Công nghệ Ván ghép thanh

Ván ghép thanh là một sản phẩm ván nhân tạo xuất hiện rất sớm. Ván ghép thanh có rất nhiều dạng và tên gọi khác nhau . Nếu định nghĩa theo tiêu chuẩn BS61001984 thì ván ghép thanh có các loại: Ván ghép thanh lõi đặc không dán phủ bề mặt Ván ghép thanh lõi đặc có dán phủ bề mặt Ván ghép thanh là loại ván được hình thành từ việc dán ghép các thanh (tre, gỗ,….) có kích thước nhỏ lại với nhau nhờ chất kết dính trong điều kiện nhất định, tạo thành những tấm ván có kích thước lớn hơn, khả năng sử dụng cao hơn.

Trang 1

BỘ LAO ĐỘNG – THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TỔNG CỤC DẠY NGHỀ

CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT VÁN

GHÉP THANH(DÙNG BỒI DƯỠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GVDN)

HÀ NỘI, NĂM 2009

Trang 2

I THÔNG TIN CHUNG

TÊN CHƯƠNG TRÌNH: CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT

VÁN GHÉP THANH

SỐ LƯỢNG

MÔ ĐUN: 8

Mục tiêu chung Mục tiêu về kiến thức

- Học viên nắm vững được cơ sở lý luận cũng như thựctiễn và những kiến thức cơ bản của Công nghệ sản xuất vánghép thanh trong 08 mô đun của chương trình

- Học viên phân tích, đánh giá và vận dụng được những

kỹ năng cơ bản của Công nghệ sản xuất ván ghép thanh đểvận dụng vào thực tiễn sản xuất nhằm góp phần thực hiệnmục tiêu tiết kiệm nguyên liệu trong sản xuất đồ gỗ

Mục tiêu về kỹ năng

- Lập được Kế hoạch cung ứng nguyên vật liệu

- Lập được Kế hoạch Sản xuất hàng năm, hàng quí,hàng tháng…

- Thực hiện đúng các bước trong công tác chuẩn bị vàtiến hành sản xuất theo đúng công nghệ sản xuất

- Tổ chức tốt các hoạt động sản xuất, đảm bảo vệ sinh

và an toàn lao động

Về thái độ

Rèn luyện cho học viên có thái độ:

- Thấy rõ tầm quan trọng của công nghệ sản xuất ván ghép thanh trong công nghệ chế biến lâm sản

- Đảm bảo tuyệt đối an toàn trong học tập và lao động sản xuất

- Tâm huyết, có trách nhiệm trong việc thực hiện mục

Trang 3

tiêu sản xuất.

II DANH MỤC VÀ PHÂN BỔ THỜI GIAN CHO CÁC MÔ ĐUN

THỜI GIAN (giờ) Lý

thuyết

Thực hành

Tổng cộng

1 Giới thiệu tổng quan về công nghệ

3 Nguyên liệu để sản xuất ván ghép

8 Vấn đề chung về vệ sinh và an toàn

TÊN MÔ ĐUN:

Giới thiệu tổng quan về công

THỜI GIAN (giờ)

Lýthuyết

Thựchành

Tổngcộng

Trang 4

nghệ sản xuất ván ghép

Mục tiêu - Học viên nắm được tình hình sản xuất ván ghép thanh

hiện nay ở Việt Nam và tính cấp thiết của công nghệ sảnxuất ván ghép thanh trong công ngệ chế biến lâm sản

Điều kiện

đầu vào

Học viên cần phải có những kiến thức nhất định về:

- Sử dụng máy móc thiết bị trong dây truyền sản xuất

- Yêu cầu cơ bản của công nghệ sản xuất ván ghép thanh

- Tình hình sử dụng, sản xuất tại Việt Nam và thế giới

2 Tổng quan về công nghệ sản xuất ván ghép thanh không dán phủ bề mặt:

Trang 5

- Yêu cầu: Học viên phải đạt được mục tiêu của mô đun;

Hiểu rõ nội dung đào tạo;

- Công cụ và phương pháp đánh giá: Vấn đáp và trực quanđối với kỹ năng của học viên

Các nguồn

lực cần thiết

để dạy-học

- Phòng học;

- Tài liệu bồi dưỡng của chương trình;

- Tài liệu phát tay, phiếu hướng dẫn thực hiện kỹ năng;

Thựchành0

Tổngcộng08

Mục tiêu Thu thập và phân tích được các tài liệu cơ bản phục vụ cho

việc lập kế hoạch sản xuất dài hạn

Lập được kế hoạch sản xuất dài hạn theo mục tiêu của Công

Trang 6

- Sử dụng phần mềm Microsoft, phần mềm Autocad

Đề cương

nội dung

I Lập Kế hoạch sản xuất dài hạn

1 Mục tiêu của việc lập kế hoạch sản xuất

2 Những tác hại có thể xảy ra do lập kế hoạch không đúng

3 Lập kế hoạch sản xuất dài hạn

- Khái niệm:

- Mục tiêu

- Yêu cầu cơ bản trong việc lập kế hoạch dài hạn

- Nội dung của kế hoạch dài hạn

II Lập Kế hoạch sản xuất hàng tháng

4 Mục tiêu của việc lập kế hoạch sản xuất

5 Những tác hại có thể xảy ra do lập kế hoạch không đúng

6 Lập kế hoạch sản xuất hàng tháng

- Khái niệm:

- Mục tiêu

- Yêu cầu cơ bản trong việc lập kế hoạch hàng tháng

- Nội dung của kế hoạch hàng tháng

Đánh giá - Yêu cầu: Học viên phải đạt được mục tiêu của mô đun; Hiểu

Trang 7

kết quả rõ nội dung đào tạo, lập được kế họach sản xuất dài hạn và hàng

- Tài liệu Bồi dưỡng của chương trình;

- Tài liệu phát tay;

- Thiết bị trình chiếu;

- Thiết bị văn phòng: Máy vi tính, máy tính, giấy in…

Nguồn lực khác

- Cán bộ kỹ thuật và giáo viên trợ giảng;

- Hiện trường khu vực thực hành, kiến tập

Lýthuyết5

Thựchành3

Tổngcộng8

Mục tiêu Học viên hiểu được các vấn đề liên quan đến nguyên

liệu từ đó thực hiện viêc sử dụng nguyên liệu một cách hiệuquả và tiết kiệm

Trang 8

- Công cụ và phương pháp đánh giá: Tự luận hoặc trắcnghiệm đối với kiến thức; Vấn đáp và trực quan đối với kỹ năngcủa học viên

Thựchành24

Tổngcộng36

Mục tiêu Học viên hiểu được các nội dung và trình tự các công

việc cần phải tiến hành của công tác gia công thanh Trên

cơ sở đó thực hiện đầy đủ các bước công ngệ một cách tốt

Trang 9

3 Gia công phôi trên máy bào thẩm

4 Gia công phôi trên máy bào cuốn

5 Gia công phôi trên máy bào hai mặt

6 Gia công phôi trên máy cưa đĩa

- Hồ sơ mẫu và các tài liệu cần thiết cho học viên thực hiệnbài tập thực hành của các bài học thuộc môđun 4

5 Mô đun 05

Trang 10

Tổngcộng22

việc cần phải tiến hành của công tác gia công tấm Trên cơ

sở đó thực hiện đầy đủ các bước công ngệ một cách tốt nhất

Đề cương

nội dung

1 Gia công chiều dày thanh ghép

2 Gia công mối ghép ngang trên máy rong

3 Gia công mối ghép ngang trên máy bào 4 mặt

4 Phân lọai thanh ghép

5 Xếp ướm tấm

6 Tráng keo ghép ngang

7 Ghép ngang

Đánh giá kết

quả

- Hồ sơ mẫu và các tài liệu cần thiết cho học viên thực hiện

Trang 11

Tổngcộng18

việc cần phải tiến hành của công tác hoàn thiện sản phẩm

Trên cơ sở đó thực hiện đầy đủ các bước công ngệ một cáchtốt nhất

quả

Trang 12

Thựchành4

Tổngcộng8

việc cần phải tiến hành của công tác chăm sóc bảo dưỡng máy Trên cơ sở đó thực hiện đầy đủ các bước công ngệ mộtcách tốt nhất

Đề cương

nội dung

1 Chăm sóc hệ thống điều khiển bằng khí nén

2 Chăm sóc hệ thống cơ khí của máy chế biến gỗ

3 Chăm sóc hệ thống thủy lực

Trang 13

quả

Thựchành5

Tổngcộng8

Mục tiêu Học viên hiểu được quá trình đã học, các luật lao động

liên quan, các vấn đề liên quan đến vệ sinh và an toàn lao đông trong xưởng sản xuất ván ghép thanh, từ đó hình thành kiến thức kỹ năng nghề nghiệp

Đề cương

nội dung

1 Những qui định chung về vệ sinh và an toàn lao động

2 Vấn đề an toàn khi sử dụng hoá chất

3 Vấn đề an toàn khi sử dụng điện

Đánh giá kết - Yêu cầu: Học viên phải đạt được mục tiêu của mô đun;

Trang 14

quả Hiểu rõ nội dung đào tạo;

- Hồ sơ mẫu và các tài liệu cần thiết cho học viên thực hiệnbài tập thực hành

Trang 15

CHƯƠNG TRÌNH CÁC BÀI HỌC

1 Mô đun 01

MÃ MÔ

ĐUN MĐ 01

TÊN MÔ ĐUN:

Giới thiệu tổng quan về công nghệ sản xuất ván ghép

thanh

Lýthuyết10

Thựchành2

Tổngcộng12

Mục tiêu - Học viên nắm được tình hình sản xuất ván ghép thanh

hiện nay ở Việt Nam và tính cấp thiết của công nghệ sảnxuất ván ghép thanh trong công ngệ chế biến lâm sản

Điều kiện

đầu vào

Trang 16

- Yêu cầu cơ bản của công nghệ sản xuất ván ghép thanh

- Tình hình sử dụng, sản xuất tại Việt Nam và thế giới

2 Tổng quan về công nghệ sản xuất ván ghép thanh không dán phủ bề mặt:

- Khái niệm:

- Phân loại

- Qui trình công nghệ

- Các yêu cầu cơ bản với sản phẩm

3 Tổng quan về công nghệ sản xuất ván ghép thanh có dán phủ bề mặt:

- Công cụ và phương pháp đánh giá: Vấn đáp và trực quanđối với kỹ năng của học viên

Các nguồn

lực cần thiết

để dạy-học

- Phòng học;

- Tài liệu bồi dưỡng của chương trình;

Trang 17

MÔ ĐUN 01 BÀI HỌC 01

Thựchành0

Tổngcộng3

Mục tiêu:

Trong phần này giúp học viên nắm được một số nội dung chính sau đây:

- Khái niệm về Công nghệ sản xuất ván ghép thanh

- Các loại ván ghép thanh

- Ứng dụng

- Yêu cầu cơ bản của việc sản xuất ván ghép thanh

- Tình hình sử dung, sản xuất ván ghép thanh tại Việt Nam và Thế giới

Nội dung:

Trang 18

A Lý thuyết

1 Khái niệm Công nghệ sản xuất ván ghép thanh

Ván ghép thanh là một sản phẩm ván nhân tạo xuất hiện rất sớm Ván ghép thanh

có rất nhiều dạng và tên gọi khác nhau Nếu định nghĩa theo tiêu chuẩn BS6100-1984thì ván ghép thanh có các loại:

- Ván ghép thanh lõi đặc không dán phủ bề mặt

- Ván ghép thanh lõi đặc có dán phủ bề mặt

Ván ghép thanh là loại ván được hình thành từ việc dán ghép các thanh (tre, gỗ,….)

có kích thước nhỏ lại với nhau nhờ chất kết dính trong điều kiện nhất định, tạo thànhnhững tấm ván có kích thước lớn hơn, khả năng sử dụng cao hơn

2 Phân loại:

Ván ghép thanh có rất nhiều dạng khác nhau, được thể hiện ở sơ đồ sau:

Trang 19

3 Ứng dụng

Sử dụng gỗ một cách hợp lý và có hiệu quả là một trong những vấn đề đang đượcquan tâm nhất hiện nay trong ngành Chế biến lâm sản Điều đó đã thúc đẩy sự phát triểncủa ván nhân tạo thay thế cho ván tự nhiên, đặc biệt là ngành sản xuất ván ghép thanh.Việc đó đã làm cho giảm chi phí sản phẩm cũng như các loại kích thước quy cách củasản phẩm đã được mở rộng hơn, sản phẩm không còn bị gò bó về kích thước

Đặc điểm chung của các loại ván ghép là đa dạng về kích thước, không kén chọnnguyên liệu, công nghệ sản xuất đơn giản, phạm vi sử dụng rộng

Một số ứng dụng chủ yếu của các loại ván ghép thanh:

- Để sản xuất đồ nội thất: Bàn, ghế, giường tủ…

- Làm sàn, trần

- Làm vách ngăn

……

NÒn rçng

NhiÒu líp

Mét lípNhiÒu

V¸n ghÐp thanh

Cã phñ mÆt

Kh«ng phñ mÆt

ghÐp dµi

NhiÒu lípMét líp

Trang 20

4 Yêu cầu, đặc điểm cơ bản của nguyên vật liệuván ghép thanh

4.1 Yêu cầu về nguyên liệu

Yêu cầu nguyên liệu để sản xuất không được mục nát, mọt,… phải giới hạn cáckhuyết tật như: Mắt sống, mắt chết, phải phân loại gỗ chính phẩm riêng, bìa bắp và lõi

gỗ riêng trước khi đưa vào sản xuất

Để đảm bảo yêu cầu nguyên liệu ta cần quan tâm đến các chỉ tiêu về chất lượngthanh như sau:

- Các thanh ghép thành phần phải cùng một loại gỗ hoặc các loại gỗ có tính chấttương tự nhau, không cho phép ghép lẫn gỗ mềm với gỗ cứng

- Các thanh ghép thành phần phải được sấy đến độ ẩm từ 8 -12%

- Vết nứt trên thanh ghép thành phần nhỏ hơn 200mm không cho phép mục mọt

- Nếu thanh ghép có đường kính mắt lớn hơn 10mm phải được cắt bỏ

- Hai thanh ghép liền kề nhau không được trùng mạch ghép, khoảng cách cácmạch ghép theo chiều dài lớn hơn 50mm

- Khe hở giữa các thanh ghép thành phần trên mặt chính nhỏ hơn 1 mm, mặt cạnhnhỏ hơn 3mm

4.2 Yêu cầu về chất kết dính

Đối với ván ghép thanh thường dùng chất kết dính PVAc, EPI để ghép dọc vàghép ngang Đối với ghép dọc thường dùng phương pháp ép nguội, còn ép ngangthường dùng phương pháp ép nhiệt để tăng năng suất sản phẩm Do điều kiện chưa chophép nên tại Trung tâm công nghệ và chuyển giao công nghiệp rừng thuộc trường Đạihọc Lâm Nghiệp dùng phương pháp ép nguội cả ghép dọc và ghép ngang Loại chất kếtdính này cho chất lượng mối dán cao, trong chất kết dính lại không có hàm lượngFormaldehyde tự do, bởi vậy mà không gây độc hại đến môi trường và con người Màusắc, độ pH của chất kết dính khi đóng rắn không ảnh hưởng tới màu sắc, tính chất củavật dán Các thông số kĩ thuật của chất kết dính phải đảm bảo cho quá trình sản xuất và

