THÔNG TIN THUỐC BÀI GIẢNG DƯỢC LÂM SÀNG

Thông tư 13/2009/TT- BYT : Thông tin thuốc là việc thu thập, cung cấp các thông tin có liên quan đến thuốc CĐ, CCĐ, liều dùng, cách dùng, ADR, thận trọng khi sử dụng cho những đối tượng

Trang 1

DS Lê Thị Thùy Linh

Bộ môn Thực hành Dược

Đại học Y Dược Hải Phòng

Khoa Dược học

1 Trình bày được một số cách phân loại câu hỏi

thông tin thuốc

2 Trình bày được cách phân loại các nguồn thông

tin thuốc

3 Phân tích được các bước cần làm nhằm thiết

lập một quy trình thông tin thuốc có hiệu quả

4 Trình bày được một số nguồn thông tin cấp một,

cấp hai và cấp ba hay được sử dụng

Thông tư 13/2009/TT- BYT :

Thông tin thuốc là việc thu thập, cung cấp các thông tin

có liên quan đến thuốc (CĐ, CCĐ, liều dùng, cách dùng, ADR, thận trọng khi sử dụng cho những đối tượng đặc biệt) của đơn vị, cá nhân có trách nhiệm thông tin thuốc nhằm đáp ứng yêu cầu thông tin của các đơn vị, cá nhân đang trực tiếp hành nghề y, dược hoặc của người

sử dụng thuốc

Thông tin thuốc

Trung tâm thông tin thuốc

Chuyên gia thông tin thuốc

Kỹ năng thông

tin thuốc

Trang 2

Nhu cầu thông tin thuốc ngày càng tăng

Theo đối tượng đề xuất câu hỏi

Theo mức độ cụ thể

Theo mức độ phức tạp

Theo nội dung chuyên biệt của thông tin

Theo đối tượng đề xuất câu hỏi

Câu hỏi từ cán bộ y tế (bác sĩ, dược sĩ, y tá, sinh

viên y dược…)

Câu hỏi từ người sử dụng

Tại sao phải phân loại theo đối tượng ???

Câu hỏi từ cán bộ y tế:

Cần thông tin có nội dung chuyên sâu về thuốc: dược

động học, dược lực học, CĐ, CCĐ, thận trọng…

Câu hỏi từ người sử dụng

Cần thông tin có nội dung ngắn

gọn, dễ hiểu

SPC (summary product characteristics): tóm tắt đặc tính sản phẩm PIL: Patient information leaflet

Trang 3

- Tình hình tờ Hướng dẫn sử dụng của Việt Nam???

Theo mức độ cụ thể

Câu hỏi liên quan đến bệnh nhân cụ thể

Câu hỏi không liên quan đến bệnh nhân cụ thể

Theo mức độ phức tạp

Câu hỏi đơn giản: không cần nguồn tài liệu tham khảo

cấp 1 và kĩ năng phân tích đánh giá

Câu hỏi phức tạp: cần nguồn tài liệu tham khảo cấp 1

và kĩ năng phân tích, đánh giá

Theo nội dung chuyên biệt của thông tin

Đặc tính và cách sử dụng thuốc: dược động học, tương tác thuốc, ADR,

Dùng thuốc trên các đối tượng đặc biệt: PNCT, người cao tuổi, trẻ nhỏ

Luật, chính sách y tế, số đăng ký…

Giá cả

…

Để định hướng nguồn tài liệu tìm kiếm

Quan trọng trong nghiên cứu

Nguồn

TT cấp 2

Quan trọng trong thực hành lâm sàng

Quan trọng trong tổng hợp thông tin

Trang 4

Do tác giả công bố kết quả nghiên cứu của mình

Ví dụ: Các bài báo, công trình gốc được đăng tải các

tạp chí các báo chuyên môn, KLTN hay sổ tay PTN,…

Ưu điểm

Thông tin chi tiết, đầy

đủ về nghiên cứu

Phong phú và cập

nhật

Nhược điểm Thiếu tính khái quát

Tên tạp chí

Tên bài báo Các tác giả

Tóm tắt

Lượng thông tin khổng lồ:

Trên 20000 tạp chí y sinh học

có tên tuổi

Số bài báo nghiên cứu được

công bố lớn (hàng chục triệu)

