19 hóa sinh máu cho BSDK cô mai

Huyết cầu: - Hồng cầu: + Chức năng: Vận chuyển O2, CO2 Điều hòa thăng bằng acid- base Trao đổi muối nước, khử H2O2 + Thành phần hóa học: Hb 95% chất hữu cơ 150g/L K+ cao hơn 20- 30 lầ

HÓA SINH MÁU

BS Chi Mai

1 Các chức năng sinh lý của máu

1.1 Dinh dưỡng

1.2 Bài tiết

1.3 Hô hấp

1.4 Bảo vệ

1.5 Điều hòa

2 Tính chất lý hóa của máu

• Máu chiếm 1/13 trọng lượng cơ thể: 4- 5 lit

• Tập trung nhiều ở cơ (40%), phổi (6,5%), thận (7,5%)

• Phân bố thay đổi theo trạng thái sinh lý

2.1 Tỷ trọng: 1,050- 1,060 (Huyết tương 1,024, huyết cầu 1,093)

2.2 Độ nhớt: > 4-5 lần nước ở 38oC Phụ thuộc huyết cầu, protein

2.3 Áp lực thẩm thấu: 292- 308 mosmol/L

2.4 Chỉ số khúc xạ: 1,3487- 1,3517

2.5 pH và hệ đệm: 7,35- 7,45

- Huyết tương

- Hồng cầu

3 Thành phần hóa học của máu:

• Huyết cầu: 40 - 45% thể tích máu

• Huyết tương: 55 - 60% thể tích máu

3.1 Huyết cầu:

- Hồng cầu:

+ Chức năng: Vận chuyển O2, CO2

Điều hòa thăng bằng acid- base

Trao đổi muối nước, khử H2O2

+ Thành phần hóa học: Hb 95% chất hữu cơ (150g/L)

K+ cao hơn 20- 30 lần huyết tương

Glucolipid màng quyết định tính kháng nguyên của màng hồng cầu + Chuyển hóa: Đường phân yếm khí

Có nhánh tạo 2,3 DPG;

1% glucose chuyển hóa theo con đường pentose phosphat cung cấp NADPH cho tái tạo glutathion dạng khử và biến MetHb thành Hb

- Bạch cầu: Bảo vệ cơ thể

- Tiểu cầu: Tham gia vào quá trình đông máu

3.2 Thành phần huyết tương:

3.2.1 Chất khí:

O2: 18 - 20 ml/ 100ml máu động mạch

CO2: 45 - 50 ml/ 100ml máu động mạch

3.2.2 Chất vô cơ:

3.2.3 Chất hữu cơ:

- Protein: 60- 83 g/L

- Lipid:

- Glucose: 3,9- 6,0 mmol/L

- Nitơ phi protein: NH3, Ure, Acid uric, Creatinin, Bilirubin

- Enzym

Các protein chính trong huyết tương

Phân loại Protein Nồng độ (g/L) Tỷ lệ (%)

Prealbumin Albumin

0,25

40 56,6 ± 7,1 α1-globulin α1- antitrypsin

α1- Acid glycoprotein

2,9 1,0

5,3 ± 1,7

α2-globulin Haptoglobin

Α2-Macroglobulin Ceruloplasmin

2,0 2,6 0,35

7,8 ± 3

β- globulin Transferrin

LDL

Bổ thể (C3)

3,0 1,0 1,0

11,7 ± 2,3

γ- globulin IgG

IgA IgM IgD IgE

14 3,5 1,5 0,03 Vết

18,6 ± 4,7

Chức năng của protein huyết tương

Chức năng Ví dụ

Vận chuyển Thyroxin- binding globulin

Apolipoprotein Transferrin Miễn dịch dịch thể Immunoglobulin (Ig)

Duy trì áp suất keo Tất cả các protein, đặc biệt albumin

Yếu tố đông máu Các protein bổ thể Chất ức chế protease α1- antitrypsin

Đệm Tất cả các protein

Protein máu tăng (Hyperproteinemia)

