VH 7 cđ 13. Ôn tập cuối năm

Văn chương hình dung và sáng tạo ra sự sống; nuôi dưỡng và làm giàu cho tình cảm của con người Giải thích kết hợp với bình luận Bài 2: Xác định những nét đặc sắc về nghệ thuật trong 4 vă

Trang 1

CHUYÊN ĐỀ 13

ÔN TẬP CUỐI NĂM

A VĂN BẢN VĂN HỌC

II BÀI TẬP CỦNG CỐ

Bài 1: Lập bảng hệ thống hóa kiến thức với các văn bản Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Sự giàu đẹp

của tiếng Việt, Đức tính giản dị của Bác Hồ, Ý nghĩa văn chương

Gợi ý làm bài:

lập luận

1

Tinh thần yêu

nước của

nhân dân ta

Hồ Chí Minh

Tinh thần yêu nước của dân tộc Việt Nam

Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu

của ta

Chứng minh

2

Sự giàu đẹp

của Tiếng

Việt

Đặng Thai Mai Sự giàu đẹp của

tiếng Việt

Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay

Chứng minh (kết hợp) giải thích

3

Đức tính

giản dị của

Bác Hồ

Phạm Văn Đồng Đức tính giản dị

của Bác Hồ

Bác giản dị trong mọi phương diện: bữa cơm, cái nhà, lối sống, cách nói và viết Sự giản dị ấy

đi liền với sự phong phú, rộng lớn về đời sống tinh thần ở Bác

Chứng minh kết hợp giải thích và bình luận

4 Ý nghĩa văn

chương Hoài Thanh

Văn chương và ý nghĩa của nó đối với con người

Nguồn gốc của văn chương là ở tình thương người, thương muôn loài, muôn vật Văn chương hình dung và sáng tạo ra sự sống; nuôi dưỡng và làm giàu cho tình cảm của con người

Giải thích kết hợp với bình luận

Bài 2: Xác định những nét đặc sắc về nghệ thuật trong 4 văn bản nghị luận nhắc đến ở bài 1

Văn bản Tinh thần yêu nước của nhân dân ta: Bố cục chặt chẽ, dẫn chứng chọn lọc, toàn diện, sắp xếp

hợp lí: hình ảnh so sánh đặc sắc

Văn bản Sự giàu đẹp của tiếng Việt: Bố cục mạch lạc, kết hợp giải thích và chứng minh; luận cứ xác

đáng, toàn diện, chặt chẽ

Trang 2

Văn bản Đức tính giản dị của Bác Hồ: Dẫn chứng cụ thể, xác thực, toàn diện Kết hợp chứng minh với

giải thích và bình luận, lời văn giản dị mà giàu cảm xúc

Văn bản Ý nghĩa văn chương: Trình bày những vấn đề phức tạp một cách ngắn gọn, giản dị, sáng sủa, kết

hợp với cảm xúc, văn giàu hình ảnh

Bài 3: Phân biệt sự khác nhau cơ bản giữa văn nghị luận và các thể loại tự sự, trữ tình

− Các thể loại tự sự như truyện, kí, chủ yếu dùng phương thức miêu tả và kể, nhằm tái hiện sự vật, hiện tượng, con người, câu chuyện Thể loại tự sự có các yếu tố đặc trưng: cốt truyện, nhân vật, sự việc, ngôi kể

− Các thể loại trữ tình như thơ trữ tình, tùy bút, chủ yếu dùng phương thức biểu cảm để biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua các hình ảnh, nhịp điệu, vần điệu Các thể loại tự sự và trữ tình đều tập trung xây dựng các hình tượng nghệ thuật với nhiều dạng thức khác nhau, như nhân vật, hình tượng thiên nhiên, đồ vật…Thể loại trữ tình có các yếu tố đặc trưng: tâm trạng, cảm xúc, hình ảnh, vần, nhịp, nhân vật trữ tình

− Khác với các thể loại tự sự và trữ tình, văn nghị luận chủ yếu dùng phương thức nghị luận, bằng lí

lẽ, dẫn chứng để trình bày ý kiến tư tưởng nhằm thuyết phục người nghe về mặt nhận thức Văn nghị luận cũng có hình ảnh, cảm xúc, nhưng điều cốt yếu là lập luận với hệ thống các luận điểm, luận cứ chặt chẽ, xác đáng Thể loại tự sự nghị luận có các yếu tố đặc trưng: luận đề, luận điểm, luận cứ, luận chứng

Bài 4: Các câu tục ngữ em đã học ở Chuyên đề 8 có thể coi là văn bản nghị luận được không? Vì sao?