Số lượng bài báo tăng theo

thời gian (hàng triệu/năm)

Hệ thống mục lục Tổng kết các thông tin cấp 1 liên quan, giúp tìm kiếm

nhanh và có hệ thống hơn

Ưu điểm

Tiếp cận vấn đề một cách toàn diện Giúp tìm kiếm nhanh

và có hệ thống hơn

Nhược điểm

Để tìm thông tin chi tiết phải quay lại nguồn TT cấp 1

Trang 5

Một số nguồn thông tin cấp 1 và cấp 2 hay được

sử dụng trên thế giới và tại Việt Nam

Nguồn thông tin cấp một Nguồn thông tin cấp hai

Annals pharmacotherapy Medline (www.nlm.nih.gov)

Pharmacotherapy IOWA Drug information service

(http://itsnt14.its.uiowa.edu/) American Journal of Health-system

Pharmacists

International Pharmaceutical Abstracts (www.ashp.org) Clinical Pharmacology and Therapeutics Adis International (www.adis.com)

Journal of Managed Pharmaceutical Care Journal Watch (www.jwatch.org)

Tạp chí dược học Lexisnexis (www.lexisnexis.com)

Bản tin Thông tin Dược lâm sàng Current content (www.isinet.com)

Tổng hợp các thông tin từ hai nguồn trên

Tác giả thường là chuyên gia về thuốc trong lĩnh vực đó

Ưu điểm

Tổng hợp, tính khái quát cao

Súc tích

Dễ tiếp cận và sử dụng

Nhược điểm

Tính cập nhật kém

Độ tin cậy phụ thuộc vào năng lực tác giả

Để tìm thông tin chi tiết phải quay lại nguồn TT cấp 1

Hướng dẫn điều trị

Sách tra cứu đầy đủ

Sổ tay tra cứu

Tạp chí

- Eboook

- Phần mềm tra cứu

Rất nhiều nguồn thông tin thuốc

Trang 6

QUY TRÌNH TRẢ LỜI

CÂU HỎI THÔNG TIN THUỐC

Bước 1 Xác định đặc điểm của người yêu cầu thông tin thuốc Bước 2 Thu thập các thông tin cơ bản từ người yêu cầu TTT Bước 3 Xác định và phân loại câu hỏi TTT

Bước 4 Xây dựng kế hoạch và tiến hành tìm kiếm TTT Bước 5 Đánh giá, phân tích, tổng hợp TTT tìm kiếm được Bước 6 Xây dựng câu trả lời và trả lời TTT

Bước 7 Lưu trữ TTT

Host và Kirkwood -1987

Bước1 Xác định đặc điểm của người yêu cầu TTT

Mục đích:

- Để xây dựng câu trả lời phù hợp nhất với người yêu cầu TTT

- Để đảm bảo liên hệ được với người yêu cầu TTT

Những thông tin cần thu thập:

- Nghề nghiệp, vị trí xã hội, trình độ chuyên môn, các kiến thức

sẵn có về vấn đề yêu cầu được thông tin

- Thời hạn người yêu cầu cần câu trả lời, hình thức trả lời

- Tên, tuổi, địa chỉ, số điện thoại, số fax, địa chỉ e-mail để có

thể liên hệ một cách thuận tiện nhất

Bước 2 Thu thập thông tin cơ bản từ người yêu cầu TTT

Mục đích:

- Để trả lời câu hỏi: "Tại sao khách hàng lại yêu cầu tìm kiếm TTT này”

Những thông tin cần thu thập:

- Câu hỏi TTT ban đầu

- Các câu hỏi làm với mục đích làm rõ yêu cầu TTT

Nên xây dựng thành bảng câu hỏi chuẩn trong từng lĩnh vực

để tránh bỏ sót thông tin (Tham khảo phụ lục 2.3 sách Drug Information – A guide for Pharmacists)

1 Bệnh lý của BN? Mức độ nặng của bệnh?

2 Các thuốc đang được kê đơn? Các thuốc BN đang sử dụng?

3 Bệnh nhân có suy thận, suy gan, bệnh lý tim mạch?

4 Đối với thuốc thải trừ qua thận, creatinin /Clcr , BUN của BN?