Trang 21

nâng cao chất lượng sản phẩm Trên thực tế sử dụng chất kết dính lỏng với các thông số

kĩ thuật sau:

Yêu cầu thông số kĩ thuật của chất kết dính

Độ nhớt theo BZ4,ở 250C, (giây) 50 - 90

4.3 Yêu cầu về quy trình công nghệ

Để đảm bảo chất lượng sản phẩm, trong quy trình công nghệ sản xuất có một sốyêu cầu bắt buộc sau:

- Các thanh thành phần phải gia công đúng quy cách

- Đảm bảo độ kín khít khi xếp các thanh ghép

- Xếp các thanh ghép liền nhau theo phương pháp đối xứng vòng năm

- Hai thanh ghép liền kề nhau không được trùng mạch ghép

- Chiều dài thanh ghép không hạn chế tuỳ thuộcvào khả năng tận dụng của gỗ,thông thường chiều dài từ 170-1200mm

5 Tình hình sử dụng, sản xuất ván ghép thanh tại Việt Nam và Thế giới

Những năm gần đây ở nước ta do sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, sự giatăng không ngừng của dân số, mức độ đô thị hoá ngày càng cao làm tăng nhanh nhu cầu

về gỗ.Trong khi đó, diện tích rừng tự nhiên đang bị thu hẹp dần, trữ lượng gỗ ngày cànggiảm Ngành công nghiệp Chế biến Lâm sản đứng trước thực trạng bị thiếu nguyên liệutrầm trọng Vì vậy, việc chuyển đổi sang sử dụng gỗ mọc nhanh rừng trồng làm nguyên

Trang 22

liệu cho quá trình sản xuất cộng với việc sử dụng gỗ hợp lí và có hiệu quả là một trongnhững vấn đề được quan tâm hiện nay trong chế biến gỗ Các hướng nghiên cứu phục

vụ mục đích này là tìm kiếm nguồn nguyên liệu, tìm kiếm loại sản phẩm mới cũng nhưnâng cao, đổi mới công nghệ, thiết bị để cho ra sản phẩm mới phù hợp với yêu cầu sửdụng

Một trong những giải pháp để nâng cao tỷ lệ lợi dụng gỗ, hạn chế những khuyếttật của gỗ là sử dụng gỗ mọc nhanh rừng trồng để sản xuất ván nhân tạo nói chung, vánghép thanh nói riêng Các loại hình ván nhân tạo chủ yếu hiện nay là: ván dán, ván dăm,ván sợi, ván ghép thanh…

Ván nhân tạo không những nâng cao tỷ lệ lợi dụng gỗ, hạn chế những nhượcđiểm của gỗ mà nó còn có ưu điểm về tính chất vật lý, cơ học, hoá học và cho phép ta sửdụng những loại gỗ mọc nhanh (có cơ tính thấp), các phế liệu nông - lâm nghiệp để sảnxuất

Để thực hiện thành công mục tiêu chiến lược phát triển của ngành đến năm 2010phấn đấu đạt 1 triệu m3 ván nhân tạo, ngay từ bây giờ chúng ta phải sử dụng đồng bộ vàkết hợp nhiều chương trình, kế hoạch khác nhau như:

+ Tăng nhanh diện tích rừng trồng các loại gỗ mọc nhanh, thích hợp vói điều kiệnkhí hậu, đất đai từng vùng của Việt Nam;

+ Đa dạng hoá nguồn nguyên liệu và các sản phẩm từ gỗ, không ngừng nâng caohiệu quả sử dụng đất, sử dụng nguyên liệu;

+ Tạo ra, duy trì và phát triển những loại cây gỗ có khả năng sinh trưởng nhanh,cung cấp nguồn nguyên liệu có đặc điểm và tính chất phù hợp với các chỉ tiêu, yêu cầucủa công nghệ sản xuất ván nhân tạo;

Một trong những hướng sử dụng gỗ hợp lí đó là dùng gỗ để sản xuất ván ghépthanh Đã có rất nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về ván ghép thanh trên thế giới cũngnhư ở Việt Nam đối với nhiều loài cây

Trên thế giới công nghệ sản xuất ván ghép thanh được biết đến rất sớm Ván ghépthanh là một loại hình ván nhân tạo xuất hiện đầu tiên tại Mỹ từ năm 1950 có tên chung

Trang 23

là Laminated Board, nhưng nó chỉ được phát triển mạnh từ sau năm 1970 của thế kỷ xx.