− Học sinh xác định đó là loại văn bản nghị luận đặc biệt vì mỗi câu tục ngữ là một luận đề ngắn gọn, khái quát một chân lí được đúc kết bởi kinh nghiệm bao đời của nhân dân Có những câu tục ngữ còn gợi mở các luận điểm

− Chứng minh qua một vài câu tục ngữ:

Ví dụ:

Ăn quả / nhớ kẻ trồng cây (luận cứ) (luận điểm) Hưởng thành quả thì phải nhớ người làm ra thành quả

(lập luận) Kết luận:

− Câu tục ngữ có đủ cả ba yếu tố của văn bản nghị luận, câu tục ngữ có thể coi là loại văn bản

Trang 3

CÂU – BIẾN ĐỔI CÂU Bài 1: Hoàn thành các nội dung kiến thức sau:

1 Rút gọn câu:

a Thành phần có thể rút gọn:

b Tác dụng của việc rút gọn câu:

c Ví dụ:

2 Câu đặc biệt a Khái niệm:

4 Tác dụng của câu đặc biệt và ví dụ minh họa tương ứng:

Trang 4

3 Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động: a Câu chủ động:

b Câu bị động:

c Cách chuyển câu chủ động thành câu bị động:

Trang 5

4 Thêm trạng ngữ cho câu: a Trạng ngữ:

b Các loại trạng ngữ:

c Đặt câu có sử dụng trạng ngữ:

Trang 6

5 Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu: a Các trường hợp dùng cụm C – V để mở rộng câu:

b Ví dụ:

Bài 2: Hoàn thành bảng nội dung kiến thức sau:

1 Dấu chấm lửng

2 Dấu chấm phẩy

3 Dấu gạch ngang

Trang 7

 ĐỊNH NGHĨA

− Là văn bản tổng hợp trình bày về tình hình sự việc và kết quả đạt được của một cá nhân hay tập thể

− Cần trình bày trang trọng, rõ ràng, sáng sủa theo một số mục quy định sẵn

− Nội dung không nhất thiết phải đầy đủ tất cả nhưng cần chú ý các mục sau: Báo cáo của ai? Báo cáo với ai? Báo cáo về việc gì? Kết quả như thế nào?

LUYỆN TẬP VỀ VĂN BẢN ĐỀ NGHỊ VÀ VĂN BẢN BÁO CÁO

II BÀI TẬP CỦNG CỐ

Bài 1: Hoàn chỉnh bảng sau:

Nội dung

Mục đích

Các yếu tố quan trọng

trong văn bản

Học sinh tự làm

Bài 2: Trình bày bố cục cơ bản của văn biểu cảm và văn nghị luận theo bảng sau:

Mở bài

Thân bài

Kết bài

Bài 3: Văn bản báo cáo:

A Là văn bản trình bày về tình hình sự việc và kết quả đạt được của một cá nhân hay tập thể

B Là văn bản ghi chép lại đầy đủ tình hình sự việc và kết quả đạt được của một cá nhân hay tập thể

C Là văn bản trình bày diễn biến sự việc và kết quả đạt được của một cá nhân hay tập thể

D Là văn bản tổng hợp trình bày về tình hình sự việc và kết quả đạt được của một cá nhân hay tập thể Gợi ý làm bài:

Đáp án: D

Bài 4: Mục đích của văn bản báo cáo là gì?

A Giới thiệu một thông tin nào đó

Trang 8

B Đề nghị cấp trên giải quyết những quyền lợi chính đáng của cấp dưới

C Tổng hợp trình bày nội dung sự việc, tình hình kết quả đạt được của một cá nhân hay tập thể

D Thông báp một vấn đề sắp được triển khai

Đáp án: C

Bài 5: Khi nào cần sử dụng văn bản báo cáo trong các tình huống sau?

A Muốn Ban giám hiệu lắp thêm quạt tại phòng học của lớp

B Tổng hợp kết quả của chương trình từ thiện “Vòng tay yêu thương” của lớp để gửi lên Ban giám hiệu

cũng như Liên Đội trường

C Muốn xin nghỉ học 2 ngày

B Thông báo toàn bộ nội quy lớp học

Đáp án: B

Bài 6: Người đại diện cho lớp để viết báo cáo cho tập thể lớp thường là ai?