Bệnh nhân được thẩm phân phúc mạc hoặc lọc máu không?

5 Đối với thuốc thải trừ qua gan, xét nghiệm chức năng gan (LFTs),

bilirubin (trực tiếp và gián tiếp), và / hoặc albumin?

6 Đối với thuốc cần TDM, kết quả các nồng độ gần đây nhất liên

quan đến liều lượng?

7 Các XN lâm sàng gần đây? Tình trạng của BN có ổn định?

8 BN có yếu tố có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc (như yếu

tố chủng tộc, khả năng acetyl hóa)?

Bước 3 Xác định và phân loại câu hỏi TTT

Mục đích:

- Xác định chính xác câu hỏi TTT: để đảm bảo câu trả lời TTT đáp ứng được yêu cầu của khách hàng

(Lưu ý câu hỏi TTT thực sự của người yêu cầu TT nhiều khi không dừng lại ở câu hỏi ban đầu của họ)

- Phân loại câu hỏi TTT: giúp lên kế hoạch xác định nguồn TTT phù hợp; giúp lưu trữ có hệ thống

Trang 7

Liều dùng/đường dùng

CĐ/CCĐ

Dược lý/cơ chế tác dụng

 Thông tin chung về thuốc

 ADR

Tương tác thuốc

Tương hợp-tương kỵ/độ ổn

định-bảo quản

Sử dụng thuốc trên BN suy

giảm chức năng thận

Sử dụng thuốc ở PNCT

Sử dụng thuốc ở trẻ em

Sử dụng thuốc ở NCT

Tư vấn cho BN

Nhận dạng thuốc/tính sẵn

có của sản phẩm

 TPCN, chế phẩm bổ sung, dược liệu

 Các yêu cầu khác

Tương đương điều trị so sánh giữa các thuốc

 Thông tin quản lý

Bước 4 Xây dựng kế hoạch và tiến hành tìm kiếm TTT Bước 5 Đánh giá, phân tích, tổng hợp TTT tìm kiếm được Bước 6 Xây dựng câu trả lời và trả lời TTT

“Drug Information – A guide for pharmacists”

Bước 4 Xây dựng kế hoạch, tiến hành tìm kiếm TTT

Một cô gái đang đi dạo vào một buổi tối Khi về gần đến nhà, cô ấy nhìn thấy

một người đàn ông dưới ngọn đèn đường, đang quỳ gối và bò quanh ánh

đèn

Đầu tiên cô ấy rất sợ hãi bởi cách cư xử lạ lùng, nhưng sau đó cô nhận ra đó

chính là anh hàng xóm của cô, cô dừng lại và hỏi anh ta đang làm gì?

Tôi đang tìm chìa khóa – Anh ta trả lời cô gái – Tôi vừa làm rơi chúng…

Cô gái nói: thật tệ quá, tôi sẽ giúp anh tìm kiếm Và cô gái đi xung quanh

ngọn đèn, tìm kiếm rất cẩn thận dưới đất nhưng không có kết quả

Câu chuyện “mất chìa khóa

Sau một hồi tìm kiếm, cô dừng lại và tới chỗ anh hàng xóm, người vẫn quỳ gối bò quanh khoảng đất đó Tôi không tìm thấy chúng – cô buồn bã nói – anh có chắc anh làm rơi chúng ở đây?

Ồ không, tôi đánh rơi chúng ở đằng kia, và anh ta chỉ vào trong bóng tối, cách ngọn đèn đường một quãng khá xa

Nhưng…nhưng, tại sao anh lại tìm ở đây? Cô gái hỏi rất ngơ ngác Anh ta giải thích: vì ngọn đèn ở đây

Kế hoạch tìm kiếm TTT:

Xác định các nguồn TTT phù hợp:

- Dựa vào loại câu hỏi TTT

- Căn cứ vào tính sẵn có của nguồn tài liệu

Đặt thứ tự ưu tiên trong tìm kiếm

Nên xây dựng thành bảng các nguồn thông tin sử dụng trong

từng lĩnh vực (Tham khảo chương 4 “Drug Information Resouces” sách

“Drug Information – A guide for Pharmacists”, bảng “ Useful Resources for

Common Categories of Drug Information”)