Vùng có khối lượng lớn nhất là Châu Âu, tiếp đến là Châu Mỹ Nhật Bản là nước sảnxuất ván ghép thanh nhiều nhất ở Châu Á, sau đó đến Hàn Quốc, Triều Tiên,Inđônêxia,

Ván ghép thanh có rất nhiều dạng với nhiều tên gọi khác nhau Nếu định nghĩatheo tiêu chuẩn BS 6100-1984, ván ghép thanh phân chia thành một số loại chủ yếu sau:

- Ván ghép thanh lõi đặc không phủ mặt (Laminated Board);

- Ván ghép thanh khung rỗng (Veneer Spaced Lumber);

- Ván ghép thanh lõi đặc có phủ mặt (Core Plywood, Blockboard, Laminboard).Đặc điểm chung của các loại ván này là đa dạng về kích thước, không kén chọnnguyên liệu, công nghệ sản xuất đơn giản, phạm vi sử dụng rộng

Một số ưu điểm chủ yếu của các loại ván ghép thanh:

- Nguyên liệu để sản xuất chủ yếu từ gỗ có đường kính nhỏ, độ bền cơ học thấp;

- Có thể nâng cao tỷ lệ lợi dụng gỗ;

- Sản phẩm đồng đều về độ ẩm, đa dạng và ổn định về kích thước;

- Linh động khi liên kết và lắp ghép

THỜI GIAN (TIẾT) Lý

thuyết 4

Thực hành 1

Tổng cộng 5

Mục tiêu:

Trong phần này giúp học viên nắm được một số nội dung cơ bản sau đây:

- Khái niệm:

- Qui trình công nghệ

Trang 24

- Yêu cầu, đặc điểm của nguyên vật liệu sản xuất ván ghép thanh không dán

co rút của thanh ghép sinh ra, để ván được ổn định thì vấn đề triệt tiêu nội lực là cầnthiết Phương pháp ghép và việc quan tâm đến vị trí của thanh ghép trong thân cây gỗ làmột trong các giải pháp để khắc phục những nhược điểm trên

Để ghép các thanh thành phần người ta có rất nhiều phương pháp khác nhau.Theo A.H.kИpΛΛOB có một số dạng ghép sau :

Ghép đối xứng vòng năm theo phương tiếp tuyến

Ghép đối xứng vòng năm theo phương xuyên tâm

Trang 25

Ghép các thanh thành phần theo liên kết ngón

Ghép đối xứng vòng năm theo phương xuyên tâm

Ván ghép thanh không phủ mặt được sử dụng làm đồ mộc nội thất, trong xâydựng Thông thường loại ván này được sử dụng khi nguyên liệu gỗ có màu sắc vân thớđẹp

2 Quy trình công nghệ:

a Xẻ ván

Gỗ được xẻ theo sơ đồ :

SÊy thanh

Phay ngãn

Ðp ngang

Xö lÝ s¶n phÈm

Trang 26

f Tráng chất kết dính

Các thanh được tráng chất kết dính một đầu bằng phương pháp thủ công Yêu cầulượng chất kết dính tráng phải đều, lượng chất kết dính tráng vừa đủ để khỏi trào rangoài trong quá trình ép dọc

Trang 27

Sau một thời gian ép dọc, để chất kết dính có đủ thời gian đóng rắn, tiến hành bàobốn mặt để tạo thành những thanh chuẩn về kích thước về các chiều, các mặt, các thanhtương đối thẳng phẳng.

i Tráng chất kết dính và ghép ngang

Xếp các thanh đã được bào bốn mặt lên giá, lật nghiêng thanh, tráng chất kếtdính Yêu cầu lượng chất kết dính tráng phải đều, đủ

Tiến hành ghép ngang trên máy ghép ngang

Thời gian duy trì áp suất ép đủ lớn để keo có thể đóng rắn và cố định được cácthanh ghép trong toàn bộ tấm ván

j Đánh nhẵn

Ván sau khi đã định hình, ổn định được đánh nhẵn trên máy nhám để đạt kíchthước yêu cầu và độ nhẵn đã định

3 Yêu cầu, đặc điểm cơ bản của nguyên vật liệuván ghép thanh

3.1 Yêu cầu về nguyên liệu

Loại sản phẩm này yêu cầu nguyên liệu có chất lượng tương đối cao, màu sắcđồng đều Ở Việt Nam, hiện nay chủ yếu sản xuất từ gỗ Cao su sau khi khai thác nhựa,Vạng trứng, Thông,…

Yêu cầu nguyên liệu để sản xuất không được mục nát, mọt,… phải giới hạn cáckhuyết tật như: Mắt sống, mắt chết, phải phân loại gỗ chính phẩm riêng, bìa bắp và lõi

gỗ riêng trước khi đưa vào sản xuất

Để đảm bảo yêu cầu nguyên liệu ta cần quan tâm đến các chỉ tiêu về chất lượngthanh như sau:

- Các thanh ghép thành phần phải cùng một loại gỗ hoặc các loại gỗ có tính chấttương tự nhau, không cho phép ghép lẫn gỗ mềm với gỗ cứng

- Các thanh ghép thành phần phải được sấy đến độ ẩm từ 8 -12%

- Vết nứt trên thanh ghép thành phần nhỏ hơn 200mm không cho phép mục mọt

Trang 28

- Nếu thanh ghép có đường kính mắt lớn hơn 10mm phải được cắt bỏ.

