Chuyển hóa lipid

 Thoái hóa triglyceride và glycerophospholipid Thoái hóa glycerol và acid béo  Tổng hợp acid béo, triglyceride, glycerophospholipid  Cholesterol và lipoprotein OUTLINE...  Hoạt hóa

CHUYỂN HÓA LIPID

 Thoái hóa triglyceride và glycerophospholipid

 Thoái hóa glycerol và acid béo

 Tổng hợp acid béo, triglyceride, glycerophospholipid

 Cholesterol và lipoprotein

OUTLINE

 Dạng tồn tại trong cơ thể:

 Lipid tạp: MTB, hormone steroid, prostaglandin.

 Nhu cầu (chủ yếu dạng triglyceride):

 60-100 g/ngày người trưởng thành.

 30-80 g/ngày trẻ em.

ĐẠI CƯƠNG

 Liên kết ester ở C1 và C3 xảy ra nhanh.

 2-monoglyceride bị thủy phân chậm Enzyme isomerase chuyển 2-monoglyceride thành 1-monoglyceride, tiếptục bị thủy phân dưới tác dụng lipase

 Lipase khu trú ở microsome TB mỡ, nhạy cảm hormone

Để hoạt động cần được phosphoryl hóa dưới tác dụngcủa protein kinase và ATP

THOÁI HÓA TRIGLYCERIDE

 Phospholipase A: nọc rắn, nọc ong, dịch tụy.

 Lysolecithin và lysocephalin là chất tẩy mạnh, gây vỡ HC

mạnh.

 Gan và huyết tương có enzyme lecithin-cholesterol

acyltransferase chuyển C2 lecithin đến cholesterol tạo

lysolecithin và cholesterol ester hóa.

Phospholipase A Phospholipase C

Phospholipase D

Phospholipase B

 Hoạt hóa và vận chuyển acid béo vào ty thể.

 Quá trình β-oxy hóa acid béo

 Bilan năng lượng.

THOÁI HÓA ACID BÉO BÃO HÒA CÓ SỐ C CHẴN

Note: acylCoA synthetase

Note: Trong ty thể có acylCoA synthetase hoạt hóa acid béo cần GTP.

Note: Có 4 loại enzyme, đặc hiệu chuỗi C acid béo.

Note: Enzyme có tính đặc hiệu không gian Có thể xúc tác cis- hợp nước tạo D-.

Note: Đặc hiệu tuyệt đối với L-.

 Cho n acetylCoA  12n ATP

 Cho n-1 FADH2  2(n-1) ATP

 Cho n-1 NADH  3(n-1) ATP

 NL cho hoạt hóa  -2 ATP

 NL thu được 17n – 7 ATP

BILAN NĂNG LƯỢNG

 Trong tự nhiên, acid béo không bão hòa thường ở dạngcis, sau khi cắt dần 2c tạo liên kết Δ3

 Cần các enzyme phụ

THOÁI HÓA ACID BÉO KHÔNG BÃO HÒA

 Cơ thể người và động vật có vú, acetylCoA hình thành ở gan có thể đi vào chu trình acid citric hoặc tạo thể

ceton: acetoacetate, D-β-hydroxybutyrate, aceton để

cung cấp cho các mô ngoại vi

 Người khỏe mạnh: aceton rất ít Acetoacetate và

hydroxybutyrate khuếch tán vào máumô ngoại vi

 Chất đốt của não: glucose Khi bị đói kéo dài, não dùng

hydroxybutyrate làm chất cung cấp năng lượng (75%

NL)

 Mô ngoại vi có sự chuyển ngược lại các thể ceton thànhacetylCoA

THỂ CETON

 Khi đói hoặc ĐTĐ, sự thoái hóa glucid giảm, cơ thể cầnoxy hóa lipid dự trữ.

 Các thể ceton tăng rất cao trong máu và nước tiểu, aceton trong hơi thở

 Hậu quả:

 Thiếu NADPH.

 Thiếu SuccinylCoA.

THỂ CETON

TỔNG HỢP

THOÁI HÓA

 Nguyên liệu: AcetylCoA (ty thể)  cần vận chuyển ra

bào tương (2 cách)

 Chất trung gian tổng hợp acid béo: MalonylCoA

 Phức hợp đa enzyme Acid béo Synthase và ACP

 Phản ứng đến khi tạo Palmityl ACP (Có thể do tính đặchiệu chiều dài gốc acyl của KS)  giải phóng acid

palmitic tự do hoặc dạng palmitylCoA

TỔNG HỢP ACID BÉO

Ở BÀO TƯƠNG TẾ BÀO

 Là sự tổng hợp acid béo mạch dài, tiền chất là acid palmitic.

 Cơ chế tượng tự ngược lại của βoxy hóa acid béo

 Chất vận chuyển gốc acyl là CoA

TỔNG HỢP ACID BÉO

Ở TY THỂ

TỔNG HỢP ACID BÉO KHÔNG BÃO HÒA

 TB gan, thận: glycerol, enzyme: glycerolkinase.

 Niêm mạc ruột, monoglycerid có thể được tạo do acyl

hóa trực tiếp bởi monoglycerid palmityltranferase,

không qua trung gian acid phosphatidic

TỔNG HỢP TRIGLYCERIDE

 Acid phosphatidic và cytidine nucleotid.

 Tổng hợp phosphatidyl cholin (lecithin)

 Tổng hợp phosphatidyl ethanolamine (cephalin).

TỔNG HỢP GLYCEROPHOSPHOLIPID

 Tham gia cấu tạo màng TB và quá trình tổng hợp các

 Có 25 bước, 4 giai đoạn.

 HMG-CoA reductase có vai trò quan trọng trong tổng hợp

acid mevalonic

 Lâm sàng sử dụng Lovastatin (Mevinolin, trong cơ thể bị

thủy phân thành acid mevinolinic) khóa HMG-CoA reductase

 ức chế tổng hợp Cholesterol (kiểu cạnh tranh).

CHOLESTEROL

 Dạng vận chuyển của lipid

 Lập bảng phân biệt các lipoprotein theo các tiêu chí:

MECHANISM