Nguồn

TT cấp 1

Nguồn

TT cấp 3

Nguồn

TT cấp 2

Thứ tự tài liệu ưu tiên trong tìm kiếm TTT

Trang 8

Lĩnh vực thông tin Nguồn thông tin

Thông tin chung AHFS Drug Information, Martindale The Complete

Reference, Drug Information Handbook, DTQGVN

TDKMM, ADR Meyler's Side Effects of Drugs

SDT cho NCT Geriatric Dosage Handbook

SDT cho TE Pediatric Dosage Handbook, BNF for children,

Textbook of Pediatrics

SDT cho BN suy thận Drug Prescribing in Renal Failure

SDT cho BN suy gan Clinical Pharmacokinetics: Drug Data Handbook

Tương tác thuốc

Drug Interaction Facts, Stockley's Drug Interactions, Hansten and Horn's Drug Interaction Analysis and Management

Lĩnh vực thông tin Nguồn thông tin SDT cho PNCT/CCB Drugs in Pregnancy and Lactation

Tương hợp-tương kị thuốc tiêm/ Độ ổn định/Bảo quản

Guide to Parental Admixtures, Handbook of Injectable Drugs

Dược động học Basic Clinical Pharmacokinetics, Hanbook of clinical

drug data

Ngộ độc/Độc tính quá liều

Clinical Toxicology of Commercial Products, POISINDEX, Poisoning and Toxicology Handbook

Các chế phẩm lưu hành trong nước

Thuốc biệt dược và cách sử dụng, Vidal Việt Nam, Mims Annual cẩm nang sử dụng thuốc

http://canhgiacduoc.org.vn/Thongtinthuoc/TraCuuTTT.aspx

Một số trang web tra cứu thông tin thuốc http://canhgiacduoc.org.vn/Thongtinthuoc/TraCuuTTT.aspx

1 Các Hướng dẫn điều trị

2 Thông tin chung

3 Trang web của các cơ quan quản lý

4 Trang web của một sô trung tâm cảnh giác dược quốc gia

5.Tổ chức chuyên môn

6.Cơ sở dữ liệu thông tin thuốc

7.Tạp chi và các ẩn phẩm định kỳ

8 Tác dụng phụ

9 Tính sẵn có 10.Thuốc tránh thai và liệu pháp thay thế hormon 11.Từ điển y học

http://canhgiacduoc.org.vn/Thongtinthuoc/TraCuuTTT.aspx

12.Lạm dụng thuốc

13.Tương tác thuốc

14.Nhiễm trùng

15.Quy định

16.Chế phẩm mới và thông tin dành cho bệnh nhân

17.Sử dụng thuốc trong nhi khoa

18.Chăm sóc giảm nhẹ

19.CSDL liên quan đến dược phẩm

20.PNCT và CCB

21.Chức năng thận

22.Thống kê y hoc

Bước 5 Đánh giá, phân tích, tổng hợp TTT tìm kiếm được Bước 6 Xây dựng câu trả lời và trả lời TTT

“Drug Information – A guide for pharmacists”

Trang 9

Bước 5 Đánh giá, phân tích, tổng hợp TTT

Khoảng ½ kiến thức bạn học trong

trường Y sẽ bị lạc hậu hoặc dẫn đến

sai lầm chết người sau 5 năm bạn ra

trường Vấn đề là bạn không biết ½ đó

là ở chỗ nào

Dr David Sackett

CRITICAL EVALUATION: ĐÁNH GIÁ PHÊ PHÁN

1 Nguồn thông tin cấp 3

2 Thông tin từ trang web

3 Các bài nghiên cứu

Tác giả có phải là chuyên gia/có kinh nghiệm trong lĩnh vực mình công bố thông tin không?

Tài liệu có phù hợp về mặt thời gian không (dựa trên ngày xuất bản)?

Thông tin trong tài liệu có dựa trên các nguồn tham khảo phù hợp không?

Tài liệu có chứa các thông tin có liên quan không?

Tài liệu có đảm bảo không bị thành kiến hoặc mắc các lỗi quá hiển nhiên không?