- Hai thanh ghép liền kề nhau không được trùng mạch ghép, khoảng cách cácmạch ghép theo chiều dài lớn hơn 50mm

- Khe hở giữa các thanh ghép thành phần trên mặt chính nhỏ hơn 1 mm, mặt cạnhnhỏ hơn 3mm

3.2 Yêu cầu về chất kết dính

Đối với ván ghép thanh thường dùng chất kết dính PVAc, EPI để ghép dọc vàghép ngang Đối với ghép dọc thường dùng phương pháp ép nguội, còn ép ngangthường dùng phương pháp ép nhiệt để tăng năng suất sản phẩm Do điều kiện chưa chophép nên tại Trung tâm công nghệ và chuyển giao công nghiệp rừng thuộc trường Đạihọc Lâm Nghiệp dùng phương pháp ép nguội cả ghép dọc và ghép ngang Loại chất kếtdính này cho chất lượng mối dán cao, trong chất kết dính lại không có hàm lượngFormaldehyde tự do, bởi vậy mà không gây độc hại đến môi trường và con người Màusắc, độ pH của chất kết dính khi đóng rắn không ảnh hưởng tới màu sắc, tính chất củavật dán Các thông số kĩ thuật của chất kết dính phải đảm bảo cho quá trình sản xuất vànâng cao chất lượng sản phẩm Trên thực tế sử dụng chất kết dính lỏng với các thông số

kĩ thuật sau:

Yêu cầu thông số kĩ thuật của chất kết dính

Độ nhớt theo BZ4,ở 250C, (giây) 50 - 90

4 Yêu cầu kỹ thuật ghép thanh không dán phủ bề mặt

Trang 29

- Hai thanh ghép liền kề nhau không được trùng mạch ghép.

Điều tra chất liệu gỗ

Điều tra về phương pháp ghép

Tìm hiểu qui trình công nghệ

Các công đoạn sản xuất

THỜI GIAN (TIẾT)

Lý thuyết 3

Thực hành 1

Tổng cộng 4

Trang 30

1.1 Ván ghép thanh khung rỗng

Ván ghép thanh khung rỗng là sản phẩm thu được bằng cách dán ép các tấm vánmỏng (veneer) hoặc ván dán có chiều dày nhỏ (thin Plywood) lên các khung gỗ rỗng với

sự tham gia của các chất kết dính trong điều kiện nhất định

Loại hình sản phẩm này chủ yếu dùng sản xuất đồ mộc nên ở Việt Nam còn gọi làván mộc

Đặc điểm nổi bật của loại sản phẩm này là: Chiều dày sản phẩm lớn, song khốilượng thể tích nhỏ chính vì thế rất thuận tiện cho quá trình gia công, lắp ráp Ở Châu

Âu, ván ghép thanh khung rỗng được sử dụng chủ yếu để làm cửa, vách ngăn ở dạngđịnh hình vì ngoài ưu điểm khối lượng thể tích nhỏ nó còn có khả năng cách nhiệt vàcách âm rất tốt, chế tạo đơn giản

Trang 31

Ván ghép thanh khung rỗng còn có một số dạng sản phẩm tương tự, phần rỗngbên trong ván tuỳ theo mục đích sử dụng mà người ta có thể cho thêm: Mùn cưa, phoibào, các vật liệu xốp…

Do cấu trúc của nó, loại sản phẩm này thường có độ bền uốn tĩnh không cao đặcbiệt khi chịu lực ở dạng tấm phẳng Mặc dù vậy, hiện nay ván ghép thanh khung rỗngvẫn đang được sản xuất với một khối lượng rất lớn Vì vậy, chắc chắn nó sẽ là một loạihình sản phẩm phổ biến ở các nước đang phát triển cũng như ở Việt Nam trong tươnglai

1.2 Ván ghép thanh lõi đặc có phủ bề mặt

Ván ghép thanh lõi đặc có phủ bề mặt là sản phẩm thu được bằng cách dán ép cáctấm ván mỏng (veneer) lên cả 2 bề mặt của tấm gỗ ghép (ván lõi) với sự tham gia củacác chất kết dính trong những điều kiện nhất định

• Ván ghép thanh lõi đặc có phủ mặt được chia thành hai loại

“Blockboard” và “Laminboard” Hai loại này khác nhau chủ yếu về kích thước chiều rộng của các thanh thành phần để tạo nên ván lõi.

“Blockboard”: là sản phẩm thu được bằng cách dán phủ một hoặc hai lớp vánmỏng lên hai bề mặt của ván lõi Ván lõi được ghép từ các thanh gỗ xẻ có kích thướcnhỏ, ngắn, các cạnh được bào nhẵn và được liên kết với nhau theo chiều rộng và chiềudài thanh

Các thanh lõi là các thanh gỗ xẻ có chiều rộng từ 7-30 mm, chiều dày phụ thuộcvào chiều dày sản phẩm, thông thường chiều dày sản phẩm bằng: 16, 19, 22, 25, 30 mm(theo đơn đặt hàng)

Hiện nay, ở các nước Bắc Âu người ta thường sản xuất ván ghép thanh lõi đặc cóphủ bề mặt từ các thanh lõi có chiều rộng nhỏ hơn 25 mm Cấu trúc của “Blockboard”

có thể làm khác nhau nó phụ thuộc vào số lớp ván mỏng dán mặt và chiều thớ của cáclớp ván mỏng so với lớp lõi

Theo kết quả nghiên cứu của Kotka College of Forestry and Wood Technology,Finland, hiện nay sản phẩm dạng “Blockboard”có 4 loại sau:

- Loại A: 5lớp AA - Lõi - AA

Trang 32

Các loại sản phẩm của “Blockboard”: hiện đang được sản xuất rất nhiều (đặc biệt

ở các nước đang phát triển), nó rất phù hợp với nguyên liệu gỗ có tính chất cơ lý thấpnhư: Thông, Vạng trứng, Keo lá tràm…

“Laminboard”: là sản phẩm có dạng tương tự như “Blockboard” Sự khác nhauchủ yếu của “Laminboard” và “Blockboard” là kích thước thanh lõi thành phần Cácthanh lõi thành phần để sản xuất “Laminboard” có chiều rộng rất nhỏ thường biến động

từ 1.5-7.0 mm (đo theo phương tiếp tuyến)

Ở Việt Nam, sau năm 1985 ván ghép thanh được sản xuất đầu tiên tại Công tySatimex - Thành phố Hồ Chí Minh Ở Miền Bắc, ván ghép thanh được sản xuất tại Công

ty lâm sản Yên Bái (chủ yếu ở dạng Laminated Board và dạng Direct Joint) Hiện nay,công nghệ sản xuất ván nhân tạo ở nước ta nói chung và ván ghép thanh nói riêng đãđược quan tâm và phát triển mạnh mẽ ở các tỉnh phía Nam như: Bình Định, Đồng Nai,Thành phố Hồ Chí Minh Trong khi các loại gỗ quý và các loại gỗ có đường kính lớnngày càng khan hiếm, việc tìm kiếm thêm những chủng loại gỗ mọc nhanh, có tính chấtphù hợp cho công nghệ sản xuất ván ghép thanh là sự quan tâm ở nhiều nước trên thếgiới cũng như ở Việt Nam

Ở nước ta chủ yếu sản xuất ván ghép thanh từ các loại gỗ như: Cao su (sau khikhai thác nhựa), Vạng trứng, Thông, Keo lá tràm, Keo tai tượng…

Để sản xuất ván lõi của Blockboard người ta có rất nhiều phương pháp khác nhau,tùy thuộc vào điều kiện thiết bị và công nghệ Các phương pháp đó là:

- Phương pháp ghép thanh khối;

- Phương pháp ván bóc khối;

- Phương pháp ghép thanh

Trang 33

Hiện nay, phương pháp ghép thanh đang được sử dụng phổ biến nhất trong côngnghiệp sản xuất ván ghép thanh có phủ mặt bởi nó có những ưu điểm nổi bật sau:

- Dễ nâng cao tỷ lệ lợi dụng gỗ, các thanh ghép thành phần có thể được tạo ra từ:lõi gỗ bóc, các tấm gỗ xẻ khuyết tật (nứt, biến màu, cong…), gỗ có đường kính nhỏ, gỗ

Trang 34

Các bước tiến hành thực nghiệm

§¸nh nh½n

XÕp thanh

Nguyªn liÖu s¶n xuÊt v¸n mÆt

Xö lý nguyªn liÖu:

- Bãc vá

- C¾t khóc

- Xö lý nhiÖtBãc v¸n máng

SÊy v¸n máng

Gia c«ng v¸n máng

Tr¸ng keo

Trang 35

Bóc vỏ là một trong những công đoạn bắt buộc đối với mọi loại hình chế biến.Mục đích nhằm nâng cao tuổi thọ công cụ cắt, giảm tiêu hao động lực Đồng thời, trongquá trình bóc vỏ còn loại trừ được các vật liệu gây tổn thương đến công cụ cắt gọt như:sỏi, đá, kim loại…

b Cắt khúc

Một trong những ưu điểm nổi bật của ván ghép thanh là chúng ta có thể sử dụngcác thanh ghép có chiều dài tuỳ ý Với công nghệ hiện nay, chiều dài thanh ghép nhỏnhất có thể sử dụng là 200 mm Tuy nhiên, khi chiều dài thanh ghép càng nhỏ sẽ kéotheo việc chi phí khâu gia công, tăng lượng keo tráng cho một đơn vị sản phẩm

Mục đích việc cắt khúc trong công nghệ sản xuất ván ghép thanh là tiến hành cưacắt gỗ tròn trên thành các khúc gỗ có khuyết tật ít nhất như cong, thót ngọn, Quá trìnhcắt khúc nguyên liệu chúng tôi thực hiện bằng cưa thủ công

c Xẻ ván (theo chiều rộng thanh)

Gỗ sau khi cắt khúc được xẻ ván có chiều dày theo phương chiều rộng của thanhghép Phương pháp này hoàn toàn phù hợp với sản xuất ván ghép thanh có dán phủ bềmặt Quá trình xẻ được thực hiện theo phương pháp xẻ suốt trên cưa vòng nằm Chiềudày ván xẻ được kể đến cả lượng co ngót do sấy và lượng dư do gia

d Rọc rìa

Ván sau khi xẻ được rọc rìa loại bỏ bìa bắp Việc loại bỏ bìa bắp là công việc bắtbuộc trước khi đưa gỗ vào sấy Loại bỏ bìa bắp làm cho quá trình sấy được dễ dàng, gỗnhanh khô hơn và tiết kiệm được diện tích trong lò sấy Rọc rìa loại bỏ bìa bắp được tiếnhành trên cưa đĩa xẻ rọc

e Sấy ván

Ván được sấy bằng lò sấy Sau khi sấy đạt được độ ẩm cuối cùng MC=8-12 % Ởtrị số độ ẩm này sẽ hạn chế được sự cong vênh, biến dạng, hiện tượng tách màng keo ởhai đầu ván ghép khi độ ẩm môi trường thay đổi trong quá trình sử dụng sản phẩm Mặc

dù đã thực hiện chế độ sấy tương đối mềm song ván sau khi sấy vẫn có khuyết tật nhưcong vênh, nứt ván

