tiết

- Số tiết thí nghiệm, thực hành: 0 tiết

- Số tiết sinh viên tự học: 60 tiết

3 Đánh giá học phần

- Điểm thứ 1: 20% (0,2) điểm chuyên cần

- Điểm thứ 2: 30% (0,3) điểm kiểm tra giữa kỳ

- Điểm thứ 3: 50% (0,5) điểm thi kết thúc học phần

4 Điều kiện học

- Học phần học trước:

- Học phần song hành: Khoa học gỗ

5 Mục tiêu đạt được sau khi kết thúc học phần:

5.1 Kiến thức:

- Biết được những khái niệm cơ bản về khai thác lâm sản

- Biết được các phương pháp trong khai thác, vận chuyển lâm sản

- Biết được các phương pháp trong bảo quản lâm sản

5.2 Kỹ năng:

- Vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào thực tế việc khai thác, vận chuyển lâm sản và bảo quản lâm sản

6 Nội dung kiến thức và phương thức giảng dạy:

TT Nội dung kiến thức Số tiết Phương pháp giảng

dạy

CHƯƠNG 1 KHAI THÁC

LÂM SẢN 10

Thuyết trình, phát vấn + hình ảnh

1.1 Các loại hình công nghệ khai thác

gỗ

1

Thuyết trình, phát vấn + hình ảnh 1.1.1 Dây chuyền công nghệ khai thác

gỗ

1.1.1.1 Khái niệm cơ bản về công nghệ

khai thác gỗ

1.1.1.2 Phuong pháp khai thác

1

1.1.1.3 Các khâu sản xuất chủ yếu trong

quá trình công nghệ khai thác gỗ

1.1.1.4 Đặc điểm của quá trình công nghệ

khai thác gỗ

1.1.2 Các hình thức công nghệ khai thác

gỗ

1.1.2.1 Hình thức công nghệ khai thác gỗ

ngắn

1.1.2.2 Hình thức công nghệ khai thác gỗ

dài

1.1.2.3 Hình thức công nghệ khai thác gỗ

nguyên cây

1.1.3 Nguyên tắc và phương pháp chọn

hình thức công nghệ khai thác

1

1.1.3.1 Nguyên tắc chọn hình thức công

nghệ khai thác

1.1.3.2 Phương pháp chọn hình thức công

nghệ khai thác

1.2 Chặt hạ gỗ và tre nứa

5 Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1.2.1 Lý thuyết cắt gỗ

1

Thuyết trình, phát vấn + hình ảnh 1.2.1.1 Khái niệm chung

1.2.1.2 Cắt đơn giản

1.2.1.3 Tác dụng qua lại giữa lưỡi cắt và

gỗ - nhiệm vụ của cạnh cắt

1.2.1.4 Cắt phức tạp - Cưa gỗ

1.2.2 Công cụ và thiết bị chặt hạ

1

1.2.2.1 Rìu

1.2.2.2 Búa

1.2.2.3 Dao tạ

1.2.2.4 Cưa mang

1.2.2.5 Cưa đơn

1.2.2.6 Cưa xích

1 1.2.2.7 Các loại máy liên hợp trong khai

thác

1.2.3.1 Chọn hướng đổ

1.2.3.2 Công việc chuẩn bị

1.2.3.3 Hạ cây

1.2.3.4 Chặt hạ một số cây đặc biệt

1.2.4 Kỹ thuật cắt cành, ngọn - Cắt khúc Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh 1.2.4.1 Kỹ thuật cắt cành, ngọn

1.2.4.2 Kỹ thuật cắt khúc

1.2.5 Kỹ thuật khai thác tre, nứa

1

1.2.5.1 Chuẩn bị rừng

1.2.5.2 Chặt hạ

1.2.5.3 Dụng cụ chặt hạ

1.2.5.4 Thao tác chặt tre bằng dao

1.2.6 Năng suất trong chặt hạ

1.2.6.1 Năng suất tính theo số lượng cây

chặt hạ

1.2.6.2 Năng suất tính theo khối lượng

1.2.7 An toàn lao động trong chặt hạ

1.2.8 Các tai nạn thường xảy ra trong

chặt hạ, cắt khúc, cắt cành

1.3 Kỹ thuật khai thác nhựa thông

2 Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1.3.1 Cơ sở khoa học trong việc khai

1.3.2 Phương pháp khai thác nhựa thông

1.3.3 Kỹ thuật khai thác nhựa thông mã

1.3.4 Kỹ thuật đẽo nhựa thông nhựa

1.4 Kỹ thuật khai thác vỏ quế

CHƯƠNG 2 VẬN XUẤT LÂM

Thuyết trình, phát vấn + hình ảnh

2.1 Khái niệm chung Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh 2.2 Phân loại vận xuất

1 Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

2.2.1 Căn cứ vào hiện trạng cây gỗ khi

vận xuất:

2.2.2 Căn cứ vào nguồn động lực

2.3 Vận xuất gỗ bằng súc vật 1 Thuyết trình, phát vấn

+ hỡnh ảnh

2.3.1 Các hình thức vận xuất

bằng súc vật

2.3.1.1 Kéo lết:

2.3.1.2 Kéo nửa lết:

2.3.1.3 Kéo xe:

2.3.2 Năng suất và biện pháp

tăng năng suất

2.4 Vận xuất gỗ bằng máng

lao

2

Thuyết trỡnh, phỏt vấn

+ hỡnh ảnh

2.4.1 Nguyên lý làm việc của

máng lao

2.4.2 Phân loại máng lao

2.4.3 Ưu nh-ợc diểm của máng

lao

2.4.4 Cấu tạo

2.4.5 Các ph-ơng pháp điều

chỉnh tốc độ của gỗ

2.4.6 Năng suất và biện pháp

tăng năng suất

2.4.7 An toàn lao động trong

vận xuất gỗ bằng máng

lao

2.5 Vận xuất gỗ bằng máy kéo

1

Thuyết trỡnh, phỏt vấn

+ hỡnh ảnh

2.5.1 Các loại máy kéo trong

vận xuất

2.5.2 Các ph-ơng pháp vận

xuất gỗ bằng máy kéo

2.5.3 Sơ đồ vận xuất gỗ bằng

máy kéo

2.5.4 Năng suất và biện pháp

tăng năng suất

2.5.5 Ưu nh-ợc điểm

2.5.6 An toàn lao động trong

vật xuất gỗ bằng máy kéo

2.6 Vận xuất gỗ bằng tời

1

Thuyết trỡnh, phỏt vấn

+ hỡnh ảnh

2.6.1 Khái niệm

2.6.2 Cấu tạo

2.6.3 Phân loại

2.6.4 Sơ đồ công nghệ vận

xuất gỗ bằng tời

2.6.5 Năng suất và biện pháp

tăng năng suất

2.6.6 An toàn lao động trong

vận xuất gỗ bằng tời

2.7 Vận xuất gỗ bằng đ-ờng

dây cáp

1

Thuyết trỡnh, phỏt vấn

+ hỡnh ảnh

2.7.1 Các kiểu đ-ờng dây cáp

vận xuất gỗ

2.7.2 Tính toán cáp mang

2.7.4 An toàn lao động trong

vận xuất gỗ bằng dây

cáp

Phỏt vấn, thuyết trỡnh

2.8 Tiờu chuẩn kỹ thuật và quy trỡnh

thiết kế đường vận xuất

2.8.1 Đường vận xuất bằng sỳc vật

2.8.2 Đường mỏy kộo

CHƯƠNG 3 VẬN CHUYỂN

Phỏt vấn, thuyết trỡnh

3.1 Vận chuyển lõm sản đường bộ

1

Thuyết trỡnh, phỏt vấn

+ hỡnh ảnh

3.1.1 Những khỏi niệm cơ bản về vận

chuyển hàng húa

3.1.2 Những đặc điểm của đường ụ tụ

lõm nghiệp

3.1.3 Cỏc loại đường ụ tụ lõm nghiệp

3.1.4 Yờu cầu kỹ thuật của đường ụ tụ

lõm nghiệp

3.1.5 An toàn lao động trong vận chuyển

lõm sản bằng ụ tụ

3.2 Vận chuyển lõm sản bằng đường

Thuyết trỡnh, phỏt vấn

+ hỡnh ảnh

3.2.1 Những khỏi niệm cơ bản về vận

chuyển lõm sản bằng đường thủy

3.2.1.1 Đường thủy vận chuyển lâm sản

3.2.1.2 Sông và hệ thống sông ngòi – lưu

vực sông

3.2.1.3 Phân loại đường sông

3.2.1.4 Các chướng ngại vật trên luồng

vận chuyển

3.2.1.5 Sơ đồ công nghệ vận chuyển lâm

sản bằng đường thủy

3.2.2 Công nghệ và kỹ thuật vận

chuyển lâm sản bằng đường thủy 2

Phát vấn, thuyết trình

3.2.2.1 Yêu cầu kỹ thuật của các tuyến vận

chuyển đường thuỷ

3.2.2.2 Vận chuyển thả trôi tự do

3.2.2.3 Vận chuyển lâm sản bằng bè mảng

3.2.2.4 Vận chuyển lâm sản bằng tàu

thuyền

3.2.2.5 An toàn lao động trong vận chuyển

lâm sản bằng đường thủy

3.2.2.6 Những tai nạn thường gặp trong

vận chuyển gỗ

CHƯƠNG 4 KHO GỖ VÀ LÂM

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh 4.1 Khái niệm về kho lâm sản