“Drug Information – A guide for Pharmacists”

Các tiêu chuẩn sau đây nên được sử dụng khi xác định chất lượng

của các tài liệu trực tuyến

- Có phải là nguồn đáng tin cậy, không có quyền lợi liên quan trong việc

xúc tiến/quảng bá một sản phẩm/điều trị cụ thể?

- Có phải là những thông tin chính xác và cập nhật?

- Có thực hiện liên kết đến các trang web khác cung cấp thông tin tốt với

nội dung nhất quán không?

- Các thông tin có được chi tiết hóa và tham chiếu thích hợp không?

- Có thể xác định được các tác giả để liên lạc với những câu hỏi bổ

sung hoặc bình luận?

“Drug Information – A guide for Pharmacists”

Phụ thuộc vào loại hình nghiên cứu

Phụ thuộc vào chất lượng nghiên cứu

Trang 10

 Trả lời qua điện thoại

 Email

 Phiếu trả lời

Không có “Hướng dẫn” hay “Nguyên tắc” nào đúng cho mọi tình huống TTT, người làm công tác TTT cần có kiến thức cũng như kỹ năng tốt và cả kinh nghiệm để thực hiện Bước 6 trong quy trình

Một số điểm cần lưu ý:

- Trả lời đúng vào câu hỏi

- Nếu không trả lời được/trả lời chưa đầy đủ, hãy giải thích rõ

- Biên tập câu trả lời cho phù hợp với người yêu cầu TTT

- Trả lời đúng hạn

- Chuẩn bị sẵn các tình huống có thể bị hỏi thêm sau khi trả lời

Có thể bị yêu cầu cung cấp lại thông tin

Tiết kiệm thời gian nếu nhận được câu hỏi tương tự

Là căn cứ kiểm tra lại nếu người yêu cầu TTT nghi ngờ về

tính chính xác của câu trả lời

Khi cần thống kê, báo cáo

Sử dụng trong đào tạo khi được yêu cầu

Tại sao cần lưu trữ ????

Các nguồn thông tin thuốc

TT cấp 1

Nguồn

TT cấp 3

Nguồn

TT cấp 2

Thứ tự tài liệu ưu tiên trong tìm kiếm TTT

Trang 11

Tương ứng với từng loại vấn đề:

1 Thông tin chung

2 Tương tác thuốc

3 An toàn thuốc

4 Sử dụng thuốc cho các đối tượng đặc biệt (người già,

trẻ nhỏ, PNCTT, PNCCB, người suy gan, suy thận)

5 Độc tính (xử trí độc tính của thuốc)

6 Các thuốc không cần kê đơn (bao gồm cả TPCN và

các phương pháp điều trị không dùng thuốc)

7 Độ ổn định và tính tương hợp của thuốc

Nguồn thông tin cấp 3 Thông tin chung

Sách chuyên khảo là tập hợp của các “Chuyên luận thuốc”, bao gồm:

-DTQGVN

-BNF

-Martindale

-AHFS

Lưu ý: Mỗi sách chuyên khảo sẽ có các chuyên mục

khác nhau trong nội dung của một chuyên luận thuốc

Cần đọc kỹ phần giới thiệu sách để biết thông tin trong một chuyên luận

Trang 12

Thông tin sản phẩm (Product labeling)

Thông tin sản phẩm đang lưu hành trên thị trường Việt Nam

Tờ HDSD thuốc (Thông tư số 04/2008/TT-BYT về hướng dẫn ghi

nhãn thuốc)

Thông tin sản phẩm được EMA cấp phép

Truy cập trang chủ http://www.ema.europa.eu, từ đó tìm kiếm thông

tin sản phẩm (Product Information) trong mục “Find Medicine”

Thông tin sản phẩm lưu hành ở Anh

tính sản phẩm (SPC) hoặc Tờ hướng dẫn sử dụng cho BN (PIL)

Thông tin sản phẩm được FDA cấp phép

Truy cập trang chủ http://www.fda.gov, từ đó tìm kiếm thông tin sản

phẩm (Label) trong mục Drug@FDA

Tìm kiếm từ nguồn thông tin chung

Sách chuyên biệt

Nguồn thông tin cấp 3 Tương tác thuốc

www.medicinescomplete.com

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	2,82 MB