Paraproteinemia

quá trình lấy máu tĩnh mạch Giảm thể tích phân

Protein máu giảm (Hypoproteinemia)

Bệnh gan Suy giảm MD dịch thể Tăng bài tiết/

Tăng dị hóa

Hội chứng thận hư Các bệnh ruột gây mất protein Bỏng, xuất huyết

NK nặng, sốt kéo dài, chấn thương, bệnh ác tính

Tăng thể tích

phân phối

Bù dịch quá mức Tăng tính thấm mao mạch:

NKH, thiếu O2

Lipid máu

• Tryglycerid (TG) < 2,3 mmol/L

• Cholesterol toàn phần: 3,6- 5,2 mmol/L -Tự do

- Este

• Phospholipid (PL)

• Acid béo tự do: vận chuyển bởi albumin

Các đặc tính lý hóa và chức năng

lipoprotein (LP) máu

Phân loại theo

điện di Điểm xuất phát Pre- βLP β-LP α-LP

Phân loại theo

tỷ trọng

Chylomicron

<0,95

VLDL 0,96- 1,006

LDL 1,02- 1,063

HDL 1,064- 1,21 Thành phần

Protein (%)

Lipid (%)

Lipid chính

Apoprotein

0,5- 2,0 98- 99,5 TG

A, B-48, C, E

12 88 TG B-100, C, E

25 75 Cholesterol B-100

50 50 Cholesterol,PL

A, C, E

hóa của VLDL Gan, Ruột Chức năng Vận chuyển

TG ngoại sinh Vận chuyển TG nội sinh Vận chuyển cholesterol tới

mô ngoại vi

Vận chuyển cholesterol về gan

Phân loại tăng lipid máu theo WHO

Typ CM VLDL LDL Chol TG

III Băng beta rộng ↑ ↑

Tăng lipid máu

Tăng lipid máu tiên phát do di truyền

LP tăng Lipid

tăng Phân loại WHO Di truyền Nguy cơ VXĐM Tăng Cholesterol

Tăng lipid máu

phối hợp LDL và/ hoặc VLDL Chol và/ hoặc TG IIa, IV, IIb Trội Cao

Tăng chol gia đình LDL Chol IIa Trội Rất cao

Bệnh Apo B100

Tăng lipid máu typ

III Chylomicron và VLDL tàn dư Chol và TG III Đa gen Cao

Tăng TG máu gia

đình VLDL và/ hoặc chylomicron TG IV hoặc V Trội Tiềm tàng Suy giảm apo-C

và LPlipase gia

đình

-Nguy cơ viêm tụy cấp

Tăng lipid máu thứ phát

Nguyên nhân Phân loại

nhẹ

Đái tháo

đường

IIb, IV, V Bt hoặc ↑

Suy giáp

Hội chứng

Giảm lipoprotein máu di truyền

• Không có beta lipoprotein: Không có CM, VLDL

và LDL do không tổng hợp apo B

• Giảm beta lipoprotein: CM, VLDL và LDL có

nhưng thấp

• Bệnh Tangier: HDL giảm

Các enzym đặc hiệu của các mô

Enzym Cơ quan Chỉ định

Alpha- amylase Tụy, Tuyến nước bọt Viêm tụy cấp

ALT (GPT) Gan Tổn thương nhu mô gan

AST (GOT) Gan, Cơ tim, cơ xương Nhồi máu cơ tim (NMCT), Tổn thương

nhu mô gan, Bệnh cơ xương ALP Gan, Xương, Ruột, Thận Bệnh xương, Bệnh gan mật

CK Cơ xương, cơ tim, cơ

trơn NMCT, bệnh cơ xương Cholinesterase Gan Nhiễm độc phospho hữu cơ, Tổn

thương nhu mô gan GLDH Gan Tổn thương nhu mô gan nặng

Gama GT Gan Bệnh gan mật, Nghiện rượu

LDH Gan, Tim, Cơ xương,

Hồng cầu, Hạch lympho Tổn thương nhu mô gan, NMCT, Tan máu, u lympho, sinh hồng cầu không

hiệu quả