Trang 36

f Xẻ thanh (theo chiều dày thanh)

Ván xẻ sau khi sấy đạt độ ẩm yêu cầu, được tiến hành xẻ thanh theo chiều dàythanh Việc xẻ thanh được tiến hành trên cưa đĩa xẻ rọc

g Cắt ngắn

Cắt ngắn là công đoạn bắt buộc trong sản xuất ván ghép thanh Cắt ngắn nhằmloại bỏ các mắt chết, mục, lẹm cạnh và cong Việc cắt ngắn làm giảm tỷ lệ lợi dụng gỗ,nhưng nó nâng cao chất lượng sản phẩm Cắt ngắn cần phải theo kích thước nhất định

34 mm

Sơ đồ xẻ ván theo phương pháp xẻ suốt

Sơ đồ rọc rìa ván xẻ

Trang 37

Bào 4 mặt

Chất lượng mối dán là một yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm

Để có một chất lượng mối dán tốt cần phải có một bề mặt dán phẳng, nhẵn Trong sảnxuất ván ghép thanh một yêu cầu quan trọng đối với các thanh gỗ ghép là phải có các bềmặt phẳng, nhẵn, không lẹm cạnh Do vậy, các thanh gỗ ghép bắt buộc phải qua côngđoạn làm nhẵn các bề mặt, đạt độ nhẵn ∇g8

i Tráng keo

Để tăng độ bền cơ học cũng như hạn chế sự biến dạng (cong, vênh) của sản phẩm,trong sản xuất Blockboard, ván lõi được ghép theo phương pháp tiếp xúc trực tiếp, việckết nối các thanh nhất thiết phải có sự tham gia của chất kết dính

Để có chất lượng mối dán tốt thì màng tráng keo mỏng, đều và liên tục

j Xếp thanh (theo chiều rộng và chiều dài ván)

Xếp thanh là công đoạn quan trọng trong sản xuất ván ghép thanh nói chung, vánghép thanh có phủ mặt nói riêng Việc xếp thanh có ảnh hưởng đến sự biến dạng củaván Thông thường công đoạn xếp thanh và ép ván được thực hiện theo một dây truyềnliên tục

k Ép ván lõi

22 mm

Sơ đồ xẻ thanh (theo chiều dày thanh)

Ghép đối xứng vòng năm theo phương pháp tiếp tuyến

Trang 38

Các thanh ghép sau khi được tráng kéo và xếp thanh được đưa đến máy ép ngang.

l Rọc cạnh và đánh nhẵn

Công đoạn cuối cùng trong dây chuyền tạo ván lõi là rọc cạnh và đánh nhẵn Rọccạnh và đánh nhẵn nhằm tạo ra kích thước chuẩn và bề mặt nhẵn trước khi thực hiệnviệc dán phủ bề mặt Việc đánh nhẵn bề mặt ván lõi được thực hiện trên máy đánh nhẵnchuyên dùng

m Tráng keo và xếp ván mặt

Ván mỏng sau khi sấy đạt độ ẩm 8-10%, được tráng keo một mặt và xếp lên vánlõi Keo dán sử dụng trong phủ mặt thông thường là keo U-F Lượng keo tráng cho vánmặt khoảng 200 g/m2

Yêu cầu đối với nguyên liệu gỗ:

- Gỗ còn phải tươi (thời gian từ khi chặt hạ tới khi sản xuất nhỏ hơn 1 tháng)

- Độ ẩm nguyên liệu: 40 – 60%

- Không bị mục, mọt

Trang 39

Gỗ dùng cho ván mặt là loại gỗ có phẩm chất tốt, màu sắc vân thớ đẹp

3.2 Chất kết dính

Để sản xuất ván lõi, hiện nay thường sử dụng các loại chất kết dính tổng hợp.Thông thường sử dụng keo UF (Ure-Formandehyd), resocino và PVA (PolyvinylAcetate)

Yêu cầu đối với chất kết dính:

- Hàm lượng chất khô: ≥50%

- Độ nhớt: ≥ 1000 mPas

- Geltime: 60 – 100 s

4 Yêu cầu kỹ thuật sản xuất ván ghép thanh có dán phủ bề mặt

- Hai thanh ghép liền kề nhau không được trùng mạch ghép

Điều tra chất liệu gỗ

Điều tra với 5 mẫu sản phẩm khác nhau

Trang 40

Tìm hiểu qui trình công nghệ

Các công đoạn sản xuất

Thựchành0

Tổngcộng08

Định dạng
Số trang	217
Dung lượng	12,2 MB