A Người có khả năng học môn Ngữ văn tốt nhất lớp

B Giáo viên bộ môn

C Bất kể một thành viên nào trong lớp

D Người đứng đầu tập thể lớp như Lớp trưởng, Chi Đội trưởng, Bí thư Chi Đoàn

Đáp án: D

Bài 7: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BÁO CÁO

Về việc thực hiện kế hoạch “Quyên góp ủng hộ các bạn nhỏ nghèo vùng cao”

Kính gửi:

− Ban giám hiệu Trường THCS X

− Cô giáo chủ nhiệm lớp 7A1

Hưởng ứng phong trào “Quyên góp ủng hộ các bạn nhỏ nghèo vùng do Liện Đội Trường THCS X phát động, tất cả lớp 7A1 đã tham gia tích cực Kết quả thu được như sau:

− Quần áo: 20 áo khoác màu đông

Trang 9

Thay mặt lớp 7A1 Lớp trưởng (Kí và ghi rõ họ tên)

a Ai là người viết báo cáo?

b Báo cáo này gửi cho ai?

c Báo cáo này báo cáo về việc gì?

d Em hãy xác định các thành phần của văn bản hành chính có trong báo cáo trên

Học sinh tự làm:

Bài 8: Hoàn chỉnh bảng tóm tắt sau để hoàn chỉnh những vấn đề cơ bản của văn bản đề nghị và văn bản

báo cáo

Mục đích viết Nhằm đề đạt nguyện vọng, mong muốn

được giúp đỡ, giải quyết một việc gì đó

Nội dung văn bản

Gồm các mục:

− Quốc hiệu và tiêu ngữ

− Địa điểm, thời gian

− Tên văn bản

− Nơi nhận báo cáo

− Ngưới báo cáo

− Nêu rõ sự việc và kết quả đã đạt được

− Kí tên Hình thức Tên văn bản viết chữ in hoa chữ to

Các mục cần chú ý

Mục đích viết

Nhằm đề đạt nguyện vọng, mong muốn được giúp đỡ, giải quyết một việc gì đó

Nhằm tổng hợp trình bày về tình hình, sự việc và các kết quả đạt được của cá nhân hay tập thể để cấp trên được biết

Nội dung văn bản

Gồm các mục:

− Tên văn bản

− Nơi nhận đề nghị

− Người (tổ chức) đề nghị

− Nêu sự việc lý do và ý kiến đề nghị

− Kí tên

Gồm các mục:

− Tên văn bản

− Người báo cáo

− Nêu rõ sự việc và kết quả đã đạt được

− Kí tên

Trang 10

Hình thức

− Tên văn bản viết chữ in hoa chữ to

− Trình bày văn bản cần trang trọng, ngắn gọn, sáng sủa, cân đối

− Cụ thể: mỗi mục ở trên cách nhau 2,3 dòng; không viết sai lề trang giấy; không

để khoảng trông lớn ở phần trên và phần dưới trang giấy Các mục cần chú ý

− Tên người (tổ chức) đề nghị

− Nơi nhận đề nghị

− Nội dung đề nghị

− Tên người (tổ chức) báo cáo

− Nội dung báo cáo

Bài 9: Với mỗi tình huống sau em hãy chọn văn bản phù hợp để viết và viết cho hoàn chính

a Trường em vừa diễn ra hoạt động cắm trại nhân dịp kỷ niệm Ngày thành lập Đoàn 26/03 Do sự cố ngoài ý muốn nên trại lớp em bị đổ, dựng lại không kịp giờ chấm nên không được chấm thi đua trại; là Chi Đội trưởng em hãy đề nghị Ban giám hiệu xét duyệt lại chấm thi đua trại cho lớp

b Là Tổng phụ trách của trường – người phụ trách giải bóng đá của Trường, em hãy viết bản báo cáo tổ chức giải bóng đá năm học vừa qua với Ban giám hiệu

Bài 10: Nêu những điểm giống nhau và khác nhau của văn bản đề nghị và văn bản báo cáo

Giống nhau: đều trình bày theo cùng thể thức văn bản

− Quốc hiệu, tiêu ngữ

− Địa điểm, ngày tháng làm văn bản

− Họ tên, chức vụ người nhận hay cơ quan nhận văn bản

− Nội dung văn bản

− Chữ kí, họ tên người gửi

Khác nhau: mục đích văn bản khác nhau

− Văn bản đề nghị được viết ra nhằm nêu ý kiến của mình tới các cá nhân hay tổ chức có thẩm quyền

− Văn bản báo cáo viết ra nhằm trình bày tình hình, sự việc và các kết quả đạt được của cá nhân hay tập thể

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	264,5 KB