1 Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

4.1.1 Bãi bốc gỗ

4.1.2 Kho gỗ I

4.1.3 Kho gỗ II

4.2 Phân loại kho gỗ

1 Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh 4.3 Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh 4.4 Công nghệ sản xuất trên kho lâm

sản

4.4.1 Đặc điểm công nghệ sản xuất trên

kho lâm sản

4.4.2 Các khâu sản xuất trên kho gỗ Phát vấn, thuyết trình 4.4.2.1 Các khâu sản xuất trên kho gỗ I Phát vấn, thuyết trình 4.4.2.2 Các khâu sản xuất trên kho gỗ II

4.5 Thiết kế mặt bằng kho lâm sản

CHƯƠNG 5 THIẾT KẾ CÔNG

NGHỆ KHAI THÁC LÂM SẢN 4

Thuyết trình, phát vấn + hình ảnh 5.1 Khái niệm chung

2

5.2 Nguyên tắc thiết kế

5.3 Các phương pháp lựa chọn dây

chuyền công nghệ khai thác

5.4 Nội dung thiết kế công nghệ khai

thác

5.4.1 Khảo sát thiết kế, thu thập các số

liệu cần thiết

5.4.2 Săp xếp và lựa chọn dây chuyền

công nghệ khai thác

2

5.4.3 Thiết kế công trình sản xuất và

phục vụ sản xuất khu khai thác

5.4.4 Tổ chức sản xuất

5.4.5 Tính toán giá thành sản phẩm của

khu khai thác

CHƯƠNG 6 BẢO QUẢN VÀ

Thuyết trình, phát vấn + hình ảnh

6.1 Các phương pháp bảo quản lâm

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

6.1.2 Phương pháp bóc vỏ cây

6.1.3 Phương pháp phơi và sấy gỗ

6.1.4 Phương pháp hun khói và ngâm

6.1.5 Phương pháp tẩm cây đứng

6.1.6 Phương pháp thay thế nhựa

6.1.7 Phương pháp phun, quét

6.1.8 Phương pháp khuếch tán

6.1.9 Phương pháp ngâm thường

6.1.10 Phương pháp tẩm nóng lạnh

6.1.11 Phương pháp áp lực chân không

6.1.12 An toàn lao động trong bảo quản

lâm sản

6.2 Công nghệ chế biến tận dụng tại

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

6.2.1 Công nghệ xẻ gỗ

6.2.2 Công nghệ sản xuất ván ghép

thanh

6.2.3 Công nghệ sản xuất ván dán

6.2.4 Công nghệ sản xuất ván dăm

6.2.5 An toàn lao động trong chế biến

lâm sản

7 Tài liệu học tập :

7.1 Nguyễn Việt Hưng (2010), Bài giảng khai thác lâm sản, Trường Đại học nông lâm thái nguyên

8 Tài liệu tham khảo:

8.1 Nguyễn Thị Bích Ngọc, Nguyễn Chí Thanh, Lê Văn Nông (2006) Bảo Quản lâm sản NXB Nông nghiệp, Hà Nội

8.2 Trần Công Hoan, Nguyễn Kính Thảo, Nguyễn Nhật Chiêu, Nguyễn Thanh

Quế, Vũ Nguyên Huy (1982), Công cụ và máy lâm nghiệp Trường Đại học Lâm

nghiệp, Hà Nội

8.3 Chu Đình Quang, Cao Chí Công, Dương Văn Tài, Bùi Hữu Ái (2006), Cẩm nang ngành lâm nghiệp (Chương khai thác và vận chuyển lâm sản) Bộ nông

nghiệp và PTNT

8.4 Trịnh Hữu Trọng, Nguyễn Kim, Ngô Văn Chỉnh, Trần Mỹ Thắng, Nguyễn

Văn Quân, Dương Văn Tài (2001), Khai thác vận chuyển lâm sản NXB Nông

nghiệp, Hà Nội

9 Cán bộ giảng dạy:

STT Họ và tên giảng viên Thuộc đơn vị quản lý Học vị, học hàm

1 Nguyễn Việt Hưng Khoa Lâm nghiệp Thạc sỹ

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017

Trưởng khoa Trưởng Bộ môn Giảng viên

ThS Nguyễn Việt Hưng